Artykuł na medal

Gregory Peck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gregory Peck
Ilustracja
Imię i nazwisko Eldred Gregory Peck
Data i miejsce urodzenia 5 kwietnia 1916
San Diego
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 2003
Los Angeles
Zawód aktor
Współmałżonek • Greta Kukkonen
(1942–1955; rozwód)

Veronique Peck
(1955–2003; jego śmierć)

Lata aktywności 1938–2000
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Strona internetowa

Gregory Peck (wym. [ˈgrɛgəri pɛk], właśc. Eldred Gregory Peck; ur. 5 kwietnia 1916 w San Diego, zm. 12 czerwca 2003 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy, teatralny i producent, działacz społeczny, humanitarysta. Jedna z legend „Złotej Ery Hollywood”. W czerwcu 1999 American Film Institute umieścił jego nazwisko na 12. miejscu w rankingu „największych aktorów wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends)[a][1].

Peck zaczynał karierę sceniczną na początku lat 40., występując między innymi na Broadwayu. W 1944 zadebiutował na dużym ekranie w filmie wojennym Dni chwały. Za rolę w dramacie Klucze królestwa (1944) uzyskał nominację do Oscara, do której w przekroju kariery łącznie nominowany był pięciokrotnie. Raz zdobył statuetkę za kreację Atticusa Fincha w dramacie obyczajowym Zabić drozda (1962). Odgrywał zazwyczaj role pozytywnych bohaterów, odznaczających się przywiązaniem do wartości moralnych, wytrwałością i inteligencją. W latach 1967–1970 pełnił funkcję przewodniczącego Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej. W 1969 odznaczony przez prezydenta Lyndona B. Johnsona Medalem Wolności. W 1998 został uhonorowany z rąk prezydenta Billa Clintona Narodowym Medalem Sztuki.

Do jego najbardziej znanych filmów należą: Urzeczona (1945), Pojedynek w słońcu (1946), Dżentelmeńska umowa (1947), Akt oskarżenia (1947), Z jasnego nieba (1949), Jim Ringo (1950), Rzymskie wakacje (1953), Moby Dick (1956), Biały Kanion (1958), Działa Navarony (1961), Przylądek strachu (1962), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962), Zabić drozda (1962), Omen (1976) oraz Chłopcy z Brazylii (1978). Peck wystąpił w 55 filmach[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzina i młodość[edytuj | edytuj kod]

Dwuletni Peck ze swoją matką Bernice Mae „Bunny” Ayers (1918)

Eldred Gregory Peck urodził się 5 kwietnia 1916 w La Jolla, dzielnicy San Diego w stanie Kalifornia[b][4]. Jego ojciec, Gregory Pearl Peck (1886–1962), urodzony w Rochester w stanie Nowy Jork, był aptekarzem i farmaceutą angielsko-irlandzkiego pochodzenia[5]. Po ukończeniu Uniwersytetu Michigan otworzył jedyną aptekę w La Jolla[c]. Pracując tam, zyskał przydomek „Doc”[7]. Był dobrze zbudowany i aktywnie udzielał się jako kapitan w lokalnej drużynie baseballowej[8]. Okres dzieciństwa i lata młodości spędził na rodzinnej farmie w Irlandii, do której niespełna rok po narodzinach zabrała go matka Catherine Ashe (1864–1928), gdy jego ojciec Samuel Peck (1865–1887) zmarł na błonicę[9]. Ashe wyemigrowała do Ameryki w 1884 w wieku 20 lat. Pochodziła z Annascaul, miasteczka położonego na półwyspie Dingle w hrabstwie Kerry, gdzie jej ojciec John był rolnikiem[10]. Matka Pecka, Bernice Mae „Bunny” Ayers (1894–1992), urodzona w Saint Louis w stanie Missouri, miała sześcioro starszego rodzeństwa; dwie siostry i czterech braci[11]. Przed przybyciem do La Jolla pracowała jako operatorka telefoniczna[d][13]. Miała angielsko-szkockie korzenie[12]. Jej ojciec, John Daggett Ayres (1846–1912), był kapitanem łodzi rzecznych, które przemierzały rzeki Missisipi i Missouri w XIX wieku[11]. Matka Katherine „Kate” Elizabeth Ayres (z domu Forse; 1853–1942), urodziła się w Pittsburghu w stanie Pensylwania[11]. Rodzice Pecka pobrali się 4 czerwca 1915 w St. Louis Cathedral[11]. Przyszły aktor wychowywał się w wierze katolickiej[12]. Imię Eldred wybrała mu matka, która znalazła je w książce telefonicznej[e][15]. Ze strony ojca spokrewniony był z Thomasem Ashem, uczestnikiem powstania wielkanocnego[10].

Po trzech latach separacji rodzice Pecka rozwiedli się 30 lipca 1922[13]. Wyjechał wraz z matką do Saint Louis, gdzie aby wspomóc ją finansowo, podejmował się różnych dorywczych prac; zarabiał m.in. czyszcząc buty lokalnym subiektom[16], handlując gazetami na rogu ulicy[17] i sprzedając lemoniadę graczom pokera w internacie[18]. Po powrocie do Kalifornii matka znalazła zatrudnienie w San Francisco, a następnie w Los Angeles[6], zaś Peck przez trzy lata mieszkał z babką „Kate” Ayres w małym domku przy 7453 High Avenue[19], która go wychowywała i regularnie zabierała do kina[20]. „Chodziliśmy na filmy dwa lub trzy razy w tygodniu. Lubiłem Hoot Gibsona i Toma Mixa… Ale ten którego zapamiętałem najbardziej to Lon Chaney w Upiorze w operze. Dostałem gęsiej skórki, a moje włosy stały dęba”[6].

Uczęszczał do La Jolla Elementary School, mieszczącej się przy skrzyżowaniu Gerard i Marine[21]. Miał psa imieniem Bud[22], który odprowadzał go do szkoły[19]. Odwiedzany był w czwartki przez swoją matkę i ojca, pracującego na nocnej zmianie w aptece w San Diego[6]. Latem zabierał syna na wycieczki do Parku Narodowego Yellowstone i Yosemite oraz kemping i łowienie ryb na Catalina Island[23]. Według biografa Gerarda Molyneauxa, kluczową rolę w młodości Pecka odegrała Ayers i wujek Charlie Rannells, którzy „dostarczali mu poczucie troski rodzinnej i pozwalali w pełni korzystać z dziecięcej swobody”[6].

Edukacja i praca[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck (po prawej) z ojcem w La Jolla, początek lat 30.

Aby zapewnić mu bardziej stabilne otoczenie w okresie dorastania[24], Peck w wieku 10 lat został wysłany przez rodziców do katolickiej szkoły St. John’s Military Academy z internatem w Los Angeles, prowadzonej przez irlandzki zakon Sióstr Miłosierdzia[25]. „Może moja matka i ojciec zdecydowali, że miałem za dużo zabawy w La Jolla, albo uznali, że potrzebowałem dyscypliny”[26]. W wieku 13 lat mianowany został kapitanem korpusu kadetów tamtejszej placówki[27]. Niecierpliwie wyczekiwał końca każdego miesiąca, gdy uczniowie mogli przyjechać na weekend do domu[28].

W 1931 powrócił do San Diego, gdzie zamieszkał z ojcem i uczęszczał do San Diego High School[29]. Po jej ukończeniu zapisał się na jeden semestr na Uniwersytet Stanowy San Diego[27], odbywając pierwsze kursy z teatru i sztuki oratorskiej. Aktywnie wspierał bractwo ochrony środowiska Epsilon Eta[27] oraz studiował literaturę i matematykę[30].

W 1934 dostał pracę w Union Oil Company, zaczynając jako dozorca i stróż nocny. Z czasem został awansowany na stanowisko kierowcy transportującego benzynę na stacje firmy w rejonie San Diego[31]. Zarabiał 125 dolarów miesięcznie. Za zaoszczędzone pieniądze kupił swój pierwszy samochód – niebieski model terenowego Forda[31]. Mając ambicje zostania lekarzem, zapisał się w 1937 na Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley[f], jednak po roku zmienił kierunek na filologię angielską[33]. Z uwagi na swoje warunki fizyczne (1,91 cm wzrostu) aktywnie brał udział w zawodach uniwersyteckiej drużyny wioślarskiej[30]. Jego czesne wynosiło 26 dolarów rocznie. Będąc w trudnej sytuacji materialnej, podjął się pracy pomocnika w kuchni dla bractwa studenckiego Gamma Phi Beta w zamian za posiłki[30].

Studiując w Berkeley, Peck został zachęcony przez trenera sztuki aktorskiej, który dostrzegł w nim potencjał dla studenckiego teatru. Zatrudniony przez dyrektora uniwersyteckiego Little Theater, Edwina Duerra, wystąpił w pięciu spektaklach podczas ostatniego roku nauki[g][35]. W jednym z wywiadów przyznał, że „to było jedno z najważniejszych doświadczeń w moim życiu. Berkeley mnie obudziło do życia i uczyniło ze mnie człowieka”[36]. Tytuł licencjata Uniwersytetu Kalifornijskiego otrzymał z opóźnieniem, bo dopiero w 1941[37].

Lata 40.[edytuj | edytuj kod]

Neighborhood Playhouse School of the Theatre[edytuj | edytuj kod]

Dawna siedziba Neighborhood Playhouse School of the Theatre, gdzie Peck uczęszczał w latach 1939–1941

Po zdaniu egzaminu końcowego, wczesnym latem 1939 wyruszył pociągiem do Nowego Jorku[38], gdzie drogą urzędową zmienił imię Eldred na Gregory[39]. Dzięki listowi polecającemu swojego ojczyma do jednego ze znajomych, Peck dostał pracę naganiacza podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku[h][40]. Pracował od południa do północy przez dwanaście godzin, z półgodzinnymi przerwami. Z obawy o swój głos, po miesiącu zrezygnował i postanowił poszukać innego zajęcia[41].

24 lipca dowiedział się, że został przyjęty na pierwszy rok nauki w prestiżowej Neighborhood Playhouse School of the Theatre[41], specjalizującej się w nauce metodą Sanforda Meisnera[42]. Ponieważ rok akademicki rozpoczynał się 3 października, Peck zmuszony był do znalezienia pracy dającej stały dochód. Został oprowadzaczem po Radio City Music Hall w Rockefeller Center[43]. Tygodniowo zarabiał około 54 dolarów[41]. Studiując w Neighborhood Playhouse School of the Theatre, przyszły aktor doznał urazu kręgosłupa podczas pobierania nauki tańca i ruchu u choreograf Marthy Graham[44]. Z tego powodu otrzymał kategorię 4-F, przez co został zwolniony ze służby i nie brał udziału w II wojnie światowej[i][45]. Przedstawiciele studia 20th Century Fox twierdzili w późniejszym czasie, że uraz pochodził z czasów studenckich, gdy aktor występował w drużynie wioślarskiej. Peck próbował prostować tę informację przez wiele lat mówiąc, że „widocznie Hollywood nie uważało lekcji tańca za coś wystarczająco męskiego”[46]. Podczas nauki otrzymał od władz uczelni stypendium, dzięki czemu nie musiał opłacać czesnego. Wynajął za kwotę 6 dolarów mały pokój przy zachodniej części 54th Street na Manhattanie[45]. Z powodu początkowego braku zleceń, borykał się z problemami finansowymi, pozwalającymi na opłacenie czynszu, kupienie jedzenia i ubrań[45]. Podjął pracę – za 25 dolarów tygodniowo – modela dla katalogu Montgomery Ward[45], reklamując garnitury i stroje do tenisa[47].

Początki kariery scenicznej[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz więcej w artykule Filmografia Gregory’ego Pecka, w sekcji Scena.
Jane Cowl i Gregory Peck w spektaklu Punch and Julia (1942)

Latem 1940 został wybrany do pracy w Barter Theatre w Abingdon w stanie Wirginia, którego ówczesnym kierownikiem i właścicielem był Robert Porterfield[48]. Pomagał m.in. przewożąc ciężarówką rekwizyty i sprzęt oświetleniowy do komedii Button, Button[48]. Gdy jeden z aktorów rozchorował się, Peck wystąpił w zastępstwie, pomimo nieznajomości większości tekstu[j][49]. Znajdując się w trudnej sytuacji materialnej, wykorzystał zapas twarogu i szpinaku udostępnionego przez teatr[50] oraz zagrał podczas letniego sezonu w kilku sztukach, m.in. Na Ziemi, jak to jest, Portrecie rodzinnym i dramacie Edward II Christophera Marlowe’a[51]. 30 czerwca został przyjęty na ostatni rok nauki w Neighborhood Playhouse School of the Theatre, co było dużym wyróżnieniem, ponieważ jedynie połowa studentów z pierwszego semestru została poproszona o powrót[49]. Odnowiono także jego stypendium[49].

Wczesną wiosną 1941, Peck został dostrzeżony przez przedstawicielkę producenta Davida O. Selznicka Kay B. Barrett, która zorganizowała dla niego zdjęcia próbne w Fox Studios przy Dziesiątej Alei i 57th Street na Manhattanie. Dostał do odegrania dwie krótkie sceny z filmów Młode serca (1938, reż. Richard Wallace) i This Above All (1942, reż. Anatole Litvak)[52]. Selznick wyraził negatywną opinię w notatce do swojej przedstawicielki[53]. Po ukończeniu nauki w Neighborhood Playhouse School of the Theatre, Peck dołączył do trupy Meisnera, w której występowała Jean Muir[54]. Zaangażowany został do niewielkiej roli w sztuce The Male Animal, grając u boku José Ferrera i Uty Hagen[54]. Mimo że spektakle z jego udziałem grane były nie dłużej jak miesiąc, to występ Pecka w musicalu Captain Jinks of the Horse Marines spodobał się Maynardowi Morrisowi z biura Lelanda Haywarda, który został jego agentem[54]. Gdy nie miał pieniędzy na opłacenie czynszu, zamykał swoje rzeczy w szafce na Grand Central Terminal i sypiał na ławce w Central Parku[k][56].

