Siemianowice Śląskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siemianowice Śląskie
miasto na prawach powiatu
Ilustracja
Park Tradycji w szybie Krystyn dawnej kopalni Siemianowice, pałac Mieroszewskich, kościół Św. Krzyża, budynek Urzędu Miasta przy placu Wolności, kościół św. Michała Archanioła, pałac Rheinbabenów (Zameczek), skwer Laura (w tle kościół św. Antoniego z Padwy)
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Konurbacja górnośląska
Data założenia 1178
Prawa miejskie 1932
Prezydent Rafał Piech
Powierzchnia 25,52[1] km²
Wysokość 265-320[2] m n.p.m.
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

66 841[3]
2621,2 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 41-100, 41-103 i 41-106
Tablice rejestracyjne SI
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Siemianowice Śląskie
Siemianowice Śląskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Siemianowice Śląskie
Siemianowice Śląskie
Ziemia50°19′37″N 19°01′50″E/50,326944 19,030556
TERC (TERYT) 2474011
SIMC 0943150
Hasło promocyjne:
Siemianowice Śląskie. Na weekend i na całe życie![4]
Urząd miejski
ul. Jana Pawła II 10
41-100 Siemianowice Śląskie
Strona internetowa
BIP

Siemianowice Śląskie (śl. Siymianowicy, niem. Siemianowitz, Laurahütte; 1923–1927 Huta Laura-Siemianowice[5]) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, położone na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, położone nad rzeką Brynicą, na Wyżynie Śląskiej, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Jest jednym z ośrodków centralnych konurbacji górnośląskiej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Siemianowice Śląskie położone jest w południowej Polsce, w środkowej części województwa śląskiego i Górnego Śląska, w odległości około 4 kilometrów od stolichy województwa - Katowic[6]. Pod względem regionów geograficznych leżą na Wyżynie Katowickiej będącej częścią Wyżyny Śląskiej. Siemianowice Śląskie jest miastem na prawach powiatu o powierzchni 25,54 km² (0,2% powierzchni województwa śląskiego)[1]. Miasto jest jednym z ośrodków centralnych konurbacji górnośląskiej oraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii[7].

Siemianowice Śląskie graniczą z następującymi miastami:

  • od północy z Piekarami Śląskimi, Wojkowicami i Będzinem[6]; granica biegnie wzdłuż drogi krajowej nr 94, po czym od skrzyżowania z ul. Tarnogórską i Wrocławską biegnie w kierunku północno-wschodnim[8] przez pola w rejonie Bańgowa i Przełajki oraz wzdłuż Brynicy[6],
  • od wschodu z Czeladzią; granica biegnie wzdłuż Brynicy[6], po czym na wysokości Rowu Michałkowickiego biegnie na południe równolegle do Parku Pszczelnik, ul. Cmentarnej[8] i przez nieużytki[6],
  • od południa z Parkiem Śląskim w Chorzowie[8] i Katowicami; granica biegnie wzdłuż ulicy Telewizyjnej w Katowicach oraz przez hałdy i tereny przemysłowe[6] (rejon ul. Chemicznej i Budowlanej)[8],
  • od zachodu z Chorzowem[6]; granica biegnie równolegle do ul. Panty Śląskie i Władysława Łokietka[8], a dalej przez pola uprawne w rejonie Bytkowa i Michałkowic[6].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Siemianowice Śląskie zajmują powierzchnię 25,5 km² i podzielone są na 5 dzielnic administracyjnych:

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Geologia i rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

Widok na Osiedle Węzłowiec w Bytkowie; na pierwszym planie widoczna wykształcona, pagórkowata rzeźba terenu Wyżyny Katowickiej

Siemianowice Śląskie leżą na garbie chorzowsko-bytomskim, który leży na Wyżynie Katowickiej będącej częścią Wyżyny Śląskiej[2], na terenie Górnego Śląska. Miasto położone jest na terenie charakteryzującym się słabym naturalnym rozwinięciem rzeźby, jednak jest dość urozmaicona. Znajdują się liczne niecki, rowy, doliny rzeczne oraz łagodne wzgórza. Przez miasto przepływa Brynica oraz kilka mniejszych rzek[9].

Najwyższe wzniesienie znajduje się w Bytkowie – 320 m n.p.m., a najniższe punkty Siemianowic leżą na terenie dawnych Sadzawek i w dolinie Brynicy – najniższy punkt wysokości 260 m n.p.m.[2] W topografii Siemianowic znaczną rolę odgrywają obok form naturalnych także formy będące rezultatem działalności człowieka. Są to hałdy, zwałowiska skały płonnej[10]. Istnieją również zagłębienia powierzchni będące rezultatem: eksploatacji piasku i węgla. Pod względem geologicznym, Siemianowice położone są w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym, obejmującym cały Górnośląski Okręg Przemysłowy i Rybnicki Okręg Węglowy. Siemianowice graniczą z: Katowicami, Chorzowem, Będzinem, Czeladzią, Piekarami Śląskimi i Wojkowicami.

Głównym surowcem mineralnym wydobywanym w mieście był węgiel kamienny, a na północy rudy cynku i ołowiu. Oba surowce eksploatowane były metodą podziemną. Metodą odkrywkową wydobywane były gliny, piasek oraz wapienie. W złożu, w pokładach pozostało 51,3 mln ton węgla zasobów pozabilansowych, w tym grupy A – 29,6 mln ton i B – 21,7 mln ton[11].

