Przejdź do zawartości

Tadeusz Browicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Tadeusz Browicz
Ilustracja
Tadeusz Browicz (przed 1901)
Data i miejsce urodzenia

15 października 1847
Lwów

Data śmierci

19 marca 1928

Zawód, zajęcie

lekarz anatom i patolog

Narodowość

polska

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Tadeusz Browicz (ur. 15 października 1847 we Lwowie, zm. 19 marca 1928) – polski lekarz anatom i patolog, rektor UJ, członek Polskiej Akademii Umiejętności, zastępca prezesa Wydziału Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Krakowie w 1886 roku[1].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 15 października 1847 we Lwowie[2], w rodzinie Karola, nauczyciela matematyki i przyrody, i Katarzyny z Rosinkiewiczów[3]. W 1867 ukończył gimnazjum w Czerniowcach. W latach 1867–1872 studiował medycynę w Krakowie, gdzie w 1873 uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Przez kilka lat pracował jako asystent w Zakładzie Anatomii Patologicznej pod kierunkiem prof. Alfreda Biesiadeckiego, a następnie prof. Ludwika Teichmanna. Habilitował się w 1875 w UJ na podstawie pracy o zmianach pozimniczych wątroby, śledziony i szpiku kostnego, a po wyjeździe Biesiadeckiego, objął w 1876 kierownictwo Zakładu jako profesor nadzwyczajny. W 1880 został profesorem zwyczajnym. Dwukrotnie, w 1886 i 1893 wybierany dziekanem Wydziału Lekarskiego, a od 1894 rektorem UJ. Członek Akademii Umiejętności. W 1901 roku mianowany członkiem czeskiej Akademii Nauk i Umiejętności[4].

Zajmował się w szczególności patologią zapaleń i nowotworów, bakteriologią, patofizjologią krwi oraz terminologią medyczną. W 1874 roku odkrył pałeczkę duru brzusznego. W roku 1898 opisał jako pierwszy (przed niemieckim anatomem K. W. Kupfferem, który się z nim konsultował) komórki gwiaździste układu siateczkowo-śródbłonkowego w naczyniach krwionośnych wątroby (tzw. komórki Browicza-Kupffera), a rok później opisał komórki wad mięśnia sercowego (tzw. komórki okruchonośne Browicza)[5]. W 1900 roku stworzył teorię budowy początkowych fragmentów dróg żółciowych i teorię powstawania żółtaczek. Browicz przyczynił się także do wzbogacenia polskiego słownictwa medycznego a owocem jego prac był opublikowany w 1905 r. „Słownik lekarski polski”. Był założycielem Towarzystwa Higienicznego Krakowa.

Pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XIa)[6].

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

Jest patronem Wojewódzkiego Szpitala Obserwacyjno-Zakaźnego w Bydgoszczy[7] oraz ulicy w Słupsku[8].

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]
  • „Pasożyty roślinne w durze jelitowym” (1874)[10]
  • „O śródnaczyniowych komórkach we włosowatych krwionośnych naczyniach zrazików wątroby” (1898)
  • „Drogi odżywcze w komórce wątrobowej” (1900)
  • „Patogeneza żółtaczki” (1900)
  • „Szkice anatomiczno-patologiczne” (1921)[11]
  • „Uwagi w sprawie nowotworzenia komórek, tkanek, guzów chorobowych” (1924)

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
 Wykaz literatury uzupełniającej: Tadeusz Browicz.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Pamiętnik Sokoła Krakowskiego 1885-1896, Kraków 1896, s. 31.
  2. Marzena Cieszyńska, Tadeusz Browicz - biografia [online], 20 stycznia 2010.
  3. Browicz Tadeusz [online], Giganci Nauki [dostęp 2023-03-06] (pol.).
  4. Piękna owacja. Czas 1901 nr 277 z 2 grudnia s. 3
  5. Andrzej Śródka, Ryszard W. Gryglewski, Wojciech Szczepański: Browicz or Kupffer Cells? Polish Journal of Pathology, Vol.57/4, Kraków 2006, 183–185, ISSN 1233-9687
  6. Karolina Grodziska-Ożóg, Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1939), wyd. II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987, s. 100
  7. Wojewódzki Szpital Obserwacyjno-Zakaźny im. Tadeusza Browicza [online], www.wsoz.pl [dostęp 2023-11-05].
  8. Browicza Tadeusza, prof. Słupsk, Ulica, 76-200 [online], mapa.targeo.pl [dostęp 2023-11-05] (pol.).
  9. M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 434 „za zasługi na polu działalności pedagogicznej”.
  10. Tadeusz Browicz, Pasorzyty [!] roślinne w durze jelitowym [online], Odb.: Rozprawy i Sprawozdania Wydz. Matem.-Przyr. Akad. Umiej. w Krakowie. T. 1, Kraków 1874., polona.pl [dostęp 2020-01-17].
  11. Tadeusz Browicz, Szkice anatomiczno-patologiczne. Ser. 1 [online], polona.pl [dostęp 2020-01-17].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • R. Szymańska, M. Schmidt-Pospuła: Z historii badań Tadeusza Browicza (1847–1928) i Karola Kupfera (1829–1902) nad komórkami siateczkowo-śródbłonkowymi wątroby. Archiwum Historii Medycyny 1979.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]