Gregory Peck i Lowell Gilmore w scenie z filmu Dni chwały (1944)

Kariera sceniczna Pecka rozpoczęła się jesienią 1941, gdy zaczął regularnie występować na deskach nowojorskich teatrów[57], m.in. w roli sekretarza w wyprodukowanym przez Katharine Cornell przedstawieniu The Doctor’s Dilemma, autorstwa irlandzkiego dramaturga i prozaika George’a Bernarda Shawa[58], zarabiając 50 dolarów na tydzień[59]. Premiera sztuki odbyła się 8 września w Forrest Theatre w Filadelfii na dwa miesiące przed atakiem na Pearl Harbor, wobec czego wiadomości o utalentowanym aktorze zostały zepchnięte na dalszy plan[60]. W 1942 zadebiutował na deskach Broadwayu, grając główne role w sztukach The Morning Star z Jill Esmond[61] w reżyserii dramaturga Emlyna Williamsa[62] oraz The Willow and I Johna Patricka wraz z Edwardem Pawleyem[63]. Krytycy pochlebnie wyrażali się o grze Pecka, podkreślając przy tym jego „znaczne umiejętności”[57]. Willela Waldorf z „New York Posta” napisała o nim, że jest „ogromnie przymilny” natomiast Burns Mantle z „Daily News” pochwalił aktora za „opanowanie, dobry wygląd, wspaniały głos i przekonującą sympatię”[64]. Za namową swoich agentów, Lelanda Haywarda i Maynarda Morrisa, udał się do Hollywood by spotkać się z tamtejszym kierownictwem, które wyrażało zainteresowanie jego osobą[64].

Debiut filmowy[edytuj | edytuj kod]

W 1944 wystąpił na dużym ekranie w roli Vladimira, charyzmatycznego przywódcy partyzantów, w propagandowym dramacie wojennym Dni chwały studia RKO Pictures, w reżyserii Jacques’a Tourneura[65]. Jak sam wspominał, z tego czasu zapamiętał słowa reżysera powtarzającego: „mów normalnie Greg”. Odnosiło się to do sytuacji, gdy młody aktor pracując w teatrze, był wyczulany przez Guthrie’a McClintica na głośne i wyraźne akcentowanie[66].

Następnie Peck został zaangażowany do roli w zekranizowanym według powieści Archibalda Josepha Cronina dramacie Klucze królestwa (reż. John Stahl), opowiadającego historię szkockiego księdza Francisa Chisholma, który przybywa do ogarniętych wojną domową Chin[67]. Do głównej roli męskiej przesłuchano ponad 40 aktorów[67]. Producent Darryl F. Zanuck zdecydował się powierzyć rolę Peckowi po tym, jak zobaczył go w Dniach chwały[67]. Aktor podpisał kontrakt ze studiem 20th Century Fox, opiewający na zarobki rzędu 750 dolarów na tydzień[67]. Tygodnik „Life” wyraził pozytywną opinię o samym filmie jak i grze Pecka, pisząc, że „odtwarza on sagę zniechęcenia i wiary ojca Chisholma z piękną szczerością i powściągliwością”[68]. Za kreację księdza Chisholma został nominowany do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[69]. Po uzyskaniu szerszego rozgłosu, Billy Wilder rozważał zaangażowanie go m.in. obok Alana Ladda, Jamesa Cagneya i Spencera Tracy’ego, do głównej roli agenta ubezpieczeniowego Waltera Neffa w kryminale noir Podwójne ubezpieczenie (1944)[70].

Kariera w Hollywood[edytuj | edytuj kod]

Greer Garson i Gregory Peck w filmie Dolina decyzji (1945)

Po zebraniu pochlebnych recenzji za występy teatralne, producent i współzałożyciel wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer, Louis B. Mayer zaprosił Pecka do swojego biura w Culver Studios[71]. Zaproponował aktorowi kontrakt, na mocy którego w ciągu siedmiu lat miał zagrać w czterech filmach i gwarantował mu zarobki rzędu 750 dolarów za pierwszy, 45 tys. dolarów za drugi, 55 tys. dolarów za trzeci oraz 65 tys. dolarów za czwarty[72]. Peck odmówił, obawiając się długości trwania umowy[64]. Za sprawą Susan Hayward, Mayer, Selznick i Zanuck ponownie przystąpili do negocjacji. Ich wynikiem była zgoda na podpisanie umowy, na mocy której aktor mógł wystąpić w czterech filmach różnych wytwórni[72]. Dzięki temu stał się pierwszym aktorem, który swoim kontraktem zagwarantował sobie możliwość grania w filmach bez konieczności wiązania się na stałe lub dłuższy okres czasu z konkretnym studiem. Trend ten kontynuowany był później m.in. przez Burta Lancastera, Charltona Hestona i Kirka Douglasa[72]. W ramach podziękowań Peck wspomógł finansowo wystawianą na Broadwayu sztukę Hayward A Bell for Adano, która spotkała się z przychylnym przyjęciem[72].

Pierwszym obrazem dla Metro-Goldwyn-Mayer, w którym wystąpił wraz z Greer Garson, był melodramat Dolina decyzji (reż. Tay Garnett), zrealizowany na podstawie powieści Marci Davenport[73]. Fabuła obrazu koncentrowała się na irlandzkiej emigrantce Mary Rafferty (Garson), dziewczynie pochodzącej z ubogiej robotniczej rodziny, która mimo sprzeciwu swojego ojca (Lionel Barrymore), podejmuje pracę pokojówki u rodziny Scottów, właścicieli huty[74]. Początkowo do głównej roli męskiej przymierzany był John Hodiak, jednak jego kandydatura została odrzucona[75]. Pozytywny odbiór filmu zrodził pomysł adaptacji radiowej z udziałem Pecka, która była transmitowana 14 stycznia 1946 w audycji Lux Radio Theatre w CBS Radio[76]. Kreacja Paula Scotta przyniosła mu główną nagrodę Gold Medal Award, przyznawaną przez magazyn „Photoplay[77]. Bosley Crowther z „The New York Timesa” zaznaczył w swojej opinii, że „Gregory Peck jest cicho imponujący”[78].

Urzeczona[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck i Ingrid Bergman w filmie Urzeczona (1945)

Producent David O. Selznick, który we wczesnych latach wyśmiał aktora na castingu do jednej z produkcji twierdząc, że ten „nie jest kandydatem na amanta, bo boi się własnego cienia”[79], zaoferował Peckowi rolę cierpiącego na psychozę, powiązaną z amnezją, doktora Anthony’ego Edwardesa u Alfreda Hitchcocka w psychologicznym thrillerze noir Urzeczona, pomimo że początkowo do głównych ról rozpatrywani byli Joseph Cotten i Paul Lukas[80]. Aktor w trakcie realizacji uskarżał się na brak jakichkolwiek wskazówek gry od reżysera. W wyniku frustracji i niezrozumienia metodologii pracy Hitchcocka, często popełniał błędy, przez co konieczne było nagrywanie dubli[81]. Mimo tego podkreślał, że reżyser wykazywał się łaskawością i życzliwością[81]. Peckowi w głównej roli żeńskiej partnerowała Ingrid Bergman, z którą aktor wdał się w krótki romans. W rozmowie z Bradem Darrachem dla magazynu „People” z 1987 przyznał: „Ja byłem młody, ona była młoda. Przez wiele tygodni pracy nad filmem byliśmy niemal nierozłączni. Naprawdę ją kochałem i myślę, że na tym powinienem zakończyć”[82].

Obraz okazał się sukcesem komercyjnym, przynosząc siedem milionów dolarów zysku, stając się najbardziej dochodową produkcją w dotychczasowym dorobku Hitchcocka[83]. Bosley Crowther napisał: „Występ Pecka jest powściągliwy i wyrafinowany, właściwy w stosunku do znakomitej roli panny Bergman”[84]. Tygodnik „Variety” przyznał, że aktor „radzi sobie ze scenami suspensowymi z wielką umiejętnością i ma jedną z najlepszych ról na ekranie”[85].

Gregory Peck i Jane Wyman w filmie Roczniak (1946)

W 1946 Peck zagrał wraz z Jane Wyman w familijnym obrazie Roczniak (reż. Clarence Brown), wcielając się w rolę Ezry „Penny’ego” Baxtera, dobrodusznego byłego żołnierza, uczestnika wojny secesyjnej, otaczającego ciepłem i czułością swoją żonę i syna (Claude Jarman Jr.)[l][86]. Realizacja nie należała do najłatwiejszych; jedno z ujęć ukończono dopiero za 72 razem[87]. Kreacja Baxtera przyniosła mu pierwszą statuetkę Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym oraz drugą nominację do nagrody Akademii Filmowej[88]. „Saturday Review” zwrócił uwagę na „zachwycającą grę Gregory’ego Pecka i Claude’a Jarmana Jr.”[89].

W tym samym roku wystąpił u boku Jennifer Jones, Josepha Cottena, Lillian Gish i Lionela Barrymore’a w westernie Pojedynek w słońcu (reż. King Vidor)[90]. Wcielił się w rolę czarnego charakteru – okrutnego i zmysłowego rewolwerowca Lewtona „Lewta” McCanlesa, która została określona przez krytyków jako przełomowa w dorobku aktora[m][92]. Pomimo negatywnych recenzji[93], film przyniósł zyski rzędu dwudziestu milionów dolarów, przy budżecie wynoszącym sześć milionów, stając się największym przebojem kasowym pierwszych lat powojennych w Ameryce[94]. Mimo sukcesu nie powtórzył on wyniku melodramatu Przeminęło z wiatrem (1939, reż. Victor Fleming), na co liczył Selznick[95]. 18 lutego 1947 magazyn „Look” uznał Pecka za najwybitniejszego aktora roku[96].

Dżentelmeńska umowa[edytuj | edytuj kod]

Dorothy McGuire, Peck i Sam Jaffe w filmie Dżentelmeńska umowa (1947)

W 1947 Peck zdecydował się na przyjęcie głównej roli nowojorskiego dziennikarza Philipa Schuylera Greena w dramacie społecznym Dżentelmeńska umowa (reż. Elia Kazan)[97], mimo sprzeciwu swojego agenta, który uważał, że aktor „narazi swoją karierę”[n][99]. Obraz Kazana, będący adaptacją książki Laury Z. Hobson[100], poruszał temat antysemityzmu w korporacyjnej Ameryce[99]. Aktorowi partnerowali m.in. Dorothy McGuire i John Garfield[101]. W trakcie realizacji, częstokrotnie dochodziło do różnic pomiędzy Peckiem a reżyserem, dotyczących wizji charakteru głównego bohatera. Kazan opowiadał się za bardziej cholerycznym temperamentem, w którym dziennikarz otwarcie wyrażałby swoje emocje. W jednej ze scen chciał, aby aktor w wyniku frustracji uderzył w ścianę, jednak Peck odmówił, tłumacząc, że to nie jego styl gry[101]. Obraz Kazana zdobył statuetkę Akademii Filmowej dla najlepszego filmu, przyniósł Peckowi trzecią nominację w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[102] oraz zebrał pochlebne recenzje w prasie[103]. Hobe Morrison na łamach tygodnika „Variety” napisał: „Gregory Peck daje bez wątpienia najlepszy występ w swojej dotychczasowej karierze. Jest spokojny, niemal szlachetny, coraz bardziej intensywny i zdecydowany, z zachowaniem właściwej sugestii wewnętrznej witalności i turbulencji”[103].

Kolejną produkcją był oparty o opowiadanie Krótkie szczęśliwe życie Franciszka Macombera Ernesta Hemingwaya dramat przygodowy The Macomber Affair (reż. Zoltan Korda), gdzie partnerowali mu Joan Bennett i Robert Preston[104]. Aktor przyjął rolę z uwagi na wspomniane opowiadanie, które lubił i uważał za ciekawą historię[105]. Zasugerował producentowi Caseyovi Robinsonowi zatrudnienie Kordy, który zrealizował na przełomie lat 30. i 40. pełne sekwencji akcji i egzotycznych miejsc obrazy Kala Nag, Cztery pióra i Księga dżungli[105]. „Variety” napisał w swojej ocenie: „Peck wygłasza przejrzyste naszkicowanie białego myśliwego, rolę w dziwnych odmianach jego zwykłej pracy”[106].

Gregory Peck i Ann Todd w filmie Akt oskarżenia (1947)

Trzecim filmem aktora zrealizowanym w 1947 był kryminalny dramat sądowy Akt oskarżenia w reżyserii Hitchcocka[o][108]. Obraz opowiadał historię młodego adwokata (Peck), podejmującego się obrony pani Paradine (Alida Valli) oskarżonej o zamordowanie swojego męża, wierząc w jej niewinność[108]. W filmie wystąpili także: Ann Todd, Charles Laughton oraz debiutujący na ekranie Louis Jourdan[103]. Obraz Hitchcocka nie odniósł sukcesu kasowego, zyskując w prasie mieszane oceny[103]; krytycy zarzucali mu m.in. „marność statycznego przedstawienia”[88]. Bosley Crowther napisał, że Peck w roli młodego, londyńskiego adwokata, jest „imponująco namiętny”[103]. Brytyjski „Time” zaznaczył, że „mimo niezmiernie ciężkiej pracy w zostaniu Anglikiem, [Peck] pozostaje zdumiewająco klarowany i utalentowany aktor mógł, pomimo niedoskonałości scenariusza, wydobyć z tego adwokata przekonujący charakter”[109]. „Variety” podkreślił, że „artystyczna postura stawia go na dobrej pozycji wśród niezwykle trudnej konkurencji”[103]. Mimo przychylnych opinii, aktor nie był zadowolony z filmu[109]. Kreacja Anthony’ego Keane’a przyniosła mu główną nagrodę podczas Paryskiego Festiwalu Filmowego[110]. Uznany został przez magazyn „Look” za najlepszego aktora[110] oraz znalazł się w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych gwiazd filmowych[111].

W 1947 przy finansowym wsparciu Davida O. Selznicka, utworzył wraz z Dorothy McGuire i Melem Ferrerem profesjonalny teatr La Jolla Playhouse z siedzibą w audytorium La Jolla High School, której był absolwentem[112]. Przez pierwszych pięć lat funkcjonowania, Peck udzielał się głównie jako producent[113].

Z jasnego nieba[edytuj | edytuj kod]

W 1948 aktor zagrał w westernie Droga do Yellow Sky (reż. William A. Wellman), gdzie na planie partnerowali mu Anne Baxter i Richard Widmark[114]. Według biografa Gary’ego Fishgalla, film Wellmana był „skrzyżowaniem staromodnej strzelanki i moralnej opowieści à la Skarb Sierra Madre[115]. W trakcie realizacji jednej ze scen spadł z konia, czego skutkiem było złamanie kostki w trzech miejscach[116]. Kreacja generała brygady amerykańskich bombardierów w obrazie Z jasnego nieba (reż. Henry King)[117], przyniosła Peckowi główną nagrodę Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych[110] oraz trzecią nominację do nagrody Akademii Filmowej[118]. Do głównej roli generała brygady Franka Savage’a początkowo rozpatrywany był m.in. Clark Gable, który służył w United States Army Air Forces w trakcie II wojny światowej[117]. John Wayne odrzucił propozycję zagrania Savage’a. Peck w pierwszej chwili również odrzucił scenariusz, twierdząc, że jest zbyt podobny do Decyzji na komendę (reż. Sam Wood)[119]. Zmienił zdanie, będąc pod wrażeniem pracy reżyserskiej Kinga, uznając swoją empatię dla tematyki filmu oraz ze względu na atrakcyjność obsady[119]. Współpraca aktora z reżyserem zaowocowała w przyszłości pięcioma filmami, tworząc jeden z bardziej cenionych i wpływowych duetów dla rozwoju gatunku westernowego[120].

