To jest dobry artykuł

Gregory Peck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gregory Peck
Ilustracja
Imię i nazwisko Eldred Gregory Peck
Data i miejsce urodzenia 5 kwietnia 1916
San Diego
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 2003
Los Angeles
Zawód aktor, humanitarysta
Współmałżonek • Greta Kukkonen
(1942–1955; rozwód)

Veronique Peck
(1955–2003; jego śmierć)

Lata aktywności 1941–2000
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Strona internetowa

Gregory Peck, właśc. Eldred Gregory Peck, ps. „Greg”[1] (ur. 5 kwietnia 1916 w San Diego, zm. 12 czerwca 2003 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i teatralny, humanitarysta. Ikona kultury popularnej[2], jedna z legend „Złotej Ery Hollywood[3]. American Film Institute umieścił jego nazwisko na 12. miejscu w rankingu „największych aktorów wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends)[a][4].

Peck zaczynał swoją karierę sceniczną na początku lat 40., występując m.in. na deskach Broadwayu. W 1944 zadebiutował na dużym ekranie w wojennym filmie Dni chwały. Za swoją rolę w dramacie Klucze królestwa (1944) uzyskał nominację do Oscara, do której w przekroju kariery łącznie nominowany był pięciokrotnie. Raz zdobył tę nagrodę za kreację Atticusa Fincha w dramacie obyczajowym Zabić drozda (1962). Odgrywał zazwyczaj role pozytywnych bohaterów, odznaczających się przywiązaniem do wartości moralnych, wytrwałością i inteligencją. W latach 1967–1970 pełnił funkcję przewodniczącego Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej. W roku 1969 odznaczony przez prezydenta Lyndona B. Johnsona Medalem Wolności. W 1998 został uhonorowany przez prezydenta Billa Clintona Narodowym Medalem Sztuki.

Do jego najbardziej znanych filmów należą: Urzeczona (1945), Pojedynek w słońcu (1946), Dżentelmeńska umowa (1947), Akt oskarżenia (1947), Z jasnego nieba (1949), Jim Ringo (1950), Rzymskie wakacje (1953), Moby Dick (1956), Biały Kanion (1958), Działa Navarony (1961), Przylądek strachu (1962), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962), Zabić drozda (1962), Omen (1976) oraz Chłopcy z Brazylii (1978). Peck wystąpił w 55 filmach[5].

Życiorys[edytuj]

Młodość[edytuj]

Eldred Gregory Peck urodził się 5 kwietnia 1916 w La Jolla, dzielnicy miasta San Diego w stanie Kalifornia[6]. Jego ojciec, Gregory Pearl Peck (1886–1962), urodzony w Rochester w stanie Nowy Jork, był aptekarzem i farmaceutą angielsko-irlandzkiego pochodzenia[6]. Po ukończeniu uniwersytetu w Michigan, otworzył jedyną aptekę w La Jolla[b]. Pracując tam, zyskał przydomek „Doc”[7]. Z uwagi na swoją dobrze zbudowaną sylwetkę, aktywnie udzielał się jako kapitan w lokalnej drużynie baseballowej[7]. Matka Bernice „Bunny” Ayers (1894–1992), urodzona w Saint Louis, przed przybyciem do La Jolla[c], pracowała jako operatorka telefoniczna. Miała angielsko-szkockie korzenie[6]. Pobrali się w 1915 w St. Louis Cathedral[7]. Peck wychowywał się w wierze katolickiej[6]. Imię Eldred[d] wybrała mu matka, która znalazła je w książce telefonicznej[8]. Będąc małym chłopcem, miał psa imieniem Bud, który odprowadzał go do szkoły[8]. Dzięki irlandzkim korzeniom ze strony ojca, spokrewniony był z Thomasem Ashem, uczestnikiem powstania wielkanocnego[8].

Po trzech latach separacji, rodzice Pecka rozwiedli się w 1922[7]. Wyjechał wraz z matką do Saint Louis, gdzie podejmował się różnych prac aby móc wspomóc ją finansowo; zarabiał m.in. czyszcząc buty lokalnym subiektom[7], handlując gazetami na rogu ulicy[9] oraz sprzedając lemoniadę graczom pokera w internacie[7]. Po powrocie do La Jolla, matka znalazła zatrudnienie w San Francisco a następnie Los Angeles[7], zaś Peck wychowywany był przez babkę Kate Ayers, która regularnie zabierała go do kina[10]. „Chodziliśmy na filmy dwa lub trzy razy w tygodniu. Lubiłem Hoot Gibsona i Toma Mixa… Ale ten którego zapamiętałem najbardziej to Lon Chaney w Upiorze w operze. Dostałem gęsiej skórki a moje włosy stały dęba”[7]. Odwiedzany był w czwartki przez swojego ojca, który pracował na nocnej zmianie w aptece w San Diego[7]. W letnim czasie zabierał syna na kemping i łowili ryby na Catalina Island[7][11]. Według biografa Gerarda Molyneauxa, kluczową rolę w młodości Pecka odegrała babka Kate Ayers i wujek Charlie Rannells, którzy „dostarczali mu poczucie troski rodzinnej i pozwalali w pełni korzystać z dziecięcej swobody”[7]. W wieku 10 lat został wysłany do wojskowej szkoły St. John’s Military Academy w Los Angeles[10]. Cztery lata później przeniósł się z powrotem do San Diego, gdzie zamieszkał wraz z ojcem i uczęszczał do San Diego High School[10]. Po jej ukończeniu, zapisał się na jeden rok na San Diego State Teacher’s College[12], gdzie odbywał pierwsze kursy z teatru, sztuki oratorskiej oraz wspierał bractwo ochrony środowiska Epsilon Eta[12]. Peck mając ambicje zostania lekarzem, zapisał się na uniwersytet Kalifornijski w Berkeley, jednak po roku zmienił kierunek na filologię angielską[12]. Ze względu na swoje warunki fizyczne (1,91 cm wzrostu), aktywnie brał udział w zawodach uniwersyteckiej drużyny wioślarskiej[12]. Jego czesne wynosiło 26 dolarów rocznie. Będąc w trudnej sytuacji materialnej, podjął się pracy pomocnika w kuchni dla bractwa studenckiego Gamma Phi Beta w zamian za posiłki[12].

Studiując w Berkeley, Peck został zachęcony przez trenera sztuki aktorskiej, który dostrzegł w nim duży potencjał dla studenckiego teatru. Zatrudniony przez dyrektora uniwersyteckiego Little Theater, Edwina Duerra[13], wystąpił w pięciu spektaklach podczas ostatniego roku nauki[13]. W jednym z późniejszych wywiadów przyznał, że „to było jedno z najważniejszych doświadczeń w moim życiu. Berkeley mnie obudziło do życia i uczyniło ze mnie człowieka”[14].

Lata 40. Występy sceniczne i debiut filmowy[edytuj]

Peck w zwiastunie filmu Dni chwały (1944), który był debiutem aktora
 Zobacz więcej w artykule Filmografia Gregory’ego Pecka, w sekcji Scena.

Po uzyskaniu tytułu licencjata, oficjalnie zmienił swoje imię na Gregory[8] i wyruszył do Nowego Jorku, gdzie otrzymał stypendium w prestiżowej Neighborhood Playhouse School of the Theatre, specjalizującej się w nauce metodą Sanforda Meisnera[15]. Z powodu początkowego braku zleceń, niejednokrotnie zmuszany był do opuszczania wynajmowanych pokoi, ze względu na brak środków pozwalających opłacić czynsz. Sypiał na ławce w Central Parku[15]. W roku 1939 pracował jako przewodnik dla stacji NBC podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku[16]. Dorabiał także jako model dla katalogu Montgomery Ward i oprowadzacz po Radio City Music Hall[13]. Rok później podjął się pracy w zamian za jedzenie i nocleg w Barter Theatre w Abingdon, pojawiając się w kilkunastu sztukach, m.in. Na Ziemi, jak to jest, Portrecie rodzinnym i Edwardzie II autorstwa Christophera Marlowe’a[17].

Kariera sceniczna Pecka rozpoczęła się w roku 1941, kiedy zaczął występować na deskach nowojorskich teatrów[17], pojawiając się m.in. w roli sekretarza w przedstawieniu Katharine Cornell The Doctor’s Dilemma, autorstwa irlandzkiego dramaturga i prozaika George’a Bernarda Shawa[18]. Premiera sztuki odbyła się w San Francisco na tydzień przed atakiem na Pearl Harbor, wobec czego wiadomości o utalentowanym aktorze zostały zepchnięte na dalszy plan[19]. Z powodu urazu pleców, którego doznał podczas pobierania nauki tańca i ruchu u Marthy Graham, Peck został zwolniony ze służby i nie brał udziału w II wojnie światowej[e][19]. Przedstawiciele studia 20th Century Fox twierdzili, że uraz pochodził z czasów studenckich, gdy występował w drużynie wioślarskiej. Sam aktor próbował prostować tę informację przez wiele lat mówiąc, że „widocznie Hollywood nie uważało lekcji tańca za coś wystarczająco męskiego”[20].

Gregory Peck i Jane Ball w Kluczach królestwa (1944)

W 1942 zadebiutował na Broadwayu, grając główne role w sztukach The Morning Star w reżyserii dramaturga Emlyna Williamsa[19] oraz The Willow and I wraz z Edwardem Pawley’em[19]. Krytycy pochlebnie wyrażali się o grze Pecka, podkreślając przy tym jego „znaczne umiejętności”[17]. Willela Waldorf z „New York Post” napisała o nim, że jest „ogromnie przymilny” natomiast Burns Mantle z „Daily News” pochwalił aktora za „opanowanie, dobry wygląd, wspaniały głos i przekonującą sympatię”[21]. Za namową swoich agentów, Lelanda Haywarda i Maynarda Morrisa, udał się do Hollywood by spotkać się tamtejszym kierownictwem, które wyrażało zainteresowane jego osobą[21].

