Ian McKellen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ian McKellen
Ilustracja
Ian McKellen (2013)
Imię i nazwisko Ian Murray McKellen
Data i miejsce urodzenia 25 maja 1939
Burnley
Zawód aktor, scenarzysta, producent
Lata aktywności od 1959
Odznaczenia
Order Towarzyszy Honoru (Wielka Brytania) Odznaka Rycerza Kawalera (Wielka Brytania) Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego od 1936 (cywilny)
Strona internetowa
Ian McKellen (2010)

Sir Ian Murray McKellen (ur. 25 maja 1939 w Burnley) – brytyjski aktor teatralny i filmowy, scenarzysta. Obsadzany zarówno w rolach szekspirowskich, jak i w filmach akcji. Nominowany do Oskara, kawaler Orderu Imperium Brytyjskiego. Wystąpił w roli Gandalfa w Władcy Pierścieni i Hobbicie, oraz Magneto w serii filmów X-Men[1]. Aktywista na rzecz praw osób LGBT[2].

29 sierpnia 2012 wystąpił w ceremonii otwarcia XIV Letnich Igrzysk Paraolimpijskich w Londynie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w miasteczku Burnley w Anglii jako młodsze dziecko Margery Lois (z domu Sutcliffe) i Denisa Murraya McKellena (1905-1964), inżyniera budownictwa[3]. Jego ojciec był protestantem pochodzenia irlandzkiego i szkockiego[3]. Miał starszą o pięć lat siostrę Jean[3]. Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 wraz z rodziną przeniósł się na północny zachód Anglii, do górniczego miasteczka Wigan[4][5]. Kiedy miał 12 lat, jego matka zmarła na raka piersi[5]. Z ojcem nie miał dobrych relacji[6]. Gdy miał 24 lata jego ojciec podczas jazdy samochodem dostał udaru; wówczas nie było pasów bezpieczeństwa – kierownica wbiła mu się w klatkę piersiową i zmarł dzień po wypadku[5].

Jego zainteresowanie aktorstwem zaczęło się już w Bolton School, gdzie występował w Bolton Little Theatre. Rodzice i starsza siostra popierali pasję młodego Iana. Jego rodzice często zabierali go do teatru, m.in. na sztuki Szekspira takie jak Makbet, Wieczór Trzech Króli i Sen Nocy Letniej[7], i sami występowali w amatorskich przedstawieniach[5]. Studiował w St Catharine’s College na Uniwersytecie Cambridge.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy występ jako zawodowy aktor to rola Wiliama Roper’a w sztuce A Man For All Seasons, reżyserii Roberta Bolta, na deskach Belgrade Theatre w Coventry. Ian wystąpił tam jeszcze w niemal 15 sztukach po czym okazjonalnie odgrywał szekspirowskie role takie, jak Iago czy Makbet w Royal National Theatre i Royal Shakespeare Company. Jego kariera jako aktora filmowego rozpoczęła się na przełomie lat 60 i 70. Jednakże dopiero w latach 90. jego nazwisko stało się znane wśród szerszej rzeszy fanów kina.

W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych McKellen został trzykrotnie nominowany do Złotego Globu, przy czym zdobył statuetkę za rolę tytułowego Ryszarda III. W 1999 został po raz pierwszy nominowany do Oscara, za rolę w filmie Bogowie i potwory (Gods and Monsters[8]). W tym okresie dostał angaż jako Magneto w serii filmów X-Men i Gandalf we Władcy Pierścieni. Za swoje dokonania jako aktor otrzymał szereg prestiżowych nagród a za swój wkład w kulturę i sztukę został w 1991 uhonorowany tytułem szlacheckim[7]. Aktor był też brany pod uwagę do roli Albusa Dumbledore'a w serii filmów „Harry Potter[9].

Obrońca praw mniejszości seksualnych[edytuj | edytuj kod]

Aktywnie działa w sprawie wyrównania pozycji społecznej mniejszości seksualnych. Jest współtwórcą Stonewall, czołowej organizacji lobbystycznej walczącej o prawa gejów i lesbijek w UK oraz aktywnie wspiera wiele innych organizacji o takim charakterze. McKellen często pojawia się także na brytyjskich paradach wolności np. Europride czy Manchester Pride. Aktor przez ostatnich kilka lat odwiedził niemal 50 liceów, by uświadamiać młodych ludzi w temacie homoseksualizmu, ponieważ jego zdaniem nie powinno to być tematem tabu[7].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W 1988, w wieku 49 lat, na antenie radia BBC, za namową przyjaciół i bliskich, dokonał coming outu i otwarcie oświadczył, że jest gejem[6].

W 2012, w jednym z wywiadów ujawnił, iż sześć lat wcześniej zdiagnozowano u niego raka prostaty[10].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ian McKellen (ang.). Listal. [dostęp 2016-12-24].
  2. BBC – Archive – The Gay Rights Movement (ang.). BBC. [dostęp 2013-01-04].
  3. a b c Family Album Sir Ian McKellen (ang.). TheGenealogist.co.uk. [dostęp 2019-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  4. Ian McKellen Biography (1939-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2019-08-01].
  5. a b c d Dominik Jedliński (2019-05-24): Ian McKellen: najsłynniejszy czarodziej świata (pol.). Onet.pl. [dostęp 2019-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  6. a b Kalina Mróz (2018-11-22): Gandalf, gej, po prostu świetny człowiek. Ian McKellen w nowym dokumencie HBO (pol.). „Gazeta Wyborcza”. [dostęp 2017-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  7. a b c Tomasz Piotrowski (2011-08-28): Ian McKellen – 50 lat kariery aktorskiej (pol.). TwojaEuropa.pl. [dostęp 2017-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].
  8. a b c Pete Hammond: ‘Mr. Holmes’ Review: There’s No Mystery Why This Film Is A Sherlock For The Ages. Deadline Hollywood, 16.07.2015. [dostęp 3.07.2020].
  9. 10 Actors Who Were Almost Cast in Harry Potter, popsugar.co.uk, autor: Becky Kirsch, [dostęp:] 3 czerwca 2020
  10. Philip Caulfield (2012-12-11): Ian McKellen reveals he's been fighting prostate cancer for six or seven years – but his agent denies the claim (ang.). „Daily News”. [dostęp 2016-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-01)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]