Lata 50.[edytuj | edytuj kod]

Jim Ringo[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck i Helen Westcott w westernie Jim Ringo (1950)

23 czerwca 1950 w Roxy Theatre premierę miał Jim Ringo (reż. Henry King)[121], określany przez krytyków mianem „pierwszego westernu psychologicznego”, który zapoczątkował nową epokę bardziej złożonych postaci i moralnej niejednoznaczności[120]. Obraz Kinga przedstawiał historię rewolwerowca Jimmy’ego Ringo, który u schyłku świetności powraca do rodzinnego miasta w celu zaznania stabilizacji. Pragnie spotkać się z dawno niewidzianym synem i jego matką (Helen Westcott), licząc, że uda mu się odzyskać jej względy[121]. Film w momencie wejścia na ekrany nie odniósł sukcesu kasowego, przynosząc zyski rzędu niespełna dwóch milionów dolarów i plasując się na dalszym miejscu w zestawieniu box office[122], to jednak po latach zyskał miano klasyka w swoim gatunku, a Gary Fishgall uważał go za jeden z najlepszych westernów w historii[121]. Bosley Crowther wyraził pochlebną opinię, pisząc, że „dzięki dobrej grze Pecka, zrozumiałe jest pojęcie smutku i izolacji mężczyzny o ponurym imieniu”[122]. Sam aktor kreację Jimmy’ego Ringo cenił najbardziej w swoim dorobku[121].

W 1951 Peck zagrał główną rolę w przygodowym obrazie Kapitan Hornblower (reż. Raoul Walsh), wcielając się w tytułową rolę fikcyjnego oficera Royal Navy z okresu wojen napoleońskich, Horatio Hornblowera[123]. Partnerowała mu Virginia Mayo, choć osobistym wyborem aktora była Margaret Leighton[123]. Premiera odbyła się 13 września[124]. Zdaniem jednego z krytyków „The New York Timesa”, w stosunku do oryginału literackiego C.S. Forestera, postać Hornblowera w wykonaniu Pecka, charakteryzowała się większym romantyzmem[125].

Gregory Peck i Susan Hayward w filmie Dawid i Betszeba (1951)

Pozytywna współpraca z Walshem zaowocowała występem w dramacie przygodowym Ma w ramionach cały świat, będącym ekranizacją powieści Rexa Beacha[126]. Na planie partnerowali mu Ann Blyth i Anthony Quinn[127]. Peck określał wspólną grę z Quinnem mianem „przyjaznej rywalizacji”[127]. Po premierze film zebrał mieszane recenzje, zaś sam aktor porównywał go do „chłopięcej opowieści przygodowej, zrobionej z dużą troską, ilością zabawy i poczucia humoru”[126].

Do westernu powrócił przy okazji realizacji Only the Valiant (reż. Gordon Douglas) z Barbarą Payton i Wardem Bondem w obsadzie[122], zbierając przychylne recenzje. „The New York Times” napisał, że „dzięki swej posturze i zdolnościom aktorskim, Peck jest w stanie nasycić syntetyczny charakter ze stopniem przekonania, dzięki czemu widz nie jest przytłoczony banalnością fabuły”[122]. Payton przyznała, że na planie zdjęciowym miała romans z Peckiem, jednak aktor w swej autoryzowanej biografii nie odniósł się do tego[128]. Według N.E. Bensona z magazynu „Confidential”, Payton zapraszała Pecka do swojego domu oraz często spotykali się w przyczepie aktorki[129]. Uważał Only the Valiant za najgorszy film w swoim dorobku, zaznaczając jednocześnie, że był on „krokiem wstecz” po występie w Jimym Ringo rok wcześniej[128]. Niezadowolony był także z kostiumu jaki musiał nosić na planie, twierdząc, że jest zbyt podobny do tego, w którym występował Rod Cameron[130]. Również w 1951 zagrał u boku Susan Hayward w historyczno-religijnym Dawid i Betszeba w reżyserii Kinga, do którego wybrany został przez Darryla F. Zanucka z uwagi na „biblijne rysy twarzy”[p][132]. Kreacja króla Dawida przyniosła Peckowi niemiecką nagrodę Bambi dla najlepszego aktora zagranicznego[110].

W 1952 wystąpił wraz z Avą Gardner i Susan Hayward w ekranizacji powieści Ernesta Hemingwaya Śniegi Kilimandżaro, zrealizowanej w Technicolorze (reż. Henry King)[133]. Peck wcielił się w rolę pisarza Harry’ego Streeta, który zostaje ranny w czasie afrykańskiego safari[133]. Premiera filmu odbyła się 18 września 1952 w Nowym Jorku, zbierając mieszane recenzje prasowe[133]. Bosley Crowther opisał go jako „urodziwy i ogólnie pochłaniający”[133]. Peck przyznał, że najbardziej godnym uwagi był występ Gardner. „Robiła rzeczy w Śniegach Kilimandżaro, których nie mogła zaprezentować trzy lata wcześniej w Wielkim grzeszniku[133]. Film zajął czwarte miejsce w amerykańskim box office[133]. Chcąc uniknąć utożsamiania z jednym gatunkiem, aktor odrzucił oferowaną przez producenta Carla Foremana rolę szeryfa Willa Kane’a w westernie W samo południe (1952, reż. Fred Zinnemann), uważając, że jest ona zbyt podobna do tej, którą wykreował wcześniej w Jimie Ringo[121]. W późniejszym czasie przyznawał, że był to największy błąd w jego karierze[q][135].

Rzymskie wakacje[edytuj | edytuj kod]

Audrey Hepburn i Gregory Peck w Rzymskich wakacjach (1953)

W 1953 wystąpił u boku debiutującej Brytyjki Audrey Hepburn w komedii romantycznej Rzymskie wakacje (reż. William Wyler)[136]. Pierwszym wyborem reżysera do roli dziennikarza Joe Bradleya był Cary Grant. Aktor odmówił, twierdząc, że jest za stary[136]. Peck został obsadzony w roli Bradleya, choć z początku nie był przekonany do scenariusza, uważając, że rola księżniczki jest znacznie bardziej wyeksponowana. Zmienił zdanie po odbytej rozmowie z Wylerem, który przyznał: „nie sądziłem, że jesteś typem aktora, który mierzy wielkość ról”[137]. Filmowanie było znacznie utrudnione z uwagi na panujący ówcześnie we Włoszech niepokój polityczny, wysokie temperatury, wilgoć i lokalną społeczność, która będąc początkowo negatywnie nastawiona do realizacji filmu, pojawiała się wszędzie wraz z ekipą w liczbie 10 tys., pomimo interwencji miejscowej policji[138].

W scenie przy Ustach Prawdy, aktor w uzgodnieniu z reżyserem zainscenizował gag, w którym po włożeniu ręki do ust rzeźby, schował ją w rękaw marynarki, udając jej „odgryzienie”. Reakcja przerażenia Hepburn była prawdziwa, a sama aktorka wspominała, że było to jedyne ujęcie, do którego nie nagrywano dubli[139]. Do historii filmu przeszła scena, w której główni bohaterowie jeżdżą po ulicach Rzymu skuterem marki Piaggio Vespa[140]. Peck był pod dużym wrażeniem gry Hepburn. „Wspaniała. Niesamowita dziewczyna, naprawdę. Ona może zrobić wszystko bez jakiegokolwiek wysiłku”[138]. Umowa aktora zapewniała mu znacznie większe zyski niż Hepburn oraz umieszczenie jego nazwiska jako głównego w czołówce[138]. W połowie zdjęć zadzwonił do agenta George’a Chasina sugerując, by nazwisko Hepburn pojawiło się wraz z jego, co było niecodziennym gestem w Hollywood[141]. Jak przyznał: „Jestem pewien, że ona za tę rolę dostanie Oscara. Jej nazwisko musi być nad tytułem razem z moim. To nie żaden akt dobroci z mojej strony – jeśli zrobimy inaczej, postąpimy po prostu głupio”[139].

Obraz Wylera zebrał pochlebne recenzje[142], a ówczesny senator John F. Kennedy przyznawał, że to jego ulubiony film[143]. Peck został nominowany do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora zagranicznego[110]. A.H. Weiler na łamach „The New York Timesa” zaznaczył, że „Gregory Peck jest rosłym i męskim towarzyszem i kochankiem, którego oczy przypominają jego powściągliwe oblicze”[142], podczas gdy Hollis Alpert z „Saturday Review” określił jego kreację jako „płynną i fachową”[144]. W trakcie przyjęcia wystawionego w Londynie, poznał on swojego przyjaciela Mela Ferrera z Hepburn. Rok później para pobrała się[144].

Peck w filmie Moby Dick (1956)

W następnych latach – na mocy umowy opiewającej na kwotę 350 tys. dolarów za film – aktor zagrał w dwóch produkcjach brytyjskiej wytwórni Rank Organisationkomediodramacie Milioner bez grosza (reż. Ronald Neame) i wojennym dramacie przygodowym Purpurowa ziemia (reż. Robert Parrish)[145], wcielając się w dowódcę szwadronu Royal Canadian Air Force Billa Forrestera[146]. William Zinsser z „New York Herald Tribune” wyraził krytyczną opinię na temat ostatniego z filmów, podkreślając „powolne tempo i ślęczącą historię”[146].

W Milionerze bez grosza, zekranizowanym według opowiadania Marka Twaina, Peck był jedyną zagraniczną gwiazdą w obsadzie produkcji, a zdjęcia realizowano na wyspie Cejlon[147]. Wystąpił także w osadzonym w czasach zimnej wojny szpiegowskim filmie Ciemne sprawki, będącym debiutem reżyserskim Nunnally’ego Johnsona[146]. Peck lubił swoją rolę w ostatnim z obrazów, z uwagi na „twardszy, ostrzejszy, obdarzony większym humorem i agresją rodzaj charakteru bohatera”[146]. Wyrażał także pochlebną opinię na temat pracy reżyserskiej Johnsona, zastrzegając jednocześnie, że nie był on filmowcem pokroju Henry’ego Kinga czy Williama Wylera[146].

Moby Dick[edytuj | edytuj kod]

W 1956 po odnowieniu kontraktu z 20th Century Fox, Peck zagrał w dwóch filmach – wraz z Jennifer Jones i Fredrickiem Marchem w dramacie psychologicznym Człowiek w szarym garniturze (reż. Nunnally Johnson), z którego odbiorem wiązał duże nadzieje[148] oraz przygodowym Moby Dick (reż. John Huston), będącym filmową adaptacją powieści Hermana Melville’a[149]. W drugim z nich wcielił się w kapitana Ahaba[149], grając tym samym postać zgoła odmienną od dotychczasowego wizerunku – kapitan Ahab nie zważając na zagrożenie życia załogi statku, był ogarnięty żądzą zemsty na białym wielorybie, który odgryzł mu nogę[149]. W trakcie realizacji ekipa napotykała na wiele trudności[149]. Niesatysfakcjonujące warunki pracy miały bezpośredni wpływ na relacje Pecka z Hustonem[149][150]. Aktor wprost przyznawał, że na planie nie mógł porozumieć się z reżyserem, przez co czuł się jak karykatura granej postaci. „Oglądając siebie na ekranie, chciałem zapaść się pod ziemię”[149]. W obsadzie znaleźli się także: Harry Andrews, James Robertson Justice, Leo Genn i Richard Basehart[151]. Film spotkał się z umiarkowanym przyjęciem, plasując się na dziewiątym miejscu w amerykańskim box office[152]. Bosley Crowther określił go mianem „jednego z wielkich naszych czasów”, natomiast William Zinsser napisał, że „Moby Dick może być najlepszym filmem jaki zrobiono w tym kraju”[152].

Melville Productions (1956–1962)[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck i Lauren Bacall w filmie Żona modna (1957)
Joan Collins i Gregory Peck w westernie Bravados (1958)

Wraz ze współscenarzystą filmu Z jasnego nieba Sy Bartlettem, Peck utworzył w 1956 firmę Melville Productions, która weszła we współpracę ze studiem United Artists[153]. Pierwszym planowanym projektem miała być ekranizacja sztuki Affair of Honor wystawianej na Broadwayu, której tematyka skupiała się na rewolucji amerykańskiej. Spektakl spotkał się z negatywnym przyjęciem, wskutek czego zrezygnowano z produkcji[153]. Kolejnym projektem Pecka i Williama Wylera była chęć ekranizacji Thieves Market, adaptacji powieści Thieves Like Us z 1937, autorstwa Edwarda Andersona, na podstawie której w 1949 zrealizowano kryminał noir Oni żyją w nocy (reż. Nicholas Ray). Z uwagi na niezadowolenie ze scenariusza, projekt również został porzucony[154].

18 stycznia 1957 aktor wziął udział w pogrzebie Humphreya Bogarta[155], z którym łączyły go przyjacielskie stosunki. Odwiedzał chorego aktora w domu na parę dni przed jego śmiercią[156]. W tym samym roku zagrał wraz z Lauren Bacall w komedii romantycznej Żona modna (reż. Vincente Minnelli)[157], ciepło wyrażając się o współpracy: „Betty Bacall jest jedną z moich ulubionych osób”[156]. Film zebrał mieszane recenzje. „The New York Times” opisał go jako „pseudo-wyrafinowany romans”, chwaląc jednocześnie scenariusz: „niektóre wymiany werbalne pomiędzy Bacall i Peckiem mają ładną, małą plamkę dowcipu”[158]. William Zinsser przyznał, że jest on „dwugodzinnym testem wytrzymałości”[156]. Rok później Peck wystąpił w westernie Bravados w reżyserii Henry’ego Kinga, gdzie partnerowała mu Joan Collins[159]. Fabuła obrazu opowiadała historię samotnego jeźdźca Jima Douglassa, który szuka czterech oprawców (Albert Salmi, Henry Silva, Lee Van Cleef i Stephen Boyd) brutalnego mordu na swojej żonie[159]. Historycy podkreślali, że mimo swoich wad, film cechował się bezwzględnością i różnorodnością[120].

