To jest dobry artykuł

Gregory Peck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gregory Peck
Ilustracja
Imię i nazwisko Eldred Gregory Peck
Data i miejsce urodzenia 5 kwietnia 1916
San Diego
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 2003
Los Angeles
Zawód aktor
humanitarysta
Współmałżonek • Greta Kukkonen
(1942–1954)

Veronique Peck
(1955–2003; jego śmierć)

Lata aktywności 1941–2000
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Strona internetowa

Gregory Peck, właśc. Eldred Gregory Peck, ps. „Greg”[1] (ur. 5 kwietnia 1916 w San Diego, zm. 12 czerwca 2003 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy, ikona kultury popularnej[2]. American Film Institute umieścił go na 12. miejscu na liście „największych aktorów wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends)[a][3]. Był jednym z popularniejszych aktorów „Złotej Ery Hollywood[4].

Peck zaczynał swoją karierę na początku lat 40., występując na deskach Broadwayu. Za swoją rolę w filmie Klucze królestwa (1944) uzyskał nominację do Oscara, do której łącznie nominowany był pięciokrotnie. Raz zdobył tę nagrodę za kreację Atticusa Fincha w dramacie obyczajowym Zabić drozda (1962). Odgrywał zazwyczaj role pozytywnych bohaterów, odznaczających się przywiązaniem do wartości moralnych, wytrwałością i inteligencją. W 1969 odznaczony przez prezydenta Lyndona B. Johnsona Medalem Wolności. W 1998 został uhonorowany przez prezydenta Billa Clintona Narodowym Medalem Sztuki.

Do jego najbardziej znanych filmów należą: Urzeczona (1945), Pojedynek w słońcu (1946), Akt oskarżenia (1947), Z jasnego nieba (1949), Rzymskie wakacje (1953), Moby Dick (1956), Działa Navarony (1961), Przylądek strachu (1962), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962), Zabić drozda (1962), Omen (1976) oraz Chłopcy z Brazylii (1978). Peck wystąpił w ponad 60 filmach[5].

Życiorys[edytuj]

Młodość[edytuj]

Eldred Gregory Peck urodził się 5 kwietnia 1916 w La Jolla, dzielnicy miasta San Diego w stanie Kalifornia[6]. Jego ojciec, Gregory Pearl Peck (1886–1962), urodzony w Rochester w stanie Nowy Jork, był aptekarzem i farmaceutą angielsko-irlandzkiego pochodzenia[6]. Matka Bernice „Bunny” Ayers (1894–1992), urodzona w Saint Louis, przed przybyciem do La Jolla, pracowała jako operatorka telefoniczna. Miała angielsko-szkockie korzenie[6]. Peck wychowywał się w wierze katolickiej[6]. Imię Eldred wybrała mu matka, która znalazła je w książce telefonicznej[7]. Będąc małym chłopcem, miał psa imieniem Bud, który odprowadzał go do szkoły[8]. Dzięki irlandzkim korzeniom ze strony ojca, spokrewniony był z Thomasem Ashem, uczestnikiem powstania wielkanocnego[9].

Rodzice Pecka rozwiedli się w 1922[10]. Wyjechał wraz z matką do Saint Louis, gdzie podejmował się różnych prac, między innymi sprzedając gazety na rogu ulicy[11]. Po powrocie do La Jolla, matka znalazła zatrudnienie w Los Angeles, zaś Peck wychowywany był przez babkę, która raz w tygodniu zabierała go do kina[12]. W wieku 10 lat został wysłany do wojskowej szkoły St. John’s Military Academy w Los Angeles[13]. Cztery lata później przeniósł się z powrotem do San Diego, gdzie zamieszkał wraz z ojcem i uczęszczał do San Diego High School[13]. Po jej ukończeniu, zapisał się na jeden rok na San Diego State Teacher’s College[14], gdzie odbywał pierwsze kursy z teatru, sztuki oratorskiej oraz wspierał bractwo ochrony środowiska Epsilon Eta[14]. Peck mając ambicje zostania lekarzem, zapisał się na Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley, jednak po roku zmienił kierunek na filologię angielską[15]. Ze względu na swoje warunki fizyczne (1,91 cm wzrostu), aktywnie brał udział w zawodach uniwersyteckiej drużyny wioślarskiej[15]. Jego czesne wynosiło 26 dolarów rocznie. Będąc w trudnej sytuacji materialnej, podjął się pracy pomocnika w kuchni dla bractwa studenckiego Gamma Phi Beta w zamian za posiłki[15].

Studiując w Berkeley, Peck został zachęcony przez trenera sztuki aktorskiej, który dostrzegł w nim duży potencjał dla studenckiego teatru. Zatrudniony przez dyrektora uniwersyteckiego Little Theater, Edwina Duerra[16], wystąpił w pięciu spektaklach podczas ostatniego roku nauki[16]. W jednym z późniejszych wywiadów przyznał, że „to było jedno z najważniejszych doświadczeń w moim życiu. Berkeley mnie obudziło do życia i uczyniło ze mnie człowieka”[17].

Początki kariery na scenie i w filmie[edytuj]

Peck w zwiastunie filmu Dni chwały, który był debiutem aktora

Po uzyskaniu tytułu licencjata, zmienił swoje imię na Gregory[8] i wyruszył do Nowego Jorku, gdzie otrzymał stypendium w prestiżowej szkole aktorskiej Stanforda Meisnera[18]. Z powodu początkowego braku zleceń, niejednokrotnie zmuszany był do opuszczania wynajmowanych pokoi, ze względu na brak środków pozwalających opłacić czynsz. Sypiał na ławce w Central Parku[18]. W 1939 pracował jako przewodnik dla NBC podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku[19]. Rok później Peck podjął się pracy w zamian za jedzenie i nocleg w Barter Theatre w Abingdon, pojawiając się w pięciu sztukach, w tym Portrecie rodzinnym i Na Ziemi, jak to jest[20].

Jego kariera sceniczna rozpoczęła się w 1941, kiedy zagrał rolę sekretarza w przedstawieniu Katharine Cornell The Doctor's Dilemma, autorstwa irlandzkiego dramaturga i prozaika George Bernarda Shawa[21][22]. Premiera sztuki odbyła się w San Francisco na tydzień przed atakiem na Pearl Harbor, wobec czego wiadomości o utalentowanym aktorze zostały zepchnięte na dalszy plan[22]. Z powodu urazu pleców, którego doznał podczas pobierania nauki tańca i ruchu u Marthy Graham, Peck został zwolniony ze służby i nie brał udziału w II wojnie światowej[23]. Wytwórnia 20th Century Fox twierdziła, że uraz pochodził z czasów studenckich, gdy występował w drużynie wioślarskiej. Sam aktor próbował prostować tę informację przez wiele lat, mówiąc, że „widocznie Hollywood nie uważało lekcji tańca za coś wystarczająco męskiego”[24].

Peck i Jane Ball w Kluczach królestwa (1944)

W 1942 zadebiutował na Broadwayu, grając główne role w sztukach The Morning Star w reżyserii dramaturga Emlyna Williamsa[25] oraz The Willow and I wraz z Edwardem Pawley’em[25]. Krytycy pochlebnie wyrażali się o grze Pecka, podkreślając przy tym jego „znaczne umiejętności”[26]. Willela Waldorf z „New York Post” napisała o nim, że jest „ogromnie przymilny” natomiast Burns Mantle z „Daily News” pochwalił aktora za „opanowanie, dobry wygląd, wspaniały głos i przekonującą sympatię”[27]. Za namową swoich agentów, Lelanda Haywarda i Maynarda Morrisa, udał się do Hollywood by spotkać się tamtejszym kierownictwem, które było zainteresowane jego osobą[28].