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Gleby w Siemianowicach Śląskich najczęściej wykształcone są na podłożu czwartorzędowych osadów wodno-lodowcowych, czyli piasków, gliny oraz iłów[12]. Podglebie utworzone z glin, glin piaszczystych, rzadziej z iłów, stanowi warstwę nieprzepuszczalną dla wód opadowych infiltrujących w głąb. W takich miejscach powstają stałe lub czasowo występujące strefy zawilgoceń i podtopień warstwy glebowej. Na podłożu holoceńskich osadów rzecznych (piaski, żwiry) na tarasie rzeki Brynicy w okolicach Bańgowa i Przełajki wykształciły się mady. Na podłożu triasowych skał węglanowych (wapienie, dolomity, margle) wykształciły się rędziny. Na północ od parku Pszczelnik, w Bańgowie i Przełajce na podłożu triasowych skał węglanowych (wapienie, dolomity, margle) wykształciły się również rędziny. Natomiast w Michałkowicach jest gleba triasu środkowego, czyli wapień muszlowy oraz triasu dolnego, czyli ret. Rędziny są najbardziej urodzajnymi glebami w Siemianowicach, generalnie przeważają w nim jednak gleby gliniasto-piaszczyste średniej i gorszej jakości[13]. Na znacznej powierzchni miasta, a przede wszystkim na południu gleba jest zdegradowana w wyniku działalności przemysłu ciężkiego. Głównymi źródłami skażeń gleb są: składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych, emisje gazów i pyłów oraz ścieki przemysłowe. Największym problemem Siemianowickich gleb są skażenia metalami ciężkimi (kadmem, ołowiem i cynkiem)[14].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat miasta cechuje się pewną przewagą klimatu oceanicznego nad kontynentalnym. Maksymalna temperatura występuje najczęściej w lipcu i o kilka stopni przekracza 30 °C. Minimalna temperatura zdarza się w styczniu lub lutym i sięga około –20 °C. Średnia roczna temperatura oscyluje wokół 8 °C. Opady w mieście wynoszą przeciętnie 660–700 mm rocznie, a najbardziej deszczowym miesiącem jest lipiec. W mieście dominuje wiatr o kierunku południowo-zachodnim i zachodnim. Klimat Siemianowic był na przestrzeni XIX i XX zachwiany przez zanieczyszczenia atmosfery, zadymienia i zapylenia[10]. Po upadku przemysłu ciężkiego, powietrze oczyściło się[15].

Hydrologia[edytuj | edytuj kod]

Staw Brysiowy w Bytkowie

Miasto w całości zlokalizowane jest w dorzeczu Wisły, oprócz północno-zachodniej części Michałkowic gdzie niewielki fragment dorzecza rzeki Odry (zlewnia Bytomki). Dział wodny I rzędu rozgraniczający oba dorzecza w Siemianowicach ma jednak przebieg niepewny, z powodu deformacji wywołanych działalnością górniczą. Dorzecze rzeki Wisły w granicach miasta to prawie wyłącznie fragment zlewni rzeki Brynicy, która stanowi północno-wschodnią granicę miasta na Przełajce i częściowo na Bańgowie[16]. W całym mieście uchodzi do Brynicy tylko jeden ciek wodny – Rów Michałkowicki, który stanowi prawy dopływ rzeki. W południowo-wschodniej części miasta istnieje, również prawobrzeżny, dopływ rzeki Brynicy – Rów Siemianowicki, który uchodzi do tej rzeki już na terenie sąsiedniego miasta Katowice. Wymienione cieki wodne są bardzo zanieczyszczone z powodu wpuszczania do nich ścieków przemysłowych i komunalnych[17].

Na terenie Siemianowic Śląskich znajduje się kilkadziesiąt zbiorników wody stojącej. Są to jednak zbiorniki sztuczne. W większości są to zbiorniki podpoziomowe o konstrukcji ziemnej, w których utrzymywanie się wody jest możliwe na skutek zalegania w podłożu warstw gleby słabo przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych. Znaczna część zalewisk powstała w wyniku prowadzonego wydobycia węgla. Ważnym problemem tychże zbiorników jest niedobór wody i wysychanie. Jest to często spowodowane zaprzestaniem dostarczania wód podziemnych z zamkniętych kopalni. Liczba bakterii coli, coli typu kałowego, paciorkowców kałowych i innych niebezpiecznych dla zdrowia jest w siemianowickich zbiornikach często znacznie przekroczona i nie ma możliwości kąpieli i korzystania z wód w celach rekreacyjnych[18].

Przyroda i ochrona środowiska[edytuj | edytuj kod]

Udział terenów zielonych szacuje się na 45% powierzchni miasta, co stawia Siemianowice Śląskie pod tym względem na jednej z czołowych pozycji w aglomeracji katowickiej. W mieście żyje 10 gatunków płazów zaliczanych do grupy bioindykatorów. Do najczęściej spotykanych należą m.in. traszka grzebieniasta, kumak nizinny, ropucha szara, rzekotka drzewna i żaba wodna[19]. Z występujących w mieście gadów najłatwiej zaobserwować jaszczurkę zwinkę, w Małym Stawie Brysiowym można natomiast zaobserwować zaskrońca zwyczajnego. Najpospolitsze ptaki to m.in. kaczka krzyżówka, bażant, łyska, gołąb miejski i sierpówka (łącznie 90 gatunków ptaków). Ze ssaków owadożernych spotkać można jeża, kreta oraz ryjówkę aksamitną. Ponadto w mieście żyją również nietoperze oraz łasice. Najliczniej reprezentowany jest rząd gryzoni – występują ssaki takie jak: mysz polna, szczur wędrowny, nornik, wiewiórka, karczownik ziemnowodny, piżmak czy chomik europejski. Na terenie Siemianowic Śląskich można spotkać także zająca szaraka i sarnę – jako jedynego ssaka średniej wielkości, oraz dzika[19].