Biały Kanion[edytuj | edytuj kod]

Carroll Baker i Gregory Peck w westernie Biały Kanion (1958)
Gregory Peck na zdjęciu promującym film Ostatni brzeg (1959)

W 1958 Peck zwrócił uwagę na krótkie opowiadania Ambush at Blanco Canyon autorstwa Donalda Hamiltona, które zamieszczane były w gazecie „The Saturday Evening Post”. Później ukazały się one w rozszerzonym wydaniu jako The Big Country[154]. Zarówno aktor jak i reżyser William Wyler wyrazili chęć ich realizacji. Peck utworzył odrębną firmę od Melville, Anthony Productions, której nazwę zaczerpnął od imienia swojego syna[154]. Uzyskał możliwość wpływu na casting, zatwierdzenie scenariusza oraz z uwagi na swoje doświadczenie w hodowli bydła, wybór koni i wynajem inwentarzu[154].

Fabuła obrazu przedstawiała losy Jamesa McKay’a, żeglarza ze wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, przybywającego na Dziki Zachód do swojej narzeczonej Patricii Terrill (Carroll Baker). Krytycy podkreślali, że była to najbardziej heroiczna rola aktora od czasów Kapitana Hornblowera[154]. Według Gary’ego Fishgalla, w stosunku do Bravadosu, gdzie bohater kreowany przez Pecka był małomównym, żądnym zemsty farmerem, to w Białym Kanionie reprezentował odmienny wizerunek żeglarza miłującego pokój[159]. Baker w biografii Baby Doll, pochlebnie wyrażała się na temat współpracy z Peckiem. „Byłam zachwycona z możliwości pracy z Wylerem i miałam też duży podziw dla jego filmów, jednak to Peck przykuwał najwięcej mojej uwagi. Nie mogłam oderwać od niego wzroku. Był tak wysoki, przystojny, nienagannie ubrany, tak uroczy, zabawny, po prostu idealny dżentelmen – zawróciłby w głowie niejednej dziewczynie”[154]. Zdjęcia trwały blisko pięć miesięcy. Scenariusz był wielokrotnie poprawiany przez różnych autorów, m.in. Roberta Wylera, brata reżysera. Peck współpracował na planie przy niektórych ujęciach z Hamiltonem[160]. Obraz Wylera został przychylnie przyjęty w kinach amerykańskich i brytyjskich[160].

Rok później Peck wystąpił w trzech produkcjach: wojennym obrazie Wzgórze Pork Chop (reż. Lewis Milestone), wcielając się w rolę pułkownika Josepha G. Clemonsa[161], biograficznym Ukochany niewierny (reż. Henry King), kreując postać pisarza Francisa Scotta Fitzgeralda u boku Deborah Kerr[162] oraz dramacie postapokaliptycznym Ostatni brzeg (reż. Stanley Kramer), zekranizowanym w oparciu o powieść Nevila Shute’a[163]. Aktor przyjął rolę w ostatnim z filmów, głównie z powodu uświadomienia negatywnych skutków używania broni jądrowej, której był przeciwnikiem[164]. Partnerowali mu: Anthony Perkins, Ava Gardner i Fred Astaire[164]. Pod koniec roku odrzucił ofertę gry w musicalu Pokochajmy się (reż. George Cukor), ponieważ po przeczytaniu scenariusza uznał, że męska rola jest znacznie pomniejszona w stosunku do kobiecej, kreowanej przez Marilyn Monroe[165].

Lata 60.[edytuj | edytuj kod]

Działa Navarony[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck i David Niven w filmie Działa Navarony (1961)

W 1961 Peck został zaangażowany do głównej roli w filmie wojennym Działa Navarony w reżyserii J. Lee Thompsona, wcielając się w kapitana Keitha Mallory’ego, głównodowodzącego grupą komandosów, których celem było zniszczenie potężnych dział strzegących przejścia przez cieśninę między greckimi wyspami Navarona i Maidos. W filmie wystąpili również: Anthony Quinn, Anthony Quayle, David Niven, James Darren, Stanley Baker oraz Gia Scala i Irini Papas[166]. Thompson przyznawał, że pomiędzy Peckiem, Quinnem i Nivenem toczyła się „przyjacielska rywalizacja”[167]. Aktorzy często grali w szachy w przerwach między ujęciami[167]. Scenariusz napisał Carl Foreman na podstawie powieści Alistaira MacLeana, opublikowanej w 1957[168]. Zdjęcia realizowano na greckiej wyspie Rodos, maltańskiej Gozo oraz Tino na Morzu Liguryjskim[169]. Peck nie był w stanie opanować płynnej mowy w języku niemieckim, przez co niektóre kwestie głosowe zostały podłożone przez Roberta Riettiego[169]. W trakcie realizacji wysyłał Foremanowi notatki, sugerujące zmiany w kwestiach, które nadawały jego postaci większej wagi[170].

Premiera filmu odbyła się 21 kwietnia w londyńskim Odeon Leicester Square na West Endzie z udziałem królowej Elżbiety II i księcia Filipa[171]. Działa Navarony okazały się najbardziej dochodowym filmem roku w amerykańskim box office z wynikiem ponad ośmiu milionów dolarów[170] oraz w dotychczasowym dorobku aktora[172] (Peck otrzymał gażę w wysokości 750 tys. dolarów i prowizję od przychodów brutto)[170]. Obraz Thompsona zdobył dwie statuetki Złotego Globu – dla najlepszego dramatu oraz za najlepszą muzykę autorstwa Dimitriego Tiomkina – i nominowany był w sześciu kategoriach do nagrody Akademii Filmowej, zdobywając jedną statuetkę w kategorii za najlepsze efekty specjalne[170][172]. Peck został wyróżniony nominacją do nagrody Laurela[110]. Działa Navarony uzyskały na ogół entuzjastyczne recenzje prasowe; „The New York Times” zaznaczył, że „Peck jest chudym, lakonicznym himalaistą, który akceptuje swoje zadanie z wielkim niepokojem i staje się zdecydowanym liderem”[173]. Także tygodnik „Variety” zwrócił uwagę na lakonizm głównego bohatera oraz autorytatywność w byciu oficerem, gdy przychodzi mu przejąć kontrolę[174].

Przylądek strachu[edytuj | edytuj kod]

Peck, Martin i Mitchum w filmie Przylądek strachu (1962)

W 1962 aktor zagrał w psychologicznym thrillerze noir Przylądek strachu J. Lee Thompsona, zekranizowanym na podstawie powieści Johna D. MacDonalda[166], kreując rolę Sama Bowdena, prawnika starającego się ochronić swoją żonę Peggy (Polly Bergen) i nastoletnią córkę Nancy (Lori Martin) przed psychopatycznym przestępcą Maxem Cady (Robert Mitchum)[175]. Początkowo to Peck otrzymał ofertę zagrania mordercy, jednak aktor odmówił, tłumacząc, że nie chce grać czarnego charakteru[175]. Premiera odbyła się 18 kwietnia w Nowym Jorku[176]. Mimo przychylnych recenzji[177], film okazał się porażką finansową, co przyczyniło się do rozwiązania wytwórni Pecka – Melville Productions[176]. Przylądek strachu przy budżecie wynoszącym ponad dwa i pół miliona dolarów, zarobił w kinach niespełna dwa miliony, co uplasowało go na dalszej pozycji w zestawieniu amerykańskiego box office[178]. Arthur Knight z „Saturday Review” wyraził pochlebną opinię na temat gry Mitchuma, podkreślając jednocześnie „równie godną pochwały” kreację Pecka[176], natomiast „New-York Mirror” przyznał, że „Peck i Mitchum jako symbole dobra i zła, są całkowicie zachwycający”[177].

W rodzinnej sadze Jak zdobywano Dziki Zachód (reż. George Marshall, Henry Hathaway, John Ford) ukazującej dzieje powstania Dzikiego Zachodu, Peck wcielił się w rolę profesjonalnego hazardzisty Cleve’a Van Valena w segmencie napadu na wagon przez Czejenów. Razem z nim wystąpili Debbie Reynolds, John Larch, Robert Preston i Thelma Ritter[179]. W obsadzie filmu składającego się z powiązanych ze sobą segmentów, znaleźli się m.in.: Carroll Baker, Henry Fonda, James Stewart John Wayne i Lee J. Cobb[179]. Obraz uzyskał przychód rzędu pięćdziesięciu milionów dolarów, zdobywając pierwsze miejsce w amerykańskim box office[180].

Zabić drozda[edytuj | edytuj kod]

Peck jako Atticus Finch w filmowej ekranizacji Zabić drozda (1962)

25 grudnia 1962 na ekrany kin wszedł dramat obyczajowy Zabić drozda w reżyserii Roberta Mulligana, będący filmową adaptacją nagrodzonej Pulitzerem powieści Harper Lee o tym samym tytule[181]. Peck został zaangażowany do głównej roli Atticusa Fincha, adwokata z niewielkiego miasteczka samotnie wychowującego dwójkę dzieci, który zostaje obrońcą czarnoskórego mężczyzny (Brock Peters), niesłusznie oskarżonego o gwałt na białej kobiecie. Obraz Mulligana eksponował jeden z dwóch głównych wątków powieści; opowiadał o trudnych początkach walki z rasizmem na Głębokim Południu[182]. Reżyser pochlebnie wyrażał się o zaangażowaniu Pecka do głównej roli. „Kiedy dowiedziałem się, że Gregory Peck zagra Atticusa Fincha w filmowej produkcji Zabić drozda, oczywiście byłem zachwycony; był dobrym aktorem, który zrealizował wielkie filmy”[182]. Mary Badham, która zagrała ekranową córkę Pecka, zaprzyjaźniła się z aktorem, i utrzymywała z nim kontakt aż do jego śmierci w 2003[182].

Film spodobał się nie tylko krytykom, ale i widzom[182]. Peck po raz piąty został nominowany do nagrody Akademii Filmowej, rywalizując tym razem z takimi aktorami jak Burt Lancaster, Jack Lemmon, Marcello Mastroianni i Peter O’Toole[183]. Rola Atticusa Fincha ostatecznie przyniosła mu pierwszego Oscara, którego odebrał z rąk Sophii Loren[r][184]. Aktor zdobył również statuetkę Złotego Globu za najlepszy występ w filmie dramatycznym oraz włoską nagrodę David di Donatello dla najlepszego aktora zagranicznego[110]. Krytycy zgodnie uznali, że kreacja Fincha w wykonaniu Pecka, była najlepszą rolą w dorobku aktora[182]. „New York Journal-American” wyraził pochlebną opinię: „Tylko prawdziwa gwiazda pewna swoich własnych zdolności, podejmie się występu w obrazie, który «kradną» dzieci. Taka gwiazda jak Gregory Peck, który w Zabić drozda prezentuje inteligentny pokaz warty nagrody Akademii Filmowej”[181]. Bosley Crowther w recenzji dla „The New York Timesa” napisał: „Gregory Peck przechodzi przez dłuższy melodramat, podejmując się obrony czarnoskórego w sądzie, dając przy tym silną i dorosłą lekcję sprawiedliwości i ludzkości w pracy”[185]. „Variety” przyznał: „Dla Pecka jest to szczególna rola, wymagająca od niego ukrywania swojej naturalnej atrakcyjności fizycznej, poprzez cywilizowany umiar i rezygnację, racjonalny kompromis z ogniskami społecznego oburzenia i humanitarnego zatroskania, które płoną wewnątrz postaci”[181].

W 1963 wraz z Tonym Curtisem zagrał w komediodramacie Kapitan Newman (reż. David Miller), wcielając się w psychoterapeutę Josiaha J. Newmana[186]. Rola ta przyniosła mu nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[110]. Rok później Peck wystąpił w dramacie wojennym A oto koń siny (reż. Fred Zinnemann), u boku Anthony’ego Quinna i Omara Sharifa, będącego luźno opartą interpretacją biografii Francisco Sabaté, uczestnika hiszpańskiej wojny domowej[187]. Jeden z recenzentów przyznał na łamach „Daily News”, że „Peck i Quinn oraz inni członkowie obsady pełnią swoje role z pełnym przekonaniem”[188].

Mający premierę 26 maja 1965 thriller Miraż (reż. Edward Dmytryk)[189] zebrał przychylne opinie; Kathleen Carroll z „Daily News” napisała, że fabuła jest „interesującą zagadką, która istnieje w umyśle człowieka”[190]. Na ekranie wystąpili także Diane Baker i Walter Matthau, którego Peck zasugerował do roli detektywa Teda Caselle’a po tym, gdy zobaczył go w jednym ze spektakli[190]. Jak przyznawał: „Myślę, że mój główny wkład do filmu polegał na tym, że zatrudniłem Waltera Matthau i praktycznie wylansowałem go na dużym ekranie”[190]. W 1966 aktor zagrał w przygodowo-szpiegowskim thrillerze Arabeska (reż. Stanley Donen) u boku Sophii Loren[191], który otrzymał entuzjastyczne recenzje[192].

Przewodniczący organizacji filmowych[edytuj | edytuj kod]

Omar Sharif i Gregory Peck w westernie Złoto MacKenny (1969)

29 września 1965 prezydent Lyndon B. Johnson mianował Pecka członkiem National Arts Council, organu nadzorującego rządowe finansowanie sztuki[193]. Rok później wybrano go do rady dyrektorów stacji telewizyjnej KCET, mającej swoją siedzibę w Los Angeles[194]. 2 stycznia 1967 wszedł w skład rady opieki fundacji charytatywnej Motion Picture & Television Fund, której w 1971 został przewodniczącym[195]. Od czerwca 1967 Peck przewodniczył Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej, piastując to stanowisko przez trzy lata[192]. Przekonywał zarząd do tworzenia filmów animowanych, które mogłyby być nominowane do nagród Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego filmu[s][192]. Przewodniczył Radzie Powierniczej Amerykańskiego Instytutu Filmowego (1967–1969), którego był współzałożycielem oraz pełnił rolę naczelnego przewodniczącego fundacji charytatywnej American Cancer Society (1966). Był także członkiem organizacji non-profit National Council on the Arts (1964–1966)[197].