W 1944 zadebiutował w filmie rolą Vladimira, charyzmatycznego przywódcy partyzantów, w propagandowym dramacie wojennym Dni chwały, w reżyserii Jacques’a Tourneura[25]. Jak sam wspominał, z tego czasu zapamiętał słowa reżysera, powtarzającego „Mów normalnie Greg”. Odnosiło się to do sytuacji, gdy młody aktor pracując w teatrze, był wyczulany przez Guthrie’a McClintica na głośne i wyraźne akcentowanie[29]. W tym samym roku, Peck został zaangażowany do roli w dramacie Klucze królestwa (reż. John Stahl), opowiadającego historię szkockiego księdza Francisa Chisholma, który przybywa do ogarniętych wojną domową Chin[30]. Do głównej roli męskiej przesłuchano ponad 40 aktorów[30]. Producent Darryl F. Zanuck zdecydował się powierzyć rolę Peckowi po tym, jak zobaczył go w Dniach chwały[30]. Aktor podpisał kontrakt z wytwórnią 20th Century Fox, opiewający na zarobki rzędu 750 dolarów na tydzień[30]. Tygodnik „Variety”, w swej ocenie wyraził pozytywną opinię o samym filmie jak i grze Pecka[31]. Za kreację księdza Chisholma został nominowany do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[32].

Lata 40. Kariera w Hollywood[edytuj]

Gregory Peck i Ingrid Bergman w filmie Urzeczona (1945)
Dorothy McGuire i Gregory Peck w filmie Dżentelmeńska umowa (1947)

Po zebraniu pochlebnych recenzji za występy teatralne, producent i współzałożyciel wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer, Louis B. Mayer zaproponował Peckowi kontrakt, na mocy którego w ciągu siedmiu lat miał zagrać w czterech filmach i gwarantował mu zarobki rzędu 750 dolarów za pierwszy, 45 tys. dolarów za drugi, 55 tys. dolarów za trzeci oraz 65 tys. dolarów za czwarty[33]. Peck obawiając się długości trwania umowy, odmówił[28]. Za sprawą Susan Hayward, Mayer, Selznick i Zanuck przystąpili do negocjacji. Ich wynikiem była zgoda na podpisanie umowy, na mocy której aktor mógł wystąpić w czterech filmach różnych wytwórni[33]. Dzięki temu Peck stał się pierwszym aktorem, który swym kontraktem zagwarantował sobie możliwość grania w filmach bez konieczności wiązania się na stałe lub dłuższy okres czasu z konkretnym studiem. Trend ten kontynuowany był później między innymi przez Burta Lancastera, Kirka Douglasa i Charltona Hestona[33]. W ramach podziękowań Peck wspomógł finansowo wystawianą na Broadwayu sztukę Hayward A Bell for Adano, która spotkała się z przychylnym przyjęciem[34].

Pierwszym obrazem dla Metro-Goldwyn-Mayer, w którym wystąpił wraz z Greer Garson, był melodramat Dolina decyzji (reż. Tay Garnett, 1945). Pozytywny odbiór filmu zrodził pomysł adaptacji radiowej z udziałem Pecka, która była transmitowana w Lux Radio Theatre w CBS Radio w dniu 14 stycznia 1946[35]. Producent David O. Selznick, który we wczesnych latach wyśmiał aktora na castingu do jednej z produkcji twierdząc, że „nie jest kandydatem na amanta, bo boi się własnego cienia”[36], zaoferował Peckowi rolę cierpiącego na psychozę, powiązaną z amnezją, doktora Anthony’ego Edwardesa u Alfreda Hitchcocka w psychologicznym thrillerze Urzeczona, pomimo że początkowo do głównych ról rozpatrywani byli Joseph Cotten i Paul Lukas[37][38]. Peckowi w głównej roli żeńskiej partnerowała Ingrid Bergman, z którą aktor wdał się w krótki romans. W rozmowie z magazynem „People” z 1987 przyznał:

Gregory Peck i Ann Todd w filmie Akt oskarżenia (1947)

Ja byłem młody, ona była młoda. Przez wiele tygodni pracy nad filmem byliśmy niemal nierozłączni. Naprawdę ją kochałem i myślę, że na tym powinienem zakończyć[39].

June Havoc i Gregory Peck w Dżentelmeńskiej umowie (1947)

W 1946 Peck zagrał w familijnym obrazie Roczniak (reż. Clarence Brown), gdzie wcielił się w rolę Ezry „Penny’ego” Baxtera, dobrodusznego byłego żołnierza, otaczającego ciepłem i czułością swoją żonę i syna. Kreacja ta przyniosła Peckowi pierwszą statuetkę Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym oraz drugą nominację do nagrody Akademii Filmowej[32]. W tym samym roku wystąpił u boku Jennifer Jones i Josepha Cottena w westernie Pojedynek w słońcu (reż. King Vidor). Wcielił się w rolę czarnego charakteru – okrutnego i zmysłowego rewolwerowca Lewtona „Lewta” McCanlesa[b], która została określona jako przełomowa w dorobku aktora[40]. Film przyniósł zyski rzędu 20 milionów dolarów, przy budżecie wynoszącym 6 milionów, stając się największym przebojem kasowym pierwszych lat powojennych w Ameryce[41].

W 1947 zagrał rolę dziennikarza Philipa Schuylera Greena w dramacie społecznym Dżentelmeńska umowa (reż. Elia Kazan), będącym adaptacją książki Laury Z. Hobson[42], który poruszał temat antysemityzmu w korporacyjnej Ameryce[42][43]. Aktorowi partnerowała Dorothy McGuire. Obraz Kazana zdobył statuetkę Akademii Filmowej dla najlepszego filmu oraz przyniósł Peckowi trzecią nominację w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[32]. Początkowo do głównej roli rozpatrywany był Cary Grant, lecz ten odmówił. Peck zdecydował się na przyjęcie roli, mimo sprzeciwu swojego agenta, który uważał, że aktor „narazi swoją karierę”[43]. Obraz zebrał pochlebne recenzje w prasie[42]. W tym samym roku wraz z Joan Bennett, zagrał w opartym o opowiadania Ernesta Hemingwaya dramacie przygodowym The Macomber Affair (reż. Zoltan Korda) oraz dramacie sądowym Akt oskarżenia w reżyserii Alfreda Hitchcocka[44]. Obraz opowiadał historię młodego adwokata, który podejmuje się obrony kobiety oskarżonej o zamordowanie swego męża, wierząc w jej niewinność[44]. W filmie Peckowi partnerowały Alida Valli, Ann Todd oraz debiutujący na ekranie Louis Jourdan[45]. Mimo, że obraz Hitchcocka nie odniósł sukcesu kasowego, w prasie zyskał przychylne oceny. Bosley Crowther z „The New York Times” napisał, ze Peck w roli młodego, londyńskiego adwokata, jest „imponująco namiętny”[46]. Kreacja Anthony’ego Keane’a przyniosła mu główną nagrodę podczas Paryskiego Festiwalu Filmowego[32]. Został uznany przez amerykański magazyn „Look” za najlepszego aktora roku[32].

W 1947 utworzył wraz z Dorothy McGuire i Melem Ferrerem profesjonalny teatr La Jolla Playhouse na kampusie Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego[47].

W 1948 Peck zagrał w westernie Droga do Yellow Sky (reż. William A. Wellman), gdzie partnerowała mu Anne Baxter[48]. Kreacja generała brygady amerykańskich bombardierów w obrazie Z jasnego nieba (reż. Henry King, 1949)[49], przyniosła Peckowi główną nagrodę Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych[32] oraz trzecią nominację do nagrody Akademii Filmowej[32]. Do głównej roli generała brygady Franka Savage’a początkowo rozpatrywany był między innymi Clark Gable, który służył w United States Army Air Forces w trakcie II wojny światowej[50]. John Wayne odrzucił propozycję zagrania Savage’a[50]. Peck w pierwszej chwili również odrzucił scenariusz, twierdząc, że jest zbyt podobny do Decyzji na komendę. Zmienił zdanie, będąc pod wrażeniem pracy reżyserskiej Kinga, uznając swoją empatię dla tematyki filmu oraz ze względu na atrakcyjność obsady[50]. Współpraca aktora z reżyserem zaowocowała w przyszłości pięcioma wspólnymi filmami[50].