Fragment Parku Miejskiego

W Siemianowicach występuje 21 gatunków roślin chronionych.

W granicach Siemianowic Śląskich znajdują się następujące parki oraz obszary zieleni urządzonej:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok na hutę Laura w XIX wieku

Siemianowice Śląskie uzyskały prawa miejskie w 1932 roku, gmina miała wówczas 43 tys. mieszkańców i uchodziła za największą wieś w Europie. Dzieje miejscowości sięgają jednak średniowiecza. Były wówczas niewielką osadą dworską. Pod koniec XVIII wieku zaczął się rozwijać przemysł górniczy. Przełomowym momentem w dziejach Siemianowic była decyzja hrabiego Łazarza III Henckel von Donnersmarcka, tytularnego wolnego pana stanowego na ziemi bytomskiej, o uczynieniu tutejszego pałacu swoją siedzibą. Zainicjował on intensywny rozwój przemysłu, który kontynuowali kolejni spadkobiercy. Na przełomie XIX i XX wieku Siemianowice charakteryzowały się już intensywnie rozwiniętą zabudową miejską, chociaż pozostawały formalnie jedną z największych wsi Europy. Po II wojnie światowej nadal trwał szybki rozwój miasta, zaczęły powstawać nowe osiedla i ciągle rozwijały się kopalnie i huty[22]. Po transformacji w 1989 roku w mieście prawie upadł przemysł ciężki, panowało duże bezrobocie. Bezrobocie systematycznie spadało i w 2018 roku wynosiło 7,3%, podczas gdy średnia dla województwa śląskiego wynosiła wóczas 5,3%[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa „Siemianowice” na mapie z 1792 roku
Pochodzenie nazwy Siemianowice nie jest do końca wyjaśnione. Najbardziej prawdopodobne są:
  • od początkowych słów śląskiego wyrażenia "sie mi tak zdowo" (tak mnie się wydaje)
  • od siedmiu chat, które nazwano Siedminowice/Siedmionowice
  • od legendy o Siemionie/Siemianie, Michale i Macieju lub Siemionie/Siemianie, Michale i Jakubie
  • od nazwy „ziemia nawa”, czyli ziemia wydarta wodzie

[potrzebny przypis]

W 1923 roku utworzono gminę Huta Laura-Siemianowice, łącząc gminy: Siemianowice i Huta Laura[23]. Nazwę gminy zmieniono 23 lutego 1927 roku na Siemianowice Śląskie[5].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 69 539 100 36 295 52% 33 244 48%
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
2727,0 1423,3 1303,7

Dane na 31 grudnia 2012 rok. Źródło:[24]

Podczas Narodowego Spisu Powszechnego 2011 narodowość śląską podało 20 832 siemianowiczan, czyli 29,7% mieszkańców miasta[25].

Piramida wieku mieszkańców Siemianowic Śląskich w 2014 roku[26]:

Piramida wieku Siemianowice Slaskie.png

Polityka i administracja[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Urzędu Miasta SIemianowice Śląskie przy ul. Jana Pawła II 10

Siemianowice Śląskie są miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Siemianowic Śląskich 23 radnych[27]. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym obecnie jest Rafał Piech. Siedzibą władz miasta jest Urząd Miasta przy ul. Jana Pawła II.

Miasto jest członkiem Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, Śląskiego Związku Gmin i Powiatów i Związku Miast Polskich.

Miasta partnerskie[28]:

Miasto Kraj Data podpisania umowy
Köthen Niemcy Niemcy 1993
Wattrelos Francja Francja 1993
Jabłonków Czechy Czechy 1998
Mohacz Węgry Węgry 1999
Câmpia Turzii Rumunia Rumunia 2001

Prezydenci Siemianowic Śląskich po 1989[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Prezydenci Siemianowic Śląskich.

Rada Miasta[edytuj | edytuj kod]

Rada Miasta Siemianowice Śląskie
Ugrupowanie 2002-2006[31] 2006-2010[32] 2010-2014[33] 2014-2018[34] 2018-2023[35]
Echo Siemianowic 6 - - - -
Razem dla Siemianowic 5 - - - -
Sojusz Lewicy Demokratycznej 4 (SLD-UP) 1 (LiD) 2 3 (SLD LR) 1 (SLD LR)
Siemianowicki Ruch Samorządowy 3 - - - -
Wspólnota 2 - - - -
Alternatywa dla Siemianowic Śląskich 2 - - - -
CSSM „Nasz Dom” 1 - - - -
Jacek Guzy i Forum Samorządowe - 8 7 5 -
Platforma Obywatelska - 7 6 5 4 (KO)
Prawo i Sprawiedliwość - 5 4 4 4
PSdR Siemianowic Śląskich - 2 - - -
Stowarzyszenie Mieszkańców Siemianowic - - 4 5 10
SIM i Autonomiści Śląscy - - - 1 -
Samorządowcy 2018 - - - - 3
Wspólnie dla Siemianowic - - - - 1

