Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
| Muzeum Kolejnictwa w Warszawie | |
 Muzeum Kolejnictwa w Warszawie |
|
| Państwo |  Polska |
| Miejscowość | Warszawa |
| Adres | ul. Towarowa 1 00-811 Warszawa |
| Data założenia | 1931 |
| Zakres zbiorów | kolejnictwo |
| Dyrektor | Ferdynand B. Ruszczyc |
| Oddziały | |
|
Położenie na mapie Warszawy
  Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
|
|
|
Położenie na mapie Polski
 Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
|
|
 52°13′32.6″N 20°59′7.55″E / 52.225722222222, 20.985430555556Na mapach: 52°13′32.6″N 20°59′7.55″E / 52.225722222222, 20.985430555556 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa muzeum | |
Muzeum Kolejnictwa w Warszawie mieści się w budynku byłego Dworca PKP Warszawa Główna Osobowa, nieopodal stacji PKP Warszawa Ochota. Do zwiedzania oferuje ekspozycje stałe (historyczne) i czasowe, dużą ekspozycję modeli kolejowych w salach wystawowych oraz wystawę zabytkowego taboru normalnotorowego na wydzielonych torach w skansenie.
Poza prowadzoną na szeroką skalę działalnością naukową, we współpracy z wieloma instytucjami, organizowane są tu liczne imprezy okolicznościowe, oraz wernisaże. Muzeum dysponuje licznym zbiorem bibliotecznym.
Spis treści |
Historia[edytuj]
EP02
.jpg)
Początki muzeum[edytuj]
Myśl o utworzeniu Muzeum Kolejnictwa zrodziła się wśród kolejarzy wraz z odzyskaniem niepodległości w 1918. Ogrom pracy i trudności, na jakie napotykano przy uruchamianiu bardzo zniszczonego transportu kolejowego, oddaliły realizację tego zamiaru na dalsze lata. Okolicznością, która przyspieszyła powołanie Muzeum Kolejnictwa były Targi Wschodnie we Lwowie w 1927, na których urządzono pawilon komunikacji.
Muzeum Kolejnictwa powstało 18 lutego 1928. W tym dniu minister komunikacji inż. Paweł Romocki w obecności otworzył Muzeum Kolejowe w tymczasowej siedzibie, zlokalizowanej w zachodnim skrzydle ówczesnego Dworca Głównego - Wiedeńskiego. Z 1928 pochodzi również rozporządzenie ministra komunikacji Alfonsa Kuehna w sprawie zatwierdzenia Regulaminu tymczasowego Muzeum Kolejowego (Nr IV 6031/11/28, z dnia 21 maja 1928 roku, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Komunikacji Nr 16 z 1928 roku, poz. 171, s.190).
Budowa linii średnicowej spowodowała konieczność rozbiórki zachodniego skrzydła Dworca Głównego. W 1931 podjęto decyzję o przeniesieniu Muzeum Kolejowego do kolejnej, wciąż tymczasowej, siedziby. W prywatnym budynku należącym do firmy Schicht przy ul. Nowy Zjazd 1 wynajęto 20 pomieszczeń. Na powierzchni około 900 m², w 19 działach zaprezentowano dokumenty, fotografie, książki, wiele modeli i makiet. 15 grudnia 1938 Muzeum Kolejowe przekształcono w Muzeum Komunikacji wzbogacając jego ekspozycje o dwa działy: dróg kołowych i dróg wodnych. Do 1939 Muzeum zgromadziło ponad 4 tysiące eksponatów, w tym blisko 400 modeli, 250 tablic i wykresów, ponad 550 fotografii oraz 8 tysięcy książek. Nieprzystosowany do tego typu działalności budynek nie pozwalał na eksponowanie większych i cięższych maszyn i urządzeń, które gromadzono w magazynach dworcowych. Dlatego w planach przewidywano budowę docelowej siedziby w miejscu obecnego Stadionu Narodowego.
Okres powojenny[edytuj]
W okresie powojennym próbę ponownego zorganizowania Muzeum podjęto w 1946. Początkowo zaczęto gromadzić dokumenty i eksponaty w Pilawie. Pozyskaną, niewielką ilość zbiorów, przeniesiono do Bytomia. Na przełomie lat 1956-57 działalność Muzeum ustała.