Lata 50.[edytuj]

W 1951 Peck zagrał główną rolę w przygodowym Kapitan Hornblower (reż. Raoul Walsh), wcielając się w tytułową rolę fikcyjnego oficera Royal Navy z okresu wojen napoleońskich, Horatio Hornblowera[51]. Partnerowała mu Virginia Mayo, choć osobistym wyborem Pecka była aktorka Margaret Leighton[51]. Premiera filmu odbyła się we wrześniu[51]. Aktor pojawił się także w westernie Only the Valiant u boku Barbary Payton (reż. Gordon Douglas)[52], zbierając przychylne recenzje. „The New York Times” napisał, że „dzięki swej posturze i zdolnościom aktorskim, Peck jest w stanie nasycić syntetyczny charakter ze stopniem przekonania, dzięki czemu widz nie jest przytłoczony banalnością fabuły”[53]. Payton przyznała, że na planie zdjęciowym miała romans z Peckiem, jednak aktor w swej autoryzowanej biografii nie odniósł się do tych słów[52]. Również w 1951 zagrał w historyczno-religijnym Dawid i Betszeba w reżyserii Kinga[54], do którego został wybrany przez producenta Darryla F. Zanucka z uwagi na „biblijne rysy twarzy”[55]. Kreacja króla Dawida przyniosła Peckowi nagrodę Bambi dla najlepszego aktora zagranicznego[32].

W 1952 wystąpił wraz z Susan Hayward w ekranizacji powieści Ernesta Hemingwaya Śniegi Kilimandżaro (reż. Henry King)[54]. Peck wcielił się w rolę pisarza Harry’ego Streeta, który zostaje ranny w czasie afrykańskiego safari[56]. Film zajął czwarte miejsce w amerykańskim box office[41].

Rzymskie wakacje[edytuj]

Audrey Hepburn i Gregory Peck w Rzymskich wakacjach (1953)

W 1953 wystąpił u boku debiutującej Brytyjki Audrey Hepburn w komedii romantycznej Rzymskie wakacje (reż. William Wyler)[57]. Pierwszym wyborem reżysera do roli dziennikarza Joe Bradleya był Cary Grant. Aktor odmówił, twierdząc, że jest „za stary”[58]. Kandydatką do zagrania księżniczki Anny była Elizabeth Taylor, lecz aktorka była niedostępna[59]. Gregory Peck został obsadzony w roli Bradleya, choć z początku nie był przekonany do scenariusza, uważając, że rola księżniczki jest znacznie bardziej wyeksponowana[59]. Zmienił zdanie po odbytej rozmowie z Wylerem, który przyznał: „Nie sądziłem, że jesteś typem aktora, który mierzy wielkość ról”[59]. Na czas realizacji przyleciał na półwysep Apeniński wraz rodziną, z którą zamieszkał w willi niedaleko Albano, w posiadłości zwanej Vigna Saint’ Antonio[60]. Filmowanie było znacznie utrudnione z uwagi na wysokie temperatury, wilgoć i duże zainteresowanie lokalnej społeczności, która by zobaczyć zdjęcia z udziałem Hepburn i Pecka, przybyła w liczbie 10 tys., pomimo interwencji policji[61]. W scenie przy Ustach Prawdy, aktor w uzgodnieniu z reżyserem, zainscenizował gag, w którym po włożeniu ręki do ust rzeźby, schował ją w rękaw marynarki, udając jej „odgryzienie”. Reakcja przerażenia Hepburn była prawdziwa, a sama aktorka wspominała, że była to jedyna scena, do której nie nagrywano powtórek[62]. Peck był pod dużym wrażeniem gry Hepburn. „Wspaniała. Niesamowita dziewczyna, naprawdę. Ona może zrobić wszystko bez jakiegokolwiek wysiłku”[61]. Umowa aktora zapewniała mu znacznie większe zyski niż Hepburn oraz umieszczenie jego nazwiska jako głównego w napisach końcowych nad tytułem[63]. W połowie zdjęć zasugerował reżyserowi, by nazwisko Hepburn pojawiło się wraz z jego, co było niecodziennym gestem w Hollywood[63]. W jednym z wywiadów przyznał:

Jestem pewien, że ona za tę rolę dostanie Oscara. Jej nazwisko musi być nad tytułem razem z moim. To nie żaden akt dobroci z mojej strony – jeśli zrobimy inaczej, postąpimy po prostu głupio[63].

Franz Planer i Peck na planie Rzymskich wakacji (1953)

Rzymskie wakacje zdobyły szereg nagród, między innymi trzy statuetki Akademii Filmowej, w tym dla Audrey Hepburn jako najlepszej aktorki i Daltona Trumbo za najlepszy scenariusz. Peck został nominowany do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej[32]. Obraz Wylera zebrał także pochlebne recenzje w prasie[64], a ówczesny senator John Fitzgerald Kennedy przyznał, że to jego ulubiony film[65]. W 1999 został wybrany do zachowania w National Film Registry przez Bibliotekę Kongresu[66]. Peck i Hepburn po zakończeniu realizacji, stali się bliskimi przyjaciółmi, choć prasa sugerowała, że między aktorami doszło na planie zdjęciowym do romansu[65]. Podczas przyjęcia wystawionego przez Pecka w Londynie z okazji premiery filmowej, poznał on swego przyjaciela Mela Ferrera z Hepburn. Rok później para pobrała się[65].

Joan Collins i Gregory Peck w westernie Bravados (1958)

W następnych latach aktor na mocy umowy opiewającej na kwotę 350 tys. dolarów, zagrał w dwóch produkcjach brytyjskiej wytwórni Rank Organisationkomediodramacie Milioner bez grosza (reż. Ronald Neame) i wojennym obrazie Purpurowa ziemia (reż. Robert Parrish, 1954), wcielając się w pilota Royal Canadian Air Force[67]. W 1956, po odnowieniu kontraktu z 20th Century Fox, Peck zagrał w dramacie psychologicznym Człowiek w szarym garniturze (reż. Nunnally Johnson) oraz przygodowym Moby Dick, będącym filmową adaptacją powieści Hermana Melville’a o tej samej nazwie. W tym ostatnim, wcielił się w rolę kapitana Ahaba[68], grając tym samym postać zgoła odmienną od dotychczasowego wizerunku – kapitan Ahab nie zważając na zagrożenie życia załogi statku, był ogarnięty żądzą zemsty na białym wielorybie, który odgryzł mu nogę. Aktor wprost przyznawał, że na planie nie mógł porozumieć się z reżyserem, przez co czuł się jak karykatura granej postaci. „Oglądając siebie na ekranie, chciałem zapaść się pod ziemię”[68]. Film spotkał się z umiarkowanym przyjęciem, plasując się na dziewiątym miejscu w amerykańskim box office[41]. William K. Zinsser z „New York Herald Tribune” napisał, że „Moby Dick może być najlepszym filmem jaki zrobiono w tym kraju”[69]. 18 stycznia 1957 aktor wziął udział w pogrzebie Humphreya Bogarta[70]. W tym samym roku wraz z Lauren Bacall zagrał główną role w komedii romantycznej Żona modna (reż. Vincente Minnelli). Film zebrał mieszane recenzje. „The New York Times” opisał go jako „pseudo-wyrafinowany romans”, chwaląc jednocześnie scenariusz: „Niektóre wymiany werbalne pomiędzy Bacall i Peckiem mają ładną, małą plamkę dowcipu”[71]. Do roli męskiej rozpatrywani byli Cary Grant i James Stewart[72]. W 1958 Peck wystąpił w dwóch westernach – Bravados w reżyserii Henry’ego Kinga oraz Białym Kanionie, gdzie ponownie nawiązał współpracę z Williamem Wylerem. Pierwszy z obrazów opowiadał historię samotnego jeźdźca Jima Douglassa, który szuka oprawców brutalnego mordu na swej żonie. Drugi film przedstawiał losy Jamesa McKay’a, żeglarza ze wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, który przybywa na Dziki Zachód do swojej narzeczonej. Obraz Wylera został bardzo przychylnie przyjęty w kinach brytyjskich, stając się jednym z popularniejszych filmów 1959 roku[73]. Również w Ameryce Północnej spotkał się z pozytywnym przyjęciem[41].

