Muzeum Kolejnictwa w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Towarowa 1
00-811 Warszawa
Data założenia 1931
Zakres zbiorów kolejnictwo
Oddziały
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
Ziemia 52°13′32,60″N 20°59′07,55″E/52,225722 20,985431
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa muzeum
Warszawa Główna - siedziba muzeum od 1972

Muzeum Kolejnictwa w Warszawie mieści się w budynku byłego Dworca PKP Warszawa Główna Osobowa, nieopodal stacji PKP Warszawa Ochota. Do zwiedzania oferuje ekspozycje stałe (historyczne) i czasowe, dużą ekspozycję modeli kolejowych w salach wystawowych oraz wystawę zabytkowego taboru normalnotorowego na wydzielonych torach w skansenie.

Poza prowadzoną na szeroką skalę działalnością naukową, we współpracy z wieloma instytucjami, organizowane są tu liczne imprezy okolicznościowe, oraz wernisaże. Muzeum dysponuje licznym zbiorem bibliotecznym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Eksponaty Muzeum Kolejnictwa
EP02
EP02

Początki muzeum[edytuj | edytuj kod]

Myśl o utworzeniu Muzeum Kolejnictwa zrodziła się wśród kolejarzy wraz z odzyskaniem niepodległości w 1918. Ogrom pracy i trudności, na jakie napotykano przy uruchamianiu bardzo zniszczonego transportu kolejowego, oddaliły realizację tego zamiaru na dalsze lata. Okolicznością, która przyspieszyła powołanie Muzeum Kolejnictwa były Targi Wschodnie we Lwowie w 1927, na których urządzono pawilon komunikacji.

Muzeum Kolejnictwa powstało 18 lutego 1928. W tym dniu minister komunikacji inż. Paweł Romocki w obecności otworzył Muzeum Kolejowe w tymczasowej siedzibie, zlokalizowanej w zachodnim skrzydle ówczesnego Dworca Głównego - Wiedeńskiego. Z 1928 pochodzi również rozporządzenie ministra komunikacji Alfonsa Kuehna w sprawie zatwierdzenia Regulaminu tymczasowego Muzeum Kolejowego (Nr IV 6031/11/28, z dnia 21 maja 1928 roku, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Komunikacji Nr 16 z 1928 roku, poz. 171, s.190).

Budowa linii średnicowej spowodowała konieczność rozbiórki zachodniego skrzydła Dworca Głównego. W 1931 podjęto decyzję o przeniesieniu Muzeum Kolejowego do kolejnej, wciąż tymczasowej, siedziby. W prywatnym budynku należącym do firmy Schicht przy ul. Nowy Zjazd 1 wynajęto 20 pomieszczeń. Na powierzchni około 900 m², w 19 działach zaprezentowano dokumenty, fotografie, książki, wiele modeli i makiet. 15 grudnia 1938 Muzeum Kolejowe przekształcono w Muzeum Komunikacji wzbogacając jego ekspozycje o dwa działy: dróg kołowych i dróg wodnych. Do 1939 Muzeum zgromadziło ponad 4 tysiące eksponatów, w tym blisko 400 modeli, 250 tablic i wykresów, ponad 550 fotografii oraz 8 tysięcy książek. Nieprzystosowany do tego typu działalności budynek nie pozwalał na eksponowanie większych i cięższych maszyn i urządzeń, które gromadzono w magazynach dworcowych. Dlatego w planach przewidywano budowę docelowej siedziby w miejscu obecnego Stadionu Narodowego.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

W okresie powojennym próbę ponownego zorganizowania Muzeum podjęto w 1946. Początkowo zaczęto gromadzić dokumenty i eksponaty w Pilawie. Pozyskaną, niewielką ilość zbiorów, przeniesiono do Bytomia. Na przełomie lat 1956-57 działalność Muzeum ustała.

Decyzję o kolejnym powołaniu Muzeum Kolejnictwa podjął Minister Komunikacji w 1972, wyznaczając na jego siedzibę Dworzec Warszawa Główna Osobowa. 1 stycznia 1995 Muzeum zostało wyłączone organizacyjnie ze struktury PKP i włączone bezpośrednio do Ministerstwa Transportu. 1 stycznia 1999, na mocy ustawy, Muzeum Kolejnictwa przekazano do Samorządu Województwa Mazowieckiego. W okresie od 1972, tj. od powołania Muzeum Kolejnictwa, systematycznie powiększano zbiory i rozszerzano działalność merytoryczną, głównie związaną z historią kolejnictwa na Ziemiach Polskich. W Warszawie - wraz ze zmniejszającą się rolą Dworca Głównego przybywało powierzchni wystawienniczych i zaplecza. Po udostępnieniu Muzeum niewielkiej powierzchni (ok. 250 m²) w pomieszczeniach jeszcze czynnego dworca Warszawa Główna, zaczęto gromadzić i równocześnie eksponować pamiątki związane z historią kolejnictwa w Polsce.