W 1944 zadebiutował na dużym ekranie rolą Vladimira, charyzmatycznego przywódcy partyzantów, w propagandowym dramacie wojennym Dni chwały studia RKO, w reżyserii Jacques’a Tourneura[19]. Jak sam wspominał, z tego czasu zapamiętał słowa reżysera powtarzającego: „mów normalnie Greg”[22]. Odnosiło się to do sytuacji, gdy młody aktor pracując w teatrze, był wyczulany przez Guthrie’a McClintica na głośne i wyraźne akcentowanie[16]. W tym samym roku, Peck zaangażowany został do roli w zekranizowanym według powieści Archibalda Josepha Cronina dramacie Klucze królestwa (reż. John Stahl), opowiadającego historię szkockiego księdza Francisa Chisholma, który przybywa do ogarniętych wojną domową Chin[23]. Do głównej roli męskiej przesłuchano ponad 40 aktorów[23]. Producent Darryl F. Zanuck zdecydował się powierzyć rolę Peckowi po tym, jak zobaczył go w Dniach chwały[23]. Aktor podpisał kontrakt z wytwórnią 20th Century Fox, opiewający na zarobki rzędu 750 dolarów na tydzień[23]. Tygodnik „Life”, w swej ocenie wyraził pozytywną opinię o samym filmie jak i grze Pecka pisząc, że „odtwarza on sagę zniechęcenia i wiary ojca Chisholma z piękną szczerością i powściągliwością”[24]. Za kreację księdza Chisholma został nominowany do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[25]. Rozpatrywany był m.in. obok Alana Ladda, Jamesa Cagneya i Spencera Tracy’ego do głównej roli agenta ubezpieczeniowego Waltera Neffa w kryminale noir Podwójne ubezpieczenie (1944, reż. Billy Wilder)[26].

Kariera w Hollywood[edytuj]

Po zebraniu pochlebnych recenzji za występy teatralne, producent i współzałożyciel wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer, Louis B. Mayer zaproponował Peckowi kontrakt, na mocy którego w ciągu siedmiu lat miał zagrać w czterech filmach i gwarantował mu zarobki rzędu 750 dolarów za pierwszy, 45 tys. dolarów za drugi, 55 tys. dolarów za trzeci oraz 65 tys. dolarów za czwarty[27]. Peck odmówił, obawiając się długości trwania umowy[21]. Za sprawą Susan Hayward, Mayer, Selznick i Zanuck przystąpili do negocjacji. Ich wynikiem była zgoda na podpisanie umowy, na mocy której mógł wystąpić w czterech filmach różnych wytwórni[27]. Dzięki temu stał się pierwszym aktorem, który swoim kontraktem zagwarantował sobie możliwość grania w filmach bez konieczności wiązania się na stałe lub dłuższy okres czasu z konkretnym studiem. Trend ten kontynuowany był później m.in. przez Burta Lancastera, Charltona Hestona i Kirka Douglasa[27]. W ramach podziękowań Peck wspomógł finansowo wystawianą na Broadwayu sztukę Hayward A Bell for Adano, która spotkała się z przychylnym przyjęciem[27].

Pierwszym obrazem dla Metro-Goldwyn-Mayer, w którym wystąpił wraz z Greer Garson, był melodramat Dolina decyzji (reż. Tay Garnett), zrealizowany na podstawie noweli Marci Davenport[28]. Pozytywny odbiór filmu zrodził pomysł adaptacji radiowej z udziałem Pecka, która była transmitowana w Lux Radio Theatre w CBS Radio w dniu 14 stycznia 1946[29]. Kreacja Paula Scotta przyniosła mu główną nagrodę Gold Medal Award, przyznawaną przez magazyn „Photoplay[30]. Bosley Crowther z „The New York Times”, w swojej opinii zaznaczył, że „Gregory Peck jest cicho imponujący”[31].

Urzeczona[edytuj]

Gregory Peck i Ingrid Bergman w filmie Urzeczona (1945)

Producent David O. Selznick, który we wczesnych latach wyśmiał aktora na castingu do jednej z produkcji twierdząc, że „nie jest kandydatem na amanta, bo boi się własnego cienia”[32], zaoferował Peckowi rolę cierpiącego na psychozę, powiązaną z amnezją, doktora Anthony’ego Edwardesa u Alfreda Hitchcocka w psychologicznym thrillerze noir Urzeczona pomimo, że początkowo do głównych ról rozpatrywani byli Joseph Cotten i Paul Lukas[33]. Peckowi w głównej roli żeńskiej partnerowała Ingrid Bergman, z którą aktor wdał się w krótki romans. W rozmowie z magazynem „People” z 1987 przyznał: „Ja byłem młody, ona była młoda. Przez wiele tygodni pracy nad filmem byliśmy niemal nierozłączni. Naprawdę ją kochałem i myślę, że na tym powinienem zakończyć”[34]. Bosley Crowther z „The New York Times” w swojej ocenie napisał: „Występ Pecka jest powściągliwy i wyrafinowany, właściwy w stosunku do znakomitej roli panny Bergman”[24].

W 1946 Peck zagrał wraz z Jane Wyman w familijnym obrazie Roczniak (reż. Clarence Brown), gdzie wcielił się w rolę Ezry „Penny’ego” Baxtera[f], dobrodusznego byłego żołnierza, otaczającego ciepłem i czułością swoją żonę i syna[28]. Kreacja ta przyniosła mu pierwszą statuetkę Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym oraz drugą nominację do nagrody Akademii Filmowej[25]. W tym samym roku wystąpił u boku Jennifer Jones i Josepha Cottena w westernie Pojedynek w słońcu (reż. King Vidor). Wcielił się w rolę czarnego charakteru – okrutnego i zmysłowego rewolwerowca Lewtona „Lewta” McCanlesa[g], która została określona przez krytyków jako przełomowa w dorobku aktora[37]. Film przyniósł zyski rzędu 20 milionów dolarów, przy budżecie wynoszącym 6 milionów, stając się największym przebojem kasowym pierwszych lat powojennych w Ameryce[38]. 18 lutego 1947 podczas gali w Los Angeles, został uznany przez amerykański magazyn „Look” za najwybitniejszego aktora roku[30].

Dżentelmeńska umowa[edytuj]

Dorothy McGuire i Gregory Peck w Dżentelmeńskiej umowie (1947)

W 1947 zagrał rolę dziennikarza Philipa Schuylera Greena[h] w dramacie społecznym Dżentelmeńska umowa (reż. Elia Kazan), będącym adaptacją książki Laury Z. Hobson[40], który poruszał temat antysemityzmu w korporacyjnej Ameryce[40][41]. Aktorowi partnerowała Dorothy McGuire. Obraz Kazana zdobył statuetkę Akademii Filmowej dla najlepszego filmu i przyniósł Peckowi trzecią nominację w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[25]. Zdecydował się on na przyjęcie roli, mimo sprzeciwu swojego agenta, który uważał, że aktor „narazi swoją karierę”[41]. Obraz zebrał pochlebne recenzje w prasie[42]. Hobe Morrison na łamach tygodnika „Variety” napisał: „Gregory Peck daje bez wątpienia najlepszy występ w swojej dotychczasowej karierze. Jest spokojny, niemal szlachetny, coraz bardziej intensywny i zdecydowany, z zachowaniem właściwej sugestii wewnętrznej witalności i turbulencji”[42].

Gregory Peck i Ann Todd w filmie Akt oskarżenia (1947)

W tym samym roku wraz z Joan Bennett i Robertem Prestonem, zagrał w opartym o opowiadania Ernesta Hemingwaya dramacie przygodowym The Macomber Affair (reż. Zoltan Korda). „Variety” napisał w swojej ocenie: „Peck wygłasza przejrzyste naszkicowanie białego myśliwego, rolę w dziwnych odmianach jego zwykłej pracy”[24]. Wystąpił także w kryminalnym dramacie sądowym Akt oskarżenia w reżyserii Hitchcocka[43]. Obraz opowiadał historię młodego adwokata, który podejmuje się obrony kobiety oskarżonej o zamordowanie swego męża, wierząc w jej niewinność[43]. W filmie Peckowi partnerowały Alida Valli, Ann Todd oraz debiutujący na ekranie Louis Jourdan[42]. Mimo, że obraz Hitchcocka nie odniósł sukcesu kasowego, w prasie zyskał przychylne oceny[42]. Bosley Crowther z „The New York Times” napisał, że Peck w roli młodego, londyńskiego adwokata, jest „imponująco namiętny”[42]. Tygodnik „Variety” podkreślił, że „artystyczna postura stawia go na dobrej pozycji wśród niezwykle trudnej konkurencji”[42]. Kreacja Anthony’ego Keane’a przyniosła mu główną nagrodę podczas Paryskiego Festiwalu Filmowego[25]. Został uznany przez redakcję magazynu „Look” za najlepszego aktora roku[25] oraz znalazł się w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych gwiazd filmowych[44].

W 1947 utworzył wraz z Dorothy McGuire i Melem Ferrerem profesjonalny teatr La Jolla Playhouse na kampusie uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego[36].

Z jasnego nieba[edytuj]

W roku 1948 Peck zagrał w westernie Droga do Yellow Sky (reż. William A. Wellman), gdzie partnerowali mu Anne Baxter i Richard Widmark[36]. W trakcie realizacji jednej ze scen spadł z konia, czego skutkiem było złamanie kostki w trzech miejscach[45]. Kreacja generała brygady amerykańskich bombardierów w obrazie Z jasnego nieba (reż. Henry King)[36], przyniosła Peckowi główną nagrodę Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych[25] oraz trzecią nominację do nagrody Akademii Filmowej[25]. Do głównej roli generała brygady Franka Savage’a początkowo rozpatrywany był m.in. Clark Gable, który służył w United States Army Air Forces w trakcie II wojny światowej[46]. John Wayne odrzucił propozycję zagrania Savage’a[46]. Peck w pierwszej chwili również odrzucił scenariusz, twierdząc, że jest zbyt podobny do Decyzji na komendę (reż Sam Wood). Zmienił zdanie, będąc pod wrażeniem pracy reżyserskiej Kinga, uznając swoją empatię dla tematyki filmu oraz ze względu na atrakcyjność obsady[46]. Współpraca aktora z reżyserem zaowocowała w przyszłości pięcioma wspólnymi filmami[46].

Lata 50.[edytuj]

Peck w westernie Jim Ringo (1950)

Jim Ringo[edytuj]

23 czerwca 1950 w Roxy Theatre na terenie Nowego Jorku swoją premierę miał Jim Ringo (reż. Henry King)[47], określany przez krytyków mianem „pierwszego westernu psychologicznego”, który zapoczątkował nową epokę bardziej złożonych postaci i moralnej niejednoznaczności[48]. Obraz Kinga przedstawiał historię rewolwerowca Jimmy’ego Ringo, który u schyłku świetności powraca do rodzinnego miasta w celu zaznania stabilizacji i spokoju. Pragnie spotkać się z dawno niewidzianym synem i jego matką (Helen Westcott) licząc, że uda mu się odzyskać jej względy[47]. Film w momencie wejścia na ekrany nie odniósł sukcesu kasowego, przynosząc zyski rzędu niespełna 2 milionów dolarów, plasując się na 46. miejscu w zestawieniu box office[49], to jednak po latach zyskał miano klasyka w swoim gatunku, a biograf Gary Fishgall uważał go za jeden z najlepszych westernów w historii[47]. Bosley Crowther wyraził pochlebną opinię pisząc, że „dzięki dobrej grze Pecka, zrozumiałe jest pojęcie smutku i izolacji mężczyzny o ponurym imieniu”[49]. Sam aktor kreację Jimmy’ego Ringo cenił najbardziej w swoim dorobku[47].