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Dawna kopalnia węgla kamiennego Siemianowice w 1939 roku

Gospodarka w Siemianowicach Śląskich zaczęła się rozwijać na dużą skalę od początku XIX wieku, wcześniej ludność miejscowa utrzymywała się głównie z rolnictwa, gospodarki leśnej i hodowli ryb. Intensywny rozwój gospodarczy w Siemianowicach wiąże się z otwarciem w 1786 roku pierwszej kopalni węgla kamiennego Leśna i pierwszej huty Hohenlohe w 1804 roku. W następnych dziesięcioleciach zaczęły powstawać kolejne huty, także cynku oraz kopalnie. W 1835 roku ukończono budowę huty Laura, której głównym udziałowcem był hrabia siemianowicki – Hugo Henckel von Donnersmarck, wnuk Łazarza III. Rozwój przemysłowy w Siemianowicach sprzyjał napływowi ludności. W latach 1853–1855 powstała kolej wąskotorowa z Tarnowskich Gór i Bytomia przez: Bytków, Hutę Laura, Hutę Jerzego aż do Brzęczkowic. W kolejnych latach XIX wieku na terenie dzisiejszych Siemianowic powstawały kolejne linie kolejowe, a przemysł dalej się rozwijał[36]. W 1868 roku powstała Fabryka Śrub i Nitów (obecnie funkcjonuje pod nazwą Fabryka Elementów Złącznych[37]).

Brama wjazdowa na teren firmy Fabud przy ul. Wyzwolenia

W 1869 roku Fitzner założył Fabrykę Kotłów Parowych, która funkcjonowała do wybuchu II wojny światowej, kiedy to produkcję przestawiono na produkcję broni. Po wojnie utrzymano ten stan o tyle, że fabryka funkcjonowała jako zakład wojskowy, m.in. naprawiano tabor, a z czasem zaczęto produkować pojazdy opancerzone. Przyjęto nazwę: Wojskowe Zakłady Mechaniczne (od sierpnia 2014 roku Rosomak)[38].

Po II wojnie światowej miasto liczyło ponad 82 tys. mieszkańców. Działały kopalnie, huty i inne zakłady. Przełom XX i XXI przyniósł w Siemianowicach, podobnie jak w okolicznych miastach Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego szereg niekorzystnych zmian. Zamknięta została jedna z największych w kraju kopalń – Siemianowice, a także nastąpiła likwidacja większości państwowych zakładów przemysłowych w tym Huty Jedność przekształconej w spółkę Skarbu Państwa[39].

W mieście w wyniku restrukturyzacji wystąpiły liczne problemy społeczne – spadek zaludnienia, wysokie bezrobocie strukturalne, emigracja zarobkowa młodych, wykształconych ludzi, masowe grabieże mienia na terenach poprzemysłowych i kolejowych. Niekorzystnym zmianom społecznym miasto przeciwdziałało, organizując dodatkowe kursy edukacyjne dla młodzieży, szkolenia dla bezrobotnych oraz budując nowe obiekty sportowe i zachęcając inwestorów[22]. W ostatnim okresie w mieście zainwestowały m.in. firmy Adient (powstały w 2006 roku producent części samochodowych)[40] i Ugine & Alz (obecnie ArcelorMittal Stainless Service)[41].

Transport i infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Ulica Henryka Krupanka (DK94) w Bańgowie

Siemianowice posiadają połączenia drogowe z resztą kraju dzięki położeniu w centrum Gónośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. W odległości około 30 km położony jest port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Przez miasto przebiega Droga Krajowa nr 94 ze Zgorzelca do Krakowa, Rzeszowa i dalej do Korczowej.

Do najważniejszych dróg w Siemianowicach Śląskich należą m.in. ulice: Jana Pawła II, Kościelna, 1 Maja, Michałkowicka, Elizy Orzeszkowej, Oświęcimska, Powstańców i Śląska, a także Plac Wolności[8].

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przez centrum miasta i Bytków przebiega dwutorowa linia kolejowa nr 161 Katowice Szopienice Północne-Chorzów Stary, na której znajduje się dworzec, od 1969 roku wykorzystywana jedynie w ruchu towarowym. W 2005 roku Polskie Koleje Państwowe wyburzyły zabytkowy budynek dworcowy z 1870 roku. W północnej części miasta przebiegają linie dawnej kolei piaskowej z Jaworzna i Łagiszy w kierunku Bytomia. Najbliższa stacja kolejowa czynna dla ruchu pasażerskiego znajduje się obecnie w Katowicach, w odległości 8 km od centrum miasta. W latach 1870–1968 miasto posiadało pasażerskie połączenia kolejowe.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2014 roku przy ul. Jana Pawła II oddano do użytku sanitarne lądowisko dla helikopterów.

Miejski transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

Tramwajem do Siemianowic można się dostać z Katowic do pętli przy placu Piotra Skargi w centrum miasta. W latach 1899–2009 funkcjonowało również połączenie tramwajowe z Chorzowem. Pierwszy międzymiastowy parowy tramwaj uruchomiono na trasie Siemianowice – Katowice w roku 1896, a w 1898 roku uruchomiono na tej trasie tramwaj elektryczny (jako pierwsze połączenie zelektryfikowane w aglomeracji). Na przełomie XIX i XX wieku w mieście funkcjonowała zajezdnia. Wielokrotnie planowano budowę połączeń tramwajowych z Siemianowic w kierunku Bytomia przez Michałkowice i Czeladź, ale planów nie zrealizowano.