W 1959 Peck wystąpił w trzech produkcjach: wojennym obrazie Wzgórze Pork Chop (reż. Lewis Milestone), wcielając się w rolę pułkownika Josepha G. Clemonsa[74], dramacie biograficznym Ukochany niewierny (reż. Henry King), kreując postać pisarza Francisa Scotta Fitzgeralda[75] oraz dramacie postapokaliptycznym Ostatni brzeg (reż. Stanley Kramer), nakręconym w oparciu o powieść Nevila Shute’a o tym samym tytule. Aktor przyjął rolę w ostatnim z filmów, głównie z powodu uświadomienia negatywnych skutków używania broni jądrowej, której był przeciwnikiem[76].

Lata 60.[edytuj]

Plakat filmu Działa Navarony

Działa Navarony[edytuj]

W 1961 Peck zagrał główną rolę w filmie wojennym Działa Navarony w reżyserii J. Lee Thompsona. Wcielił się w rolę kapitana Keitha Mallory’ego, głównodowodzącego grupą komandosów, których celem jest zniszczenie potężnych dział strzegących przejścia przez cieśninę między greckimi wyspami Navarona i Maidos. W filmie prócz Pecka wystąpili: Anthony Quinn, Anthony Quayle, David Niven, James Darren, Stanley Baker oraz Irene Papas i Gia Scala[77]. Thompson przyznał, że pomiędzy Peckiem, Quinnem i Nivenem, toczyła się „przyjacielska rywalizacja”[78]. Aktorzy w przerwach pomiędzy ujęciami, często grali w szachy[78]. Scenariusz napisał Carl Foreman na podstawie powieści Alistaira MacLeana Działa Nawarony, opublikowanej w 1957[79]. Zdjęcia realizowane były na greckiej wyspie Rodos, maltańskiej Gozo oraz Tino na Morzu Liguryjskim[77]. Peck nie był w stanie opanować płynnej mowy w języku niemieckim, przez co niektóre kwestie głosowe zostały podłożone przez aktora Roberta Riettiego[77]. Premiera filmu odbyła się 21 kwietnia w londyńskim Odeon Leicester Square z udziałem królowej angielskiej Elżbiety II i księcia Filipa[77]. Działa Navarony okazały się przebojem kinowym, zarabiając 37 milionów dolarów, stając się najbardziej dochodowym filmem 1961 w amerykańskim box office[41]. Obraz Thompsona zdobył statuetkę Złotego Globu dla najlepszego dramatu oraz był nominowany w sześciu kategoriach do nagrody Akademii Filmowej, zdobywając jedną statuetkę. Peck został wyróżniony nominacją do nagrody Laurela[32].

W 1962 aktor zagrał w psychologicznym thrillerze Thompsona Przylądek strachu, gdzie wcielił się w rolę Sama Bowdena, prawnika starającego się ochronić swoją rodzinę przed psychopatycznym mordercą, który uciekł z więzienia[80] (w tej roli wystąpił Robert Mitchum[81]). Początkowo Peck otrzymał ofertę zagrania mordercy, jednak odmówił tłumacząc, że nie chce grać czarnego charakteru[80]. Film okazał się porażką finansową, co przyczyniło się do rozwiązania wytwórni Pecka – Melville Production Company, którą utworzył w 1956[82].

W tym samym roku aktor wystąpił u boku Carroll Baker, Henry’ego Fondy, Jamesa Stewarta i Johna Wayne’a w westernie Jak zdobywano Dziki Zachód, wcielając się w rolę Cleve Van Valena. Obraz uzyskał przychód rzędu 45 milionów dolarów, zdobywając pierwsze miejsce w amerykańskim box office[41].

Zabić drozda[edytuj]

Peck i Brock Peters w Zabić drozda (1962)

25 grudnia 1962 na ekrany kin wszedł dramat obyczajowy Zabić drozda w reżyserii Roberta Mulligana, będący filmową adaptacją nagrodzonej Pulitzerem powieści Harper Lee o tym samym tytule[83]. Peck został zaangażowany do głównej roli Atticusa Fincha, samotnie wychowującego dwójkę dzieci adwokata z niewielkiego miasteczka, który zostaje obrońcą czarnoskórego mężczyzny, niesłusznie oskarżonego o gwałt na białej kobiecie. Obraz Mulligana eksponował jeden z dwóch głównych wątków powieści, opowiadał o trudnych początkach walki z rasizmem na Głębokim Południu[83]. Reżyser bardzo pochlebnie wyrażał się o zaangażowaniu Pecka do głównej roli.

Kiedy dowiedziałem się, że Gregory Peck zagra Atticusa Fincha w filmowej produkcji Zabić drozda, oczywiście byłem zachwycony; był dobrym aktorem, który zrealizował wielkie filmy[83].

Mary Badham, która zagrała ekranową córkę Pecka, zaprzyjaźniła się z aktorem i utrzymywała z nim kontakt aż do jego śmierci w 2003[83]. Film spodobał się nie tylko krytykom, ale i widzom[84]. Peck po raz piąty został nominowany do nagrody Akademii Filmowej, rywalizując tym razem z takimi aktorami jak Burt Lancaster, Jack Lemmon, Marcello Mastroianni i Peter O’Toole. Rola Fincha ostatecznie przyniosła Peckowi pierwszego Oscara, którego odebrał z rąk Sophii Loren[85]. Aktor zdobył również statuetkę Złotego Globu za najlepszy występ w filmie dramatycznym oraz włoską nagrodę David di Donatello dla najlepszego aktora zagranicznego[32]. Krytycy zgodnie uznali, że kreacja Fincha w wykonaniu Pecka, była najlepszą rolą w dorobku aktora[41]. Bosley Crowther z „The New York Times” napisał: „Gregory Peck przechodzi przez dłuższy melodramat, podejmując się obrony czarnoskórego w sądzie, dając przy tym silną i dorosłą lekcję sprawiedliwości i ludzkości w pracy”[86]. Film został wpisany do National Film Registry[87].

Gregory Peck i Bethel Leslie w Captain Newman, M.D. (1963)

W 1963 zagrał wraz z Tonym Curtisem w komediodramacie Captain Newman, M.D. (reż. David Miller), wcielając się w postać Josiaha J. Newmana. Rola ta przyniosła aktorowi nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[32]. W ciągu następnych lat Peck wystąpił w dramacie wojennym A oto koń siny (reż. Fred Zinnemann, 1964), u boku Anthony’ego Quinna i Omara Sharifa, będącego luźno opartą interpretacją biografii Francisco Sabaté, uczestnika hiszpańskiej wojny domowej[88], thrillerze Miraż (reż. Edward Dmytryk, 1965), wraz z Diane Baker i Walterem Matthau[89] oraz Arabesce (reż. Stanley Donen, 1966) z Sophią Loren[90].

W 1967 Peck został przewodniczącym Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej, piastując to stanowisko przez trzy lata[91], oraz przewodniczył Radzie Powierniczej Amerykańskiego Instytutu Filmowego (1967–1969). Pełnił rolę naczelnego przewodniczącego fundacji charytatywnych American Cancer Society (1966) i Motion Picture & Television Fund (1971) oraz był członkiem National Council on the Arts (1964–1966)[92].

W 1969 wystąpił w trzech obrazach, ponownie nawiązując współpracę z reżyserem J. Lee Thompsonem. Na początku maja do kin wszedł western Złoto MacKenny, gdzie Peck wcielił się w rolę szeryfa porwanego przez bandytów, który zna drogę do skarbu Apaczów. W obsadzie znaleźli się również Omar Sharif i Telly Savalas. Krytyk Vincent Canby z „The New York Times” w swej ocenie napisał, że jest to przykład „wspaniałego absurdu”[93]. Czwartym i ostatnim wspólnym projektem Pecka i Thompsona był szpiegowski Najniebezpieczniejszy człowiek świata, opowiadający historię amerykańskiego naukowca, doktora Johna Hathawaya. Obraz Uwięzieni w kosmosie w reżyserii Johna Sturgesa, utrzymany w gatunku dramatu science fiction, swą premierę miał 10 listopada. Został nagrodzony statuetką Akademii Filmowej w kategorii za najlepsze efekty specjalne. Jedynie ostatni film zebrał przychylne recenzje[41].