Decyzję o kolejnym powołaniu Muzeum Kolejnictwa podjął Minister Komunikacji w 1972, wyznaczając na jego siedzibę Dworzec Warszawa Główna Osobowa. 1 stycznia 1995 Muzeum zostało wyłączone organizacyjnie ze struktury PKP i włączone bezpośrednio do Ministerstwa Transportu. 1 stycznia 1999, na mocy ustawy, Muzeum Kolejnictwa przekazano do Samorządu Województwa Mazowieckiego. W okresie od 1972, tj. od powołania Muzeum Kolejnictwa, systematycznie powiększano zbiory i rozszerzano działalność merytoryczną, głównie związaną z historią kolejnictwa na Ziemiach Polskich. W Warszawie - wraz ze zmniejszającą się rolą Dworca Głównego przybywało powierzchni wystawienniczych i zaplecza. Po udostępnieniu Muzeum niewielkiej powierzchni (ok. 250 m²) w pomieszczeniach jeszcze czynnego dworca Warszawa Główna, zaczęto gromadzić i równocześnie eksponować pamiątki związane z historią kolejnictwa w Polsce.
Finalnie Muzeum otrzymało dwie sale wystawowe o powierzchni ok. 800 m² oraz wydzielono tory stacyjne gdzie zgromadzono zabytkowe pojazdy. W salach na wystawach stałych prezentowane są: historia kolei na Ziemiach Polskich od 1845 do okresu obecnego, początki kolei na świecie oraz wybrane eksponaty ze zbiorów Muzeum. Oprócz informacji fotograficzno-tekstowej, związanej z tymi tematami, na ekspozycji można obejrzeć wiele modeli taboru kolejowego, sztandary pracowników kolejowych z okresu międzywojennego, zegary i zegarki, lampy, telefony i mundury kolejowe, dokumenty i wiele innych związanych z historią kolejnictwa. Oprócz wystaw stałych Muzeum organizuje wystawy czasowe, najczęściej związane z wydarzeniami rocznicowymi na kolei, jak również o innej tematyce, np. obrazy oraz fotografie związane z funkcjonowaniem kolei.
Muzeum współcześnie[edytuj]
Obecnie muzeum boryka się z nie do końca uregulowanym stanem prawnym dworca Warszawa Główna i jego otoczenia. Od co najmniej 2004 PKP próbuje sprzedać teren muzeum. Propozycja przeniesienia muzeum na Pragę nie spotkała się z pozytywnym odzewem muzealników i do dziś dnia muzeum nie zmieniło siedziby.
W 2012 PKP zdecydowało o wystawieniu w przetargu nieruchomość po dawnym Dworcu Głównym przy ul. Towarowej 1, dając prawo pierwokupu tego budynku poza przetargiem samorządowi Mazowsza, któremu podlega mieszczące się dziś w tym miejscu Muzeum Kolejnictwa[1].
Dyrektorzy[edytuj]
- 1991-2009 - Janusz Sankowski
- od 2009 - Ferdynand B. Ruszczyc
Ekspozycja plenerowa[edytuj]
| Seria pojazdu PKP | Oznaczenia w innych kolejach | Układ osi | Producent | Lata budowy | Liczba ekspl. przez PKP | Eksploatacja przez PKP | Zdjęcie |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| EP02 | - | Bo'Bo' | Pafawag |
1953-1957 | 8 | do 1973 | |
| ET21 | - | Co'Co' | Pafawag |
1957-1971 | 658 | nadal funkcjonują |  |
| EU20 | - | Co'Co' | LEW  |
1955-1957 | 34 | do 1982 |  |
| SM15 | - | B'B' | Ljudinowo  , Fablok |
1963-1966 | 27 | do 1977 |  |
| SM25 | - | C | Fablok |
1961-1963 | 3 | do 1973 |  |
| SM41 | - | Bo'Bo' | Ganz-MÁVAG  |
1961-1969 | 264 | do 2000 |  |
| ST44 | - | Co'Co' | ŁTZ |
1965-1988 | 1182 | nadal funkcjonują |  |
| SD80[2] | - | (1A)'(A1)' | OM  |
1949 | 3 | do 1967 |  |