Gregory Peck w Śniegach Kilimandżaro (1952)

W 1951 Peck zagrał główną rolę w przygodowym Kapitan Hornblower (reż. Raoul Walsh), wcielając się w tytułową rolę fikcyjnego oficera Royal Navy z okresu wojen napoleońskich, Horatio Hornblowera[50]. Partnerowała mu Virginia Mayo, choć osobistym wyborem Pecka była Margaret Leighton[50]. Premiera filmu odbyła się 13 września[50]. Pozytywna współpraca z Walshem zaowocowała występem w dramacie przygodowym Ma w ramionach cały świat[50], gdzie Peckowi na planie partnerowali Ann Blyth i Anthony Quinn[50]. Peck określił wspólną grę z Quinnem mianem „przyjaznej rywalizacji”[50]. Po premierze film zebrał mieszane recenzje, zaś sam aktor porównywał go do „chłopięcej opowieści przygodowej, zrobionej z dużą troską, ilością zabawy i poczucia humoru”[50]. Pojawił się także w westernie Only the Valiant (reż. Gordon Douglas) u boku Barbary Payton i Warda Bonda[51], zbierając przychylne recenzje. „The New York Times” napisał, że „dzięki swej posturze i zdolnościom aktorskim, Peck jest w stanie nasycić syntetyczny charakter ze stopniem przekonania, dzięki czemu widz nie jest przytłoczony banalnością fabuły”[49]. Payton przyznała, że na planie zdjęciowym miała romans z Peckiem, jednak aktor w swej autoryzowanej biografii nie odniósł się do tych słów[51]. Uważał Only the Valiant za najgorszy film w swoim dorobku, zaznaczając jednocześnie, że był on „krokiem wstecz” po występie w Jimym Ringo rok wcześniej[51]. Również w 1951 zagrał w historyczno-religijnym Dawid i Betszeba w reżyserii Kinga[46], do którego został wybrany przez producenta Darryla F. Zanucka z uwagi na „biblijne rysy twarzy”[50]. Kreacja króla Dawida przyniosła Peckowi niemiecką nagrodę Bambi dla najlepszego aktora zagranicznego[25].

W 1952 wystąpił wraz z Avą Gardner i Susan Hayward w ekranizacji powieści Ernesta Hemingwaya Śniegi Kilimandżaro, zrealizowanej w Technicolorze (reż. Henry King)[52]. Peck wcielił się w rolę pisarza Harry’ego Streeta, który zostaje ranny w czasie afrykańskiego safari[52]. Premiera filmu odbyła się 18 września 1952 w Nowym Jorku, zbierając mieszane recenzje[52]. Bosley Crowther na łamach „The New York Times”, opisał go jako „urodziwy i ogólnie pochłaniający”[52]. Peck przyznał, że najbardziej godnym uwagi był występ Avy Gardner. „Robiła rzeczy w Śniegach Kilimandżaro, których nie mogła zaprezentować trzy lata wcześniej w Wielkim grzeszniku[52]. Film zajął czwarte miejsce w amerykańskim box office[38]. Aktor odrzucił rolę szeryfa Willa Kane’a w westernie W samo południe (1952, reż. Fred Zinnemann) uważając, że jest ona zbyt podobna do tej, którą wykreował wcześniej w Jimie Ringo. W późniejszym czasie przyznawał, że był to największy błąd w jego karierze[i][47].

Rzymskie wakacje[edytuj]

Gregory Peck i Audrey Hepburn w Rzymskich wakacjach (1953)

W 1953 wystąpił u boku debiutującej Brytyjki Audrey Hepburn w komedii romantycznej Rzymskie wakacje (reż. William Wyler)[51]. Pierwszym wyborem reżysera do roli dziennikarza Joe Bradleya był Cary Grant. Aktor odmówił, twierdząc, że jest „za stary”[53]. Kandydatką do zagrania księżniczki Anny była Elizabeth Taylor, lecz aktorka była niedostępna[53]. Gregory Peck został obsadzony w roli Bradleya, choć z początku nie był przekonany do scenariusza uważając, że rola księżniczki jest znacznie bardziej wyeksponowana[53]. Zmienił zdanie po odbytej rozmowie z Wylerem, który przyznał: „nie sądziłem, że jesteś typem aktora, który mierzy wielkość ról”[53]. Na czas realizacji przyleciał na półwysep Apeniński wraz rodziną, z którą zamieszkał w willi niedaleko Albano, w posiadłości zwanej Vigna Saint’ Antonio[22]. Filmowanie było znacznie utrudnione z uwagi na wysokie temperatury, wilgoć i lokalną społeczność, którą będąc początkowo negatywnie nastawiona do faktu realizacji filmu, pojawiała się w liczbie 10 tys. wszędzie wraz z ekipą, pomimo interwencji miejscowej policji[53]. W scenie przy Ustach Prawdy, aktor w uzgodnieniu z reżyserem zainscenizował gag, w którym po włożeniu ręki do ust rzeźby, schował ją w rękaw marynarki, udając jej „odgryzienie”. Reakcja przerażenia Hepburn była prawdziwa, a sama aktorka wspominała, że było to jedyne ujęcie, do którego nie nagrywano powtórek[53]. Do historii filmu przeszła scena, w której główni bohaterowie jeżdżą po ulicach Rzymu skuterem marki Piaggio Vespa[54]. Peck był pod dużym wrażeniem gry Hepburn. „Wspaniała. Niesamowita dziewczyna, naprawdę. Ona może zrobić wszystko bez jakiegokolwiek wysiłku”[53]. Umowa aktora zapewniała mu znacznie większe zyski niż Hepburn oraz umieszczenie jego nazwiska jako głównego w czołówce[51]. W połowie zdjęć zadzwonił do głównego agenta George’a Chasina sugerując, by nazwisko Hepburn pojawiło się wraz z jego, co było niecodziennym gestem w Hollywood[51]. W jednym z wywiadów przyznał: „Jestem pewien, że ona za tę rolę dostanie Oscara. Jej nazwisko musi być nad tytułem razem z moim. To nie żaden akt dobroci z mojej strony – jeśli zrobimy inaczej, postąpimy po prostu głupio”[51]. Peck został nominowany do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej[25]. Obraz Wylera zebrał także pochlebne recenzje w prasie[55], a ówczesny senator John Fitzgerald Kennedy przyznał, że to jego ulubiony film[56]. Kreacja Pecka również spotkała się z pozytywnym odbiorem. A. H. Weiler na łamach „The New York Times” zaznaczył, że „Gregory Peck jest rosłym i męskim towarzyszem i kochankiem, którego oczy przypominają jego powściągliwe oblicze”[55], natomiast Hollis Alpert z „Saturday Review” określił ją jako „płynną i fachową”[53]. Peck i Hepburn po zakończeniu realizacji, stali się bliskimi przyjaciółmi, choć prasa sugerowała, że między aktorami doszło na planie zdjęciowym do romansu[56]. Podczas przyjęcia wystawionego przez Pecka w Londynie z okazji premiery filmowej, poznał on swojego przyjaciela Mela Ferrera z Hepburn. Rok później para pobrała się[56].

Hepburn i Peck w Rzymskich wakacjach (1953)

W następnych latach aktor na mocy umowy opiewającej na kwotę 350 tys. dolarów za film, zagrał w dwóch produkcjach brytyjskiej wytwórni Rank Organisationkomediodramacie Milioner bez grosza (reż. Ronald Neame) i wojennym obrazie Purpurowa ziemia (reż. Robert Parrish), wcielając się w pilota Royal Canadian Air Force[53]. William Zinsser z „New York Herald Tribune”, wyraził krytyczną opinię na temat ostatniego z filmów, podkreślając „powolne tempo i ślęczącą historię”[53]. W Milionerze bez grosza Peck był jedyną zagraniczną gwiazdą w obsadzie produkcji, a zdjęcia realizowano na wyspie Cejlon[53]. Wystąpił także w osadzonym w czasach zimnej wojny szpiegowskim filmie Ciemne sprawki, będącym debiutem reżyserskim Nunnally Johnsona[53]. Peck lubił swoją rolę w ostatnim z obrazów, z uwagi na „twardszy, ostrzejszy, obdarzony większym humorem i agresją rodzaj charakteru bohatera”[53]. Wyrażał także pochlebną opinię na temat pracy reżyserskiej Johnsona, zastrzegając jednocześnie, że nie był on filmowcem pokroju Henry’ego Kinga czy Williama Wylera[53].

Moby Dick[edytuj]

W 1956 po odnowieniu kontraktu ze studiem 20th Century Fox, Peck zagrał w dramacie psychologicznym Człowiek w szarym garniturze (reż. Nunnally Johnson) oraz przygodowym Moby Dick (reż. John Huston), będącym filmową adaptacją powieści Hermana Melville’a o tej samej nazwie[57]. W drugim z nich wcielił się w rolę kapitana Ahaba[57], grając tym samym postać zgoła odmienną od dotychczasowego wizerunku – kapitan Ahab nie zważając na zagrożenie życia załogi statku, był ogarnięty żądzą zemsty na białym wielorybie, który odgryzł mu nogę[57]. W trakcie realizacji ekipa napotykała na wiele trudności[57]. Niesatysfakcjonujące warunki pracy miały bezpośredni wpływ na relacje Pecka z Hustonem[57]. Aktor wprost przyznawał, że na planie nie mógł porozumieć się z reżyserem, przez co czuł się jak karykatura granej postaci. „Oglądając siebie na ekranie, chciałem zapaść się pod ziemię”[57]. Film spotkał się z umiarkowanym przyjęciem, plasując się na dziewiątym miejscu w amerykańskim box office[38]. Bosley Crowther określił go mianem „jednego z wielkich naszych czasów”, natomiast William Zinsser z „New York Herald Tribune” napisał, że „Moby Dick może być najlepszym filmem jaki zrobiono w tym kraju”[58].