Lata 70. i 80.[edytuj]

Peck w 1973, fot. Allan Warren

Początek lat 70. był spadkiem popularności aktora i filmów w których grał. Obrazy Na krawędzi (reż. John Frankenheimer, 1970), gdzie Peck wykreował rolę dwuznacznie moralnego szeryfa Henry’ego Trawersa oraz westerny Odstrzał (reż. Henry Hathaway, 1971) i Billy dwa kapelusze (reż. Ted Kotcheff, 1974), nie zyskały uznania krytyków, co przełożyło się także na słabe wyniki finansowe[41].

W 1972 zainwestował 300 tys. dolarów i został głównym producentem wojennego dramatu Trial of the Catonsville Nine (reż. Gordon Davidson), będącego adaptacją sztuki napisanej typem wiersza wolnego przez jezuitę Daniela Berrigana[94]. Obraz w reżyserii Davidsona w otwarty sposób krytykował rządy prezydenta Richarda Nixona i amerykańską interwencję zbrojną w Wietnamie. Wyświetlany był w nielicznych kinach studyjnych, gdyż duże wytwórnie odmówiły pokazów[94].

Omen[edytuj]

Zmiana statusu nastąpiła w 1976, kiedy aktor przyjął rolę w horrorze Richarda Donnera Omen. Według producenta Harveya Bernharda, Peck od początku był głównym kandydatem do roli. Po przeczytaniu scenariusza, aktor pomimo małej gaży (250 tys. dolarów) zgodził się na występ w filmie, uważając, że „jest to bardziej thriller psychologiczny niż horror”. Peckowi zagwarantowano 10% od dochodu[95]. Partnerowali mu Lee Remick i Harvey Stephens. Film opowiadał o dzieciństwie Damiena Thorna, który zostaje „adoptowany” przez zamożnego dyplomatę Roberta Thorna (w tej roli Peck). Rodzina nie jest świadoma faktu, że mały chłopiec jest potomkiem szatana, biblijnym Antychrystem. Zainteresowanie filmem przed premierą było bardzo duże. Gdy obraz zadebiutował 24 czerwca w 516 teatrach na terenie 316 miast, zarobił 4,3 miliona dolarów w ciągu pierwszych trzech dni wyświetleń, ustanawiając rekord otwarcia w ponad czterdziestoletniej działalności 20th Century Fox[95]. Łączny przychód filmu sięgnął 86 milionów dolarów, plasując go na trzecim miejscu w amerykańskim box office[41]. Po latach, obraz Donnera zyskał miano kultowego, ze względu na swoją reputację, powagę, a także ścieżkę dźwiękową Jerry’ego Goldsmitha, za którą został uhonorowany nagrodą Akademii Filmowej.

W 1977 Peck zagrał w biograficznym dramacie wojennym Generał MacArthur (reż. Joseph Sargent), kreując tytułową postać Douglasa MacArthura[96]. Aktor przyjął rolę pomimo niezbyt dużego zadowolenia ze scenariusza[96]. Przygotowując się do niej, studiował fotografie w archiwach narodowych i bibliotekach oraz oglądał filmy z udziałem generała w akcji[97]. Obraz Sargenta zarobił nieco ponad 18 milionów dolarów[41]. Peck został nominowany do Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[32].

Chłopcy z Brazylii[edytuj]

Peck w 1977 przed przyznaniem mu honorowego tytułu uczelni Franklin & Marshall College

W 1978 zagrał w dramacie Chłopcy z Brazylii w reżyserii Franklina J. Schaffnera u boku Laurence’a Oliviera[98]. Obraz został zrealizowany na podstawie noweli Iry Levina z 1976 o tym samym tytule[98]. Peck po raz trzeci w swej karierze filmowej wykreował rolę czarnego charakteru, wcielając się w Josefa Mengele, niemieckiego zbrodniarza wojennego i lekarza[98]. Aktor przyjął rolę ze względu na Oliviera, z którym bardzo chciał pracować[98]. W obsadzie znaleźli się również Denholm Elliott, James Mason, Lilli Palmer i Uta Hagen[98]. Film, tak jak i pierwowzór literacki, przedstawiał fikcyjne wydarzenia budowane wokół prawdziwej postaci Josefa Mengele. Do swej roli Peck został specjalnie ucharakteryzowany[98]. Scena, w której główni bohaterowie, Lieberman (Olivier) i Mengele (Peck) kłócą się, była nagrywana przez 3-4 dni. Powodem był gorszy stan zdrowia Oliviera w tym czasie. Peck przyznał później, że był to absurdalny pomysł by realizować scenę walki z aktorami, którzy byli już w zaawansowanym wieku[99]. Obraz Schaffnera swą premierę miał 5 października. Zarobił w kinach 22 miliony dolarów[41]. Peck po raz piąty został nominowany do Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[32]. Prasa wyrażała się pochlebnie na temat roli aktora. Magazyn „Films in Review” napisał: „Peck jest objawieniem. Składa się na to wygląd będący skrzyżowaniem dyktatora Republiki Bananowej z gryzoniem”[100].

W 1980 aktor wystąpił w wojennym filmie Wilki morskie (reż. Andrew V. McLaglen), zekranizowanym według brytyjskiej powieści Boarding Party Jamesa Leasora[101]. Wcielił się w rolę pułkownika Lewisa Pugha. W filmie wystąpili David Niven (z którym Peck zagrał w Działach Navarony w 1961) i Roger Moore, ówczesny odtwórca roli Jamesa Bonda[101]. Na wczesnym etapie do głównych ról rozpatrywani byli Richard Burton i Richard Harris[102]. Zdjęcia realizowane były na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego Goa i Nowym Delhi[101]. Budżet filmu wyniósł 11,5 miliona dolarów[101]. Premiera odbyła się 5 czerwca 1981. Obraz McLaglena okazał się klapą finansową, zarabiając niespełna 220 tys. dolarów[41].

Schyłek kariery[edytuj]

U schyłku kariery aktor wystąpił wraz z Jamie Lee Curtis w dramacie sportowym Grace i Chuck (reż. Mike Newell, 1987), przygodowym Starym Gringo (reż. Luis Puenzo, 1989), komediodramacie Cudze pieniądze (reż. Norman Jewison) u boku Danny’ego DeVito, który był ostatnim „kasowym” filmem w dorobku aktora, zarabiając 25 milionów dolarów[41]. W 1991 Peck wystąpił wraz z Robertem Mitchumem w remake’u Przylądka strachu z 1962, wcielając się w epizodyczną rolę obrońcy Maxa Cady’ego[103]. W głównych rolach wystąpili Nick Nolte i Robert De Niro. Reżyserem został Martin Scorsese[103].

Po zakończeniu kariery aktorskiej podróżował po świecie prowadząc odczyty, spotykając się ze studentami, udzielając politycznie i występując jako narrator w filmach dokumentalnych[10].

Radio i Telewizja[edytuj]

Gregory Peck i Elizabeth Taylor, 1981
 Zobacz więcej w artykule Filmografia Gregory’ego Pecka, w sekcji Radio.

Peck, podobnie jak wielu innych aktorów, występował na antenie radia. W latach 40. i 50. użyczał swego głosu w adaptacjach radiowych takich filmów jak Trzy kamelie, Anna Karenina i Człowiek, który przyszedł na obiad[35]. Odgrywał również swoje filmowe wcielenia w radiowej wersji Doliny decyzji, Kluczy królestwa, Roczniaka, Dżentelmeńskiej umowy, Drogi do Yellow Sky czy Z jasnego nieba[35].

 Zobacz więcej w artykule Filmografia Gregory’ego Pecka, w sekcji Telewizja.