Finalnie Muzeum otrzymało dwie sale wystawowe o powierzchni ok. 800 m² oraz wydzielono tory stacyjne gdzie zgromadzono zabytkowe pojazdy. W salach na wystawach stałych prezentowane są: historia kolei na Ziemiach Polskich od 1845 do okresu obecnego, początki kolei na świecie oraz wybrane eksponaty ze zbiorów Muzeum. Oprócz informacji fotograficzno-tekstowej, związanej z tymi tematami, na ekspozycji można obejrzeć wiele modeli taboru kolejowego, sztandary pracowników kolejowych z okresu międzywojennego, zegary i zegarki, lampy, telefony i mundury kolejowe, dokumenty i wiele innych związanych z historią kolejnictwa. Oprócz wystaw stałych Muzeum organizuje wystawy czasowe, najczęściej związane z wydarzeniami rocznicowymi na kolei, jak również o innej tematyce, np. obrazy oraz fotografie związane z funkcjonowaniem kolei.

Muzeum współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie muzeum boryka się z nie do końca uregulowanym stanem prawnym dworca Warszawa Główna i jego otoczenia. Od co najmniej 2004 PKP próbuje sprzedać teren muzeum. Propozycja przeniesienia muzeum na Pragę nie spotkała się z pozytywnym odzewem muzealników i do dziś dnia muzeum nie zmieniło siedziby.

W 2012 PKP zdecydowało o wystawieniu w prze­targu nie­ru­cho­mość po daw­nym Dwor­cu Głów­nym przy ul. To­wa­ro­wej 1, da­jąc pra­wo pier­wo­ku­pu te­go bu­dyn­ku po­za prze­tar­giem sa­mo­rzą­do­wi Ma­zow­sza, któ­re­mu pod­le­ga miesz­czą­ce się dziś w tym miej­scu Mu­zeum Ko­lej­nic­twa[1].

Dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

Ekspozycja plenerowa[edytuj | edytuj kod]