W 1969 wystąpił w trzech obrazach, ponownie nawiązując współpracę z Thompsonem. 10 maja maja do kin wszedł western Złoto MacKenny, gdzie Peck wcielił się w rolę szeryfa porwanego przez bandytów, który zna drogę do skarbu Apaczów. Początkowo aktor odrzucił główną rolę, podobnie jak Steve McQueen[198]. W obsadzie znaleźli się m.in.: Omar Sharif i Telly Savalas[199]. Vincent Canby z „The New York Timesa” napisał, że jest to przykład „wspaniałego absurdu”[198]. Ostatnim projektem Pecka i Thompsona był szpiegowski Najniebezpieczniejszy człowiek świata, opowiadający historię amerykańskiego naukowca Johna Hathawaya[200]. Okazał się on porażką pod względem finansowym i w oczach krytyków, którzy zarzucali mu „niewystarczającą liczbę zwrotów akcji”, absurdalność i nudę[200]. Obraz Uwięzieni w kosmosie (reż. John Sturges), utrzymany w gatunku dramatu science fiction, został nagrodzony statuetką Akademii Filmowej w kategorii za najlepsze efekty specjalne[201]. Jedynie ostatni film zebrał przychylne recenzje prasowe[202].

Lata 70. i 80.[edytuj | edytuj kod]

Patrick Troughton i Gregory Peck w filmie Omen (1976)

Początek lat 70. był spadkiem zainteresowania twórczością aktora. Mając świadomość swojej pozycji w box office, Peck zgodził się na niższe stawki[203]. Obrazy Na krawędzi (1970, reż. John Frankenheimer), gdzie wykreował rolę dwuznacznie moralnego szeryfa Henry’ego Tawesa[204] oraz westerny Odstrzał (1971, reż. Henry Hathaway)[203] i Billy dwa kapelusze (1974, reż. Ted Kotcheff)[205], nie zyskały uznania krytyków[206], co przełożyło się także na słabe wyniki finansowe[207]. Niepowodzenie dwóch ostatnich produkcji zmusiło aktora do podsumowania swojego dorobku i rezygnacji z występowania w westernach[205]. W 1972 zainwestował 300 tys. dolarów i został głównym producentem wojennego dramatu Trial of the Catonsville Nine (reż. Gordon Davidson), będącego adaptacją sztuki napisanej typem wiersza wolnego przez jezuitę Daniela Berrigana[201]. Obraz w reżyserii Davidsona w otwarty sposób krytykował rządy prezydenta Richarda Nixona i amerykańską interwencję zbrojną w Wietnamie. Wyświetlany był w nielicznych kinach studyjnych, gdyż duże wytwórnie odmówiły pokazów[201].

Omen[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck jako Douglas MacArthur w biograficznym filmie Generał MacArthur (1977)

Zmiana statusu nastąpiła w 1976, kiedy aktor przyjął rolę w horrorze Richarda Donnera Omen[208]. Według producenta Harveya Bernharda, Peck od początku był głównym kandydatem do roli. Po przeczytaniu scenariusza, aktor, pomimo małej gaży (250 tys. dolarów), zgodził się na występ w filmie, uważając, że „jest to bardziej thriller psychologiczny niż horror”[208]. Peckowi zagwarantowano 10% od dochodu[208]. Partnerowali mu na planie Harvey Spencer Stephens i Lee Remick. Film opowiadał o dzieciństwie Damiena Thorna, który został „adoptowany” przez zamożnego dyplomatę Roberta Thorna (Peck). Rodzina nie jest świadoma faktu, że mały chłopiec jest potomkiem szatana, biblijnym Antychrystem. Zainteresowanie filmem przed premierą było bardzo duże. Gdy obraz zadebiutował 24 czerwca w 516 kinach na terenie 316 miast, zarobił ponad cztery miliony dolarów w ciągu pierwszych trzech dni wyświetleń, ustanawiając rekord otwarcia w ponad czterdziestoletniej działalności 20th Century Fox[208]. Łączny przychód filmu sięgnął osiemdziesięciu sześciu milionów dolarów, plasując go na piątym miejscu w amerykańskim box office[209]. Po latach, obraz Donnera zyskał miano kultowego, ze względu na swoją reputację, powagę, a także ścieżkę dźwiękową autorstwa Jerry’ego Goldsmitha, za którą został uhonorowany nagrodą Akademii Filmowej[208].

W 1977 Peck zagrał w biograficznym dramacie wojennym Generał MacArthur (reż. Joseph Sargent), kreując tytułową postać Douglasa MacArthura[208]. Aktor przyjął rolę pomimo niezbyt dużego zadowolenia ze scenariusza[208]. Przygotowując się do niej, studiował fotografie w archiwach narodowych i bibliotekach oraz oglądał filmy z udziałem generała w akcji[210]. Obraz Sargenta zarobił nieco ponad szesnaście milionów dolarów[211]. Peck został nominowany do Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[110].

Chłopcy z Brazylii[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck i James Mason w filmie Chłopcy z Brazylii (1978)

W 1978 zagrał w thrillerze science-fiction Chłopcy z Brazylii w reżyserii Franklina J. Schaffnera u boku Laurence’a Oliviera[212]. Obraz został zrealizowany na podstawie powieści Iry Levina z 1976[212]. Peck po raz trzeci w swej karierze wykreował rolę czarnego charakteru, wcielając się w Josefa Mengele, niemieckiego zbrodniarza wojennego i lekarza[212]. Aktor przyjął rolę ze względu na Oliviera, z którym bardzo chciał pracować[212]. W obsadzie znaleźli się również: Denholm Elliott, James Mason, Lilli Palmer i Uta Hagen[212]. Film, tak jak i pierwowzór literacki, przedstawiał fikcyjne wydarzenia budowane wokół prawdziwej postaci Josefa Mengele. Do swej roli Peck został specjalnie ucharakteryzowany[212]. Scena, w której główni bohaterowie Lieberman (Olivier) i Mengele (Peck) kłócą się, była nagrywana przez 3-4 dni. Powodem był gorszy stan zdrowia Oliviera w owym czasie. Peck przyznał później, że był to absurdalny pomysł by realizować scenę walki z aktorami, którzy byli już w zaawansowanym wieku[213]. Obraz Schaffnera premierę miał 5 października, kończąc rok z przychodem rzędu siedmiu i pół miliona dolarów[214]. Peck po raz piąty został nominowany do Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[110]. Prasa pochlebnie wyrażała się na temat roli aktora. Magazyn „Films in Review” napisał: „Peck jest objawieniem. Składa się na to wygląd będący skrzyżowaniem dyktatora Republiki Bananowej z gryzoniem”[215]. Sam aktor odczuwał zadowolenie ze swojej filmowej kreacji, podkreślając, że rola czarnego charakteru pozwoliła mu na „rozciągnięcie swojego wachlarza”[214].

W 1980 Peck wystąpił w filmie wojennym Wilki morskie (reż. Andrew V. McLaglen), zekranizowanym według brytyjskiej powieści Boarding Party Jamesa Leasora[216]. Wcielił się w rolę pułkownika Lewisa Pugha[217]. Na ekranie partnerowali mu David Niven (z którym Peck zagrał w Działach Navarony w 1961) i Roger Moore, ówczesny odtwórca roli Jamesa Bonda[218]. Zdjęcia realizowane były na zachodnim wybrzeżu półwyspu Indyjskiego Goa i Nowym Delhi[218]. Budżet filmu wyniósł jedenaście i pół miliona dolarów[218]. Premiera odbyła się 5 czerwca 1981. Obraz McLaglena okazał się klapą finansową, zarabiając niespełna dwieście dwadzieścia tysięcy dolarów[219].

Schyłek kariery[edytuj | edytuj kod]

Olga Karlatos i Gregory Peck na zdjęciu promocyjnym z telewizyjnego filmu Purpura i czerń (1983)

U schyłku kariery Peck wziął udział w miniserialu W imię honoru (1982, reż. Andrew V. McLaglen), zrealizowanym dla stacji CBS, wcielając się w prezydenta Abrahama Lincolna[220]. Rok później zagrał rolę irlandzkiego księdza Hugha O’Flaherty’ego w telewizyjnym dramacie wojennym Purpura i czerń (reż. Jerry London), powstałym w koprodukcji amerykańsko-brytyjsko-włoskiej[221]. Obraz opowiadał o losach duchownego, który w trakcie II wojny światowej ocalił blisko 4 tys. żołnierzy i Żydów w Watykanie[222].

W 1987 wystąpił wraz z Jamie Lee Curtis w dramacie sportowym Grace i Chuck (reż. Mike Newell) opowiadającym historię młodego gracza baseballu Chucka (Joshua Zuehlke), który zawiesza swoją karierę do czasu rozbrojenia broni nuklearnej[223]. Jak przyznawał Peck, historia wydała mu się intrygująca, dzięki czemu dał się „zwabić” ponownie przed kamery[223]. 9 marca 1989 otrzymał od American Film Institute nagrodę AFI Life Achievement Award. Statuetkę wręczyła wieloletnia przyjaciółka Audrey Hepburn[224]. W tym samym roku zagrał z Jane Fondą w romantyczno-przygodowym Starym Gringo (reż. Luis Puenzo), którego fabuła koncentrowała się na nauczycielce Harriet Winslow, przybywającej do ogarniętego rewolucją Meksyku, aby nauczać dzieci bogatego właściciela ziemskiego[225]. Przy budżecie wynoszącym dwadzieścia pięć milionów dolarów, film zainkasował w kinach dwa miliony[226].

Gregory Peck podczas Festiwalu Filmowego w Cannes (2000)

W 1991 wystąpił w komediodramacie Cudze pieniądze (reż. Norman Jewison) wraz z Dannym DeVito[227], który był ostatnim „kasowym” filmem w dorobku aktora, przynosząc zyski rzędu dwudziestu pięciu milionów dolarów[219]. Także w 1991 po raz ostatni pojawił się na dużym ekranie, kreując epizodyczną rolę prawnika Lee Hellera w remake’u Przylądka strachu z 1962 w reżyserii Martina Scorsese[228]. W głównych rolach wystąpili Nick Nolte (Sam Bowden) i Robert De Niro (Max Cady)[228]. W filmie zagrali również Martin Balsam i Robert Mitchum, którzy brali udział w oryginalnej wersji[228].

W 1993 wraz z Lauren Bacall wystąpił w telewizyjnej produkcji Portret (reż. Arthur Penn), zekranizowanej według powieści Tiny Howe[229]. Pięć lat później, Peck po raz ostatni pojawił się na ekranie, kreując postać ojca Mapple w miniserialu Moby Dick (reż. Franc Roddam)[230]. Rola ta przyniosła mu statuetkę Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym[110].

W 1999 wystąpił w będącym częścią cyklu American Masters telewizji PBS filmie dokumentalnym A Conversation with Gregory Peck (reż. Barbara Kopple), stanowiącym podsumowanie dorobku artystycznego oraz opowieść o życiu rodzinnym[231]. Obraz Kopple został wyłoniony podczas konkursu na Festiwalu w Cannes[231]. Po zakończeniu kariery aktorskiej podróżował po świecie prowadząc odczyty, spotykając się ze studentami i występując jako narrator w filmach dokumentalnych[232].

Śmierć i pogrzeb[edytuj | edytuj kod]

Miejsce spoczynku aktora w mauzoleum Katedry Matki Bożej Anielskiej w Los Angeles

Gregory Peck zmarł we śnie 12 czerwca 2003 w wieku 87 lat w swoim domu w Holmby Hills, dzielnicy Los Angeles na oskrzelowe zapalenie płuc[233]. Do końca przy jego boku była żona Veronique Peck[233]. Jak przyznał rzecznik rodziny Monroe Friedman, aktor „nie czuł się dobrze”[234]. Na uroczystości pogrzebowe w Katedrze Matki Bożej Anielskiej przybyło prawie trzy tysiące osób, wśród nich najbliższa rodzina, była małżonka Greta Kukkonen i artyści: Angie Dickinson, Anjelica Huston, Calista Flockhart, Dyan Cannon, Harrison Ford, Harry Belafonte, Jimmy Smits, Larry Gelbart, Lauren Bacall, Lionel Richie, Louis Jourdan, Louise Fletcher, Michael Jackson, Michael York, Mike Farrell, Norman Lear, Piper Laurie, Shari Belafonte, Shelley Fabares, Sidney Poitier, Stephanie Zimbalist oraz Tony Danza[233]. Ceremonii przewodniczył Roger Mahony, który podczas mowy pochwalnej przyznał: „W sztuce jest współczucie, we współczuciu człowieczeństwo, a w człowieczeństwie wielkoduszność i miłość. Gregory Peck sięgnął najwyższych poziomów wszystkich tych cnót”[233].

Przemówienie pożegnalne wygłosił Brock Peters, przypominając sytuację, w której Peck osobiście zaprosił go na plan zdjęciowy do filmu Zabić drozda[233]. Wspomnieniom zmarłego aktora towarzyszyła specjalna projekcja wideo, podczas której wyświetlono fragmenty obrazów Klucze królestwa, Moby Dick, Zabić drozda i Generał MacArthur[233]. Ówczesny przewodniczący Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej Frank Pierson przyznał, że Peck był „ostatnim z prawdziwych arystokratów starego Hollywood”[233]. Przewodniczący Motion Picture Association of America Jack Valenti stwierdził, że był on „wyniosłą postacią w branży filmowej. Zrobił serię produkcji, które oświetlały wspaniałą prawdziwość charakteru”[234]. Steven Spielberg zaznaczył, że „dziedzictwo nie leży tylko w jego filmach, lecz także w godnym i moralnym sposobie pracy i życia”[234]. Ciało aktora złożono w krypcie mauzoleum Katedry Matki Bożej Anielskiej. Uczestnikami skromnej prywatnej ceremonii pogrzebowej byli najbliżsi aktora[233].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Zainteresowania, przyjaźnie i osobowość[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck z Avą Gardner, jedną ze swoich najbliższych przyjaciółek, na planie Ostatniego brzegu (1959)

Peck od młodzieńczych lat związany był ze sportem. Z uwagi na swoje warunki fizyczne, w latach 30. aktywnie uczestniczył w uniwersyteckich zawodach wioślarskich, które określał mianem „najbardziej wyczerpującego sportu znanego na uczelni”[235]. Jak większość ówczesnej młodzieży w La Jolla, kurorcie położonym nad Pacyfikiem, Peck był bardzo dobrym pływakiem, nurkiem i poławiaczem krabów[236]. Do jego pasji należało także budowanie łodzi oraz wspólna gra w golfa ze swoim ojcem[236]. W późniejszym czasie aktor był właścicielem rasowych koni[237], które regularnie brały udział w wyścigach na terenie Anglii[238], m.in. w 1968 w ramach Grand National, gdzie zajęły trzecie miejsce[239]. W wolnych chwilach zajmował się kolekcjonerstwem i ogrodnictwem[234]. Interesował się historią Stanów Zjednoczonych, zwłaszcza okresem prezydentury Abrahama Lincolna[240]. W 1959 otworzył rodzinny dom wypoczynkowy na półwyspie Cap Ferrat[241]. Współpracownicy i przyjaciele zwracali się do niego „Greg”, co było skrótem od imienia[242].

