Jan z Dąbrówki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan z Dąbrówki
Data i miejsce urodzenia ok. 1400
Dąbrówka
Data i miejsce śmierci 11 stycznia 1472
Kraków
rektor Akademii Krakowskiej
Okres sprawowania 1446–1447
1451-1452
1453-1454
1458-1459
1467-1468
1471-1472
Wyznanie katolickie
Kościół łacińskie

Jan z Dąbrówki (ur. ok. 1400 w Dąbrówce, zm. 11 stycznia 1472 w Krakowie) – filozof, teolog, profesor i rektor Akademii Krakowskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Dąbrówki na Kujawach. Na Akademię zapisał się w 1420, w 1421 uzyskał stopień bakałarza, a w 1427 magistra nauk wyzwolonych. Po studiach wykładał retorykę na Wydziale Sztuk Wyzwolonych w latach 1427–1433 w 1433 pełnił funkcję dziekana tegoż wydziału. Podjął następnie studia teologiczne i prawnicze. W latach 1434–1436 napisał pierwsze swe wielkie dzieło Komentarz do Kroniki Polskiej Mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem. Komentarz śmiało nazwać pierwszą książką naukową napisaną w Polsce, a zarazem uznać za pierwszy rodzimy podręcznik akademicki i szkolny. W 1434 uzyskał stopień bakałarza teologii. Od 1439 do 1441 wykładał na Wydziale Teologii Sentencje Piotra Lombarda. Pisząc komentarz do Sentencji Piotra Lombarda ukończył studia prawnicze. uwieńczone doktoratem ok. 1440. Uzdolnienia prawnicze Jana wykorzystał król Kazimierz Jagiellończyk w ważnych misjach dyplomatycznych. W 1462 Jan jako rzeczoznawca przesądził na rzecz króla ziemię rawską i gostyńską w sporze z Piastami mazowieckimi i śląskimi o spadek po książętach płockich. W 1464 razem z Jakubem z Szadka i Janem Długoszem brał udział w toruńskich rokowaniach pokojowych z Krzyżakami. Kujawy, miejsce jego urodzenia narażone były na częste i krwawe napady Krzyżaków, stąd u Jana ogromna niechęć do zakonu krzyżackiego, wyrażane w jego działalności dyplomatycznej. W 1449 uzyskał doktorat z teologii, od 1450 był profesorem na Wydziale Teologii. W latach 1458–1465 pełnił też funkcję wicekanclerza krakowskiej uczelni, oraz był 9-krotnie wybierany na stanowisko rektora Akademii po raz pierwszy w 1446 po raz ostatni w 1471. W 1464 wszedł w skład komisji mającej za zadanie gruntowną reformę statutów Akademii oraz jego wydziałów. Z polecenia biskupa Zbigniewa Oleśnickiego wraz z Janem Długoszem zajmował się urządzeniem Bursy Jerozolimskiej, a w 1467 przyczynił się znaczną pożyczką do urządzenia nowo powstałej Bursy Węgierskiej. W testamencie zapisał dla Uniwersytetu Krakowskiego znaczny legat pieniężny, z którego w 1473 powołano na Wydziale Sztuk Wyzwolonych dwie katedry, a biblioteka krakowskiej uczelni zyskała księgozbiór liczący ponad 100 ksiąg i kodeksów. Nie zabiegał o godności kościelne dopiero w 1467 został kanonikiem katedry wawelskiej, gdy zmarł podczas ostatniej swojej kadencji rektorskiej jako urzędujący rektor Uniwersytetu Krakowskiego; został pochowany w Katedrze Wawelskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Barycz "Jan Dąbrówka (XV w)" [w:] Polski Słownik Biograficzny tom V wyd. 1946 s. 26-28
  • Stanisław Dobrzanowski "Jan z Dąbrówki" [w:] "Słownik polskich teologów katolickich" tom I wyd. 1981 s. 376–378