Tennessine

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ununseptium)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tennessine
liwermor ← tennessine → oganesson
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. tennessine, Ts, 117
Grupa, okres, blok 17, 7, p
Masa atomowa 294 u (najbardziej stabilny izotop?)

Tennessine[a] (Ts) – syntetyczny pierwiastek chemiczny, transuranowiec o liczbie atomowej 117. Został po raz pierwszy zsyntetyzowany w drugiej połowie 2009 roku[1] w laboratorium w Dubnej w Rosji.

Badania[edytuj]

Obserwowane szeregi promieniotwórcze jąder 293Ts i 294Ts. Czarne liczby oznaczają dane eksperymentalne, niebieskie to przewidywania teoretyczne.

W lipcu 2009 w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych w Rosji rozpoczęto eksperyment mający na celu uzyskanie pierwiastka 117[2][3] przez reakcję syntezy:

4820Ca + 24997Bk297117Ts*294117Ts + 310n
4820Ca + 24997Bk297117Ts*293117Ts + 410n

Berkel użyty w tym eksperymencie został wytworzony w Oak Ridge National Laboratory w USA[4]. Informacja o powodzeniu syntezy ukazała się w kwietniu 2010 roku w czasopiśmie Physical Review Letters[5]. Wytworzone zostało 6 jąder dwóch izotopów pierwiastka 117, które uległy dalszym przemianom. Izotop 294Ts rozpadał się przez długi szereg przemian α, prowadzący do jądra 270Db, które uległo spontanicznemu rozszczepieniu. Szereg rozpadów nuklidu 293Ts był dwukrotnie krótszy. Przy okazji wytworzone zostało 11 nieznanych dotąd izotopów kilku innych pierwiastków superciężkich, bogatych w neutrony[6][7].

W 2012 roku zespołowi z Dubnej udało się powtórzyć eksperyment, co jest warunkiem koniecznym dla uznania odkrycia przez IUPAC[8]. Niezależne potwierdzenie wyników tego eksperymentu przyniosły badania międzynarodowego zespołu w Instytucie Badań Ciężkich Jonów w Darmstadt, który wytworzył kolejne kilka jąder tego pierwiastka[9]

Nazwa[edytuj]

Przed zatwierdzeniem nazwy tego pierwiastka stosowano nazwę systematyczną wynikającą z liczby atomowej – ununseptium. 7 stycznia 2016 roku wystosowano petycję do IUPAC o nazwanie pierwiastka oktaryna ku czci zmarłego pisarza Terry’ego Pratchetta[10]. 8 czerwca 2016 roku IUPAC zarekomendowała dla ununseptium nazwę tennessine (Ts). Nazwa ta została zaproponowana zgodnie z tradycją uhonorowania miejsca lub regionu geograficznego, gdzie dokonano odkrycia – w tym przypadku w Oak Ridge National Laboratory i Uniwersytet Vanderbilta w stanie Tennessee[11]. 28 listopada 2016 roku IUPAC zatwierdziła tę nazwę[12].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Nazwa w języku angielskim z uwagi na brak polskiego odpowiednika zatwierdzonego przez Polskie Towarzystwo Chemiczne. W mediach pojawiła się nazwa tenes[13].

Przypisy

  1. Protokół z 31 posiedzenia komitetu ds. fizyki jądrowej (ang.).
  2. New chemical element to be synthesized in Russia.
  3. Flerov Lab (ang.).
  4. 117 pierwiastek odkryty. „Newsweek”, 2010-04-09. 
  5. YTs. Oganessian, FSh. Abdullin, P.D. Bailey, D.E. Benker i inni. Synthesis of a new element with atomic number Z = 117. „Phys Rev Lett”. 104 (14), s. 142502, 2010. DOI: 10.1103/PhysRevLett.104.142502. PMID: 20481935. 
  6. Prezentacja z 31 posiedzenia komitetu ds. fizyki jądrowej (ang.).
  7. Element 117 discovered. physicstoday.org.
  8. Russian Scientists Confirm 117th Element (ang.). RIA Novosti, 2012-06-25. [dostęp 2014-01-18].
  9. Approaching the island of stability: observation of the superheavy element 117 (ang. • niem.). GSI, 2014-05-02. [dostęp 2014-05-03].
  10. Name new element 117 Octarine, in honour of Terry Pratchett’s Discworld (ang.).
  11. IUPAC is naming the four new elements nihonium, moscovium, tennessine, and oganesson (ang.). IUPAC, 2016-06-08. [dostęp 2016-06-08].
  12. IUPAC announces the names of the elements 113, 115, 117, and 118 (ang.). IUPAC, 2016-11-30. [dostęp 2016-11-30].
  13. Nowe nazwy dla nowych pierwiastków wyborcza.pl [dostęp 01.12.2016]