Obecnie w mieście istnieją połączenia komunikacji autobusowej i tramwajowej, które są realizowane na zlecenie Zarządu Transportu Metropolitalnego.

Infrastruktura techniczna[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieją wodociągi, z których korzysta 98,8% mieszkańców; sieć kanalizacyjna i sieć gazownicza, z której korzysta 68,7% siemianowiczan; oczyszczalnia ścieków Centrum i zakład składowania definitywnego i utylizacji odpadów Landeco[42].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Miasto ma dużo familoków czy kamienic w centrum i Michałkowicach. W Centrum, Michałkowicach, Bytkowie i częściowo Bańgowie znajdują się osiedla bloków mieszkalnych wybudowanych przed 1990 rokiem. Rolniczy charakter nieznacznie zachował się w Michałkowicach, a w większej mierze na Bańgowie i Przełajce.

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

Zespół pałacowo-parkowy przy ul. Chopina
Pałac Rheinbabenów przy ul. Oświęcimskiej w Michałkowicach
Dom leśniczego i ogrodnika przy ul. Oświęcimskiej w Michałkowicach
  • Zespół pałacowo-parkowy (ul. Fryderyka Chopina) – jeden z największych pałaców w Polsce (największy na terenie województwa śląskiego)[43],
  • Pałac w Michałkowicach (Dom Technika Zameczek w Parku Górnik; ul. Oświęcimska) – dawny pałac Mieroszewskich, później Rheinbabenów; miejsce w których odbywają się imprezy kulturalne i koncerty[43],
  • Spichlerz (ul. Fryderyka Chopina 6) – budynek spichlerza, zbudowany przez hrabiego Henckel von Donnersmarcka, w XVIII wieku; obecnie służy jako siedziba Muzeum Miejskiego[44],
  • Pałacyk romantyczny z XIX wieku w Parku Górnik – przypominający zamek budynek w którym mieszkał ogrodnik opiekujący się parkiem otaczającym Pałac w Michałkowicach[43],
  • Kościół pw. św. Krzyża z XIX wieku (ul. Powstańców 2)[43],
  • Kościół pw. św. Michała Archanioła (ul. Kościelna 1)[43],
  • Kościół ewangelicki im. Marcina Lutra (ul. Stanisława Wyspiańskiego)[43],
  • Kościół św. Antoniego z Padwy (ul. ks. Jana Kapicy)[43],
  • Figura św. Jana Nepomucena (róg ul. Śląskiej i Parkowej)[43],
  • Krzyż przy ul. Watoły[43],
  • Cmentarz choleryczny na Sośniej Górze[43],
  • Ratusz w Siemianowicach Śląskich przy ul. Jana Pawła II 10[45],
  • Ratusz dawnej gminy Huta Laura (ul. Jana III Sobieskiego 2)[43],
  • Willa przemysłowca Wilhelma Fitznera, tzw. Willa Fitznera (ul. Fitznerów 3); obecnie jedna z placówek Siemianowickiego Centrum Kultury[43],
  • Biurowiec fabryki kotłów parowych Fitznera (ul. Powstańców 10)[43],
  • Tzw. willa burmistrza Huty Laura (ul Szkolna 2)[43],
  • Centrum Leczenia Oparzeń (ul. Jana Pawła II 2)[43],
  • Budynek poczty głównej (ul. Śląska 26)[43],
  • Pływalnia Miejska (ul. Jana Nepomucena Śniadeckiego 11)[43],
  • Siemianowickie Centrum Kultury (ul. Niepodległości 45; dawna gospoda Adolfa Geislera)[43],
  • Kompleks dawnego browaru (u. Browarowa 1)[46],
  • Dawna willa dyrektora kopalni Max (ul. Oświęcimska 2)[47],
  • Budynek dyrekcji kopalni przy ul. Olimpijskiej[43],
  • Cmentarz ewangelicki przy ul. Szyb Pszczelnik[43].

Miejsca Pamięci Narodowej[edytuj | edytuj kod]

Grób Nieznanego Żołnierza
  • Grób Nieznanego Żołnierza – znajduje się na Placu Wolności. Widnieje na nim napis: „Nieznanemu żołnierzowi poległemu w walkach o wolność Polski w hołdzie wdzięczni mieszkańcy Siemianowic Śl. 1 XI 1945 r.”[48],
  • Pomnik Czynu Powstańczego – znajduje się również na Placu Wolności. Wyryte jest na nim 27 nazwisk ludzi poległych w Powstaniach Śląskich[48],
  • Pomnik Wojciecha Korfantego – usytuowany przy zbiegu ulic Chopina i Sportowców. Został ofiarowany dyktatorowi III powstania śląskiego w jego 65. rocznicę[48],
  • Pomnik Obrońców Kopalni Michał – ustawiony jest przy murach kopalni Michał; w Michałkowicach. Wyryte są na nim słowa: Chwała poległym bohaterom, a także 11 nazwisk poległych obrońców[48],
  • Tablica Patriotów – wmurowana jest w ścianę dawnego budynku dyrekcji Huty Jedność przy ul. Fitznerów. Wyryty napis na tablicy głosi: Na wieczną chwałę patriotom polskim zamordowanym i katowanym przez zbirów hitlerowskich w latach 1939–1944[48],
  • Pomnik Czynu Niepodległościowego – mieści się on na placu Piotra Skargi, upamiętnia on czterech wybitnych siemianowickich dowódców: pułkownika Jana Emila Stanka, podpułkownika Tadeusza Majcherczyka-Zdana oraz podporuczników Karola Gajdzika i Walentego Fojkisa[48].