Peck w Żonie modnej (1957)

Melville Productions (1956–1962)[edytuj]

W roku 1956 Peck utworzył wraz ze współscenarzystą filmu Z jasnego nieba (1949) Sy Bartlettem firmę Melville Productions, która weszła we współpracę z amerykańskim studiem United Artists[59]. Pierwszym projektem miała być ekranizacja sztuki Affair of Honor wystawianej na Broadwayu, której tematyka skupiała się na rewolucji amerykańskiej. Spektakl spotkał się jednak z negatywnym przyjęciem, wskutek czego zrezygnowano z produkcji[59]. Kolejnym projektem Pecka i reżysera Williama Wylera była chęć ekranizacji Thieves Market, adaptacji noweli Thieves Like Us z 1937, autorstwa Edwarda Andersona, na podstawie której w 1949 zrealizowano kryminał noir Oni żyją w nocy (reż. Nicholas Ray). Z uwagi na niezadowolenie ze scenariusza, projekt również został porzucony[59].

18 stycznia 1957 aktor wziął udział w pogrzebie Humphreya Bogarta[60], z którym łączyły go przyjacielskie stosunki. Odwiedzał chorego aktora w domu na parę dni przed jego śmiercią[58]. W tym samym roku wraz z Lauren Bacall zagrał główną rolę w komedii romantycznej Żona modna (reż. Vincente Minnelli). W późniejszym czasie ciepło wyrażał się o współpracy: „Betty Bacall jest jedną z moich ulubionych osób”[58]. Film zebrał mieszane recenzje. „The New York Times” opisał go jako „pseudo-wyrafinowany romans”, chwaląc jednocześnie scenariusz: „niektóre wymiany werbalne pomiędzy Bacall i Peckiem mają ładną, małą plamkę dowcipu”[61]. William Zinsser przyznał, że jest on „dwugodzinnym testem wytrzymałości”[58]. Obraz Minnelliego okazał się gorszy od komedii Katharine Hepburn i Spencera Tracy’ego Biuro na tranzystorach, której premiera przypadła tydzień po Żonie modnej[58]. Rok później Peck wystąpił w westernie Bravados w reżyserii Henry’ego Kinga, gdzie partnerowała mu Joan Collins. Fabuła obrazu opowiadała historię samotnego jeźdźca Jima Douglassa, który szuka oprawców brutalnego mordu na swojej żonie[59].

Biały Kanion[edytuj]

Joan Collins i Gregory Peck w westernie Bravados (1958)
Gregory Peck i Carroll Baker w westernie Biały Kanion (1958)

W 1958 Peck zwrócił uwagę na krótkie opowiadania Ambush at Blanco Canyon autorstwa Donalda Hamiltona, które zamieszczane były w gazecie „The Saturday Evening Post”. Później ukazały się one w rozszerzonym wydaniu jako The Big Country[59]. Zarówno aktor jak i reżyser William Wyler wyrazili chęć ich realizacji. Peck utworzył odrębną firmę od Melville, Anthony Productions, której nazwę zaczerpnął od imienia swojego syna[59]. Uzyskał możliwość wpływu na casting, zatwierdzenie scenariusza oraz z uwagi na swoje doświadczenie w hodowli bydła, wybór koni i wynajem inwentarzu[59]. Fabuła obrazu przedstawiała losy Jamesa McKay’a, żeglarza ze wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, który przybywa na Dziki Zachód do swojej narzeczonej Patricii Terrill (Carroll Baker). Krytycy podkreślali, że była to najbardziej heroiczna rola aktora od czasów Kapitana Hornblowera[59]. Baker w swojej biografii Baby Doll, pochlebnie wyrażała się na temat współpracy z Peckiem. „Byłam zachwycona móc pracować z Wylerem, podobnie jak miałam duży podziw dla jego filmów, jednak to Peck przykuwał najwięcej mojej uwagi. Nie mogłam oderwać od niego wzroku. Był tak wysoki, przystojny, nienagannie ubrany, tak uroczy, zabawny, po prostu idealny dżentelmen – zawróciłby w głowie niejednej dziewczynie”[59]. Zdjęcia trwały blisko pięć miesięcy. Scenariusz był wielokrotnie poprawiany przez różnych autorów, m.in. Roberta Wylera, brata reżysera. Peck współpracował na planie przy niektórych ujęciach z Hamiltonem[59]. Obraz Wylera został bardzo przychylnie przyjęty w kinach brytyjskich, stając się jednym z ważniejszych filmów 1959 roku[59]. Również w Ameryce Północnej spotkał się z pozytywnym przyjęciem[59].

W 1959 Peck wystąpił w trzech produkcjach: wojennym obrazie Wzgórze Pork Chop (reż. Lewis Milestone), wcielając się w rolę pułkownika Josepha G. Clemonsa[62], dramacie biograficznym Ukochany niewierny (reż. Henry King), kreując postać pisarza Francisa Scotta Fitzgeralda u boku Deborah Kerr[62] oraz dramacie postapokaliptycznym Ostatni brzeg (reż. Stanley Kramer), zekranizowanym w oparciu o powieść Nevila Shute’a o tym samym tytule[63]. Aktor przyjął rolę w ostatnim z filmów, głównie z powodu uświadomienia negatywnych skutków używania broni jądrowej, której był przeciwnikiem[63]. Partnerowali mu Anthony Perkins, Ava Gardner i Fred Astaire[63]. Pod koniec roku odrzucił oferowaną rolę w musicalu Pokochajmy się (reż. George Cukor), ponieważ nie chciał pracować z Marilyn Monroe. Zastąpiony został przez Yvesa Montanda[63].

Lata 60.[edytuj]

Działa Navarony[edytuj]

Plakat filmu

W 1961 Peck zagrał główną rolę w filmie wojennym Działa Navarony w reżyserii J. Lee Thompsona. Wcielił się w rolę kapitana Keitha Mallory’ego, głównodowodzącego grupą komandosów, których celem jest zniszczenie potężnych dział strzegących przejścia przez cieśninę między greckimi wyspami Navarona i Maidos. W filmie prócz Pecka wystąpili: Anthony Quinn, Anthony Quayle, David Niven, James Darren, Stanley Baker oraz Gia Scala i Irini Papas[64]. Thompson przyznał, że pomiędzy Peckiem, Quinnem i Nivenem, toczyła się „przyjacielska rywalizacja”[65]. Aktorzy w przerwach pomiędzy ujęciami, często grali w szachy[65]. Scenariusz napisał Carl Foreman na podstawie powieści Alistaira MacLeana Działa Nawarony, opublikowanej w 1957[64]. Zdjęcia realizowane były na greckiej wyspie Rodos, maltańskiej Gozo oraz Tino na Morzu Liguryjskim[66]. Peck nie był w stanie opanować płynnej mowy w języku niemieckim, przez co niektóre kwestie głosowe zostały podłożone przez aktora Roberta Riettiego[66]. Premiera filmu odbyła się 21 kwietnia w londyńskim Odeon Leicester Square z udziałem królowej angielskiej Elżbiety II i księcia Filipa[67]. Działa Navarony okazały się przebojem kinowym, zarabiając 37 milionów dolarów, stając się najbardziej dochodowym filmem 1961 w amerykańskim box office[38]. Obraz Thompsona zdobył statuetkę Złotego Globu dla najlepszego dramatu i nominowany był w sześciu kategoriach do nagrody Akademii Filmowej, zdobywając jedną statuetkę. Peck został wyróżniony nominacją do nagrody Laurela[25].

W 1962 aktor zagrał w psychologicznym thrillerze noir Thompsona Przylądek strachu, gdzie wcielił się w rolę Sama Bowdena, prawnika starającego się ochronić swoją rodzinę przed psychopatycznym mordercą, który uciekł z więzienia[68] (w tej roli wystąpił Robert Mitchum[63]). Początkowo Peck otrzymał ofertę zagrania mordercy, jednak odmówił tłumacząc, że nie chce grać czarnego charakteru[68]. Film okazał się porażką finansową, co przyczyniło się do rozwiązania wytwórni Pecka – Melville Productions, którą utworzył w 1956[58]. Krytyk Arthur Knight na łamach „Saturday Review”, wyraził pochlebną opinię na temat gry Mitchuma, podkreślając jednocześnie „równie godną pochwały” kreację Pecka[64].

W tym samym roku wystąpił m.in. u boku Carroll Baker, Henry’ego Fondy, Jamesa Stewarta Johna Wayne’a i Lee J. Cobba w westernie Jak zdobywano Dziki Zachód (reż. George Marshall, Henry Hathaway, John Ford), składającego się z powiązanych ze sobą segmentów[69]. Peck wcielił się w rolę profesjonalnego hazardzisty Cleve’a Van Valena[69]. Obraz uzyskał przychód rzędu 45 milionów dolarów, zdobywając pierwsze miejsce w amerykańskim box office[38].

Zabić drozda[edytuj]

Peck i Brock Peters w filmowej ekranizacji Zabić drozda (1962)

25 grudnia 1962 na ekrany kin wszedł dramat obyczajowy Zabić drozda w reżyserii Roberta Mulligana, będący filmową adaptacją nagrodzonej Pulitzerem powieści Harper Lee o tym samym tytule[70]. Peck został zaangażowany do głównej roli Atticusa Fincha, samotnie wychowującego dwójkę dzieci adwokata z niewielkiego miasteczka, który zostaje obrońcą czarnoskórego mężczyzny, niesłusznie oskarżonego o gwałt na białej kobiecie. Obraz Mulligana eksponował jeden z dwóch głównych wątków powieści; opowiadał o trudnych początkach walki z rasizmem na Głębokim Południu[70]. Reżyser bardzo pochlebnie wyrażał się o zaangażowaniu Pecka do głównej roli. „Kiedy dowiedziałem się, że Gregory Peck zagra Atticusa Fincha w filmowej produkcji Zabić drozda, oczywiście byłem zachwycony; był dobrym aktorem, który zrealizował wielkie filmy”[70]. Mary Badham, która zagrała ekranową córkę Pecka, zaprzyjaźniła się z aktorem i utrzymywała z nim kontakt aż do jego śmierci w 2003[70]. Film spodobał się nie tylko krytykom, ale i widzom[71]. Peck po raz piąty został nominowany do nagrody Akademii Filmowej, rywalizując tym razem z takimi aktorami jak Burt Lancaster, Jack Lemmon, Marcello Mastroianni i Peter O’Toole. Rola Fincha ostatecznie przyniosła Peckowi pierwszego Oscara, którego odebrał z rąk Sophii Loren[j][69]. Aktor zdobył również statuetkę Złotego Globu za najlepszy występ w filmie dramatycznym oraz włoską nagrodę David di Donatello dla najlepszego aktora zagranicznego[25]. Krytycy zgodnie uznali, że kreacja Fincha w wykonaniu Pecka, była najlepszą rolą w dorobku aktora[38]. Bosley Crowther w recenzji zamieszczonej na łamach „The New York Times” napisał: „Gregory Peck przechodzi przez dłuższy melodramat, podejmując się obrony czarnoskórego w sądzie, dając przy tym silną i dorosłą lekcję sprawiedliwości i ludzkości w pracy”[73].

