Konstanty Michalski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konstanty Michalski CM
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 12 kwietnia 1879[1]
Dąbrówka Mała
Data i miejsce śmierci 6 sierpnia 1947
Kraków
Miejsce pochówku Cmentarz Rakowicki
rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Okres sprawowania 19311932
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Zgromadzenie Misji
Prezbiterat 1903
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Tablica upamiętniająca Michalskiego w KatowicachDąbrówce Małej, na osiedlu jego imienia

Konstanty Józef Michalski (ur. 12 kwietnia 1879 w Dąbrówce Małej, zm. 6 sierpnia 1947 w Krakowie[2]) – polski prezbiter katolicki, misjonarz św. Wincentego à Paulo, filozof, historyk filozofii, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Ignacego i Pauliny z Wincklerów, zamieszkałych w Dąbrówce Małej (obecnie dzielnica Katowic). Szkołę średnią ukończył w zgromadzeniu księży misjonarzy od św. Wincentego à Paulo w Krakowie. Złożył śluby zakonne i rozpoczął naukę w studium filozofii i teologii. W 1903 r. przyjął święcenia kapłańskie. Prowadząc działalność duszpasterską, studiował slawistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie w Wyższym Instytucie Filozofii w Lowanium w Belgii. Doktorat otrzymał w 1911 roku. Po ukończeniu studiów i powrocie do Krakowa pełnił funkcję prefekta w Instytucie Teologii w macierzystym zakonie. Od 1914 r. wykładał na Wydziale Teologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, a pięć lat później otrzymał tytuł profesora zwyczajnego, Kilkakrotnie piastował stanowisko dziekana Wydziału Teologii UJ. W latach 19311932 pełnił funkcję rektora tej uczelni. Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Należał do najwybitniejszych polskich filozofów pierwszej połowy XX wieku. Był autorem 70 publikacji naukowych dotyczących filozofii średniowiecza. Został aresztowany wraz z innymi profesorami Uniwersytetu Jagiellońskiego 6 listopada 1939 podczas Sonderaktion Krakau osadzony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen. Zwolniony w lutym 1940 kolejne lata wojny spędził w ziemi sandomierskiej. Po powrocie z obozu opublikował dzieło pod znamiennym tytułem Między heroizmem a bestialstwem. W 1945 powrócił do Krakowa i od marca tego roku rozpoczął na nowo wykłady na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.[3]

Pochowany 8 sierpnia 1947 na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera Ya, w grobowcu misjonarzy)[2].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Jego imieniem w 1994 zostało nazwane osiedle w Katowicach – Dąbrówce Małej (osiedle Konstantego Michalskiego).

Dorobek naukowy[edytuj | edytuj kod]

Konstanty Michalski jest uważany za twórcę historiozoficznej teorii zwanej perfekcjonaryzmem, co było przedmiotem sporu między badaczami jego spuścizny: K. Kłusakiem, A. Usowiczem i W. Świeżawskim. Do jego historiozoficznej tezy zwanej perfekcjonaryzmem krytycznie odnosili się niektórzy filozofowie ze szkoły lubelskiej, być może, dlatego nie chciał podjąć pracy na KUL po wojnie. Jego dorobek charakteryzuje się:

  • ideą organizmu, czyli ujmowania całościowego,
  • ideą rozwoju, czyli stare zasady łączył z dorobkiem nowożytnym i współczesnym i
  • ideą sublimacji, co wyrażało się w rozumieniu sztuki jako kształtowania charakteru moralnego, i którą wiązał z rozumem.

Wpłynął na zainteresowania logiką średniowiecza przez J. Łukasiewicza, J. Bocheńskiego i J. Salamuchę. Początkowo oddawał się studiom nad Machem i Duhemem, później badał źródła polskiej scholastyki w XIV wiecznej zachodnioeuropejskiej filozofii uprawianej na Oksfordzie i w Paryżu. Zajmował się także myślą filozoficzno-teologiczną Dantego.

Niektóre publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Brat Albert: w setną rocznicę urodzin (1846–1946)
  • Duszę dać[5]
  • Eros i logos u Dantego[6]
  • Michał z Bystrzykowa i Jan ze Stobnicy jako przedstawiciele skotyzmu w Polsce
  • Między heroizmem a bestialstwem
  • O polskiej sztuce religijnej
  • Przyczynki z kodeksu Mogilskiego do dziejów oświaty w Polsce w XV wieku (wspólnie z Tadeuszem Sinko)
  • Resurrectio et vita
  • Wpływ Oksfordu na filozofię Jana z Mirecourt

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Przymusiała, Ks. Konstanty Michalski (1879—1947), „Studia Philosophiae Christianae” 1966, t. 2/1, s. 265-273 bazhum.muzhp.pl [dostęp 2017-06-30]
  2. a b Wojciech Paluchowski, Aleksander Usowicz: Michalski Konstanty Józef. W: Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku (pod red. Mieczysława Patera). Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1996, s. 274. ISBN 83-7030-177-0.
  3. Biografia na stronie Zgromadzenia Księzy Misjonarzy
  4. M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 464 „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905–1918”.
  5. Konstanty Michalski, Duszę dać, wyd. 1946, polona.pl [dostęp 2019-04-01].
  6. Konstanty Michalski, Eros i Logos u Dantego, wyd. 1936, polona.pl [dostęp 2019-04-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna „Artur”, 1996, s. 97, 173–174. ISBN 83-905115-0-9.
  • Wojciech Paluchowski, Aleksander Usowicz: Michalski Konstanty Józef. W: Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku (pod red. Mieczysława Patera). Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1996, s. 272–275. ISBN 83-7030-177-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]