| Oi1 | Pruski P6; Niemiecki 3702 | 1'C | ?  |
1902-1916 | 44 | 1918-początek lat 60. |  |
| OKa1 | Łotewski Tk | 1A1 | Krupp  , Dyneburg  |
1931-1933 | 2 | 1945-1969 |  |
| OKi1 | - | - | - | - | - | - |  |
| OKl27 | - | 1'C'1 | HCP |
1928-1933 | 122 | 1929-? |  |
| OKo1 | Pruski T18; Pruski 780-5 | 2'C2' | Vulcan-Werke Hamburg und Stettin AG |
1916-1924 | 31 | 1945-1975 |  |
| Ol49 | - | 1'C1' | Fablok |
1951-1954 | 112 | 1952 |  |
| Os24 | wzorowany na austriackim 570 / 113 | 2'D' | Fablok |
1925-1927 | 60 | 1926-1970 |  |
| Pm2 | Niemiecki 030 | 2'C1' | różni  |
1930-1937 | 34 | 1945-1978 |  |
| Pm3 | Niemiecki 0310 | 2'C1' | Borsig |
1931-1941 | 10 | 1945-1966 |  |
| Pt47 | - | 1'D1' | Fablok, HCP |
1947-1951 | 180 | 1947-1988 |  | |
| Pu29 | - | 2'D1' | HCP |
1931 | 3 | 1931-1970 |  |
| TKbb | - | - B | - Hanomag - Hannoversche Maschinenbau AG | - 1912-1930 | - 1 | - 1924-1974 |  |
| TKc100 | - Pruski T4.1 | - 1B | - Henschel & Sohn, Kassel | - 1893 | - 1 | - 1893-1979 | - |
| TKh | - | - C | - Orenstein & Koppel AG, Berlin-Drewitz | - 1920 | - 1 | - 1920-1973 |  |
| TKi3 | Pruski T93; Niemiecki 913-18 | 1'C | Henschel, Union, Jung i inni |
1901-1914 | 310 | 1918-1969 |  |
| TKl100 | - | - 1'C1' | - Borsig Lokomotiv-Werke GmbH, Berlin | - 1934 | - 1 | - 1934-1970 | - |
| TKp | - | - D | - La Meuse, Belgia | - 1942 | - 1 | - |  |
| TKt48 | - | 1'D1' | Fablok, HCP |
1950-1957 | 191 | 1950 |  |
| TKz | - | - 1'E1' | - Borsig Lokomotiv-Werke GmbH, Berlin | - 1938 | - 1 | - 1938-1974 |  |
| Tr6 | Pruski G82-3; Niemiecki 5620-30 | 1'D | różni |
1919-1927 | - | 1945-1979 |  |
| Tr203 | USA S160 | 1'D | Alco, Baldwin, Lima  |
1942-1945 | 1946-1980 |  |
|
| Ty2/Ty42[3] | Niemiecki BR52 | 1'E | różni |
1942-1945 | 1407 | 1945 |  |
| Ty43 | Niemiecki BR42 | 1'E | różni |
1943-1945 | 126 | 1945-2001 |  |
| Ty51 | - | 1'E | HCP |
1953-1958 | 262 | 1953-2001 |  |
| PzTrWg16 | - | 4'D'4' | - | - | - | - |  |
| T49 (Ryś) | - | B (Bn2t) | Fablok |
1946-1948 | - | - |  |
Oddział[edytuj]
Oddział Muzeum Kolejnictwa - Muzeum Kolei Wąskotorowej Sochaczewie zlokalizowane jest na terenie dawnej stacji Sochaczewskiej Kolei Dojazdowej. Jego zbiory to 170 jednostek taboru wąskotorowego, a także kolekcje historycznych fotografii, mundurów kolejowych, latarek, modeli, dokumentów, biletów, pieczątek, przedmiotów dokumentujących codzienne życie kolei wąskotorowych w Polsce. Unikat wśród jednostek taborowych stanowi najstarszy w Polsce, z 1882, prawdziwy rarytas polskiej myśli technicznej, zabytkowy parowóz z 1929 - Px29-1704 - jedyny czynny na świecie, z tej serii. Parowóz wraz z wagonami jeździ w letnie weekendy 18-kilometrową trasą z Sochaczewa, przez Brochów, aż do Puszczy Kampinoskiej.
Zobacz także[edytuj]
- Centralne Muzeum Transportu Kolejowego Federacji Rosyjskiej
- Muzeum Historii Kolei Lwowskiej
- Muzeum Kolejnictwa w Wilnie
- Muzeum Techniki Kolejowej w Brześciu
Przypisy
- ↑ Izabela Kraj: Czy marszałek kupi Dworzec Główny. zyciewarszawy.pl, 2012-02-27. [dostęp 2012-02-27].
- ↑ od 2009 roku SD80 stoi przy dawnym peronie dworca towarowego
- ↑ w muzeum znajdują się oba rodzaje lokomotywy