Gregory Peck i Bethel Leslie w Captain Newman, M.D. (1963)

W 1963 zagrał wraz z Tonym Curtisem w komediodramacie Captain Newman, M.D. (reż. David Miller), wcielając się w postać Josiaha J. Newmana[74]. Rola ta przyniosła mu nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[25]. W ciągu następnych lat Peck wystąpił w dramacie wojennym A oto koń siny (reż. Fred Zinnemann), u boku Anthony’ego Quinna i Omara Sharifa, będącego luźno opartą interpretacją biografii Francisco Sabaté, uczestnika hiszpańskiej wojny domowej[75], thrillerze Miraż (reż. Edward Dmytryk) z Diane Baker i Walterem Matthau[74] oraz Arabesce (reż. Stanley Donen) u boku Sophii Loren[76].

W 1967 Peck został przewodniczącym Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej, piastując to stanowisko przez trzy lata[77]. Przekonywał zarząd do tworzenia filmów animowanych, które mogłyby być nominowane do nagród Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego filmu[k][77]. Przewodniczył Radzie Powierniczej Amerykańskiego Instytutu Filmowego (1967–1969), którego był współzałożycielem oraz pełnił rolę naczelnego przewodniczącego fundacji charytatywnych American Cancer Society (1966) i Motion Picture & Television Fund (1971). Był także członkiem organizacji non profit National Council on the Arts (1964–1966)[79].

W 1969 wystąpił w trzech obrazach, ponownie nawiązując współpracę z reżyserem J. Lee Thompsonem. Na początku maja do kin wszedł western Złoto MacKenny, gdzie Peck wcielił się w rolę szeryfa porwanego przez bandytów, który zna drogę do skarbu Apaczów. W obsadzie znaleźli się również Omar Sharif i Telly Savalas. Krytyk Vincent Canby z „The New York Times” w swej ocenie napisał, że jest to przykład „wspaniałego absurdu”[74]. Czwartym i ostatnim wspólnym projektem Pecka i Thompsona był szpiegowski Najniebezpieczniejszy człowiek świata, opowiadający historię amerykańskiego naukowca, doktora Johna Hathawaya[80]. Obraz Uwięzieni w kosmosie w reżyserii Johna Sturgesa, utrzymany w gatunku dramatu science fiction, swoją premierę miał 10 listopada[80]. Został nagrodzony statuetką Akademii Filmowej w kategorii za najlepsze efekty specjalne[80]. Jedynie ostatni film zebrał przychylne recenzje[74].

Lata 70. i 80.[edytuj]

Peck w 1973, fot. Allan Warren

Początek lat 70. był spadkiem zainteresowania twórczością aktora. Obrazy Na krawędzi (1970, reż. John Frankenheimer), gdzie Peck wykreował rolę dwuznacznie moralnego szeryfa Henry’ego Trawersa oraz westerny Odstrzał (1971, reż. Henry Hathaway) i Billy dwa kapelusze (1974, reż. Ted Kotcheff), nie zyskały uznania krytyków[81], co przełożyło się także na słabe wyniki finansowe[38].

W 1972 zainwestował 300 tys. dolarów i został głównym producentem wojennego dramatu Trial of the Catonsville Nine (reż. Gordon Davidson)[80], będącego adaptacją sztuki napisanej typem wiersza wolnego przez jezuitę Daniela Berrigana[82]. Obraz w reżyserii Davidsona w otwarty sposób krytykował rządy prezydenta Richarda Nixona i amerykańską interwencję zbrojną w Wietnamie. Wyświetlany był w nielicznych kinach studyjnych, gdyż duże wytwórnie odmówiły pokazów[82].

Omen[edytuj]

Zmiana statusu nastąpiła w 1976, kiedy aktor przyjął rolę w horrorze Richarda Donnera Omen[83]. Według producenta Harveya Bernharda, Peck od początku był głównym kandydatem do roli. Po przeczytaniu scenariusza, aktor pomimo małej gaży (250 tys. dolarów) zgodził się na występ w filmie uważając, że „jest to bardziej thriller psychologiczny niż horror”. Peckowi zagwarantowano 10% od dochodu[83]. Partnerowali mu na planie Harvey Spencer Stephens i Lee Remick. Film opowiadał o dzieciństwie Damiena Thorna, który zostaje „adoptowany” przez zamożnego dyplomatę Roberta Thorna (w tej roli Peck). Rodzina nie jest świadoma faktu, że mały chłopiec jest potomkiem szatana, biblijnym Antychrystem. Zainteresowanie filmem przed premierą było bardzo duże. Gdy obraz zadebiutował 24 czerwca w 516 teatrach na terenie 316 miast, zarobił 4,3 miliona dolarów w ciągu pierwszych trzech dni wyświetleń, ustanawiając rekord otwarcia w ponad czterdziestoletniej działalności 20th Century Fox[83]. Łączny przychód filmu sięgnął 86 milionów dolarów, plasując go na trzecim miejscu w amerykańskim box office[38]. Po latach, obraz Donnera zyskał miano kultowego, ze względu na swoją reputację, powagę, a także ścieżkę dźwiękową Jerry’ego Goldsmitha, za którą został uhonorowany nagrodą Akademii Filmowej[83].

W 1977 Peck zagrał w biograficznym dramacie wojennym Generał MacArthur (reż. Joseph Sargent), kreując tytułową postać Douglasa MacArthura[83]. Aktor przyjął rolę pomimo niezbyt dużego zadowolenia ze scenariusza[83]. Przygotowując się do niej, studiował fotografie w archiwach narodowych i bibliotekach oraz oglądał filmy z udziałem generała w akcji[84]. Obraz Sargenta zarobił nieco ponad 18 milionów dolarów[38]. Peck został nominowany do Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[25].

Chłopcy z Brazylii[edytuj]

Peck przed przyznaniem mu honorowego tytułu uczelni Franklin & Marshall College (1977)

W 1978 zagrał w thrillerze science-fiction Chłopcy z Brazylii w reżyserii Franklina J. Schaffnera u boku Laurence’a Oliviera[85]. Obraz został zrealizowany na podstawie noweli Iry Levina z 1976 o tym samym tytule[85]. Peck po raz trzeci w swej karierze filmowej wykreował rolę czarnego charakteru, wcielając się w Josefa Mengele, niemieckiego zbrodniarza wojennego i lekarza[85]. Aktor przyjął rolę ze względu na Oliviera, z którym bardzo chciał pracować[85]. W obsadzie znaleźli się również Denholm Elliott, James Mason, Lilli Palmer i Uta Hagen[85]. Film, tak jak i pierwowzór literacki, przedstawiał fikcyjne wydarzenia budowane wokół prawdziwej postaci Josefa Mengele. Do swej roli Peck został specjalnie ucharakteryzowany[85]. Scena, w której główni bohaterowie, Lieberman (Olivier) i Mengele (Peck) kłócą się, była nagrywana przez 3-4 dni. Powodem był gorszy stan zdrowia Oliviera w tym czasie. Peck przyznał później, że był to absurdalny pomysł by realizować scenę walki z aktorami, którzy byli już w zaawansowanym wieku[86]. Obraz Schaffnera swoją premierę miał 5 października. Zarobił w kinach 22 miliony dolarów[38]. Peck po raz piąty został nominowany do Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[25]. Prasa wyrażała się pochlebnie na temat roli aktora. Magazyn „Films in Review” napisał: „Peck jest objawieniem. Składa się na to wygląd będący skrzyżowaniem dyktatora Republiki Bananowej z gryzoniem”[87].

W 1980 aktor wystąpił w wojennym filmie Wilki morskie (reż. Andrew V. McLaglen), zekranizowanym według brytyjskiej powieści Boarding Party Jamesa Leasora[86]. Wcielił się w rolę pułkownika Lewisa Pugha[86]. W filmie wystąpili David Niven (z którym Peck zagrał w Działach Navarony w 1961) i Roger Moore, ówczesny odtwórca roli Jamesa Bonda[86]. Na wczesnym etapie do głównych ról rozpatrywani byli Richard Burton i Richard Harris[88]. Zdjęcia realizowane były na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego Goa i Nowym Delhi[86]. Budżet filmu wyniósł 11,5 miliona dolarów[86]. Premiera odbyła się 5 czerwca 1981. Obraz McLaglena okazał się klapą finansową, zarabiając niespełna 220 tys. dolarów[38].

Gregory Peck podczas Festiwalu Filmowego w Cannes, 2000

U schyłku kariery aktor wystąpił wraz z Jamie Lee Curtis w dramacie sportowym Grace i Chuck (1987, reż. Mike Newell) opowiadającym historię młodego gracza baseballu, który zawiesza swoją karierę do czasu rozbrojenia broni nuklearnej, przygodowym Starym Gringo (1989, reż. Luis Puenzo) u boku Jane Fondy oraz komediodramacie Cudze pieniądze (1991, reż. Norman Jewison) wraz z Dannym DeVito[89], który był ostatnim „kasowym” filmem w dorobku aktora, przynosząc zyski rzędu 25 milionów dolarów[38]. W 1991 Peck po raz ostatni wystąpił na dużym ekranie, kreując epizodyczną rolę prawnika Lee Hellera w remake’u Przylądka strachu z 1962[89]. W głównych rolach wystąpili Nick Nolte i Robert De Niro. Reżyserem został Martin Scorsese[89]. W filmie obok Pecka zagrali także Robert Mitchum i Martin Balsam, którzy brali udział w oryginalnej wersji z 1962[89]. W 1999 aktor wystąpił w będącym częścią cyklu American Masters telewizji PBS filmie dokumentalnym A Conversation with Gregory Peck (reż. Barbara Kopple), stanowiącym podsumowanie dorobku artystycznego oraz opowieść o życiu rodzinnym[90]. Obraz Kopple został wyłoniony podczas konkursu na Międzynarodowym Festiwalu w Cannes[90]. Po zakończeniu kariery aktorskiej podróżował po świecie prowadząc odczyty, spotykając się ze studentami, udzielając politycznie i występując jako narrator w filmach dokumentalnych[91].

Radio i Telewizja[edytuj]

 Zobacz więcej w artykule Filmografia Gregory’ego Pecka, w sekcji Radio.

Peck, podobnie jak wielu innych aktorów, występował na antenie radia. W latach 40. i 50. użyczał swego głosu w adaptacjach radiowych takich filmów jak Trzy kamelie, Anna Karenina i Człowiek, który przyszedł na obiad[29]. Odgrywał również swoje filmowe wcielenia w radiowej wersji m.in. Doliny decyzji, Kluczy królestwa, Roczniaka, Dżentelmeńskiej umowy, Drogi do Yellow Sky, Z jasnego nieba[29].