Seria pojazdu PKP Oznaczenia w innych kolejach Układ osi Producent Lata budowy Liczba ekspl. przez PKP Eksploatacja przez PKP Zdjęcie
EP02 - Bo'Bo' Pafawag Polska 1953-1957 8 do 1973 Ep 02.jpg
ET21 - Co'Co' Pafawag Polska 1957-1971 658 nadal funkcjonują ET-21.jpg
EU20 - Co'Co' LEW Niemiecka Republika Demokratyczna 1955-1957 34 do 1982 EU-20.jpg
SM15 - B'B' Ljudinowo Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Fablok Polska 1963-1966 27 do 1977 SM-15.jpg
SM25 - C Fablok Polska 1961-1963 3 do 1973 SM-25.jpg
SM41 - Bo'Bo' Ganz-MÁVAG Węgry 1961-1969 264 do 2000 SM-41.jpg
ST44 - Co'Co' ŁTZ Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 1965-1988 1182 nadal funkcjonują ST-44.jpg
SD80[2] - (1A)'(A1)' OM Włochy 1949 3 do 1967 SD80.jpg
Oi1 Pruski P6; Niemiecki 3702 1'C  ? Związek Północnoniemiecki 1902-1916 44 1918-początek lat 60. Oi 1-29 Warszawa 06.04.05.jpg
OKa1 Łotewski Tk 1A1 Krupp Niemcy, Dyneburg Łotwa 1931-1933 2 1945-1969 POL Warsaw MK OKa1.jpg
OKi1 - - - - - - POL Warsaw MK OKi1.jpg
OKl27 - 1'C'1 HCP Polska 1928-1933 122 1929-? OKl27 26 MK.JPG
OKo1 Pruski T18; Pruski 780-5 2'C2' Vulcan-Werke Hamburg und Stettin AG Niemcy 1916-1924 31 1945-1975 OKo 1-3 Warszawa 06.04.05.jpg
Ol49 - 1'C1' Fablok Polska 1951-1954 112 1952
Os24 wzorowany na austriackim 570 / 113 2'D' Fablok Polska 1925-1927 60 1926-1970 Os24-10 DSC01675.JPG
Pm2 Niemiecki 030 2'C1' różni III Rzesza 1930-1937 34 1945-1978 Pm2 34 MK.JPG
Pm3 Niemiecki 0310 2'C1' Borsig III Rzesza 1931-1941 10 1945-1966 POL Pm3 Muzeum Kolejnictwa.jpg
Pt47 - 1'D1' Fablok, HCP Polska 1947-1951 180 1947-1988 Pt47 104 MK2.JPG|
Pu29 - 2'D1' HCP Polska 1931 3 1931-1970 Pu29-3 DSC01683.JPG
TKb TKb 129
(przemysłowy)
B Hohenzollern, Düsseldorf 1880 - - TKb129 Warsaw.jpg
TKbb - - B - Hanomag - Hannoversche Maschinenbau AG - 1912-1930 - 1 - 1924-1974 TKbb 10282 MK.JPG
TKc100 - Pruski T4.1 - 1B - Henschel & Sohn, Kassel - 1893 - 1 - 1893-1979 - TKc100-1 DSC01699.JPG
TKh - - C - Orenstein & Koppel AG, Berlin-Drewitz - 1920 - 1 - 1920-1973 POL Warsaw MK TKh1.jpg
TKi3 Pruski T93; Niemiecki 913-18 1'C Henschel, Union, Jung i inni Związek Północnoniemiecki 1901-1914 310 1918-1969 TKi3-119 Warsaw.jpg
TKl100
(TKi100)
- 1'C1' - Borsig Lokomotiv-Werke GmbH, Berlin - 1934 1 - 1934-1970 TKl100-16 DSC01693.JPG
TKp TKp 4147 (przemysłowy) D La Meuse, Belgia 1942 - - POL Warsaw MK TKp.jpg
TKt48 - 1'D1' Fablok, HCP Polska 1950-1957 191 1950
TKz TKz 211
(przemysłowy)
1'E1' Borsig Lokomotiv-Werke GmbH, Berlin 1938 - - Tkz 211 MK.JPG
Tr6 Pruski G82-3; Niemiecki 5620-30 1'D różni Związek Północnoniemiecki 1919-1927 - 1945-1979 Tr6 39 MK.JPG
Tr203 USA S160 1'D Alco, Baldwin, Lima Stany Zjednoczone 1942-1945 1946-1980 Tr203 451 MK.JPG
Ty2/Ty42[3] Niemiecki BR52 1'E różni III Rzesza 1942-1945 1407 1945 Ty42 120 MK.JPG
Ty43 Niemiecki BR42 1'E różni III Rzesza 1943-1945 126 1945-2001 Ty43 17 MK2.JPG
Ty51 - 1'E HCP Polska 1953-1958 262 1953-2001 Ty51 228 MK.JPG
PzTrWg16
(aktualnie - 2013 - nie znajduje się na ekspozycji)
- 4'D'4' - - - - PzTrWg16.jpg
T49 (Ryś) - B (Bn2t) Fablok Polska 1946-1948 - - Ebmw18.JPG

Oddział[edytuj | edytuj kod]

Oddział Muzeum Kolejnictwa - Muzeum Kolei Wąskotorowej Sochaczewie zlokalizowane jest na terenie dawnej stacji Sochaczewskiej Kolei Dojazdowej. Jego zbiory to 170 jednostek taboru wąskotorowego, a także kolekcje historycznych fotografii, mundurów kolejowych, latarek, modeli, dokumentów, biletów, pieczątek, przedmiotów dokumentujących codzienne życie kolei wąskotorowych w Polsce. Unikat wśród jednostek taborowych stanowi najstarszy w Polsce, z 1882, prawdziwy rarytas polskiej myśli technicznej, zabytkowy parowóz z 1929 - Px29-1704 - jedyny czynny na świecie, z tej serii. Parowóz wraz z wagonami jeździ w letnie weekendy 18-kilometrową trasą z Sochaczewa, przez Brochów, aż do Puszczy Kampinoskiej.

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Izabela Kraj: Czy marszałek kupi Dworzec Główny. zyciewarszawy.pl, 2012-02-27. [dostęp 2012-02-27].
  2. od 2009 roku SD80 stoi przy dawnym peronie dworca towarowego
  3. w muzeum znajdują się oba rodzaje lokomotywy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]