Aktor chętnie utrzymywał kontakty towarzyskie; przyjaźnił się z większością amerykańskich prezydentów od wczesnych lat 60.[243] Szczególnie bliska relacja łączyła go z Lyndonem B. Johnsonem, u którego często spędzał weekendy na ranczu w Teksasie[244]. Wraz z żoną Veronique brał udział w uroczystych obiadach i kameralnych przyjęciach w Białym Domu, wystawianych przez Johnsona[244] i Ronalda Reagana w 1983[243]. Był bliskim przyjacielem prezydenta Francji Jacques’a Chiraca[245]. Długoletnie serdeczne stosunki utrzymywał z reżyserem Henrym Kingiem, z którym współpracował przez dekadę, realizując sześć filmów[246]. Cenił sobie przyjacielskie relacje m.in. z aktorami Audrey Hepburn[247], Avą Gardner[248], Davidem Nivenem[170], Humphreyem Bogartem[249], Johnem Garfieldem[250], Lauren Bacall[249] oraz wirtuozem skrzypiec Isaakiem Sternem[229].

Peck aktywnie wspierał fundacje charytatywne. Za pomoc osobom zmagającym się z chorobą nowotworową, w 1968 został uhonorowany specjalnym Oscaremnagrodą im. Jeana Hersholta[251]. Odbierając statuetkę przyznał: „Nie jestem uszczęśliwiaczem innych. To zawstydzające dla mnie być klasyfikowanym jako humanitarysta. Ja po prostu biorę udział w działaniach w które wierzę”[252]. Cenił sobie spokój i życie prywatne. Unikał rozgłosu wokół swojej osoby[234]. Molyneaux napisał: „Humanitarny w usposobieniu, wyartykułowany w swojej komunikacji i energiczny w dążeniu do swoich celów, Gregory Peck odcisnął piętno na swoim zawodzie i sztuce w Ameryce”[253].

Małżeństwa i dzieci[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck z Gretą Kukkonen i dwoma synami: Jonathanem i Stephanem (1947)
Gregory Peck z drugą żoną Veronique, 16 marca 1959

Swoją pierwszą żonę, Finkę, Gretę Kukkonen[t], Peck poznał w trakcie dziewięciomiesięcznego tournée, gdy pracowała jako charakteryzatorka dla Katheriny Cornell, a on podejmował swoje pierwsze próby w teatrze[255]. Pobrali się 4 października 1942 w Methodist Church przy Park Avenue, do którego weszli prosto z popołudniowego spaceru, nie będąc w ogóle przygotowani do ceremonii[256]. Świadków znalazł ksiądz[256]. Następnego dnia powiadomili rodziców i zaprosili ich na obiad[256]. W 1943 przeprowadzili się do Hollywood. Po otrzymaniu angażu w filmie i podpisaniu kontraktu przez Pecka, Kukkonen zrezygnowała z pracy i zajęła się domem[256]. Para doczekała się trójki synów: Jonathana (1944–1975)[u][258], Stephena (ur. 1946)[259] i Careya Paula (ur. 1949)[v][261]. Według jej słów, Peck był „wspaniałym ojcem”[262]. Na początku lat 50. stosunki małżonków zaczęły się pogarszać. Po jednej z kłótni, aktor spakował walizki i na miesiąc pojechał do odosobnionego kurortu w Apple Valley, gdzie wynajął domek[263]. 13 stycznia 1953 Kukkonen ogłosiła separację[264]. Rozwiedli się 30 grudnia 1955[262], pozostając w przyjacielskich relacjach[265].

W trakcie trwania małżeństwa z Kukkonen, podczas realizacji zdjęć do Rzymskich wakacji, Peck udzielał w Rzymie wywiadu początkującej dziennikarce francuskiego magazynu „France SoirVeronique Passani, córce architekta i rosyjskiej artystki[266]. Pół roku później aktor zaprosił ją na tor wyścigowy w Paryżu. Po zawodach udali się na kolację[267]. Dzień po sfinalizowaniu rozwodu z Kukkonen, 31 grudnia 1955 para pobrała się w Santa Ynez w Kalifornii. Ślubu udzielił im sędzia Arden Jensen z sądu okręgowego w Santa Barbara[262]. Uroczystości weselne odbyły się na ranczu jednego z przyjaciół Pecka w Lompoc[262]. Passani ze względu na pracę męża wyjechała do Ameryki, gdzie działała jako filantropka w Wielkim Los Angeles[268]. Początkowo mieszkali przy South Cliffwood Avenue w Brentwood[269]. Wraz z Peckiem aktywnie wspierała w latach 60. organizację American Cancer Society, na której konto przekazali kwotę pięćdziesięciu milionów dolarów[268]. W 1967 dziennik „Los Angeles Times” przyznał jej tytuł „kobiety roku”[268]. Była także współzałożycielką Inner City Cultural Center, zespołu teatralnego złożonego z różnych grup etnicznych[268]. W 1979 została naturalizowaną obywatelką Ameryki[268]. Wraz z mężem doczekała się dwójki dzieci: syna Anthony’ego (ur. 1956)[270] i córki Cecili (ur. 1958)[271]. Pozostali małżeństwem aż do śmierci aktora w 2003, przeżywając razem 48 lat[268].

Poglądy polityczne[edytuj | edytuj kod]

Malcolm Fraser, Gerald Ford i Peck w Białym Domu, 27 lipca 1976

Podczas gdy wielu artystów Hollywood znajdowało się na tzw. czarnej liście, Peck podpisał w 1947 list wyrażający ubolewanie z powodu dochodzenia Komisji ds. Działalności Antyamerykańskiej w sprawie rzekomych sympatyków Partii Komunistycznej w Ameryce[272]. 2 listopada dołączył do innych aktorów i wziął udział w audycji radiowej Hollywood Fights Back, wyrażającej sprzeciw wobec ograniczaniu wolności słowa przez rządowe śledztwo prowadzone w związku z sympatiami komunistycznymi w Hollywood[273]. W 1948 Myron Coureval Fagan opublikował książkę Treason in Hollywood, w której nazwał aktora „sympatykiem komunizmu”[274]. Peck publicznie zaprzeczył, tłumacząc, że nigdy nie wierzył w komunizm, ani nie był członkiem partii sympatyzującej z tym ustrojem[275].

Aktor przez całe swoje życie był zwolennikiem Partii Demokratycznej[276][277]. W 1948 poparł kandydaturę Harry’ego Trumana podczas wyborów prezydenckich[234]. W 1970 był potencjalnym kandydatem z ramienia Demokratów do ubiegania się o fotel gubernatora Kalifornii[278]. Aktor przyznał później, że nie miał żadnego interesu w staraniu się o urząd publiczny[278]. Syn Carey Peck dwukrotnie bez powodzenia ubiegał się o urząd polityczny w 1978 i 1980. W wywiadzie dla irlandzkich mediów, Peck ujawnił, że prezydent Lyndon B. Johnson w przypadku ubiegania się o reelekcję urzędu w 1968, planował powierzyć mu stanowisko amerykańskiego ambasadora w Irlandii[244][279]. 20 stycznia 1969 został odznaczony przez Johnsona najwyższym cywilnym odznaczeniem, Medalem Wolności[251]. W 1972 prezydent Richard Nixon umieścił Pecka na swojej liście wrogów, z powodu liberalnego aktywizmu aktora[280]. W 1987 wraz z Burtem Lancasterem, Lloydem Bridgesem i Martinem Sheenem wystąpił jako narrator w spocie organizacji People for the American Way, wyrażając swój sprzeciw wobec potwierdzenia nominacji przez ówczesnego prezydenta Ronalda Reagana dla konserwatywnego sędziego Roberta Borka do Sądu Najwyższego z powodu jego krytyki praw obywatelskich[281]. Kandydatura Borka nie została zatwierdzona przez Senat[281].

Peck opowiadał się za ogólnoświatowym zakazem używania broni jądrowej[164] oraz popierał prawo nakazujące kontrolę dostępu do broni[276]. W 1979 wziął udział w kampanii organizacji Alliance to Save Energy promującej efektywność energetyczną[282].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

W trwającej blisko 60 lat karierze, Peck występował w filmach, radiu, telewizji oraz na scenie. Pojawił się w ponad 50 produkcjach na ekranie[2] i 30 audycjach radiowych[283].

W 1947 i 1952 notowany był w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych amerykańskich aktorów[111]. Czternaście filmów z jego udziałem zestawianych było w pierwszej dziesiątce podsumowań roku w box office, z czego Dawid i Betszeba (1951), Działa Navarony (1961) i Jak zdobywano Dziki Zachód (1962) osiągały najwyższą pozycję[284]. Dwadzieścia pięć filmów, w których Peck wziął udział, nominowanych było przynajmniej do jednego Oscara, a dwanaście z nich zdobyło co najmniej jedną statuetkę[219]. Dwadzieścia sześć produkcji z udziałem aktora, po uwzględnieniu inflacji, przekroczyło sumę stu milionów dolarów dochodu z biletów na rynku krajowym[219].

Pięć z jego filmów: Dżentelmeńska umowa (1947), Z jasnego nieba (1949), Rzymskie wakacje (1953), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962) i Zabić drozda (1962) wpisano do National Film Registry[285].

Spuścizna[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda Gregory’ego Pecka na Hollywoodzkiej Alei Gwiazd
Park im. Gregory’ego Pecka przed teatrem La Jolla Playhouse
Podpis, odciski dłoni i stóp Pecka przed Grauman’s Chinese Theatre

Gregory Peck uznawany jest za jednego z najwybitniejszych aktorów kinematografii amerykańskiej[1]. W swoich filmach wcielał się w rozmaite postacie, jak chociażby: księdza, doktora, dziennikarza, adwokata i dyplomatę[286]. Dużą część jego dorobku stanowiły heroiczne role w westernach i obrazach wojennych, w których kreował kapitanów, pilotów, rewolwerowców i żołnierzy[287]. We wczesnych produkcjach wykreował charakterystyczny dla siebie typ poważnego bohatera przywiązanego do wartości moralnych, odznaczającego się wytrwałością i inteligencją (Klucze królestwa, Dżentelmeńska umowa)[286], a także przedstawiającego bardziej skomplikowaną osobowość postaci, nastawioną na większy dramatyzm i warstwę psychologiczną (Urzeczona)[288]. Prezentował również postawę młodego, naiwnego bohatera, wierzącego w triumf prostych wartości (Akt oskarżenia) oraz męża i ojca, dla którego bezpieczeństwo i spokój rodziny są najwyższym priorytetem (Przylądek strachu)[286]. Sporadycznie odgrywał role czarnych charakterów, cechujących się bezwzględnością i żądzą zemsty (Pojedynek w słońcu, Moby Dick)[286], niejednoznacznością moralną (Jim Ringo)[182], naznaczoną dodatkowo naiwnością oraz tęsknotą za miłością (Na krawędzi)[204][289]. Na początku lat 60. był bohaterem nowego typu – nauczycielem życia dla swoich dzieci i orędownikiem sprawiedliwości (Zabić drozda)[286]. Według autorki powieści Harper Lee „Atticus Finch dał mu możliwość gry samego siebie”[182]. Krytycy podkreślają, że dzięki swojemu talentowi, Peck był w stanie nasycić kreowanego przez siebie bohatera niezapomnianym realizmem, nawet w przypadku tak różnorodnych postaci jak kapitan Ahab (Moby Dick), Sam Bowden (Przylądek strachu) i porucznik Joe Clemons (Wzgórze Pork Chop), nadając im pełną gamę zemsty, szaleństwa, empatii i intuicji[290]. Biograf Gary Fishgall zaznaczył, że z wyjątkiem postaci tragicznych (Francis Scott Fitzgerald w Ukochanym niewiernym i kapitan Ahab), bohaterowie których kreował, podzielali heroiczny styl[287].

Peck jako Atticus Finch. Postać ta została uznana w 2003 przez AFI za „największego bohatera w historii kina”

Aktor uważany jest za ikonę stylu[291] oraz jeden z symboli męskości w historii kina[292]. Jego wizerunek związany był z kampaniami reklamowymi i produktami m.in. takich firm jak Pabst Brewing Company (1948)[293], American Express (1959)[294] czy Air France (1960)[295]. W 1983 został dodany do Międzynarodowej Listy Najlepiej Ubranych, utworzonej w 1940 przez Eleanor Lambert[296]. W maju 1993 magazyn „People” umieścił Pecka w gronie „50 najpiękniejszych ludzi świata”[297].

15 grudnia 1949 wraz z Anne Baxter odcisnął swoje dłonie i stopy oraz złożył podpis w płycie betonowej chodnika na podjeździe Grauman’s Chinese Theatre[298]. 8 lutego 1960, za wkład w przemysł filmowy, otrzymał gwiazdę na Hollywoodzkiej Alei Gwiazd, która mieści się przy 6100 Hollywood Boulevard[299]. 7 września 1977 został odznaczony z rąk ówczesnego ministra kultury Francji Michela d’Ornano Orderem Sztuki i Literatury za „znaczący wkład w sztukę”[300]. Władze uczelni Franklin & Marshall College z siedzibą w Lancaster w stanie Pensylwania, nadały Peckowi tytuł doktora honoris causa nauk humanistycznych[301]. W 1979 zaliczony został w poczet gwiazd westernu „Hall of Great Western Performers” w National Cowboy & Western Heritage Museum w Oklahoma City[302]. 12 listopada 1990 nowojorskie Museum of Modern Art przeprowadziło retrospekcję filmów z udziałem Pecka[303]. Prezydent Francji Jacques Chirac odznaczył go w 1993 Legią Honorową, za „wybitny wkład w kulturę i sztukę”[110]. Dwa lata później przyznał mu Order Komandora Legii Honorowej[245]. 28 października 1998 został uhonorowany przez prezydenta Billa Clintona Narodowym Medalem Sztuki[304]. W czerwcu 1999 American Film Institute umieścił jego nazwisko na 12. miejscu listy „największych aktorów wszech czasów”[1]. Cztery lata później uznał Atticusa Fincha, postać wykreowaną przez Pecka w filmie Zabić drozda (1962), za „największego bohatera w historii kina[305].

Gregory Peck jest bohaterem tytułowego utworu „Tarap tarap” z 1965, pochodzącego z minialbumu o tej samej nazwie polskiego żeńskiego zespołu wokalnego Filipinki[306]. Wspominany jest także w kompozycji Boba Dylana „Brownsville Girl”, zamieszczonej na albumie Knocked Out Loaded (1986)[307].

