Gospodarka Włoch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gospodarka Włoch
Budynek Giełdy w Mediolanie
Budynek Giełdy w Mediolanie
Informacje ogólne
Waluta Euro
Rok podatkowy Rok kalendarzowy
Organizacje gospodarcze UE, WTO, OECD
Dane statystyczne
PKB (nominalny) 2,246 bln $ (2011)
PKB (ważony PSN) 1,826 bln $ (2011)
PKB per capita 30 100 $ (2011)
Wzrost PKB 0,6% (2011)
Struktura PKB rolnictwo 1,9%
przemysł 25,2%
usługi 72,9% (2011)
Inflacja 2,3% (2011)
Wymiana handlowa
Eksport 508,9 mld $ (2011)
Główni partnerzy Niemcy 13,2%, Francja 11,7%, Hiszpania 5,9%, USA 5,8%, Wielka Brytania 5,4%, Szwajcaria 4,6% (2010)
Import 541,2 mld $ (2011)
Główni partnerzy Niemcy 16,2%, Francja 8,5%, Chiny 7,9%, Holandia 5,4%, Hiszpania 4,5% (2010)
Zatrudnienie
Siła robocza 25 mln (2011)
Struktura zatrudnienia rolnictwo 4,2%
przemysł 30,7%
usługi 65,1% (2005)
Stopa bezrobocia 8,2% (2011)
Wskaźniki jakości życia
Współczynnik Giniego 36 (2009)
Finanse publiczne
Dług publiczny 120,1% PKB
Deficyt budżetowy 3,6% PKB (2011)
Przychody budżetowe 1,041 bln $ (2011)
Wydatki budżetowe 1,122 bln $ (2011)
Główne źródło
Portal Portal Ekonomia

Włochy – należą pod względem gospodarczym do najważniejszych krajów Europy i świata, chociaż od połowy lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku ich gospodarka rozwija się wyraźnie wolniej niż przeciętna dla krajów UE. W 2011 roku PKB w tym kraju wyniosło 2,246 biliona dolarów – co czyni Włochy ósmą największą gospodarką Świata. Poważnym problemem gospodarczym jest znaczne bezrobocie (8,2% zasobów siły roboczej w 2011) oraz zadłużenie wewnętrzne kraju o wartości 120% PKB (w 2011 roku).

Olbrzymim problemem gospodarki włoskiej jest wybitnie nierównomierny poziom rozwoju poszczególnych regionów kraju. Gospodarczo Włochy wyraźnie dzielą się na wysoko rozwiniętą północ i do niedawna zacofane, dziś nadal słabiej rozwinięte południe. Region przemysłowy Lombardii i Piemontu należy do najbogatszych obszarów świata, a przemysł jest tu bardzo dobrze rozwinięty i nowoczesny, zaś rolnictwo wysoko wydajne. Na południu przeważają tradycyjne uprawy oraz małe i nisko wydajne gospodarstwa rolne, natomiast przemysł jest znacznie słabiej rozwinięty i bezrobocie wysokie. Mimo tych różnic Włochy są siódmą potęgą gospodarczą świata.

Bogactwa naturalne i mineralne[edytuj | edytuj kod]

Włochy obfitują w rozmaite bogactwa naturalne i mineralne, które jednak nie zawsze całkowicie zaspokajają rosnące potrzeby gospodarki. Wydobycie różnych gatunków węgla kamiennego obecnie zanika – rocznie poniżej pół miliona ton – i jest prowadzone głównie na Sardynii ok. Iglesiente oraz w regionie Friuli, ponadto węgiel brunatny wydobywa się w Umbrii oraz koło Grosseto. Odkrycie po II wojnie światowej poważnych zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego znacznie poprawiło bilans energetyczny kraju. Około 80% wydobycia tych surowców daje Sycylia – okolice Geli i Raguzy oraz szelf przybrzeżny w tym rejonie, ponadto gaz eksploatuje się na Nizinie Padańskiej. Niegdysiejsza intensywna eksploatacja rud żelaza na Elbie została wstrzymana, bogate złoża rud cynku i ołowiu są na Sardynii koło Iglesiente. Sycylia jest zasobna w złoża siarki, które stały się podstawą rozwoju wielkich fabryk kwasu i ciężkiej chemii. Ogromne zasoby kamieni budowlanych oraz żwirów, piasków są podstawą wysoko rozwiniętego przemysłu cementowego i wapienniczego, a także przedmiotem intensywnej eksploatacji dla potrzeb budownictwa. Surowce budowlane występują powszechnie w całym kraju, lecz najbardziej znane obszary wydobycia to przedgórze Alp oraz środkowe Apeniny, w tym słynne marmury carraryjskie. Do zaspokojenia potrzeb energetycznych wykorzystuje się energię wód płynących (alpejskie dopływy Padu i Adygi); elektrownie wodne dostarczają ogółem 15% produkcji energii elektrycznej. Ograniczone znaczenie ma również wydobycie boksytów, niklu i soli oraz wykorzystanie energii geotermicznej – na przykład elektrownia Larderello – w okolicach wulkanów oraz energię atomową.

