Jan Kajetan Trojański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Kajetan Trojański
Jan Kajetan Trojański
Data i miejsce urodzenia 1796[1]
Lublin
Data i miejsce śmierci 24 lipca 1850
Marienbad
Profesor nauk filologicznych[2]
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat Uniwersytet Jagielloński – filozofia
1821
Rektor[3]
Uczelnia Uniwersytet Jagielloński
Okres spraw. 1841–1843
Poprzednik Maciej Józef Brodowicz
Następca Leon Laurysiewicz

Jan Kajetan Trojański (ur. w lutym 1797 lub w 1796[1][2] w Lublinie, zm. latem 24 lipca 1850 w Mariańskich Łaźniach) – polski filolog klasyczny, leksykograf. Profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prezes Towarzystwa Naukowego Krakowskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława, magistra chirurgii. W Lublinie ukończył gimnazjum. Na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie studiował filologię klasyczną, a następnie we Wrocławiu prawo . Po dwóch latach porzucił studia prawnicze, powracając do filologii klasycznej. Za prace naukowe otrzymał w 1817 roku 50 talarów nagrody od Uniwersytetu Wrocławskiego[4]. Po ukończeniu studiów został na Uniwersytecie Wrocławskim lektorem języka i literatury polskiej. Zdał egzamin nauczycielski i w Poznaniu w 1819 roku rozpoczął pracę w gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. W grudniu 1821 na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego uzyskał stopień doktora[1][4].

Pracował w Poznaniu, gdzie wraz z Józefem Muczkowskim zajmował się porządkowaniem akt miejskich i sporządzaniem inwentarza na polecenie pruskiego magistratu Poznania. Prace zakończyli w 1826 roku, kończąc dzieło zaczęte pięć lat wcześniej przez Jana Wilhelma Cassiusa[5].

W 1828 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie przez dwadzieścia lat oddawał się głównie zajęciom dydaktycznym oraz studiom języka niemieckiego w Katedrze Literatury Łacińskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego[4]. Od 1828 wykładał literaturę polską i łacińską oraz pełnił funkcję członka Wielkiej Rady Uniwersyteckiej[2]. W latach 1835–1837 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego UJ[1]. W latach 1841–1843 był rektorem Uniwersytetu[3] i jednocześnie prezesem Towarzystwa Naukowego Krakowskiego[1].

W latach 1845–1848 ponownie był dziekanem Wydziału Filozoficznego, a w 1849 został powołany do komisji opracowującej dla Uniwersytetu „kompletny plan naukowy”[2].

Zmarł latem 1850 w Mariańskich Łaźniach (Marienbad). Miejsce pochówku pozostaje nieznane[2].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żonaty był od 1828 roku ze Zgorzalewiczówną z Kościana.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Był autorem popularnych i cenionych w swoim czasie podręczników szkolnych i słowników. W 1819 roku opracował we Wrocławiu Gramatykę łacińską do potrzeby szkól polskich zastosowaną, która miała kilka wydań i używana była w szkołach wielkopolskich. Wydał również Słownik polsko-łaciński do szkolnego użycia... (1819) i Zadania do tłumaczenia z polskiego na łacińskie (1828). W Poznaniu opracował artykuł z dziedziny dydaktyki języków klasycznych, wydany przez gimnazjum poznańskie (1824). Jego najbardziej znane prace powstały jednak w Krakowie – w 1833 opublikował Gramatykę niemiecką do szkolnego i prywatnego użycia, a także słowniki polsko-niemieckie i niemiecko-polskie, m.in: Dokładny niemiecko-polski słownik do podręcznego użycia dla Polaków i Niemców[6] (wydany w 1844[7]).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Prezesi Towarzystwa Naukowego Krakowskiego (pol.). tnk.krakow.pl. [dostęp 2015-07-31].
  2. a b c d e Lista pamięci. Prof. Jan Kajetan Trojański (pol.). uj.edu.pl. [dostęp 2015-07-31].
  3. a b Poczet Rektorów UJ (pol.). uj.edu.pl. [dostęp 2015-07-31].
  4. a b c Gąsiorowski, Topolski 1981 ↓, s. 773.
  5. Zofia Wojciechowska: Dzieje Archiwum Państwowego w Poznaniu. 8. Staropolskie archiwum miejskie w Poznaniu przejęte przez państwo pruskie (pol.). poznan.ap.gov.pl. [dostęp 2015-08-05].
  6. niem.: Ausfürliches deutsch=polnisches Handworterbuch zum Gebrauche für Polen und Deutsche
  7. Jan Kajetan Trojański: Dokładny niemiecko-polski słownik do podręcznego użycia dla Polaków i Niemców. Cz.1 (pol.). europeana.eu. [dostęp 2015-08-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antoni Gąsiorowski, Jerzy Topolski (red.): Wielkopolski Słownik Biograficzny. Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 773. ISBN 83-01-02722-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]