 Zobacz więcej w artykule Filmografia Gregory’ego Pecka, w sekcji Telewizja.

8 stycznia 1963 poprowadził w charakterze gościnnym program The Dick Powell Theater, będący hołdem złożonym zmarłemu na raka Dickowi Powellowi[92]. W 1982 wziął udział w miniserialu W imię honoru (reż. Andrew V. McLaglen), realizowanym dla stacji CBS, wcielając się w prezydenta Abrahama Lincolna[86]. Rok później Peck zagrał rolę irlandzkiego księdza Hugha O’Flaherty’ego w telewizyjnym dramacie wojennym Purpura i czerń (reż. Jerry London), powstałym w koprodukcji amerykańsko-brytyjsko-włoskiej[89]. Obraz opowiadał o losach duchownego, który w trakcie II wojny światowej ocalił blisko 4 tys. żołnierzy i Żydów w Watykanie[89]. W 1993 wraz z Lauren Bacall wystąpił w telewizyjnej produkcji Portret (reż. Arthur Penn), zekranizowanej według noweli Tiny Howe Painting Churches[89]. W 1998 Peck po raz ostatni pojawił się na ekranie, kreując postać ojca Mapple w miniserialu Moby Dick (reż. Franc Roddam)[89]. Rola ta przyniosła mu statuetkę Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym[25].

Śmierć i pogrzeb[edytuj]

Miejsce spoczynku aktora w mauzoleum Katedry Matki Bożej Anielskiej w Los Angeles

Gregory Peck zmarł we śnie 12 czerwca 2003 w wieku 87 lat w swoim domu w Bel Air, dzielnicy Los Angeles na oskrzelowe zapalenie płuc[93]. Do końca przy jego boku była żona Veronique Peck[93]. Jak przyznał rzecznik rodziny Monroe Friedman, aktor „nie czuł się dobrze”[3]. Na uroczystości pogrzebowe w Katedrze Matki Bożej Anielskiej w Los Angeles przybyło prawie trzy tysiące osób, wśród nich najbliższa rodzina, była małżonka Greta Kukkonen i artyści: Angie Dickinson, Anjelica Huston, Calista Flockhart, Dyan Cannon, Harrison Ford, Harry Belafonte, Jimmy Smits, Larry Gelbart, Lauren Bacall, Lionel Richie, Louis Jourdan, Louise Fletcher, Michael Jackson, Michael York, Mike Farrell, Norman Lear, Piper Laurie, Shari Belafonte, Shelley Fabares, Sidney Poitier, Stephanie Zimbalist oraz Tony Danza[93]. Ceremonii przewodniczył kardynał Roger Mahony, który podczas mowy pochwalnej przyznał: „W sztuce jest współczucie, we współczuciu człowieczeństwo, a w człowieczeństwie wielkoduszność i miłość. Gregory Peck sięgnął najwyższych poziomów wszystkich tych cnót”[93].

Przemówienie pożegnalne wygłosił Brock Peters, przypominając sytuację w której Peck osobiście zaprosił go na plan zdjęciowy do filmu Zabić drozda[93]. Wspomnieniom zmarłego aktora towarzyszyła specjalna projekcja wideo, podczas której wyświetlono fragmenty obrazów Klucze królestwa, Moby Dick, Zabić drozda i Generał MacArthur[93]. Ówczesny przewodniczący Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej Frank Pierson przyznał, że Peck był „ostatnim z prawdziwych arystokratów starego Hollywood”[93]. Przewodniczący Motion Picture Association of America Jack Valenti stwierdził, że był on „wyniosłą postacią w branży filmowej. Zrobił serię produkcji, które oświetlały wspaniałą prawdziwość charakteru”[3]. Reżyser Steven Spielberg zaznaczył, że „dziedzictwo nie leży tylko w jego filmach, lecz także w godnym i moralnym sposobie pracy i życia”[3]. Ciało aktora złożono w krypcie mauzoleum Katedry Matki Bożej Anielskiej[93]. Uczestnikami skromnej prywatnej ceremonii pogrzebowej byli najbliżsi aktora[93].

Życie prywatne[edytuj]

Peck od młodzieńczych lat był związany ze sportem. Ze względu na swoje warunki fizyczne, aktywnie uczestniczył w uniwersyteckich zawodach wioślarskich, które określił mianem „najbardziej wyczerpującego sportu znanego na uczelni”[94]. W późniejszym czasie aktor był właścicielem rasowych koni, które regularnie brały udział w wyścigach na terenie Anglii[74], m.in. w 1968 w ramach Grand National gdzie zajęły trzecie miejsce[95]. W wolnych chwilach lubił grę w golfa, którą traktował jako odprężenie od pracy na planie[96]. Do jego hobby należało także kolekcjonerstwo i ogrodnictwo[3]. Cenił sobie spokój i życie prywatne. Świadomie unikał rozgłosu wokół swojej osoby[3]. 7 września 1977 odznaczony został z rąk ówczesnego ministra kultury Francji Michela d’Ornano Orderem Sztuki i Literatury za „znaczący wkład w sztukę”[30]. Był bliskim przyjacielem prezydenta Francji Jacques’a Chiraca[97], który w 1993 odznaczył go Legią Honorową, za „wybitny wkład w kulturę i sztukę”[25], natomiast dwa lata później przyznał mu Order Komandora Legii Honorowej[97]. Peck był również współzałożycielem i patronem University College Dublin School of Film[98].

Aktor aktywnie wspierał wszelkie fundacje charytatywne. Za pomoc osobom zmagającym się z chorobą nowotworową, w 1967 został uhonorowany specjalnym Oscaremnagrodą im. Jeana Hersholta[99], natomiast w 1999 za swój wkład w humanitaryzm, otrzymał Marian Anderson Award[25]. Odbierając nagrodę im. Jeana Hersholta przyznał: „Nie jestem uszczęśliwiaczem innych. To zawstydzające dla mnie być klasyfikowanym jako humanitarysta. Ja po prostu biorę udział w działaniach w które wierzę”[100].

Peck z żoną Veronique podczas Festiwalu Filmowego w Cannes, 1987
Małżeństwa Pecka
  • Greta Kukkonen (4 października 1942–30 grudnia 1955)
  • Veronique Peck (31 grudnia 1955–12 czerwca 2003)

Małżeństwo z Gretą Kukkonen (1942–1955)[edytuj]

Swoją pierwszą żonę, Finkę, Gretę Eine Matildę Kukkonen, poznał w trakcie dziewięciomiesięcznego tournée. Pracowała ona jako charakteryzatorka dla Katheriny Cornell, a on podejmował swoje pierwsze próby w teatrze[101]. Pobrali się w kościele przy Clifft Ave, do którego weszli prosto z popołudniowego spaceru, nie będąc w ogóle przygotowani do ceremonii[101]. Świadków znalazł ksiądz[101]. Następnego dnia powiadomili rodziców i zaprosili ich na obiad[101]. W 1943 przeprowadzili się do Hollywood. Po otrzymaniu angażu w filmie i podpisaniu kontraktu przez Pecka, Kukkonen zrezygnowała z pracy i zajęła się domem[101]. Para doczekała się trójki synów: Jonathana (1944–1975)[l], Stephena (ur. 1946) i Carey’a Paula (ur. 1949). Według jej słów, Peck był „wspaniałym ojcem”[103]. Rozwiedli się po trzynastu latach małżeństwa, 30 grudnia 1955[103], pozostając w przyjacielskich relacjach[101].

Małżeństwo z Veronique Peck (1955–2003)[edytuj]

W trakcie trwania małżeństwa z Kukkonen, podczas realizacji zdjęć do Rzymskich wakacji, Peck udał się na krótko do Paryża, gdzie umówiony był na wywiad z początkującą dziennikarką miejscowego magazynu „France Soir” Veronique Passani, córką architekta i rosyjskiej artystki[104]. Pół roku później aktor zaprosił ją na lunch[104]. Dzień po sfinalizowaniu rozwodu z Kukkonen, 31 grudnia 1955 para pobrała się[103]. Uroczystości weselne odbyły się na ranczu jednego z przyjaciół Pecka w Lompoc[103]. Passani ze względu na pracę męża wyjechała do Ameryki, gdzie działała jako filantropka w Wielkim Los Angeles[105]. Wraz z Peckiem aktywnie wspierała w latach 60. organizację American Cancer Society, na której konto przekazali łącznie kwotę 50 milionów dolarów[105]. W 1967 dziennik „Los Angeles Times” przyznał jej tytuł „kobiety roku”[105]. Była także współzałożycielką Inner City Cultural Center, zespołu teatralnego złożonego z różnych grup etnicznych[105]. W 1979 została naturalizowaną obywatelką Ameryki[105]. Wraz z mężem doczekała się dwójki dzieci: syna Anthony’ego (ur. 1956) i córki Cecili (ur. 1958). Pozostali małżeństwem aż do śmierci aktora w 2003, przeżywając razem 48 lat[105].

Poglądy polityczne[edytuj]

Malcolm Fraser, Gerald Ford i Peck w Białym Domu, 27 lipca 1976

Podczas gdy wielu artystów Hollywood znajdowało się na tzw. czarnej liście, Peck podpisał w 1947 list wyrażający ubolewanie z powodu dochodzenia Komisji ds. Działalności Antyamerykańskiej w sprawie rzekomych sympatyków Partii Komunistycznej w Ameryce[106]. W 1948 Myron Coureval Fagan opublikował książkę Treason in Hollywood, w której nazwał aktora „sympatykiem komunizmu”[36]. Peck publicznie zaprzeczył tłumacząc, że nigdy nie wierzył w komunizm ani nie był członkiem partii sympatyzującej z tym ustrojem[36].