Kultura i media[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Miejskie w Siemianowicach Śląskich
Siemianowicki amfiteatr

Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji Pszczelnik posiada: korty tenisowe, boiska piłkarskie, basen odkryty, halę sportową. MOSiR Michał wyposażony jest w basen kryty ze zjeżdżalnią o długości 86 m, sauną i jacuzzi oraz halę sportowo-widowiskową. Miasto posiada również boisko do hokeja na trawie, strzelnicę myśliwską, pole golfowe, kręgielnie i centrum rozrywki, amfiteatr w Parku Miejskim i 100-letnią pływalnię. Od 1966 roku w Siemianowicach działa Muzeum Miejskie znajdujące się w zabytkowym budynku z XVIII wieku, ze stałą wystawą rzeźb w węglu i innymi przedstawiającymi historię, kulturę miasta i Górnego Śląska[44].

Muzea i ośrodki kultury:

  • Muzeum Miejskie[44],
  • Siemianowickie Centrum Kultury (ul. Niepodległości 45)
  • Siemianowickie Centrum Kultury Willa Fitznera,
  • Młodzieżowy Dom Kultury im. Jordana,
  • Siemianowickie Centrum Kultury Jarzębina,
  • Dom Kultury Chemik,
  • Miejska Biblioteka Publiczna (al. Sportowców 3)[49]

Lokalne media[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Zachodni (dziennik), Siemianowice Śląskie (piątkowy dodatek tygodniowy ukazujący w latach 2013–2018)[50]
  • Głos Miasta (miesięcznik)[51],
  • Życie Siemianowic (tygodnik)[52],
  • Nowe Echo Siemianowic (miesięcznik)[53],
  • Wolne Siemianowice (miesięcznik)[54],

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa nr 11 im. J. Słowackiego

Pierwsza przykościelna szkoła w Siemianowicach Śląskich i okolicy powstała w 1421 roku w Michałkowicach w miejscu dzisiejszego skrzyżowania ulicy Kościelnej i ulicy Elizy Orzeszkowej.

Według stanu z 31 grudnia 2018 roku w Siemianowicach Śląskich znajduje się 19 przedszkoli, do których uczęszczało 2112 dzieci, 14 szkół podstawowych, w których uczyło się 4870 uczniów, 8 liceów ogólnokształcących, w których kształciło się 526 uczniów, 2 technika z 459 uczniami i 3 szkoły branżowe I stopnia, do których uczęszczało 127 uczniów[26].

W poziomie wykształcenia mieszkańców Siemianowic Śląskich, według danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku, 15,7% obywateli posiadało wykształcenie wyższe, 2,3% policealne, 31,4% średnie ogólnokształcące i zawodowe, 27,8% zasadnicze zawodowe, a reszta mieszkańców miało wykształcenie na niższym poziomie[26].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół Świętego Krzyża
Kościół Ducha Świętego przy ul. Węglowej w Bytkowie

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Kościół rzymskokatolicki (Dekanat Siemianowice Śląskie):

Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP:

Świadkowie Jehowy[64]:

  • zbór Bytków,
  • zbór Miasto,
  • zbór Michałkowice,
  • zbór Tuwim z Salą Królestwa ul. Hermana Wróbla-Korfantego 14.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Kompleks sportowy Michał przy ul. Elizy Orzeszkowej
Pole golfowe Śląskiego Klubu Golfowego
  • Miejski Klub Sportowy Siemianowice Śląskie, założony 20 marca 1945 roku jako Siemianowiczanka[65] obejmuje sekcję piłki ręcznej (obecnie bez drużyny seniorskiej), piłki nożnej, hokeja na trawie, tenisa stołowego. Hala sportowa (Hala Kompleksu Michał) znajduje się przy ul. Elizy Orzeszkowej 1, a stadion MOSiR mieszczący 1000 osób (136 siedzących) w parku Pszczelnik,
  • Futsal Club Siemianowice Śląskie to klub Futsalowy założony w 1995 roku pod nazwą „Zryw”,
  • Mustangi Michałkowickie to klub hokeja na trawie założony w 1993 r., korzystający ze stadionu kompleksu Siemion ze sztuczną nawierzchnią.
  • Międzyszkolny Klub Sportowy START Michałkowice to klub piłki ręcznej, założony w 2000 roku, zajmuje się szkoleniem dzieci od kategorii wiekowej młodziczek, drużyna seniorska występuje w II Lidze Kobiet w rozgrywkach PZPR; gra i trenuje w hali sportowej kompleksu Michał,
  • Volley Club „Górnik” Siemianowice Śląskie to klub Siatkarski trenuje i gra na hali sportowej kompleksu Michał,
  • Międzyszkolny Uczniowski Klub Sportowy „Michałkowice” to klub siatkarski zajmujący się szkoleniem dzieci i młodzieży, grający w hali sportowej Kompleksu Sportowego Michał,
  • Uczniowskie kluby sportowe: Wodnik, Jedność, Wołodyjowski (szermierka, przy SP4 w Michałkowicach).