Kolekcja zbiorów Pecka znajduje się w archiwum filmowym Stanów Zjednoczonych – Academy Film Archive. Sam aktor w 1999 przekazał tam swoje domowe filmy, osobiste wydruki z artykułów, dotyczące m.in. produkcji Urzeczona (1945), Pojedynek w słońcu (1946) i Zabić drozda (1962). Kolekcja obejmuje również materiały promocyjne i produkcyjne z filmu Biały Kanion z 1958. Zbiory uzupełniają materiały prasowe Pecka, które znajdują się w bibliotece Margaret Herrick w Beverly Hills[308]. W 2000 zrealizowano biograficzny film telewizyjny Historia Audrey Hepburn (reż. Steve Robman) w którym Gregory’ego Pecka zagrał Swede Swensson[309]. W kwietniu 2011 poczta USA wydała limitowaną serię znaczków pocztowych z jego podobizną w związku z edycją „Legendy Hollywoodu[310].

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Gregory Peck otrzymał szereg nagród i wyróżnień w trakcie 60-letniej kariery. Wygrywał lub był nominowany do nich za pracę w filmach, telewizji i działalność charytatywną. Pięciokrotnie uzyskiwał nominację do Oscara, z czego zdobył jedną statuetkę, za kreację Atticusa Fincha w dramacie obyczajowym Zabić drozda[110]. Spośród sześciu nominacji do Złotego Globu, trzykrotnie był laureatem[110]. Za działalność charytatywną i humanitarną uhonorowany został specjalnym Oscarem (nagroda im. Jeana Hersholta) i Marian Anderson Award[110]. W 1963 Peck został laureatem włoskiej nagrody David di Donatello w kategorii dla najlepszego aktora zagranicznego[110].

Wielokrotnie nagradzany za swoją działalność artystyczną i wkład w rozwój i kulturę sztuki filmowej. Został laureatem m.in. AFI Life Achievement Award, Henrietta Award, National Board of Review, nagrody im. Cecila B. DeMille’a oraz specjalnego wyróżnienia na Festiwalu w Cannes, honorowego Złotego Niedźwiedzia na Festiwalu w Berlinie, francuskiego Césara i włoskiego Davida di Donatello[110].

Rok Nagroda Kategoria Nominacja za Wynik Źródło
1946 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Klucze królestwa Nominacja [110]
1947 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Roczniak
1947 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Roczniak Wygrana
1948 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Dżentelmeńska umowa Nominacja
1950 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Z jasnego nieba
1950 Stowarzyszenie Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy aktor Z jasnego nieba Wygrana
1954 BAFTA Najlepszy aktor zagraniczny Rzymskie wakacje Nominacja
1963 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Zabić drozda Wygrana
1963 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Zabić drozda
1963 David di Donatello Najlepszy aktor zagraniczny Zabić drozda
1964 BAFTA Najlepszy aktor zagraniczny Zabić drozda Nominacja
1964 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Kapitan Newman
1978 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Generał MacArthur
1979 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Chłopcy z Brazylii
1999 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie Moby Dick Wygrana