Aktor przez całe swoje życie był zwolennikiem Partii Demokratycznej[99]. W roku 1948 podczas wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych poparł kandydaturę Harry’ego Trumana, w którego kampanii brał czynny udział[3]. W 1970 był potencjalnym kandydatem z ramienia Demokratów do ubiegania się o fotel gubernatora Kalifornii[99]. Aktor przyznał później, że nie miał żadnego interesu w staraniu się o urząd publiczny[99]. Syn Carey Peck dwukrotnie bez powodzenia ubiegał się o urząd polityczny w 1978 i 1980. W wywiadzie dla irlandzkich mediów, Peck ujawnił, że prezydent Lyndon B. Johnson w przypadku ubiegania się o reelekcję urzędu w 1968, planował powierzyć mu stanowisko amerykańskiego ambasadora w Irlandii[107]. W 1969 aktor został odznaczony przez Johnsona najwyższym cywilnym odznaczeniem, Medalem Wolności[99]. W 1972 prezydent Richard Nixon umieścił Pecka na swojej liście wrogów, z powodu liberalnego aktywizmu aktora[107]. W roku 1987 wraz z Burtem Lancasterem, Lloydem Bridgesem i Martinem Sheenem wystąpił jako narrator w spocie organizacji People for the American Way, wyrażając swój sprzeciw wobec potwierdzenia nominacji przez ówczesnego prezydenta Ronalda Reagana dla konserwatywnego sędziego Roberta Borka do Sądu Najwyższego z powodu jego krytyki praw obywatelskich[102]. Kandydatura Borka ostatecznie nie została zatwierdzona przez Senat[102].

Peck opowiadał się za ogólnoświatowym zakazem używania broni jądrowej oraz popierał prawo nakazujące kontrolę dostępu do broni[96]. W roku 1979 wziął udział w kampanii organizacji Alliance to Save Energy promującej efektywność energetyczną[108].

Filmografia[edytuj]

W swej trwającej blisko 60 lat karierze, Peck występował w filmach, radiu, telewizji oraz na scenie. Pojawił się w ponad 50 produkcjach na ekranie[5] i 30 audycjach radiowych[29].

W latach 1947 i 1952 był notowany w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych amerykańskich aktorów[109]. Czternaście filmów z jego udziałem było zestawianych w pierwszej dziesiątce podsumowań roku[38], z czego Dawid i Betszeba (1951), Działa Navarony (1961) i Jak zdobywano Dziki Zachód (1962) osiągały najwyższą pozycję[38]. Dwadzieścia pięć filmów, w których Peck wziął udział, było nominowanych przynajmniej do jednego Oscara, a dwanaście z nich zdobyło przynajmniej jedną statuetkę[38]. Dwadzieścia sześć produkcji z udziałem aktora, po uwzględnieniu inflacji, przekroczyło sumę 100 milionów dolarów dochodu z biletów na rynku krajowym[38].

Cztery z jego filmów: Z jasnego nieba (1949), Rzymskie wakacje (1953), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962) i Zabić drozda (1962) zostały wpisane do National Film Registry[110].

Spuścizna[edytuj]

Gwiazda Gregory’ego Pecka na Hollywood Walk of Fame
Podpis, odciski dłoni i stóp Pecka przed Grauman’s Chinese Theatre
Gregory Peck jako Atticus Finch w Zabić drozda (1962). Postać ta została uznana w 2003 przez AFI za „największego bohatera w historii kina”

Gregory Peck uznawany jest za jednego z najwybitniejszych aktorów amerykańskiej kinematografii[4], ikonę stylu[111] oraz jeden z symboli męskości w historii kina[112]. Jego wizerunek związany był z kampaniami reklamowymi i produktami m.in. takich firm jak Altria (1947 i 1948)[113], Pabst Brewing Company (1948)[114], American Express (1959)[115] czy Air France (1960)[116]. W 1983 został dodany do Międzynarodowej Listy Najlepiej Ubranych, utworzonej w 1940 przez Eleanor Lambert[117]. American Film Institute uznał w czerwcu 2003 Atticusa Fincha, postać wykreowaną przez Pecka w filmie Zabić drozda (1962), za „największego bohatera w historii kina[118].

15 grudnia 1949 wraz z Anne Baxter odcisnął swoje dłonie i stopy oraz złożył podpis w płycie betonowej chodnika na podjeździe Grauman’s Chinese Theatre[119]. 8 lutego 1960 za wkład w przemysł filmowy, Peck otrzymał swoją gwiazdę na Hollywodzkiej Alei Sław, która mieści się przy 6100 Hollywood Boulevard[120]. W 1979 został zaliczony w poczet gwiazd westernu „Hall of Great Western Performers” w National Cowboy & Western Heritage Museum w Oklahoma City[121].

W 1996 nazwisko aktora zostało zamieszczone na 58. miejscu w rankingu „100 największych gwiazd filmowych wszech czasów”, przygotowanym przez tygodnik „Entertainment Weekly[122]. W październiku 1997 sklasyfikowany został na 27. pozycji zestawienia „100 najlepszych gwiazd filmowych wszech czasów” brytyjskiego magazynu „Empire[123]. W czerwcu 1999 American Film Institute umieścił jego nazwisko na 12. lokacie listy „największych aktorów wszech czasów”[4]. W 2000 zrealizowano biograficzny film telewizyjny Historia Audrey Hepburn (reż. Steve Robman) w którym Gregory’ego Pecka zagrał Swede Swensson. W kwietniu 2011 poczta USA wydała limitowaną serię znaczków pocztowych z jego podobizną w związku z edycją „Legendy Hollywoodu[124].

Kolekcja zbiorów Pecka znajduje się w archiwum filmowym Stanów Zjednoczonych – Academy Film Archive. Sam aktor w roku 1999 przekazał tam swoje domowe filmy, osobiste wydruki z artykułów, dotyczące m.in. produkcji Urzeczona (1945), Pojedynek w słońcu (1946) i Zabić drozda (1962). Kolekcja obejmuje również materiały promocyjne i produkcyjne z filmu Biały Kanion z 1958. Zbiory uzupełniają materiały prasowe Pecka, które znajdują się w bibliotece Margaret Herrick w Beverly Hills[125].

Gregory Peck jest bohaterem tytułowego utworu „Tarap tarap” z roku 1965, pochodzącego z minialbumu o tej samej nazwie polskiego żeńskiego zespołu wokalnego Filipinki[126]. Wspominany jest także w kompozycji Boba Dylana „Brownsville Girl”, zamieszczonej na albumie Knocked Out Loaded (1986)[127].

Nagrody i nominacje[edytuj]

Gregory Peck podczas Festiwalu Filmowego w Cannes, 2000

Gregory Peck otrzymał wiele nagród i wyróżnień w trakcie swojej 60-letniej kariery. Wygrywał lub był nominowany do nich za swoją pracę w filmach, telewizji oraz działalność charytatywną. Pięciokrotnie nominowany był do nagrody Akademii Filmowej, z czego zdobył jedną statuetkę, za kreację Atticusa Fincha w dramacie obyczajowym Zabić drozda z 1962[25]. Uzyskał sześć nominacji do Złotego Globu, z czego trzykrotnie był laureatem[25]. Został uhonorowany specjalnym Oscarem za działalność charytatywną (nagroda im. Jeana Hersholta)[25]. W 1963 Peck został laureatem włoskiej nagrody David di Donatello w kategorii dla najlepszego aktora zagranicznego[25].

Wielokrotnie nagradzany za swoją działalność artystyczną i wkład w rozwój i kulturę sztuki filmowej. Został laureatem m.in. AFI Life Achievement Award, Golden Apple Award, Henrietta Award, National Board of Review, nagrody im. Cecila B. DeMille’a oraz honorowej Złotej Palmy na Festiwalu w Cannes, Złotego Niedźwiedzia na Festiwalu w Berlinie, francuskiego Césara i włoskiego Davida di Donatello[25][30]. W 1998 został uhonorowany przez prezydenta Billa Clintona Narodowym Medalem Sztuki[91].

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[25]:
(tabela zawiera wybrane, ważniejsze wyróżnienia)

Rok Nagroda Kategoria Nominacja za Wynik
1946 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Klucze królestwa Nominacja
1947 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Roczniak
1947 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Roczniak Wygrana
1948 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Dżentelmeńska umowa Nominacja
1950 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Z jasnego nieba
1950 Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy aktor Z jasnego nieba Wygrana
1954 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor zagraniczny Rzymskie wakacje Nominacja
1963 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Zabić drozda Wygrana
1963 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Zabić drozda
1963 David di Donatello Najlepszy aktor zagraniczny Zabić drozda
1964 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor zagraniczny Zabić drozda Nominacja
1964 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Kapitan Newman
1978 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Generał MacArthur
1979 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Chłopcy z Brazylii
1999 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie Moby Dick Wygrana

Uwagi

  1. Największą aktorką, w tym samym plebiscycie, ogłoszono Katharine Hepburn (osobno aktorki i aktorzy)[4].
  2. Został wspomożony finansowo przez swoją matkę, która podarowała mu kwotę 10. tys dolarów[7].
  3. Ayers przyjechała do La Jolla w odwiedziny do swojej siostry Myrtle, która była żoną Charliego Rannellsa, ówczesnego agenta Railway Express[7].
  4. Pierwszego imienia nie lubił i nie używał. W latach 30. oficjalnie zmienił je na Gregory[8].
  5. Wskutek odniesionego urazu kręgosłupa, Peck przez sześć lat nosił gorset ortopedyczny[17].
  6. Realizację filmu planowano w 1942, a do głównej roli męskiej rozpatrywany był Spencer Tracy[35].
  7. Postać była wzorowana na kuzynie aktora, Warrenie Rannellsie, który był nazywany „Stretch”[36].
  8. Główną rolę odrzucił Cary Grant, który częściowo uważał się za Żyda i stwierdził, że nie będzie w stanie wiarygodnie odegrać roli dziennikarza udającego Żyda[39].
  9. W roli głównej wystąpił Gary Cooper, który zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[47].
  10. Peck był pierwszym rodowitym Kalifornijczykiem, który otrzymał Oscara[72].
  11. Pierwszym pełnometrażowym filmem animowanym który został nominowany do nagrody Akademii Filmowej była Piękna i Bestia w 1992[78].
  12. Jonathan Peck zmarł śmiercią samobójczą 26 czerwca 1975 w Santa Barbara[102].