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Bardzo dobrze rozwiniętą gałęzią przemysłu jest hutnictwo, zlokalizowane głównie w miastach portowychCornigliano Ligure koło Genui, Neapol, Tarent na południu – ze względu na import surowców – oraz w Turynie i w Mediolanie – jest to główny pas przemysłowy kraju. Hutnictwo zaspokaja w całości potrzeby przemysłu elektromaszynowego, a zwłaszcza stoczniowego i samochodowego. Wielka huta aluminium pracuje w Porto Marghera. Włochy są jednym z najpoważniejszych producentów wszelkiego rodzaju maszyn i pojazdów oraz elektrotechniki. Najważniejsze zakłady tych gałęzi są w wielkich miastach oraz ich okolicach (Turyn, Mediolan, Bolonia, Genua, Rzym, Florencja i inne). Wielka fabryka sprzętu komputerowego firmy Olivetti znajduję się w Ivrei. Większość samochodów wytwarza firma Fiat, której siedziba znajduje się w Turynie, gdzie także znajdują się największe zakłady produkcyjne, inne ośrodki to Cassino, Mediolan (Alfa Romeo); Włochy słyną w świecie z produkcji znakomitych samochodów sportowych (zakłady Ferrari koło Modeny, fabryka Maserati koło Bolonii oraz zakłady firmy Lamborghini). Coraz więcej zakładów jest budowanych poza granicami kraju; znaczne rozmiary osiąga także produkcja motocykli i skuterów oraz taboru kolejowego (FIAT Ferroviaria) i małych samolotów (Turyn). Włochy są liczącym się wytwórcą statków; największe stocznie pracują w La Spezii, Genui, Neapolu, Trieście, Livorno i Palermo.

Wielowiekową tradycje ma przemysł włókienniczy i odzieżowy skoncentrowany w północnej części kraju (Lombardia, Piemont, okolice Wenecji) oraz wokół Neapolu i Rzymu. Głównymi produktami są tkaniny bawełniane i odzież. Światową sławą cieszy się włoskie wzornictwo – Mediolan i Rzym należą do najważniejszych centrów mody na świecie. Włochy są największym producentem obuwia w Europie, jest to jedna z najbardziej rozproszonych dziedzin produkcji z dwoma wielkimi głównymi ośrodkami w Rzymie i Mediolanie na czele.

Około połowy produkcji chemicznej przypada na dwa regiony Lombardię i Piemont, gdzie są największe zakłady produkcji sody, nawozów, tworzyw i włókien sztucznych (m.in. Monfalcone, Sesto San Giovanni, Chatillon, Pawia, Forli), ponadto wielkie zakłady pracują w okolicach Rzymu i Neapolu. Do najstarszych gałęzi tego przemysłu należy wytwórstwo szkła (wśród nich słynne zakłady w Murano i wielka fabryka szkła optycznego w Treviglio). Największe fabryki kabli oraz opon posiada koncern Pirelli (Bari, Trecate, Latina i Brescia). Głównymi ośrodkami farmacji są Rzym, Mediolan i okolice Wenecji. W 2002 roku produkcja głównych artykułów wyniosła: kauczuk syntetyczny – 291 tys. ton, opony samochodowe – 45,4 mln sztuk. Ze względu na przeważający import ropy największe rafinerie powstały w miastach portowych bądź na ich zapleczu – przerób ropy wyniósł w 2002 roku ok. 83 mln ton (Genua, La Spezia, Trecate, Torre del Greco, Palermo, Syrakuzy i Monza koło Mediolanu). Cement (2 miejsce w Europie) produkuje się głównie w północnej części kraju (Bergamo, Como, Piacenza, Trydent), ale wielkie cementownie pracują też koło Florencji, Spoleto, Salerno i Tarentu. Obfitość taniego surowca zadecydowała o powstaniu kilku dużych zakładów produkcyjnych na Sardynii, skąd pochodzi 12% produkcji.

Wyjątkowe znaczenie od wieków ma przetwórstwo żywności, które posiada znakomite warunki rozwoju na skutek wysokowydajnej produkcji rolniczej. Ta gałąź przemysłu należy do najbardziej równomiernie rozmieszczonych w całym kraju, choć poszczególne rodzaje przemysłu spożywczego mają wyraźne ośrodki koncentracji związane bezpośrednio z występowaniem surowców.

Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych
Nazwa produktu Jednostka miary Rok 2000 Rok 2003
Węgiel brunatny mln t 2,9 2,3
Ropa naftowa mln t 4,6 5,5
Gaz ziemny km³ 16,4 13,7
Energia elektryczna tWh 283 291
Stal surowa mln t 26,8 26,7
Cynk tys. t 182 174
Aluminium tys. t 780 766
Samochody osobowe tys. szt. 1 273 1 026
Samochody ciężarowe tys. szt. 286 294
Pralki mln szt. 8,2 7,2
Lodówki mln szt. 6,9 7,0
Statki wodowane tys. BRT 518 582
Telewizory mln szt. 1,35 1,21
Kwas siarkowy mln t 1,1 1,0
Włókna syntetyczne tys. t 920 982
Obuwie mln par 293 303
Papier i tektura mln t 9,1 9,5
Cement mln t 39,6 43,8
Tkaniny wełniane km² 538 488
Tkaniny bawełniane km² 1 619 1 496
Wino mln hl 59 53
Sery tys. t 1 078 1 315
Cukier mln t 1,53 1,46

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo włoskie ma na ogół korzystne warunki naturalne dla rozwoju produkcji, chociaż jego struktura agrarna (przewaga małych i średnich gospodarstw o niewysokiej towarowości) jest mniej korzystna niż w innych krajach Unii. Z ogólnej powierzchni kraju 30,13 mln ha areał poszczególnych form użytkowania gruntów był następujący (2002 rok, w mln ha): ziemie orne 8,1, sady 2,86, łąki i pastwiska 3,0, lasy 10,1, tereny mieszkalne 1,85, pozostałe grunty 4,22. Na mieszkańca przypadało zaledwie 0,19 ha gruntów ornych i sadów. Ponad 2,7 mln ha użytków rolnych jest sztucznie nawadnianych.

Głównymi zbożami uprawianymi na obszarze całego kraju są pszenica: (8,6 mln t w 2004, uprawa 2,24 mln ha) i kukurydza (10,9 mln t, uprawa 1,17 mln ha). W północnej części kraju (głównie na Nizinie Padańskiej uprawia się jęczmień (1,2 mln t) i ryż (1,5 mln t), którego plony są najwyższe w świecie. Znacznie słabsze są plony pszenicy, bardzo wysokie kukurydzy. Uprawa ziemniaków (1,8 mln t) koncentruje się na południu kraju, zaś obszar Lombardii oraz Toskanii dominuje w uprawie buraków cukrowych (10,1 mln t). Bardzo poważne znaczenie ma uprawa soi (1,1 mln t), słoneczników oraz oliwek (3,2 mln t), których Włochy są drugim producentem w świecie. Znaczne uprawy tytoniu szlachetnego znajdują się w Kampanii i Apulii. Ogromną rolę odgrywa uprawa owoców winorośli, która dała 7,8 mln t – 1 miejsce w świecie. Ponadto zbiera się duże ilości jabłek (2,07 mln t), śliwek, truskawek, pomarańczy i mandarynek (3,0 mln t), cytryn (657 tys. t) oraz kiwi. Warzywa udają się w całym kraju, a najwięcej zbiera się pomidorów (7,5 mln t), kapusty, kalafiorów, cebuli oraz selerów. Stare tradycje ma uprawa ziół przynosząca znaczne korzyści eksportowe. Hodowla ma znaczenie drugorzędne, mimo posiadania wydajnych łąk. Główną rolę odgrywa chów trzody (9,2 mln szt.) oraz bydła (6,7 mln szt.). Południowa część kraju oraz obie wyspy są rejonami chowu owiec (8,0 mln szt.) i kóz; bardzo poważne znaczenie ma hodowla drobiu, która dostarczyła 708 tys. t jaj oraz ponad 1,1 mln t mięsa (cała produkcja mięsa wyniosła w 2003 roku 4,13 mln t i nie zaspokajała w pełni spożycia). Mimo sporej produkcji mleka (11,2 mln t) Włochy importują niektóre jego przetwory, zaś eksportują bardzo dużo sera.

Wysoki jest poziom mechanizacji rolnictwa – pracowało w nim m.in. 1,62 mln ciągników. Mimo bardzo długiego wybrzeża połów ryb jest na średnim poziomie, rzadko przekracza 600 tys. t.

Mimo znacznej powierzchni lasów gospodarka leśna nie odgrywa dużej roli gospodarczej. Lasy stanowią głównie tereny rekreacyjne, ich rola jako dostawcy surowca dla różnych gałęzi przemysłu jest niewielka (głównie przemysł meblarski), niemal cała celuloza do produkcji papieru jest importowana.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Sieć komunikacyjna Włoch należy do najlepiej rozwiniętych w świecie. Drogi liczą ogółem 835,6 tys. km (2003), co daje 277,3 km dróg na 100 km², z czego na drogi publiczne przypada 482 tys. km. We Włoszech powstała pierwsza w świecie autostrada łącząca Mediolan z Varese. Obecnie sieć autostrad liczy 6,5 tys. km (m.in. słynna Autostrada Słońca). Ze względu na kształt państwa większość głównych dróg i autostrad ma przebieg południkowy, połączenia równoleżnikowe są nieliczne.