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Największą aktorką, w tym samym plebiscycie, ogłoszono Katharine Hepburn (osobno aktorki i aktorzy)[1].
  2. Peck urodził się w rodzinnym bungalowie, zbudowanym przez jego ojca za kwotę 4 tys. dolarów[3].
  3. Gregory Pearl Peck został wspomożony finansowo przez swoją matkę Catherine Ashe, która podarowała mu kwotę 10 tys. dolarów[6].
  4. Bernice Mae „Bunny” Ayers przyjechała do La Jolla w odwiedziny do swojej siostry Myrtle, która była żoną Charliego Rannellsa, ówczesnego agenta Railway Express[12].
  5. Pierwszego imienia nie lubił i nie używał. W latach 30. oficjalnie zmienił je na Gregory[14].
  6. W 1937 ojciec Pecka ponownie się ożenił. Stosunki między przyszłym aktorem a macochą były napięte. Sytuacji nie pomógł fakt, gdy wraz z nimi zamieszkała matka drugiej żony z córką i zięciem. Peck postanowił przenieść się do Berkeley[30]. Mimo to utrzymywał ciepłe relacje ze swoim ojcem oraz przybranym bratem Donaldem[32].
  7. 28 października 1938 Peck zadebiutował w sztuce Rain From Heaven, wystawianej we Wheeler Hall, budynku mieszczącym się na terenie kampusu Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley[34].
  8. Do jego obowiązków należało namawianie uczestników do wzięcia udziału w przejażdżce małym autobusem w parku rozrywki. Za swoją pracę otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 25 dolarów[40].
  9. Lekarze zdiagnozowali u Pecka pęknięcie dysku i przemieszczenie kręgu. Wskutek odniesionego urazu aktor przez sześć lat nosił gorset ortopedyczny[45].
  10. Peck miał niespełna dobę na nauczenie się ponad stu stronicowego tekstu. Sprawy organizacyjne spowodowały, że nie był w stanie opanować większej części dialogów. Jego przyjaciel Kenneth Tobey trzymał kartki z tekstem za kulisą[49].
  11. Według biografa Gary’ego Fishgalla, Peck aby mieć pieniądze na opłacenie czynszu, ponad dwudziestokrotnie oddawał pod zastaw czarną emaliowaną papierośnicę Ronsona z wbudowaną zapalniczką do lombardu mieszczącego się na rogu 46th Street i Szóstej Alei. Po uzbieraniu odpowiedniej kwoty, odbierał swoją własność[55].
  12. Realizację filmu planowano w 1941, a do głównej roli zaangażowany był Spencer Tracy[86].
  13. Postać McCanlesa wzorowana była na kuzynie aktora, Warrenie Rannellsie, którego nazywano „Stretch”[91].
  14. Główną rolę odrzucił Cary Grant, częściowo uważający się za Żyda, który stwierdził, że nie będzie w stanie wiarygodnie odegrać roli dziennikarza udającego Żyda[98].
  15. Według biografów brytyjskiego filmowca, Hitchcock do głównej roli męskiej chciał zaangażować Laurence’a Oliviera lub Ronalda Colmana, a Selznick opowiadał się za kandydaturą Pecka. Producent utrzymywał, że sytuacja była odwrotna; to on chciał by postać adwokata zagrał Maurice Evans, lecz Hitchcock będąc pod wrażeniem kreacji Pecka w Urzeczonej, zasugerował jego kandydaturę[107].
  16. W październiku 1950, w trakcie testów makijażu do filmu, Peck zaczął uskarżać się na napięcia mięśniowe w klatce piersiowej i drętwienie lewego ramienia. Był to kolejny raz, gdy aktor doznał krótkotrwałego ataku bólu. Wcześniej taka sytuacja miała miejsce latem 1949[129]. Pecka przewieziono ze studia 20th Century Fox do szpitala, gdzie okazało się, że przyczyną takiego stanu rzeczy był nadmierny stres[131].
  17. W roli głównej wystąpił Gary Cooper, który zdobył Oscara w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[121]. Peck przyznał, że Cooper w roli Kane’a był doskonały[134].
  18. Peck był pierwszym rodowitym Kalifornijczykiem, który otrzymał nagrodę Akademii Filmowej[183].
  19. Pierwszym pełnometrażowym filmem animowanym, który został nominowany do nagrody Akademii Filmowej była Piękna i Bestia w 1992[196].
  20. Urodziła się w 1911 w Helsinkach jako Eine Matilda Kukkonen, najmłodsza z czwórki rodzeństwa. Jej rodzice w momencie przyjazdu do Stanów w 1913 uprościli nazwisko, przedstawiając się jako Konen. Osiedlili się w Jersey City w stanie New Jersey[254].
  21. Jonathan Peck zmarł śmiercią samobójczą 26 czerwca 1975 w Santa Barbara[257].
  22. Peck nazwał trzeciego z synów Carey na cześć swojego przyjaciela, dawną gwiazdę westernów Harry’ego Careya[260].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d American Film Institute: Afi’s 50 Greatest American Screen Legends (ang.). American Film Institute. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  2. a b Fishgall 2002 ↓, s. 341–346.
  3. Freedland 1980 ↓, s. 11.
  4. Freedland 1980 ↓, s. 10; Fishgall 2002 ↓, s. 23.
  5. Freedland 1980 ↓, s. 10; Fishgall 2002 ↓, s. 20–23.
  6. a b c d e Molyneaux 1995 ↓, s. 2.
  7. Molyneaux 1995 ↓, s. 2; Fishgall 2002 ↓, s. 21.
  8. Fishgall 2002 ↓, s. 21.
  9. Munn 1998 ↓, s. 12; Fishgall 2002 ↓, s. 20.
  10. a b Fishgall 2002 ↓, s. 20.
  11. a b c d Fishgall 2002 ↓, s. 22.
  12. a b c Freedland 1980 ↓, s. 10.
  13. a b Fishgall 2002 ↓, s. 25.
  14. Munn 1998 ↓, s. 11.
  15. Freedland 1980 ↓, s. 11; Munn 1998 ↓, s. 11.
  16. Freedland 1980 ↓, s. 23.
  17. Haney 2004 ↓, s. 38.
  18. Munn 1998 ↓, s. 13.
  19. a b Fishgall 2002 ↓, s. 26.
  20. Fishgall 2002 ↓, s. 29.
  21. Fishgall 2002 ↓, s. 31.
  22. Freedland 1980 ↓, s. 14; Munn 1998 ↓, s. 14.
  23. Munn 1998 ↓, s. 14; Fishgall 2002 ↓, s. 27.
  24. Molyneaux 1995 ↓, s. 3.
  25. Freedland 1980 ↓, s. 16; Fishgall 2002 ↓, s. 32.
  26. Fishgall 2002 ↓, s. 32.
  27. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 36.
  28. Fishgall 2002 ↓, s. 33.
  29. Munn 1998 ↓, s. 17.
  30. a b c d Munn 1998 ↓, s. 19.
  31. a b Fishgall 2002 ↓, s. 37.
  32. Fishgall 2002 ↓, s. 38.
  33. Fishgall 2002 ↓, s. 43.
  34. Fishgall 2002 ↓, s. 44.
  35. Fishgall 2002 ↓, s. 45.
  36. Gregory Peck Comes Home. „Berkeley Magazine”, maj 1997. OCLC 173765581. 
  37. Fishgall 2002 ↓, s. 48.
  38. Munn 1998 ↓, s. 23; Fishgall 2002 ↓, s. 49.
  39. Freedland 1980 ↓, s. 31; Munn 1998 ↓, s. 11.
  40. a b Munn 1998 ↓, s. 23.
  41. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 54.
  42. Freedland 1980 ↓, s. 34–35.
  43. Munn 1998 ↓, s. 24; Fishgall 2002 ↓, s. 54.
  44. Freedland 1980 ↓, s. 36; Munn 1998 ↓, s. 25.
  45. a b c d e Fishgall 2002 ↓, s. 58.
  46. Jones Welton. Gregory Peck. „The San Diego Union-Tribune”, 5 kwietnia 1998. ISSN 1063-102X. 
  47. Freedland 1980 ↓, s. 34.
  48. a b Munn 1998 ↓, s. 25.
  49. a b c d Fishgall 2002 ↓, s. 61.
  50. Munn 1998 ↓, s. 26.
  51. Freedland 1980 ↓, s. 39; Molyneaux 1995 ↓, s. 50; Munn 1998 ↓, s. 26.
  52. Freedland 1980 ↓, s. 45; Munn 1998 ↓, s. 27.
  53. Freedland 1980 ↓, s. 46; Fishgall 2002 ↓, s. 63.
  54. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 66.
  55. Fishgall 2002 ↓, s. 67.
  56. Freedland 1980 ↓, s. 35; Munn 1998 ↓, s. 24.
  57. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 49–58.
  58. Munn 1998 ↓, s. 28; Fishgall 2002 ↓, s. 67; Haney 2004 ↓, s. 86
  59. Fishgall 2002 ↓, s. 68.
  60. Fishgall 2002 ↓, s. 71.
  61. Munn 1998 ↓, s. 30.
  62. Fishgall 2002 ↓, s. 77.
  63. Fishgall 2002 ↓, s. 80.
  64. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 80–81.
  65. Fishgall 2002 ↓, s. 90.
  66. Freedland 1980 ↓, s. 58; Fishgall 2002 ↓, s. 68–69.
  67. a b c d Munn 1998 ↓, s. 38.
  68. Molyneaux 1995 ↓, s. 72.
  69. Fishgall 2002 ↓, s. 93.
  70. Kevin Lally: Wilder Times: The Life of Billy Wilder. Henry Holt and Company, 1996, s. 134. ISBN 978-0-8050-3119-5. (ang.)
  71. Munn 1998 ↓, s. 34.
  72. a b c d Haney 2004 ↓, s. 100–101.
  73. Freedland 1980 ↓, s. 65; Fishgall 2002 ↓, s. 101
  74. Munn 1998 ↓, s. 45.
  75. Fishgall 2002 ↓, s. 100.
  76. Fishgall 2002 ↓, s. 112.
  77. Molyneaux 1995 ↓, s. 267.
  78. Munn 1998 ↓, s. 46.
  79. Fishgall 2002 ↓, s. 63.
  80. Haney 2004 ↓, s. 116.
  81. a b Fishgall 2002 ↓, s. 97.
  82. Fishgall 2002 ↓, s. 98.
  83. Fishgall 2002 ↓, s. 99.
  84. Molyneaux 1995 ↓, s. 78.
  85. Munn 1998 ↓, s. 50.
  86. a b Fishgall 2002 ↓, s. 109.
  87. Freedland 1980 ↓, s. 69.
  88. a b Munn 1998 ↓, s. 72.
  89. Molyneaux 1995 ↓, s. 80.
  90. Molyneaux 1995 ↓, s. 84.
  91. Fishgall 2002 ↓, s. 104.
  92. Haney 2004 ↓, s. 116–124.
  93. Fishgall 2002 ↓, s. 107.
  94. Molyneaux 1995 ↓, s. 119.
  95. Fishgall 2002 ↓, s. 103.
  96. Molyneaux 1995 ↓, s. 268.
  97. Molyneaux 1995 ↓, s. 87.
  98. Charles Higham, Roy Mosley: Cary Grant: The Lonely Heart. Avon, 1990, s. 237. ISBN 978-0-380-71009-6. (ang.)
  99. a b Haney 2004 ↓, s. 153.
  100. Fishgall 2002 ↓, s. 123.
  101. a b Freedland 1980 ↓, s. 80.
  102. Fishgall 2002 ↓, s. 126.
  103. a b c d e f Molyneaux 1995 ↓, s. 92.
  104. Fishgall 2002 ↓, s. 114.
  105. a b Fishgall 2002 ↓, s. 113.
  106. Molyneaux 1995 ↓, s. 82.
  107. Fishgall 2002 ↓, s. 118.
  108. a b Haney 2004 ↓, s. 170.
  109. a b Fishgall 2002 ↓, s. 121.
  110. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Haney 2004 ↓, s. 438–442.
  111. a b QP Money Making Stars All Years (ang.). [dostęp 2017-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-06)].
  112. Munn 1998 ↓, s. 78; Fishgall 2002 ↓, s. 122.
  113. Molyneaux 1995 ↓, s. 64.
  114. Molyneaux 1995 ↓, s. 94.
  115. Fishgall 2002 ↓, s. 131.
  116. Munn 1998 ↓, s. 80.
  117. a b Fishgall 2002 ↓, s. 139.
  118. Fishgall 2002 ↓, s. 142.
  119. a b Paul Matheis: The 12 O’Clock High Logbook. McFarland, 2005, s. 73–74. ISBN 978-1593930332. (ang.)
  120. a b c David Menuel: The Noir Western: Darkness on the Range, 1943–1962. McFarland, 2015, s. 97–105. ISBN 978-0786494521. (ang.)
  121. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 144–145.
  122. a b c d Molyneaux 1995 ↓, s. 104–105.
  123. a b Munn 1998 ↓, s. 102.
  124. Munn 1998 ↓, s. 107; Fishgall 2002 ↓, s. 155.
  125. Molyneaux 1995 ↓, s. 110.
  126. a b Fishgall 2002 ↓, s. 164.
  127. a b Freedland 1980 ↓, s. 119.
  128. a b Haney 2004 ↓, s. 200–219.
  129. a b Fishgall 2002 ↓, s. 158.
  130. Fishgall 2002 ↓, s. 157.
  131. Freedland 1980 ↓, s. 114; Munn 1998 ↓, s. 100.
  132. Fishgall 2002 ↓, s. 160.
  133. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 164–165.
  134. Munn 1998 ↓, s. 98.
  135. Freedland 1980 ↓, s. 105.
  136. a b Fishgall 2002 ↓, s. 170.
  137. Fishgall 2002 ↓, s. 171.
  138. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 172.
  139. a b Fishgall 2002 ↓, s. 173.
  140. Neil Sinyard: A Wonderful Heart: The Films of William Wyler. McFarland, 2013, s. 151. ISBN 978-0786435739. (ang.)
  141. Haney 2004 ↓, s. 219.
  142. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 117.
  143. Sheridan Morley: Audrey Hepburn: A Celebration. Pavilion Books, 1994, s. 51. ISBN 978-1857932676. (ang.)
  144. a b Fishgall 2002 ↓, s. 174.
  145. Munn 1998 ↓, s. 121.
  146. a b c d e Fishgall 2002 ↓, s. 179.
  147. Fishgall 2002 ↓, s. 178.
  148. Molyneaux 1995 ↓, s. 127.
  149. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 182–186.
  150. Munn 1998 ↓, s. 128.
  151. Molyneaux 1995 ↓, s. 128.
  152. a b Fishgall 2002 ↓, s. 186.
  153. a b Fishgall 2002 ↓, s. 197.
  154. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 198.
  155. Stephen Humphrey Bogart: Bogart: In Search of My Father. Untreed Reads, 2012, s. 38. ISBN 978-1-61187-495-2. (ang.)
  156. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 195.
  157. Molyneaux 1995 ↓, s. 133.
  158. Molyneaux 1995 ↓, s. 132.
  159. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 203.
  160. a b Fishgall 2002 ↓, s. 199.
  161. Molyneaux 1995 ↓, s. 138.
  162. Fishgall 2002 ↓, s. 216.
  163. Fishgall 2002 ↓, s. 208.
  164. a b c Molyneaux 1995 ↓, s. 142–149.
  165. Munn 1998 ↓, s. 151.
  166. a b Munn 1998 ↓, s. 229.
  167. a b Munn 1998 ↓, s. 156.
  168. Fishgall 2002 ↓, s. 221.
  169. a b Haney 2004 ↓, s. 429.
  170. a b c d e Molyneaux 1995 ↓, s. 148.
  171. Steve Chibnall: J. Lee Thompson. Manchester University Press, 2013, s. 274. ISBN 978-0719060120. (ang.)
  172. a b Fishgall 2002 ↓, s. 225.
  173. Freedland 1980 ↓, s. 170; Molyneaux 1995 ↓, s. 147
  174. Molyneaux 1995 ↓, s. 147.
  175. a b Haney 2004 ↓, s. 301.
  176. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 227.
  177. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 150.
  178. Molyneaux 1995 ↓, s. 151.
  179. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 155–156.
  180. Molyneaux 1995 ↓, s. 157.
  181. a b c Molyneaux 1995 ↓, s. 153.
  182. a b c d e f g Robert Sulivan: LIFE The Enduring Legacy of Harper Lee and To Kill a Mockingbird. Life, 2016. ISBN 978-1683303510. (ang.)
  183. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 155.
  184. Freedland 1980 ↓, s. 177; Molyneaux 1995 ↓, s. 155.
  185. Fishgall 2002 ↓, s. 355.
  186. Fishgall 2002 ↓, s. 239.
  187. Fishgall 2002 ↓, s. 243.
  188. Molyneaux 1995 ↓, s. 161.
  189. Molyneaux 1995 ↓, s. 164.
  190. a b c Munn 1998 ↓, s. 175.
  191. Haney 2004 ↓, s. 331.
  192. a b c Munn 1998 ↓, s. 179.
  193. Munn 1998 ↓, s. 176.
  194. Munn 1998 ↓, s. 191.
  195. Fishgall 2002 ↓, s. 254.
  196. Jeff Lenburg: Who’s Who in Animated Cartoons. Applause Books, 2006, s. 358. ISBN 978-1557836717. (ang.)
  197. Munn 1998 ↓, s. 173.
  198. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 169.
  199. Molyneaux 1995 ↓, s. 168.
  200. a b Fishgall 2002 ↓, s. 267.
  201. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 278.
  202. Molyneaux 1995 ↓, s. 171.
  203. a b Fishgall 2002 ↓, s. 274.
  204. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 173.
  205. a b Freedland 1980 ↓, s. 218–219.
  206. Molyneaux 1995 ↓, s. 175–177.
  207. Munn 1998 ↓, s. 192; Fishgall 2002 ↓, s. 273.
  208. a b c d e f g Fishgall 2002 ↓, s. 292–293.
  209. Fishgall 2002 ↓, s. 298.
  210. William P. Luce. Peck Gives MacArthur His Due Ribbons, Warts and Foibles. „The New York Times”, s. 25, 11 lipca 1977. ISSN 0362-4331. 
  211. Molyneaux 1995 ↓, s. 186.
  212. a b c d e f Freedland 1980 ↓, s. 242–243.
  213. Fishgall 2002 ↓, s. 300.
  214. a b Fishgall 2002 ↓, s. 301.
  215. Molyneaux 1995 ↓, s. 188.
  216. Munn 1998 ↓, s. 231.
  217. Munn 1998 ↓, s. 213.
  218. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 304.
  219. a b c d Gregory Peck Movies – Ultimate Movie Rankings (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-31)].
  220. Fishgall 2002 ↓, s. 306.
  221. Fishgall 2002 ↓, s. 310.
  222. Fishgall 2002 ↓, s. 346.
  223. a b Munn 1998 ↓, s. 218.
  224. Fishgall 2002 ↓, s. 348.
  225. Fishgall 2002 ↓, s. 317.
  226. Munn 1998 ↓, s. 220.
  227. Fishgall 2002 ↓, s. 324.
  228. a b c Molyneaux 1995 ↓, s. 202.
  229. a b Fishgall 2002 ↓, s. 331.
  230. Fishgall 2002 ↓, s. 336.
  231. a b Gregory Brown: Barbara Kopple: Interviews. University Press of Mississippi, 2015. ISBN 978-1628462128. (ang.)
  232. Gregory Peck Biography (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-29)].
  233. a b c d e f g h Allison Hoffman, Joel Rubin. Peck Memorial Honors Beloved Actor and Man. „Los Angeles Times”. ISSN 0742-4817 (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z adresu 2017-01-02]. 
  234. a b c d e f Maryna Olivier, Robert W. Welkos, Susan King. Gregory Peck Was ‘Last Aristocrat’ of Hollywood Golden Era. „Los Angeles Times”. ISSN 0742-4817 (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z adresu 2016-12-29]. 
  235. Haney 2004 ↓, s. 66.
  236. a b Fishgall 2002 ↓, s. 27.
  237. Fishgall 2002 ↓, s. 187.
  238. Molyneaux 1995 ↓, s. 160.
  239. Munn 1998 ↓, s. 181.
  240. Freedland 1980 ↓, s. 201.
  241. Molyneaux 1995 ↓, s. 41.
  242. Fishgall 2002 ↓, s. 132.
  243. a b Munn 1998 ↓, s. 216.
  244. a b c Freedland 1980 ↓, s. 197.
  245. a b Fishgall 2002 ↓, s. 335–338.
  246. Molyneaux 1995 ↓, s. 15.
  247. Fishgall 2002 ↓, s. 330.
  248. Fishgall 2002 ↓, s. 135.
  249. a b Munn 1998 ↓, s. 135.
  250. Freedland 1980 ↓, s. 79.
  251. a b Fishgall 2002 ↓, s. 263.
  252. Richard Alleyne. Gregory Peck – the „decent man of Hollywood”. „The Daily Telegraph”. ISSN 0307-1235 (ang.). [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z adresu 2013-07-07]. 
  253. Molyneaux 1995 ↓, s. viii.
  254. Fishgall 2002 ↓, s. 70.
  255. Munn 1998 ↓, s. 29.
  256. a b c d Fishgall 2002 ↓, s. 79.
  257. Molyneaux 1995 ↓, s. 29.
  258. Fishgall 2002 ↓, s. 102.
  259. Munn 1998 ↓, s. 67.
  260. Freedland 1980 ↓, s. 94.
  261. Munn 1998 ↓, s. 94.
  262. a b c d Fishgall 2002 ↓, s. 188–191.
  263. Freedland 1980 ↓, s. 115; Munn 1998 ↓, s. 100.
  264. Molyneaux 1995 ↓, s. 18.
  265. Fishgall 2002 ↓, s. 177.
  266. Fishgall 2002 ↓, s. 175–176.
  267. Munn 1998 ↓, s. 117.
  268. a b c d e f Valerie J. Nelson. Veronique Peck dies at 80; Gregory Peck’s widow was L.A. philanthropist. „Los Angeles Times”. ISSN 0742-4817 (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z adresu 2017-01-03]. 
  269. Freedland 1980 ↓, s. 234.
  270. Munn 1998 ↓, s. 134.
  271. Munn 1998 ↓, s. 140.
  272. Haney 2004 ↓, s. 165.
  273. Molyneaux 1995 ↓, s. 216.
  274. Munn 1998 ↓, s. 85; Fishgall 2002 ↓, s. 138.
  275. Fishgall 2002 ↓, s. 138.
  276. a b Fishgall 2002 ↓, s. 14.
  277. Munn 1998 ↓, s. 178.
  278. a b Fishgall 2002 ↓, s. 260.
  279. Munn 1998 ↓, s. 186.
  280. Munn 1998 ↓, s. 196.
  281. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 28–32.
  282. S. George Philander: Encyclopedia of Global Warming and Climate Change. SAGE Publications, 2012, s. 36. ISBN 978-1412992619. (ang.)
  283. Gregory Peck : Radio Star (ang.). [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-21)].
  284. Molyneaux 1995 ↓, s. 108, 148, 157.
  285. Complete National Film Registry Listing (ang.). Biblioteka Kongresu. [dostęp 2018-03-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-15)].
  286. a b c d e Fishgall 2002 ↓, s. 13–16.
  287. a b Fishgall 2002 ↓, s. 217.
  288. Fishgall 2002 ↓, s. 95.
  289. Fishgall 2002 ↓, s. 273.
  290. David A. King: The memorable legacy of Gregory Peck (ang.). [dostęp 2018-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-03)].
  291. Daniel Riding: Style Icon: Gregory Peck (ang.). [dostęp 2017-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-20)].
  292. Jeanne Avery: Astrological Aspects. American Federation of Astrologers Inc., 2004, s. 263. ISBN 978-0866905534. (ang.)
  293. Playtime for Gregory Peck…and You!. „Life”, s. 91, 31 maja 1948. ISSN 0024-3019. 
  294. American Express Travelers Cheques. „Time”, s. 2, 15 czerwca 1959. ISSN 0040-781X. 
  295. Air France Jet. „Air France”, 1960. ISSN 1290-1563. 
  296. The International Hall of Fame: Men. „Vanity Fair”. ISSN 0733-8899 (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z adresu 2017-01-01]. 
  297. Molyneaux 1995 ↓, s. 304.
  298. Melinda Corey: The American Film Institute Desk Reference. Dorling Kindersley Publishing, 2002, s. 181. ISBN 978-0789489340. (ang.)
  299. Gregory Peck – Hollywood Star Walk. „Los Angeles Times”. ISSN 0742-4817 (ang.). [dostęp 2017-09-10]. [zarchiwizowane z adresu 2017-09-07]. 
  300. Molyneaux 1995 ↓, s. 276.
  301. Freedland 1980 ↓, s. 248; Molyneaux 1995 ↓, s. 276.
  302. Steven L. Grafe: A Western Legacy: The National Cowboy and Western Heritage Museum. University of Oklahoma Press, 2005, s. 13. ISBN 978-0806137315. (ang.)
  303. Molyneaux 1995 ↓, s. 281.
  304. Fishgall 2002 ↓, s. 338.
  305. Afi’s 100 Greatests Heroes & Villains (ang.). American Film Institute. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-03)].
  306. Marcin Szczygielski: Filipinki – to my! Ilustrowana historia pierwszego polskiego girlsbandu. Instytut Wydawniczy Latarnik, 2013, s. 123. ISBN 978-83-2681277-4. (pol.)
  307. Donald Brown: Bob Dylan: American Troubadour. Rowman & Littlefield Publishers, 2014, s. 175–178. ISBN 978-0810884205. (ang.)
  308. Gregory Peck Collection (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)].
  309. Barry Paris. That neck, those eyes… the missing 30 years. „Pittsburgh Post-Gazette”. ISSN 1068-624X (ang.). [dostęp 2018-07-24]. [zarchiwizowane z adresu 2018-07-24]. 
  310. Gregory Peck Stamp Ceremony Draws Chris Dodd, Sharon Stone. „The Hollywood Reporter”. ISSN 0018-3660 (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z adresu 2017-01-01]. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]