Przypisy[edytuj]

  1. Fishgall 2002 ↓, s. 132.
  2. Kevin Crust: Gregory Peck in his own words and Hollywood on horseback (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-04)].
  3. a b c d e f g Maryna Olivier, Robert W. Welkos, Susan King: Gregory Peck Was ‘Last Aristocrat’ of Hollywood Golden Era (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-29)].
  4. a b c d American Film Institute: Afi’s 50 Greatest American Screen Legends (ang.). American Film Institute. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  5. a b Fishgall 2002 ↓, s. 341–346.
  6. a b c d Freedland 1980 ↓, s. 10.
  7. a b c d e f g h i j k l m Molyneaux 1995 ↓, s. 2.
  8. a b c d e Fishgall 2002 ↓, s. 20–26.
  9. Haney 2004 ↓, s. 38.
  10. a b c Freedland 1980 ↓, s. 12–19.
  11. Munn 1998 ↓, s. 14.
  12. a b c d e Fishgall 2002 ↓, s. 36–39.
  13. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 45–58.
  14. Gregory Peck Comes Home. „Berkeley Magazine”, maj 1997. OCLC 173765581. 
  15. a b Freedland 1980 ↓, s. 34–35.
  16. a b Munn 1998 ↓, s. 23–27.
  17. a b c d Molyneaux 1995 ↓, s. 49–58.
  18. Fishgall 2002 ↓, s. 67; Haney 2004 ↓, s. 86.
  19. a b c d e Haney 2004 ↓, s. 78–93.
  20. Jones Welton. Gregory Peck. „The San Diego Union-Tribune”, 5 kwietnia 1998. ISSN 1063-102X. 
  21. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 80–81.
  22. a b Joanna Sokołowska-Gwizdka: Gregory Peck. Legenda Hollywood (pol.). [dostęp 2017-01-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-25)].
  23. a b c d Haney 2004 ↓, s. 78–98.
  24. a b c Molyneaux 1995 ↓, s. 72–82.
  25. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Haney 2004 ↓, s. 438–442.
  26. Kevin Lally: Wilder Times: The Life of Billy Wilder. Henry Holt and Company, 1996, s. 134. ISBN 978-0-8050-3119-5. (ang.)
  27. a b c d Haney 2004 ↓, s. 100–101.
  28. a b Fishgall 2002 ↓, s. 100–109.
  29. a b c d Gregory Peck : Radio Star (ang.). [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-21)].
  30. a b c d Molyneaux 1995 ↓, s. 267–282.
  31. Munn 1998 ↓, s. 46.
  32. Fishgall 2002 ↓, s. 63.
  33. Haney 2004 ↓, s. 116–124; Fishgall 2002 ↓, s. 96–98.
  34. Fishgall 2002 ↓, s. 96–98.
  35. James Curtis: Spencer Tracy: A Biography. Hutchinson, 2011, s. 420−423. ISBN 0-09-178524-3. (ang.)
  36. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 122–139.
  37. Haney 2004 ↓, s. 116–124.
  38. a b c d e f g h i j k l m n o p Gregory Peck Movies – Ultimate Movie Rankings (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-31)].
  39. Charles Higham, Roy Mosley: Cary Grant: The Lonely Heart. Avon, 1990, s. 237. ISBN 978-0-380-71009-6. (ang.)
  40. a b Fishgall 2002 ↓, s. 123–126.
  41. a b Haney 2004 ↓, s. 153.
  42. a b c d e f Molyneaux 1995 ↓, s. 92.
  43. a b Haney 2004 ↓, s. 170.
  44. The Money–Making Stars of 1947. „Motion Picture Herald”. s. 13. OCLC 213513962. 
  45. Munn 1998 ↓, s. 80.
  46. a b c d e Paul Matheis: The 12 O'Clock High Logbook. McFarland, 2005. ISBN 978-1593930332.
  47. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 144–145.
  48. David Menuel: The Noir Western: Darkness on the Range, 1943–1962. McFarland, 2015, s. 105. ISBN 978-0786494521. (ang.)
  49. a b c Molyneaux 1995 ↓, s. 104–105.
  50. a b c d e f g h Fishgall 2002 ↓, s. 160–164.
  51. a b c d e f g Haney 2004 ↓, s. 200–219.
  52. a b c d e Fishgall 2002 ↓, s. 164–165.
  53. a b c d e f g h i j k l m n Fishgall 2002 ↓, s. 170–179.
  54. Neil Sinyard: A Wonderful Heart: The Films of William Wyler. McFarland, 2013, s. 151. ISBN 978-0786435739. (ang.)
  55. a b Molyneaux 1995 ↓, s. 117.
  56. a b c Barry Paris: Audrey Hepburn. Berkley, 2001. ISBN 978-0425182123.
  57. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 182–186.
  58. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 186–197.
  59. a b c d e f g h i j k l Fishgall 2002 ↓, s. 197–202.
  60. Stephen Humphrey Bogart: Bogart: In Search of My Father. Untreed Reads, 2012, s. 38. ISBN 9781611874952.
  61. Molyneaux 1995 ↓, s. 132.
  62. a b Fishgall 2002 ↓, s. 208–216.
  63. a b c d e Molyneaux 1995 ↓, s. 142–149.
  64. a b c Fishgall 2002 ↓, s. 221–227.
  65. a b Munn 1998 ↓, s. 156.
  66. a b Haney 2004 ↓, s. 429.
  67. Steve Chibnall: J. Lee Thompson. Manchester University Press, 2013, s. 274. ISBN 978-0719060120.
  68. a b Haney 2004 ↓, s. 301.
  69. a b c Molyneaux 1995 ↓, s. 155–156.
  70. a b c d Robert Sulivan: LIFE The Enduring Legacy of Harper Lee and To Kill a Mockingbird. Life, 2016. ISBN 978-1683303510.
  71. The Numbers – Movies Relased in 1962. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-31)].
  72. Roger Leslie: Oscar’s Favorite Actors: The Winningest Stars (and More Who Should Be). McFarland, 2017, s. 117. ISBN 978-1-4766-2842-4. (ang.)
  73. Fishgall 2002 ↓, s. 355.
  74. a b c d e Molyneaux 1995 ↓, s. 158–171.
  75. Fishgall 2002 ↓, s. 243.
  76. Haney 2004 ↓, s. 331.
  77. a b Munn 1998 ↓, s. 179.
  78. Jeff Lenburg: Who’s Who in Animated Cartoons. Applause Books, 2006, s. 358. ISBN 978-1557836717. (ang.)
  79. Freedland 1980 ↓, s. 191–195.
  80. a b c d Fishgall 2002 ↓, s. 267–278.
  81. Molyneaux 1995 ↓, s. 175–177.
  82. a b Bart Mills. Peck’s Gamble. „Chicago Tribune”, s. 64, 9 czerwca 1974. Tribune Publishing. ISSN 1085-6706. 
  83. a b c d e f Fishgall 2002 ↓, s. 292–293.
  84. William P. Luce. Peck Gives MacArthur His Due Ribbons, Warts and Foibles. „The New York Times”, s. 25, 11 lipca 1977. ISSN 0362-4331. 
  85. a b c d e f Freedland 1980 ↓, s. 242–243.
  86. a b c d e f g Fishgall 2002 ↓, s. 300–306.
  87. Molyneaux 1995 ↓, s. 188.
  88. Hustling with the Best. „The Irish Times”, s. 10, 22 maja 1979. OCLC 137350020. 
  89. a b c d e f g h Fishgall 2002 ↓, s. 308–336.
  90. a b Gregory Brown: Barbara Kopple: Interviews. University Press of Mississippi, 2015. ISBN 978-1628462128. (ang.)
  91. a b Gregory Peck Biography (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-29)].
  92. Molyneaux 1995 ↓, s. 232.
  93. a b c d e f g h i Allison Hoffman, Joel Rubin: Peck Memorial Honors Beloved Actor and Man (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-02)].
  94. Haney 2004 ↓, s. 66.
  95. Joyce Kay, Wray Vamplew: Encyclopedia of British Horse Racing. Routledge, 2004, s. 148. ISBN 978-0714682921. (ang.)
  96. a b Fishgall 2002 ↓, s. 14–27.
  97. a b Fishgall 2002 ↓, s. 335–338.
  98. Haney 2004 ↓, s. 410.
  99. a b c d e Fishgall 2002 ↓, s. 260–263.
  100. Richard Alleyne: Gregory Peck – the „decent man of Hollywood”. The Daily Telegraph. [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-07)].
  101. a b c d e f Tomi Hinkkanen: Greta Peck – A Wonderful Life (ang.). [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-13)].
  102. a b c Molyneaux 1995 ↓, s. 28–32.
  103. a b c d Fishgall 2002 ↓, s. 188–191.
  104. a b Fishgall 2002 ↓, s. 175–176.
  105. a b c d e f Valerie J. Nelson: Veronique Peck dies at 80; Gregory Peck’s widow was L.A. philanthropist (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-03)].
  106. Haney 2004 ↓, s. 165.
  107. a b Munn 1998 ↓, s. 186–196.
  108. S. George Philander: Encyclopedia of Global Warming and Climate Change. SAGE Publications, 2012, s. 36. ISBN 978-1412992619. (ang.)
  109. QP Money Making Stars All Years. [dostęp 2017-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-06)].
  110. Daniel Eagan: America’s Film Legacy: The Authoritative Guide to the Landmark Movies in the National Film Registry. Bloomsbury Publishing, 2009, s. 427, 431, 584–586, 588–590. ISBN 978-0826429773. (ang.)
  111. Daniel Riding: Style Icon: Gregory Peck. [dostęp 2017-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-20)].
  112. The 50 Greatest Male Sex Symbols in Film History. [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-23)].
  113. Fishgall 2002 ↓, s. 170–178.
  114. Playtime for Gregory Peck…and You!. „Life”, s. 91, 31 maja 1948. ISSN 0024-3019. 
  115. American Express Travelers Cheques. „Time”, s. 2, 15 czerwca 1959. Time Inc. ISSN 0040-781X. 
  116. Air France Jet. „Air France”, 1960. Gallimard. ISSN 1290-1563. 
  117. The International Hall of Fame: Men. Vanity Fair. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)].
  118. Afi’s 100 Greatests Heroes & Villains (ang.). American Film Institute. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-03)].
  119. Melinda Corey: The American Film Institute Desk Reference. Dorling Kindersley Publishing, 2002, s. 181. ISBN 978-0789489340. (ang.)
  120. Gregory Peck – Hollywood Star Walk. Los Angeles Times. [dostęp 2017-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-07)].
  121. Steven L. Grafe: A Western Legacy: The National Cowboy and Western Heritage Museum. University of Oklahoma Press, 2005, s. 13. ISBN 978-0806137315. (ang.)
  122. Scott Vernon: The 100 Greatest Movie Stars of all Time (ang.). [dostęp 2017-07-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-30)].
  123. The Top 100 Movie Stars of All Time. „Empire”, październik 1997. ISSN 0957-4948. 
  124. Gregory Peck Stamp Ceremony Draws Chris Dodd, Sharon Stone. The Hollywood Reporter. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)].
  125. Gregory Peck Collection. [dostęp 2017-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-01)].
  126. Marcin Szczygielski: Filipinki – to my! Ilustrowana historia pierwszego polskiego girlsbandu. Instytut Wydawniczy Latarnik, 2013, s. 123. ISBN 978-83-2681277-4.
  127. Donald Brown: Bob Dylan: American Troubadour. Rowman & Littlefield Publishers, 2014, s. 175–178. ISBN 978-0810884205. (ang.)

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]