Franciszek Kasparek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Ksawery Kasparek
Data i miejsce urodzenia 29 października 1844
Sambor
Data i miejsce śmierci 4 sierpnia 1903
Kraków

Franciszek Ksawery Kasparek (ur. 29 października 1844 w Samborze, zm. 4 sierpnia 1903 w Krakowie) – polski prawnik, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Akademii Umiejętności w Krakowie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Józefa (kasjera obwodowego). Uczęszczał do gimnazjum w Samborze (do 1862), studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim (1862–1865) i Jagiellońskim (1865–1866); odbył praktykę w krakowskiej Prokuratorii Skarbu, pracował w sądownictwie w Krakowie i Tarnowie. W 1869 obronił na UJ doktorat praw, w 1871 habilitował się w dziedzinie filozofii prawa (na podstawie pracy Zasady główne ustaw małżeńskich Kościoła katolickiego ze stanowiska filozofii) i został docentem w Katedrze Filozofii Prawa i Prawa Narodów UJ; kierownictwo tej katedry objął rok później, wraz z nominacją na profesora nadzwyczajnego. Również w 1872 uzyskał habilitację z prawa narodów (na podstawie pracy Zasady Hugona Grocyusza o prawie interwencyi ze stanowiska dzisiejszej nauki filozoficznego i pozytywnego prawa narodów). Mianowany profesorem zwyczajnym w 1875, czterokrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa UJ (1875/1876, 1882/1883, 1887/1888, 1897/1898), prorektora (1889/1890), rektora (1888/1889). W 1894 wprowadził na UJ wykłady z prawa międzynarodowego prywatnego. Opowiadał się za dopuszczeniem kobiet do uniwersyteckich studiów prawniczych.

W 1883 został powołany na członka-korespondenta Akademii Umiejętności w Krakowie, od 1891 był członkiem czynnym AU. W latach 1883–1891 pełnił funkcję sekretarza Komisji Prawniczej AU. W 1887 był w gronie członków-założycieli Towarzystwa Prawniczego w Krakowie, współpracował również (jako korespondent) z Instytutem Prawa Międzynarodowego w Brukseli. Brał udział w pracach Komisji Egzaminacyjnych Rządowych Historyczno-Prawnej, Sądowej i Politycznej. Od 1884 sprawował mandat radnego miasta Krakowa. Działał w Towarzystwie Czerwonego Krzyża w Krakowie oraz Towarzystwie Tatrzańskim. 6 marca 1903 został wybrany prezesem Klubu Prawników w Krakowie, zastępując ustępującego Franciszka Żeleskiego[1].

W pracy naukowej zajmował się prawem międzynarodowym publicznym, prawem administracyjnym, teorią państwa i prawa. Stworzył podstawy polskiego systemu prawa międzynarodowego. Podał definicję filozofii prawa, którą określił jako naukę o zasadach ogólnych dla wszystkich dziedzin prawa pozytywnego. Był autorem opracowań z zakresu terminologii prawniczej. Ogłosił m.in.:

  • Usiłowania najnowsze około reformy prawa międzynarodowego (1873)
  • Kilka uwag o rejencji według prawa państwowego austryjackiego (1874)
  • O nauce umiejętności politycznych (1876)
  • O metodzie badania w umiejętnościach politycznych (1877)
  • Prawo polityczne ogólne z uwzględnieniem austryjackiego razem ze wstępną nauką ogólną o państwie (1877-1881, 2 tomy)
  • O państwach złożonych (1880)
  • Uwagi krytyczne o galicyjskiej organizacyi gminnej i wnioski reformy (1880)
  • O wydawaniu przestępców (1882)
  • Sprawdzenie obywatelstwa państwowego i rozstrzyganie sporów o takowe (1883)
  • Prace Instytutu dla Prawa Narodów w przedmiocie prawa międzynarodowego prywatnego (1885)
  • Udział Polaków w uprawie prawa międzynarodowego (1885)
  • Zadania filozofii prawa i jej stanowisko w dziedzinie nauk prawnych (1887)
  • Nauka administracji i prawo administracyjne austriackie (1897)

Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[2].

Siostra Kasparka wyszła za mąż za Maksymiliana Nowickiego (pioniera ochrony przyrody w Polsce, profesora UJ); z małżeństwa tego urodził się Franciszek Henryk Nowicki (poeta, taternik, działacz socjalistyczny).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Opałek, "Kasparek, Franciszek Ksawery," Polski słownik biograficzny, tom XII, Wrocław, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1966–67, ss. 176–78.
  • Andrzej Śródka, "Kasparek, Franciszek Ksawery," Uczeni polscy XIX–XX stulecia, tom II (H–Ł), Warszawa, Aries, 1995, ss. 170–71.
  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 2: K-O (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1984