8 stycznia 1963 poprowadził w charakterze gościnnym program The Dick Powell Theater, będący hołdem złożonym zmarłemu na raka Dickowi Powellowi[104]. W 1982 wziął udział w miniserialu W imię honoru, realizowanym dla stacji CBS, wcielając się w postać prezydenta Abrahama Lincolna[105]. Rok później Peck zagrał rolę irlandzkiego księdza Hugha O’Flaherty’ego w telewizyjnym dramacie wojennym Purpura i czerń (reż. Jerry London), powstałym w koprodukcji amerykańsko-brytyjsko-włoskiej. Obraz opowiadał o losach duchownego, który w trakcie II wojny światowej ocalił blisko 4 tys. żołnierzy i Żydów w Watykanie. W 1993 wraz z Lauren Bacall wystąpił w telewizyjnej produkcji Portret (reż. Arthur Penn), zekranizowanej według noweli Tiny Howe Painting Churches. W 1998 Peck po raz ostatni pojawił się na ekranie, kreując postać ojca Mapple w miniserialu Moby Dick. Rola ta przyniosła mu statuetkę Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym[32].

Śmierć i pogrzeb[edytuj]

Miejsce spoczynku aktora w mauzoleum Katedry Matki Bożej Anielskiej w Los Angeles

Gregory Peck zmarł we śnie 12 czerwca 2003 w wieku 87 lat w swoim domu w Bel Air, dzielnicy Los Angeles na oskrzelowe zapalenie płuc[106]. Do końca przy jego boku była żona Veronique Passani[106]. Na uroczystości pogrzebowe w Los Angeles przybyło prawie trzy tysiące osób, wśród nich najbliższa rodzina aktora i artyści: Angie Dickinson, Anjelica Huston, Calista Flockhart, Dyan Cannon, Harrison Ford, Harry Belafonte, Jimmy Smits, Larry Gelbart, Lauren Bacall, Lionel Richie, Louis Jourdan, Louise Fletcher, Michael Jackson, Michael York, Mike Farrell, Norman Lear, Piper Laurie, Shari Belafonte, Shelley Fabares, Sidney Poitier, Stephanie Zimbalist oraz Tony Danza[106]. Ceremonii przewodniczył kardynał Roger Mahony, który powiedział:

W sztuce jest współczucie, we współczuciu człowieczeństwo, a w człowieczeństwie wielkoduszność i miłość. Gregory Peck sięgnął najwyższych poziomów wszystkich tych cnót[106].

Mowę pożegnalną wygłosił Brock Peters, który przypomniał sytuację, gdzie Peck osobiście zaprosił go na plan zdjęciowy do filmu Zabić drozda[106]. Wspomnieniom zmarłego towarzyszyła specjalna projekcja wideo, podczas której wyświetlono fragmenty obrazów Klucze królestwa, Moby Dick, Zabić drozda i MacArthur[106]. Ciało aktora złożono w krypcie Katedry Matki Bożej Anielskiej[106]. Uczestnikami skromnej prywatnej ceremonii pogrzebowej byli najbliżsi aktora[106].

Życie prywatne[edytuj]

Peck od młodzieńczych lat był związany ze sportem. Ze względu na swoje warunki fizyczne, aktywnie uczestniczył w uniwersyteckich zawodach wioślarskich, które określił mianem „najbardziej wyczerpującego sportu znanego na uczelni”[107]. W późniejszym czasie aktor był właścicielem rasowych koni, które regularnie brały udział w wyścigach na terenie Anglii[108]. W wolnych chwilach lubił grę w golfa, którą traktował jako odprężenie od pracy na planie zdjęciowym[109]. Do jego hobby należało także kolekcjonerstwo i ogrodnictwo[4]. Cenił sobie spokój i życie prywatne. Świadomie unikał rozgłosu wokół swojej osoby[4]. Był bliskim przyjacielem prezydenta Francji Jacques’a Chiraca[110], który w 1995 odznaczył go Orderem Komandora Legii Honorowej[111]. Peck był również współzałożycielem oraz patronem University College Dublin School of Film[112].

Aktor aktywnie wspierał wszelkie fundacje charytatywne. Za pomoc osobom zmagającym się z chorobą nowotworową, w 1967 został uhonorowany specjalnym Oscarem – nagrodą im. Jeana Hersholta[113], natomiast w 1999 za swój wkład w humanitaryzm, otrzymał Marian Anderson Award[32]. Odbierając nagrodę im. Jeana Hersholta przyznał: „Nie jestem uszczęśliwiaczem innych. To zawstydzające dla mnie być klasyfikowanym jako humanitarysta. Ja po prostu biorę udział w działaniach w które wierzę”[114].

Małżeństwa Pecka
  • Greta Kukkonen (4 października 1942–31 grudnia 1954)
  • Veronique Passani (1 stycznia 1955–12 czerwca 2003)

Małżeństwo z Gretą Kukkonen (1942–1954)[edytuj]

Swoją pierwszą żonę, Finkę, Gretę Eine Matildę Kukkonen, poznał w trakcie dziewięciomiesięcznego tournée. Pracowała ona jako charakteryzatorka dla Katheriny Cornell, a on podejmował swoje pierwsze próby w teatrze[115]. Pobrali się w kościele przy Clifft Ave, do którego weszli prosto z popołudniowego spaceru, nie będąc w ogóle przygotowani do ceremonii[115]. Świadków znalazł ksiądz[115]. Następnego dnia powiadomili rodziców i zaprosili ich na obiad[115]. W 1943 przeprowadzili się do Hollywood. Po otrzymaniu angażu w filmie i podpisaniu kontraktu przez Pecka, Kukkonen zrezygnowała z pracy i zajęła się domem[115]. Para doczekała się trójki synów: Jonathana (1944–1975), Stephena (ur. 1946) i Carey’a Paula (ur. 1949). Rozwiedli się po dwunastu latach małżeństwa, 31 grudnia 1954, pozostając w przyjacielskich relacjach[115].

Małżeństwo z Veronique Passani (1955–2003)[edytuj]

W trakcie trwania małżeństwa z Kukkonen, podczas realizacji zdjęć do Rzymskich wakacji, Peck udał się na krótko do Paryża, gdzie umówiony był na wywiad z początkującą dziennikarką magazynu „France SoirVeronique Passani, córką architekta i rosyjskiej artystki[116]. Pół roku później aktor zaprosił ją na lunch[116]. Dzień po sfinalizowaniu rozwodu z Kukkonen, 1 stycznia 1955 para pobrała się. Passani ze względu na pracę męża wyjechała do Ameryki, gdzie działała jako filantropka w Wielkim Los Angeles[117]. Wraz z Peckiem aktywnie wspierała w latach 60. organizację American Cancer Society, na której konto przekazali łącznie kwotę 50 milionów dolarów[117]. W 1967 dziennik „Los Angeles Times” przyznał jej tytuł „kobiety roku”[117]. Była także współzałożycielką Inner City Cultural Center, zespołu teatralnego złożonego z różnych grup etnicznych[117]. W 1979 została naturalizowaną obywatelką Ameryki[117]. Wraz z mężem doczekała się dwójki dzieci: córki Cecili (ur. 1958) i syna Anthony’ego (ur. 1956). Pozostali małżeństwem aż do śmierci aktora w 2003, przeżywając razem 48 lat[117].

Poglądy polityczne[edytuj]

W 1947, podczas gdy wielu artystów Hollywood znajdowało się na tzw. czarnej liście, Peck podpisał list, który wyrażał ubolewanie z powodu dochodzenia Komisji ds. Działalności Antyamerykańskiej w sprawie rzekomych sympatyków Partii Komunistycznej w Ameryce[118]. W 1948 Myron Coureval Fagan opublikował książkę Treason in Hollywood, w której nazwał aktora „sympatykiem komunizmu”[119]. Peck publicznie zaprzeczył, tłumacząc, że nigdy nie wierzył w komunizm ani nie był członkiem partii sympatyzującej z tym ustrojem[119].

