Fryderyk Zoll (młodszy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fryderyk Zoll
Fryderyk Zoll.jpg
Data i miejsce urodzenia 1 lutego 1865
Kraków, Cesarstwo Austrii
Data i miejsce śmierci 23 marca 1948
Kraków, Polska
Wiceprezydent Rady Szkolnej
Okres od 1914
do 1916
Wiceprezydent Krakowa
Okres od 1915
do 1916
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Komandor Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry) Order Korony Żelaznej (Austro-Węgry)

Fryderyk Zoll, młodszy (ur. 1 lutego 1865 w Krakowie, zm. 23 marca 1948 tamże) – prawnik polski, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności, dziadek Andrzeja Zolla (ur. 1942) i pradziadek Fryderyka Andrzeja (ur. 1970).

Życiorys[edytuj]

Wykształcenie[edytuj]

Był wnukiem Józefa Chrystiana, synem Fryderyka (profesora prawa rzymskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego) i Heleny Seeling-Saulenfels oraz bratem Antoniego. Uczęszczał do gimnazjum w Krakowie. W latach 1883–1887 studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskując w 1887 doktorat z prawa. Pracował następnie w Prokuratorii Skarbu w Wiedniu. Od 1889 uzupełniał studia na uniwersytetach w Lipsku, Berlinie (u Rudolfa Stammlera), Halle, Getyndze (u Rudolfa Jheringa) i Paryżu. W latach 1890–1897 pracował w Ministerstwie Handlu w Wiedniu. W 1895 na Uniwersytecie Wiedeńskim habilitował się (na podstawie rozprawy Privatrechtliche Studien aus dem Patentrechte) i został docentem w Katedrze Prawa Cywilnego Austriackiego tej uczelni.

Kariera uniwersytecka[edytuj]

W 1897 objął Katedrę Prawa Cywilnego na Uniwersytecie Jagiellońskim (od 1899 I Katedrę Prawa Cywilnego). W 1898 został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1900 profesorem zwyczajnym. Na uczelni trzykrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa (1907/1908, 1925/1926, 1933/1934), a także prorektora (1913/1914) i rektora (1912/1913). Wykładał prawo rzeczowe i autorskie, prawo ochrony wynalazków, wzorów i znaków towarowych oraz zasady prawnego zwalczania nieuczciwej konkurencji. W 1935 przeszedł na emeryturę z tytułem profesora honorowego, kontynuował jednak wykłady. W listopadzie 1939 został na krótko uwięziony przez Niemców w ramach Sonderaktion Krakau. Po zwolnieniu, mimo podeszłego wieku, brał udział w tajnym nauczaniu uniwersyteckim. Wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim także po II wojnie światowej.

Działalność w innych instytucjach naukowych[edytuj]

W 1914 został powołany na członka-korespondenta Akademii Umiejętności w Krakowie (późniejszej Polskiej Akademii Umiejętności). W pracach Komisji Prawniczej Akademii brał udział już od 1899, a od 1946 był jej przewodniczącym. Od 1928 był członkiem czynnym PAU, w latach 1931–1939 delegatem PAU ds. Domu Polskiego w Wiedniu. Należał ponadto do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1921 członek rzeczywisty, od 1929 członek zwyczajny), Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1917 członek honorowy) i Akademii Prawa Niemieckiego (członek-korespondent).

Działalność publiczna[edytuj]

W latach 1913–1918 współpracował z Ministerstwem Sprawiedliwości w Wiedniu w ramach Komisji dla Reformy Prawa Międzynarodowego Prywatnego, 1914-1916 był wiceprezydentem Rady Szkolnej Krajowej. Pełnił również funkcję wiceprezydenta Krakowa w latach 1915–1916. W 1919 wszedł w skład Komisji Kodyfikacyjnej RP.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Był wyróżniony doktoratami honoris causa Uniwersytetu Wileńskiego, Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (1937)[1] i Uniwersytetu Jagiellońskiego (1948). Otrzymał m.in. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta (1925)[2] oraz Złoty Krzyż Zasługi (1936)[3], a wcześniej – od cesarza Austro-Węgier – krzyż komandorski Orderu Franciszka Józefa i krzyż kawalerski Orderu Korony Żelaznej[4].

Dorobek naukowy[edytuj]

Jego zainteresowania naukowe obejmowały prawo rzeczowe, prawo autorskie, prawo zobowiązań oraz prawo międzynarodowe publiczne. Jako pierwszy określił pojęciowo przedmiot prawa autorskiego, podkreślając znaczenie twórczości oryginalnej i osobistej oraz wyróżniając prawo niematerialne majątkowe i osobiste autora. W pracy Prawo prywatne austryackie (1899-1910, trzy tomy) przedstawił syntezę założeń prawa cywilnego Austrii, ze szczególnym uwzględnieniem prawa zobowiązań. Zajmował się regulacjami prawnymi związanymi z przystąpieniem Austrii do międzynarodowych konwencji o ochronie literatury i sztuki narodowej, przygotował projekt ustawy o powołaniu urzędów rozjemczych gminnych w Galicji. Pod wpływem Rudolfa Stammlera uznał zasadę tzw. prawa sprawiedliwego za najlepszą metodę rozstrzygania zagadnień prawnych.

Uczestniczył w Międzynarodowych Konferencjach Prawniczych w Warszawie, Lugano, Genewie, Hadze i Rzymie. Wśród jego studentów byli m.in. Stefan Grzybowski, Jan Gwiazdomorski, Władysław Siedlecki, Henryk Trammer, Adam Vetulani, Jan Wasilkowski.

Najważniejsze publikacje:

  • Über den Schutz der von Auslande eingeführten Erfindungen (1892)
  • Nieuczciwa konkurencya i jej pokrewne objawy ze stanowiska prawa prywatnego (1897)
  • O zabezpieczeniu wierzytelności budowlanych (1898)
  • Posiadanie według prawa cywilnego austryackiego (1903)
  • Teorja praw osobistych w zarysie (1903)
  • Tradycje jako sposób nabycia własności na rzeczach nieruchowmych (1907)
  • Charakterystyka projektu noweli do kodeksu cywilnego (1908)
  • Prawo rzeczowe na ziemiach polskich (1920)
  • Zasady prawa autorskiego (1920)
  • Prawo prywatne austriackie w zarysie (1921)
  • Ustawa o nieuczciwej konkurencji (1926)
  • Ustawa o prawie autorskiem (1926)
  • Ustawa o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (1928)
  • Prawo cywilne (1931-1937, cztery tomy)
  • Encyklopedja podręczna prawa prywatnego (1935-1938, tomy II-IV, z Janem Wasilkowskim)
  • Prawo cywilne w zarysie (1946-1948, cztery tomy, z Adamem Szpunarem)

Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w grobowcu rodzinnym w kwaterze N.

Przypisy

  1. Przed uroczystościami na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 127 z 10 czerwca 1937. 
  2. M.P. z 1925 r. Nr 102, poz. 433
  3. 11 listopada 1936 „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905–1918” M.P. z 1936 r. Nr 263, poz. 464
  4. Rocznik Akademii Umiejętności w Krakowie. Kraków: AU, 1901, s. 4.

Bibliografia[edytuj]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 3: P-Z (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1985
  • Karolina Grodziska Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1939) wyd. II Wydawnictwo Literackie Kraków 1987

Linki zewnętrzne[edytuj]