Ośrodki sportowe:

  • Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji Pszczelnik,
  • Kompleks Sportowy Siemion,
  • Kompleks Sportowy Michał,

Trasy rowerowe:

  • w Parku Górnik,
  • w okolicach stawu pod Chorzowem,
  • w Lasku Bytkowskim,
  • w Alpach Wełnowieckich,
  • w Parku Miejskim,
  • w okolicach Bażantarni,
  • w Pszczelniku,
  • na Przełajce, w okolicy Brynicy.

Inne:

  • pole golfowe,
  • kręgielnia Renoma,
  • strzelnica myśliwska.

Służba zdrowia[edytuj | edytuj kod]

Szpital Miejski w Siemianowicach Śląskich przy ul. 1 Maja

Siemianowicki Szpital Miejski powstał na bazie szpitali, które uruchomiono w latach międzywojennych. Szpital nr 1 przy ul. Jana Pawła II 1a – powstał na bazie szpitala Spółki brackiej, Szpital Miejski przy ul. 1 Maja 9 – na bazie zakładu leczniczego ówczesnej huty Laura (obecna Huta Jedność).

W mieście znajduje się również jedna z najnowocześniejszych w Europie i najnowocześniejsza w Polsce klinika leczenia oparzeń, która powstała w zabytkowym budynku szpitala Spółki brackiej, tuż obok Szpitala Miejskiego.

W skład szpitala wchodzą:

  • Izba przyjęć z ambulatorium
  • Oddział anestezjologii i intensywnej opieki medycznej
  • Oddział Chirurgii Plastycznej i Rekonstrukcyjnej
  • Oddział leczenia oparzeń
  • Oddział Rehabilitacji
  • Poradnia chirurgii ogólnej
  • Poradnia chirurgii plastycznej i rekonstrukcyjnej
  • Poradnia chorób wewnętrznych
  • Poradnia leczenia oparzeń
  • Pracownia hiperbarii tlenowej

Siemianowiczanie[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Siemianowicami Śląskimi.

Urodzeni w Siemianowicach Śląskich[edytuj | edytuj kod]

Artyści:

Sportowcy:

Kapłani:

Politycy:

Inni:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Opis... 2003 ↓, s. 9.
  2. a b c Opis... 2003 ↓, s. 15.
  3. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  4. a b Urząd Miasta Siemianowice Śląskie: Miasto (pol.). www.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-10].
  5. a b Dz.U. Śl. 1927 Nr 5, poz. 9.
  6. a b c d e f g h Opis... 2003 ↓, s. 8.
  7. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia: Metropolia dziś (pol.). metropoliagzm.pl. [dostęp 2020-10-11].
  8. a b c d e f OpenStreetMap. Mapa Podstawowa (pol.). www.openstreetmap.org. [dostęp 2020-10-11].
  9. Anna Wantuch; Joanna Cudak; Igor Brodziński; Lidia Razowska-Jaworek: Siemianowice Śląskie. [dostęp 2020-10-11].
  10. a b Opis... 2003 ↓, s. 16.
  11. Opis... 2003 ↓, s. 74.
  12. Opis... 2003 ↓, s. 69.
  13. Opis... 2003 ↓, s. 70.
  14. Opis... 2003 ↓, s. 71.
  15. Opis... 2003 ↓, s. 17.
  16. Opis... 2003 ↓, s. 58.
  17. Opis... 2003 ↓, s. 59.
  18. Opis... 2003 ↓, s. 61.
  19. a b Opis... 2003 ↓, s. 83.
  20. a b c d e Opis... 2003 ↓, s. 88.
  21. a b Opis... 2003 ↓, s. 84.
  22. a b Urząd Miasta Siemianowice Śląskie: Historia (pol.). www.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  23. Urząd Miasta Siemianowice Śląskie, Lokalny program rewitalizacji dla Miasta Siemianowice Śląskie na lata 2007-2013, Załącznik nr 1 do uchwały nr 559/2009 Rady Miasta Siemianowice Śląskie z dnia 26 listopada 2009 roku (pol.).
  24. Główny Urząd Statystyczny: Bank Danych Lokalnych. Dane 2012 rok (pol.). bdl.stat.gov.pl. [dostęp 2020-10-11].
  25. Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej: Narodowość śląska w powiatach wg GUS (pol.). slonzoki.org, 2013-07-26. [dostęp 2020-10-11].
  26. a b c Siemianowice Śląskie w liczbach (pol.). www.polskawliczbach.pl. [dostęp 2020-10-11].
  27. Wojewoda Śląski, ZARZĄDZENIE NR 111 WOJEWODY ŚLĄSKIEGO z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie ustalenia liczby radnych wybieranych do rad gmin województwa śląskiego na okres kadencji 2010- 2014, Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062, 8 kwietnia 2010 (pol.).
  28. Urząd Miasta Siemianowice Śląskie: Miasta partnerskie (pol.). www.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  29. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe 2014 (pol.). 2014-12-01. [dostęp 2014-12-01].
  30. Siemianowice.net.pl, Rafał Piech zostaje prezydentem z rekordowym poparciem - Siemianowice Śląskie informacje, siemianowice.net.pl [dostęp 2018-11-05].
  31. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe, wybory2002.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  32. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza, wybory2006.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26] (pol.).
  33. Dituel Sp., Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo śląskie - - m. Siemianowice Śląskie, wybory2010.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  34. PKW | Samorząd 2014, samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  35. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-26].
  36. Blog o Siemianowicach Śląskich: KALENDARIUM (pol.). siemianowice.slask.pl. [dostęp 2020-10-11].
  37. Fabryka Elementów Złącznych: Historia firmy (pol.). fez.pl. [dostęp 2020-10-11].
  38. ROSOMAK: Historia (pol.). www.rosomaksa.pl. [dostęp 2020-10-11].
  39. Magdalena Mikrut-Majeranek: Huta Jedność: zmierzch stalowego tytana (pol.). dziennikzachodni.pl, 2016-04-07. [dostęp 2020-10-11].
  40. Adient: Adient Siemianowice (pol.). www.adient.com. [dostęp 2020-10-11].
  41. Aperam (ang.). www.aperam.com. [dostęp 2020-10-11].
  42. Opis... 2003 ↓, s. 11.
  43. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Urząd Miasta Siemianowice Śląskie: Wykaz obiektów zabytkowych na terenie Siemianowic Śląskich (pol.). www.um.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  44. a b c Urząd Miasta Siemianowice Śląskie: Spichlerz - siedziba Muzeum Miejskiego (pol.). www.siemianowice.pl/. [dostęp 2020-10-11].
  45. Urząd Miasta Siemianowice Śląskie: Ratusz (pol.). www.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  46. Roman Żyła: Historia browaru Siemianowice-Laurahütte (pol.). krajoznawca.org. [dostęp 2020-10-11].
  47. Polska Niezwykła: Dawna Willa dyrektora kopalni Max (pol.). www.polskaniezwykla.pl. [dostęp 2020-10-11].
  48. a b c d e f Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach: Ewidencja miejsc pamięci województwa śląskiego: miasto Siemianowice Śląskie (pol.). www.katowice.uw.gov.pl. [dostęp 2020-10-11].
  49. Miejska Biblioteka Publiczna im. Anny Szaneckiej (pol.). www.mbpsiemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  50. OPAC WWW, opacwww.bs.katowice.pl [dostęp 2020-01-06].
  51. Urząd Miasta Siemianowice Śląskie: Głos Miasta (pol.). www.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  52. Śląska Biblioteka Cyfrowa: Życie Siemianowic (pol.). www.sbc.org.pl. [dostęp 2020-10-11].
  53. Nowe ECHO Siemianowic (pol.). www.facebook.com. [dostęp 2020-10-11].
  54. Wolne Siemianowice (pol.). www.wolnesiemianowice.pl/. [dostęp 2020-10-11].
  55. Rzymsko-Katolicka Parafia św. Michała Archanioła: Kontakt (pol.). michalkowice.ihs.pl. [dostęp 2020-10-11].
  56. Rzymskokatolicka Parafia Zmartwychwstania Pańskiego: Kontakt (pol.). www.zmartwychwstanie-siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  57. Rzymskokatolicka Parafia Krzyża Świętego: Kontakt (pol.). www.krzyz.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  58. SIEMIANOWICE ŚLĄSKIE, Świętego Antoniego z Padwy: Kontakt (pol.). swantoni.my.wiara.pl. [dostęp 2020-10-11].
  59. Rzymskokatolicka Parafia p.w. Ducha Świętego: Kontakt (pol.). www.parafia.bytkow.pl. [dostęp 2020-10-11].
  60. RZYMSKOKATOLICKA PARAFIA ŚW. JANA SARKANDRA: Kontakt (pol.). jansarkander.pl. [dostęp 2020-10-11].
  61. SIEMIANOWICE ŚLĄSKIE - PRZEŁAJKA, Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny: Kontakt (pol.). www.parafiaprzelajka.siemianowice.pl. [dostęp 2020-10-11].
  62. Archidiecezja katowicka: Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny - Siemianowice Śląskie Bańgów (pol.). archidiecezjakatowicka.pl. [dostęp 2020-10-11].
  63. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Siemianowicach Śląskich (pol.). www.mmj.pl. [dostęp 2020-10-11].
  64. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-10-11].
  65. MKS Siemianowice Śląskie, www.90minut.pl [dostęp 2020-10-11] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Antoni Halor, Przewodnik siemianowicki. Wędrówki po mieście i okolicy, wyd. pierwsze, Siemianowice Śląskie: Urząd Miasta Siemianowice Śląskie, 2000, ISBN 83-913068-1-X (pol.).
  2. Opis istniejącego stanu poszczególnych elementów środowiska. Etap I programu ochrony środowiska zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo ochrony środowiska wraz z programem gospodarki odpadami dla miasta Siemianowice Śląskie, www.um.siemianowice.pl, 2003 (pol.).
  3. Opracowanie ekofizjograficzne podstawowe na potrzeby studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Siemianowice Śląskie, Siemianowice Śląskie 2019 (pol.).
  4. Henryk Rechowicz (red.), Siemianowice. Zarys rozwoju miasta, Katowice: Śląski Instytut Naukowy w Katowicach. Wydawnictwo „Śląsk”, 1969 (pol.).
  5. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Siemianowice Śląskie, Załącznik do Uchwały nr 74/2019 Rady Miasta Siemianowic Śląskich z dnia 23 maja 2019 r. w sprawie uchwalenia zmiany „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Siemianowice Śląskie”, Siemianowice Śląskie 2019 (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]