Aktor przez całe swoje życie był zwolennikiem Partii Demokratycznej[120]. W 1970 był potencjalnym kandydatem z ramienia tej partii do ubiegania się o fotel gubernatora Kalifornii[120]. Aktor przyznał później, że nie miał żadnego interesu w staraniu się o urząd publiczny[120]. Syn Carey Peck dwukrotnie bez powodzenia ubiegał się o urząd polityczny w 1978 i 1980. W wywiadzie dla irlandzkich mediów, Peck ujawnił, że prezydent Lyndon B. Johnson w przypadku ubiegania się o reelekcję urzędu w 1968, planował powierzyć mu stanowisko amerykańskiego ambasadora w Irlandii[121]. W 1969 aktor został odznaczony przez Johnsona najwyższym cywilnym odznaczeniem, Medalem Wolności[10]. Prezydent Richard Nixon umieścił Pecka na swojej liście wrogów, z powodu liberalnego aktywizmu aktora[122].

Peck opowiadał się za ogólnoświatowym zakazem używania broni jądrowej oraz popierał prawo nakazujące kontrolę broni[123].

Filmografia i występy[edytuj]

W swej trwającej blisko 60 lat karierze, Peck występował w filmach, radiu, telewizji oraz na scenie. Pojawił się w ponad 60 produkcjach na ekranie[5] i 30 audycjach radiowych[35].

W latach 1947 i 1952 był notowany w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych amerykańskich aktorów[124]. Czternaście filmów z jego udziałem było zestawianych w pierwszej dziesiątce podsumowań roku[41], z czego Dawid i Betszeba (1951), Działa Navarony (1961) i Jak zdobywano Dziki Zachód (1962) osiągały najwyższą pozycję[41]. Dwadzieścia pięć filmów, w których Peck wziął udział, było nominowanych przynajmniej do jednego Oscara, a dwanaście z nich zdobyło przynajmniej jedną statuetkę[41]. Dwadzieścia sześć produkcji z udziałem aktora, po uwzględnieniu inflacji, przekroczyło sumę 100 milionów dolarów dochodu z biletów na rynku krajowym[41].

Trzy z jego filmów: Z jasnego nieba (1949), Rzymskie wakacje (1953) i Zabić drozda (1962) zostały wpisane do National Film Registry[66][87][125].

Miejsce w kulturze popularnej[edytuj]

Podpis, odciski dłoni i stóp Pecka przed Grauman’s Chinese Theatre

Gregory Peck uznawany jest za ikonę stylu[126] oraz jeden z symboli męskości w historii kina[127]. Jego wizerunek związany był z kampaniami reklamowymi i produktami m.in. takich firm jak Air France[128], Altria[58] czy American Express[129]. W 1983 został dodany do Międzynarodowej Listy Najlepiej Ubranych, utworzonej w 1940 przez Eleanor Lambert[130]. American Film Institute uznał w czerwcu 2003 Atticusa Fincha, postać wykreowaną przez Pecka w filmie Zabić drozda (1962), za „największego bohatera w historii kina[131].

W kwietniu 2011 poczta USA wydała limitowaną serię znaczków pocztowych z jego podobizną w związku z edycją „Legendy Hollywoodu[132].

Kolekcja zbiorów Pecka znajduje się w archiwum filmowym Stanów Zjednoczonych – Academy Film Archive. Sam aktor w roku 1999 przekazał tam swoje domowe filmy, osobiste wydruki z artykułów, dotyczące między innymi produkcji Urzeczona (1945), Pojedynek w słońcu (1946) i Zabić drozda (1962). Kolekcja obejmuje również materiały promocyjne i produkcyjne z filmu Biały Kanion z 1958. Zbiory uzupełniają materiały prasowe Pecka, które znajdują się w bibliotece Margaret Herrick w Beverly Hills[133].

Gregory Peck jest wspominany w utworze „Brownsville Girl” Boba Dylana[134].

Nagrody i nominacje[edytuj]

Gregory Peck podczas Festiwalu Filmowego w Cannes, 2000

Gregory Peck otrzymał wiele nagród i wyróżnień w trakcie swojej 60-letniej kariery. Wygrywał lub był nominowany do nich za swoją pracę w filmach, telewizji oraz działalność charytatywną. Pięciokrotnie nominowany był do Nagrody Akademii Filmowej, z czego zdobył jedną statuetkę, za kreację Atticusa Fincha w dramacie obyczajowym Zabić drozda z 1962[32]. Został uhonorowany specjalnym Oscarem za działalność charytatywną (nagroda im. Jeana Hersholta)[32]. Był trzykrotnym laureatem Złotego Globu, spośród sześciu nominacji oraz zdobywcą włoskiej nagrody David di Donatello dla najlepszego aktora zagranicznego[32].

Wielokrotnie nagradzany za swoją działalność artystyczną i wkład w rozwój i kulturę sztuki filmowej. Został laureatem National Board of Review, nagrody im. Cecila B. DeMille’a oraz honorowej Złotej Palmy na Festiwalu w Cannes, Złotego Niedźwiedzia na Festiwalu w Berlinie, Césara i Davida di Donatello[32].

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[32]:

Złote Globy
Nagroda Akademii Filmowej
David di Donatello
  • 1963: w kategorii dla najlepszego aktora zagranicznego – Zabić drozda
Nagroda Paryskiego Festiwalu Filmowego
  • 1949: w kategorii dla najlepszego aktora zagranicznego – Akt oskarżenia
Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych
Nagroda Bambi

Uwagi

  1. Największą aktorką, w tym samym plebiscycie, ogłoszono Katharine Hepburn (osobno aktorki i aktorzy).
  2. Postać była wzorowana na kuzynie aktora, Warrenie Rannellsie, który był nazywany „Stretch”.

Przypisy[edytuj]

