Mosty koło Jabłonkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Mosty u Jablunkova)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mosty koło Jabłonkowa
Mosty u Jablunkova
gmina
Kościół św. Jadwigi Śląskiej
Kościół św. Jadwigi Śląskiej
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Powiat Frydek-Mistek
Historyczna ziemia Śląsk
Starosta Josef Szotkowski (2012)
Powierzchnia 33,95 km²
Populacja (2015)
• liczba ludności

3857[1]
Kod pocztowy 739 98
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba obrębów ewidencyjnych 4
Liczba części gminy 1
Liczba gmin katastralnych 1
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Mosty koło Jabłonkowa
Mosty koło Jabłonkowa
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Mosty koło Jabłonkowa
Mosty koło Jabłonkowa
Ziemia 49°32′N 18°45′E/49,526111 18,753611
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Mosty koło Jabłonkowa[2] (cz. Mosty u Jablunkova i) – wieś gminna i gmina na Śląsku Cieszyńskim w Czechach, w kraju morawsko-śląskim.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wieś ulokowała się w szerokim siodle Przełęczy Jabłonkowskiej oraz na jej północnym skłonie, opadającym ko dolinie Olzy. Na terenie gminy znajduje się rezerwat przyrody Vřesová stráň.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi wiąże się ze starym szlakiem handlowym, biegnącym z Węgier przez Przełęcz Jabłonkowską na Śląsk. Dawna droga, zwana "furmańcem", schodziła z przełęczy na pn. wzdłuż potoku Osetnica, płynącego tu zakolami wśród podmokłego gruntu. Aby utrzymać przejezdność drogi, jej odcinek dł. ok. 4 km "moszczono" układanymi w poprzek, jeden przy drugim, drewnianymi dylami. Prace te wykonywali początkowo w ramach powinności na rzecz księcia cieszyńskiego "mościorze" albo "mostorze" z różnych wsi w dolinie Olzy. Po osadzeniu wsi przy tak "wymoszczonym" gościńcu obowiązek wykładania drewnem 2444 sążni traktu spadł na mieszkańców samych Mostów. W latach 1796-1799 wybudowano nową drogę, tzw. "cesarską", biegnącą przez Mosty zboczem ponad lewym brzegiem Osetnicy i nie wymagającą już moszczenia drewnem. Tym niemniej mieszkańców wsi aż do dziś nazywa się w całej okolicy "mościorzami" (nie zaś, zgodnie z regułami językowymi, "mościanami").

Początki wsi wiążą się z wybudowanymi na przełęczy w 1578 r., w obawie przed najazdami tureckimi, umocnieniami zwanymi szańcami jabłonkowskimi. Wieś założona została przez księcia cieszyńskiego zapewne w ostatnim dziesięcioleciu XVI w. W urbarzu z 1621 r. podano, że liczyła 26 starych osadników, 7 "nowaków" (nowych osadników) i 3 zupełnie nowo osadzonych. Jej mieszkańcy trudnili się rolnictwem, a od poł. XVII w. również szałaśnictwem. Pierwsze wzmianki o hodowli bydła w Mostach pochodzą z 1647 roku; pierwszy sałasz dla bydła wałaskiego założył Adam Kohut.

Pieczęć gminna pochodzi z 1767 roku. W 1776 roku we wsi założono karczmę zwaną Szura, w 1785 roku parafię, a w 1786 - szkołę katolicką.

W 1938 r. miejscowość wraz z Zaolziem została przyłączona do Polski. Nocą z 25 na 26 sierpnia 1939 r., na miejscową stację kolejową i tunel pod Przełęczą Jabłonkowską napadła z terenu Słowacji niemiecka bojówka pod dowództwem Hansa Albrechta Herznera. Z racji tego "Incydentu jabłonkowskiego" Mosty uznawane są za miejscowość, w której praktycznie rozpoczęła się II wojna światowa.

W pd. części wsi, w osiedlu zwanym Szańce, pozostałości wspomnianych wyżej umocnień. We wsi znajduje się kościół św. Jadwigi z 1768 roku, a na szańcach kaplica św. Piotra i Pawła.

Do 2007 r. w Mostach zlokalizowane było także drogowe i kolejowe przejście graniczne na Słowację.

Początkowo miejscowa ludność używała nazw Mosty i Mosty Jabłonkowskie, natomiast w języku niemieckim na pierwszych pieczęciach gminnych występowała nazwa Mosty bey Gablunkau[3], później wraz ze zmianą pisowni Mosty bei Jablunkau, dopiero w okresie II wojny światowej zaczęto używać Mosty in den Beskiden.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Český statistický úřad: Informativní počet občanů v ČR ve všech obcích, v obcích 3. typu a v městských částech (cz.). W: Počty obyvatel v obcích [on-line]. Ministerstvo vnitra České republiky, 2015-01-01. [dostęp 2015-04-08].
  2. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa, Część I, 2009 Publikacja w formacie PDF
  3. M. Gumowski, Herby i pieczęcie miejscowości województwa śląskiego z 438 rycinami, Katowice 1939, s. 183.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Popiołek Franciszek: Historia osadnictwa w Beskidzie Śląskim, Katowice 1939, s. 188-198;
  • Rusnok Jan: Most pod Jabłonkowem, w: "Poglądy" R. XIX (1981), nr 1 (437), s. 6-7.