Motoryzacja osiągnęła najwyższy poziom w Europie, liczba użytkowanych samochodów osobowych w 2003 wyniosła 32,6 mln, co dawało trzeci w świecie wskaźnik – 573 pojazdy na 1000 mieszkańców; ponadto było 3,37 mln ciężarówek i autobusów oraz ponad 2 mln popularnych tu motocykli i skuterów. Drogi włoskie, zwłaszcza w dużych miastach są bardzo zatłoczone, prawdziwą plagą są nieustanne korki trapiące zwłaszcza Rzym. Mimo tego liczba wypadków spowodowanych przez zmotoryzowanych jest na tle świata nieduża. W 2003 było ich 106 tys. (3 wypadki na 1000 pojazdów), w których zginęło 6000 osób.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Frecciarossa na dworcu w Mediolanie

Włochy posiadają bardzo rozbudowaną sieć kolei, której flagowym pociągiem jest Frecciarossa. Osiąga ona prędkość 360km na godzinę i obsługują największe miasta[1]. Frecciarossa posiada 4 klasy: Standard, Premium, Business i Executive. Standardem we wszystkich klasach jest bezprzewodowy internet, stoliki podróżne, podręczne luki bagażowe, najwyższa klasa oferuje usługi kierowane do biznesmenów i managerów: pojedyncze komfortowe fotele, salę konferencyjną wyposażoną w projektowane na zamówienia fotele oraz urządzenia potrzebne do prezentowania materiałów multimedialnych, wyposażenie tych pociągów należy do najlepszych na świecie[2]. Pociągi te kursują nawet po kilkadziesiąt razy dziennie między największymi miastami (46 dziennie między Bolonią a Florencją, 40 razy między Rzymem a Neapolem)[3]. We Włoszech ponadto kursują również następujące rodzaje pociągów: Frecciargento (łączące najważniejsze miasta, kursują także na zwykłych liniach, rozwijają prędkość do 250 km/h), Frecciabianca (połączenie łączące Mediolan z największymi miasta, rozwija prędkość do 200km/h), Eurostar Italia (łączy Rzym z innymi dużymi miastami), Intercity (łączy małe, średnie i duże miasta, kursuje na średnie i długie dystansy). Oprócz tego istnieją również pociągi nocne, lokalne i międzynarodowe[1].

W 2013 ma zostać oficjalnie wdrożony nowy pociąg Frecciarossa 1000 zwany również Bombardier Zefiro V300. Trenitalia w 2010 otrzymało zamówienie na 50 takich pociągów. Docelowo pociąg ten ma jeździć z prędkością 360km/h, testowane jest także rozwiązanie technologiczne, w którym osiągana jest prędkość rzędu 400km/h[4].

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Coraz istotniejszą rolę odgrywa lotnictwo, które korzysta z ponad 100 lotnisk. Rzymskie lotnisko Leonardo da Vinci oraz Malpensa i Linate koło Mediolanu należą do największych w Europie węzłów komunikacji lotniczej. Włochy mają też najdłuższą sieć rurociągów na kontynencie. Włoska flota przed II wojną światową należała do największych w świecie, obecnie włoscy armatorzy korzystają często z usług tanich bander – w 2003 pojemność floty włoskiej wynosiła 9,8 mln DWT. Największe porty wykazują znaczą przewagę wyładunku towarów nad załadunkiem, co spowodowane jest olbrzymim importem paliw i surowców: Genua – ponad 51 mln t, Tiest – 32 mln t, Torre del Greco – 16 mln t, Neapol, Livorno, Wenecja, La Spezia, Palermo, Cagliari, Ankona, Tarent, Bari. Silnie rozwinięta jest żegluga kabotażowa – ok. 1/5 przewozów morskich.

Jakość życia[edytuj | edytuj kod]

Według rankingu Economist z 2005 roku, Włochy zajmują ósme miejsce na świecie pod względem jakości życia. W rankingu tym kraj ten otrzymał 7810 punktów (zwycięzca rankingu – Islandia – 8333)[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 trenitalia.com: Our trains (ang.). [dostęp 2012-08-25].
  2. lefrecce - YouTube: Scegli il tuo stile di viaggio (wł.). [dostęp 2012-08-25].
  3. trenitalia.com: Frecciarossa: the new railway system that shortens distances (ang.). [dostęp 2012-08-25].
  4. Frecciarossa 1000 (wł.).
  5. economist.com: The Economist Intelligence Unit’s quality-of-life index (ang.). [dostęp 2010-10-05].