  1. Gregory Peck – Biography (ang.). Internet Movie Database. [dostęp 2017-02-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-02-04)].
  2. Kevin Crust: Gregory Peck in his own words and Hollywood on horseback (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-04)].
  3. American Film Institute: Afi’s 50 Greatest American Screen Legends (ang.). afi.com. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  4. a b c Maryna Oliver, Robert W. Welkos, Susan King: Gregory Peck Was 'Last Aristocrat' of Hollywood Golden Era (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-29)].
  5. a b Fishgall 2002 ↓, s. 341–346.
  6. a b c d Freedland 1980 ↓, s. 10.
  7. Fishgall 2002 ↓, s. 23.
  8. a b Fishgall 2002 ↓, s. 26.
  9. Fishgall 2002 ↓, s. 20.
  10. a b c Gregory Peck Biography (ang.). gregorypeck.com. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-29)].
  11. Haney 2004 ↓, s. 38.
  12. Freedland 1980 ↓, s. 12–18.
  13. a b Freedland 1980 ↓, s. 16–19.
  14. a b Fishgall 2002 ↓, s. 36–37.
  15. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 39.
  16. a b Fishgall 2002 ↓, s. 45.
  17. Gregory Peck Comes Home. „Berkeley Magazine”, maj 1997. 
  18. a b Freedland 1980 ↓, s. 34–35.
  19. Munn 1998 ↓, s. 23.
  20. Gregory Peck Returns to Theatre Roots in Virginia Mountains. „Playbill”, 29 czerwca 1998. Nowy Jork: Philip S. Birsh. ISSN 0551-0678. 
  21. Fishgall 2002 ↓, s. 67.
  22. a b Haney 2004 ↓, s. 86.
  23. Haney 2004 ↓, s. 78.
  24. Jones Welton. Gregory Peck. „The San Diego Union-Tribune”, 5 kwietnia 1998. Jeff Light. ISSN 1063-102X. 
  25. a b c Haney 2004 ↓, s. 93.
  26. Molyneaux 1995 ↓, s. 58.
  27. Fishgall 2002 ↓, s. 80.
  28. a b Fishgall 2002 ↓, s. 81.
  29. Munn 1998 ↓, s. 27.
  30. a b c d Haney 2004 ↓, s. 98.
  31. The Keys of the Kingdom. „Variety”, 31 grudnia 1944. Michelle Sobrino. ISSN 0042-2738. 
  32. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Haney 2004 ↓, s. 438–442.
  33. a b c Haney 2004 ↓, s. 100.
  34. Haney 2004 ↓, s. 101.
  35. a b c d Gregory Peck : Radio Star (ang.). oldtimeradiodownloads.com. [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-21)].
  36. Fishgall 2002 ↓, s. 63.
  37. Haney 2004 ↓, s. 116.
  38. Fishgall 2002 ↓, s. 96.
  39. Brad Darrach. Gregory Peck. „People”, 15 czerwca 1987. Time Inc.. ISSN 0093-7673. 
  40. Haney 2004 ↓, s. 124.
  41. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Gregory Peck Movies – Ultimate Movie Rankings (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-31)].
  42. a b c Gentleman’s Agreement. „Life”, s. 95–96, 1 grudnia 1947. Henry Luce. ISSN 0024-3019. 
  43. a b Haney 2004 ↓, s. 153.
  44. a b Haney 2004 ↓, s. 170.
  45. Molyneaux 1995 ↓, s. 92.
  46. Bosley Crowther. Selznick and Hitchcock Join Forces on Paradine Case. „The New York Times”, 8 stycznia 1948. ISSN 0362-4331. 
  47. Fishgall 2002 ↓, s. 122.
  48. Fishgall 2002 ↓, s. 131.
  49. Fishgall 2002 ↓, s. 139.
  50. a b c d Paul Matheis: The 12 O'Clock High Logbook: The Unofficial History of the Novel, Motion Picture, and TV Series. McFarland, 2005. ISBN 978-1593930332.
  51. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 164.
  52. a b Haney 2004 ↓, s. 200.
  53. Gregory Peck Plays a Cavalry Captain in 'Only the Valiant,' New Feature at the Strand. „The New York Times”, 14 kwietnia 1951. ISSN 0362-4331. 
  54. a b Matheis 2005 ↓.
  55. Fishgall 2002 ↓, s. 160.
  56. Haney 2004 ↓, s. 212.
  57. Haney 2004 ↓, s. 217.
  58. a b Fishgall 2002 ↓, s. 170.
  59. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 171.
  60. Joanna Sokołowska-Gwizdka: Gregory Peck. Legenda Hollywood (pol.). kulturaonline.pl. [dostęp 2017-01-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-25)].
  61. a b Fishgall 2002 ↓, s. 172.
  62. Fishgall 2002 ↓, s. 173.
  63. a b c Haney 2004 ↓, s. 219.
  64. A Princess Goes On a Spree. „Life”, s. 76, 79–80, 24 sierpnia 1953. Henry Luce. ISSN 0024-3019. 
  65. a b c Barry Paris: Audrey Hepburn. Berkley, 2001. ISBN 978-0425182123. [dostęp 2017-01-18].
  66. a b Eagan 2009 ↓, s. 427.
  67. Fishgall 2002 ↓, s. 178.
  68. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 128.
  69. Fishgall 2002 ↓, s. 186.
  70. Stephen Humphrey Bogart: Bogart: In Search of My Father. Untreed Reads, 2012, s. 38. ISBN 9781611874952. [dostęp 2017-01-04].
  71. Bosley Crowther. Designing Woman Bows; Gregory Peck; Lauren Bacall Are Stars. „The New York Times”, 17 maja 1957. ISSN 0362-4331. 
  72. Fishgall 2002 ↓, s. 194.
  73. Four British Films in 'Top 6': Boulting Comedy Heads Box Office List. „The Guardian”, s. 4, 11 grudnia 1959. Guardian News and Media. ISSN 0261-3077. 
  74. Fishgall 2002 ↓, s. 208.
  75. Fishgall 2002 ↓, s. 216.
  76. Molyneaux 1995 ↓, s. 142.
  77. a b c d Haney 2004 ↓, s. 429.
  78. a b Munn 1998 ↓, s. 156.
  79. Fishgall 2002 ↓, s. 221.
  80. a b Haney 2004 ↓, s. 301.
  81. Molyneaux 1995 ↓, s. 149.
  82. Fishgall 2002 ↓, s. 197.
  83. a b c d Robert Sulivan: LIFE The Enduring Legacy of Harper Lee and To Kill a Mockingbird. Life, 2016. ISBN 978-1683303510.
  84. The Numbers – Movies Relased in 1962. the-numbers.com. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-31)].
  85. Molyneaux 1995 ↓, s. 155.
  86. Bosley Crowther. To Kill a Mockingbird': One Adult Omission in a Fine Film 2 Superb Discoveries Add to Delight. „The New York Times”, 15 lutego 1963. ISSN 0362-4331. 
  87. a b Eagan 2009 ↓, s. 588.
  88. Fishgall 2002 ↓, s. 243.
  89. Molyneaux 1995 ↓, s. 163.
  90. Haney 2004 ↓, s. 331.
  91. Munn 1998 ↓, s. 179.
  92. Freedland 1980 ↓, s. 191–195.
  93. Vincent Canby. Mackenna’s Gold in Apache Country. „The New York Times”, 19 czerwca 1969. ISSN 0362-4331. 
  94. a b Bart Mills. Peck’s Gamble. „Chicago Tribune”, s. 64, 9 czerwca 1974. Tribune Publishing. ISSN 1085-6706. 
  95. a b Fishgall 2002 ↓, s. 292.
  96. a b Fishgall 2002 ↓, s. 293.
  97. William P. Luce. Peck Gives MacArthur His Due Ribbons, Warts and Foibles. „The New York Times”, s. 25, 11 lipca 1977. ISSN 0362-4331. 
  98. a b c d e f Freedland 1980 ↓, s. 242–243.
  99. Fishgall 2002 ↓, s. 300.
  100. Molyneaux 1995 ↓, s. 188.
  101. a b c d Fishgall 2002 ↓, s. 304.
  102. Hustling with the Best. „The Irish Times”, s. 10, 22 maja 1979. OCLC 137350020. 
  103. a b Fishgall 2002 ↓, s. 328.
  104. Molyneaux 1995 ↓, s. 232.
  105. Fishgall 2002 ↓, s. 306.
  106. a b c d e f g h Allison Hoffman, Joel Rubin: Peck Memorial Honors Beloved Actor and Man (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-02)].
  107. Haney 2004 ↓, s. 66.
  108. Molyneaux 1995 ↓, s. 160.
  109. Fishgall 2002 ↓, s. 27.
  110. Fishgall 2002 ↓, s. 338.
  111. Fishgall 2002 ↓, s. 335.
  112. Haney 2004 ↓, s. 410.
  113. Fishgall 2002 ↓, s. 263.
  114. Richard Alleyne: Gregory Peck – the „decent man of Hollywood”. The Daily Telegraph. [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-07)].
  115. a b c d e f Tomi Hinkkanen: Greta Peck – A Wonderful Life (ang.). finntimes.com. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-13)].
  116. a b Fishgall 2002 ↓, s. 175.
  117. a b c d e f Valerie J. Nelson: Veronique Peck dies at 80; Gregory Peck’s widow was L.A. philanthropist (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-03)].
  118. Haney 2004 ↓, s. 165.
  119. a b Fishgall 2002 ↓, s. 138.
  120. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 260.
  121. Bridget Haggerty: Gregory Peck’s Irish Connections. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-05)].
  122. Richard Corliss. The American as Noble Man. „Time”, 16 czerwca 2003. Time Inc.. ISSN 0040-781X. 
  123. Fishgall 2002 ↓, s. 14.
  124. Motion Picture Herald. archive.org. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-03)].
  125. Eagan 2009 ↓, s. 431.
  126. Daniel Riding: Style Icon: Gregory Peck : Mens Fashion Magazine. mensfashionmagazine.com. [dostęp 2017-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-20)].
  127. The 50 Greatest Male Sex Symbols in Film History. nerve.com. [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-23)].
  128. Air France Jet. „Air France”, 1960. Gallimard. ISSN 1290-1563. 
  129. American Express Travelers Cheques. „Time”, s. 2, 15 czerwca 1959. Time Inc.. ISSN 0040-781X. 
  130. The International Hall of Fame: Men. Vanity Fair. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)].
  131. Afi’s 100 Greatests Heroes & Villains (ang.). afi.com. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-03)].
  132. Gregory Peck Stamp Ceremony Draws Chris Dodd, Sharon Stone. hollywoodreporter.com. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)].
  133. Gregory Peck Collection. oscars.org. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)].
  134. Brownsville Girl : The Official Bob Dylan Site. bobdylan.com. [dostęp 2017-01-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-17)].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]