Schronisko PTTK Szyndzielnia
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Pasmo | |
Wysokość |
1001 m n.p.m. |
Data otwarcia |
18 lipca 1897 |
Właściciel | |
Położenie na mapie Beskidu Śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Schronisko_na_Szyndzielni_B%C5%9A4.jpg/240px-Schronisko_na_Szyndzielni_B%C5%9A4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Schronisko_na_Szyndzielni_B%C5%9A4_%283%29.jpg/240px-Schronisko_na_Szyndzielni_B%C5%9A4_%283%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Szyndzielnia-1907.jpg/242px-Szyndzielnia-1907.jpg)
Schronisko PTTK Szyndzielnia (niem. Kamitzerplatte) – górskie schronisko turystyczne Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego pod szczytem Szyndzielni, w północno-wschodniej części Beskidu Śląskiego. Położone na wysokości 1001 m n.p.m. Pierwsze murowane schronisko w tym paśmie górskim, oddane do użytku w 1897[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Decyzję o budowie schroniska na podjęła bielska sekcja niemieckiego Beskidenverein (Sektion Bielitz-Biala des Beskidenvereins) po pożarze schroniska „Klementynówka” nieopodal Klimczoka. Budowę rozpoczęto w 1896, a zakończono w lipcu 1897. Schronisko zbudowane zostało według projektu miejscowego działacza Beskidenvereinu, Wilhelma Schlesingera, przez firmę bielskiego architekta Karola Korna w mieszanej konstrukcji murowano-drewnianej. Na wzór schronisk alpejskich posiadało charakterystyczną wieżyczkę w której umieszczano dzwon, a w nocy stawiano zapalone światło[2].
Schronisko poświęcono 17, a uroczyście otwarto i oddano do użytku 18 lipca 1897. W 1907, z okazji dziesięciolecia schroniska, jego dzierżawca – Weinhold, wybudował, pełniący rolę dodatkowego schronu, drewniany szwajcarski domek. Zainstalowano także sygnaturkę na dachu domku, która dźwiękiem wskazywała turystom drogę w czasie trudnych warunków atmosferycznych. W pokoju na wieży mieściła się stacja meteorologiczna, a na parterze winiarnia. W 1911 wybudowano wodociąg do schroniska. W pobliżu obiektu w 1923 wzniesiono niewielką skocznię narciarską[3].
Na początku posiadało 8 pokoi noclegowych z mogących pomieścić od 2 do 4 osób oraz dużą salę zbiorową, a także rozbudowane zaplecze gastronomiczne. Stałymi mieszkańcami byli gospodarz oraz restaurator.
W pierwszych latach funkcjonowania frekwencja kształtowała się następująco:
- 1897 – 2894 osoby
- 1900 – 5381 osób
- 1905 – 6735 osób
- 1909 – 6175 osób[4]
W czasie II wojny światowej obiekt służył głównie różnym celom paramilitarnym, m.in. odbywały się tu obozy organizacji Hitlerjugend[5]. W 1940 Beskidenverein otrzymał na własność parcelę, na której stał budynek. Wkrótce też doprowadzono do niego istniejącą do dziś leśną drogę z Dębowca. Ostatnim niemieckim gospodarzem był Eugen Kutschera, który został wcielony do armii niemieckiej. Później schroniskiem zarządzała jego żona – Karolina. Z końcem 1944 budynek został zajęty przez Wehrmacht i włączony w linię obrony miasta. W obliczu zbliżającego się frontu i otoczenia przez Armię Czerwoną, Karolina Kutscherowa wraz z dziećmi uciekła górami w stronę Skoczowa. Na początku lutego 1945 budynek został kilkakrotnie trafiony radzieckimi pociskami artyleryjskimi: jeden z nich przebił dach i eksplodował w kuchni, inny zniszczył klatkę schodową, a pozostałe zdemolowały charakterystyczną wieżyczkę[6]. Po ustąpieniu wojska niemieckiego niezniszczone jeszcze wyposażenie zostało rozkradzione.
Po II wojnie światowej na terenie Bielska i Białej już 18 lutego 1945 reaktywowane zostały przedwojenne oddziały Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w tych miastach – już jako wspólny Oddział Bielsko-Bialski. Już następnego dnia miejscowe władze upoważniły przedwojennych działaczy PTT Tomasza Wróbla i Władysława Zajączka do przejęcia i zabezpieczenia majątku Beskidenvereinu oraz innych niemieckich związków turystycznych i narciarskich. Po prowizorycznym remoncie i niezbędnych naprawach, 22 lipca 1945 schronisko ponownie oddano do użytku, a jego pierwszą polską kierowniczką została Anna Maciejna[7]. W latach 1954–1957 przeprowadzono rozbudowę według projektu architektów Krystyny Tołłoczko-Różyskiej i Wandy Gengi. Dobudowano od południowo-wschodniej strony nowe skrzydło gastronomiczno-gospodarcze i przebudowano wieżę.
8 października 1985 około godziny 8 rano w schronisku wybuchł pożar – zapaliła się część krytego gontem dachu, w rejonie wieży. Straż pożarna walczyła z ogniem blisko 3 godziny. Całkowicie spłonął dach wieży, a także część dachu budynku głównego. Zniszczenia odbudowano, dach pokryto blachą.
Gospodarzami obiektu po 1945 byli m.in.: Anna Maciejna, Alfreda Kosmala, Bronisław Jarosz z siostrą, Andrzej Kamiński, Jadwiga i Czesław Zontek (1969-2000) oraz Aniela i Janusz Szeja[8].
Warunki pobytu
[edytuj | edytuj kod]- 49 miejsc noclegowych w pokojach 2, 3, 4, 6, 8 i 10-osobowych
- stała dyżurka GOPR
Obok schroniska znajduje się alpinarium, założone w 1906 przez bielskiego muzealnika i przyrodnika Eduarda Schnacka[9].
Szlaki turystyczne
[edytuj | edytuj kod]ok. 2:00 godz. (powrót 2:30 godz.) – Olszówka Dolna
ok. 0:45 godz. (powrót 0:45 godz.) – Klimczok
ok. 1:30 godz. (powrót 2:00 godz.) – Olszówka Górna
ok. 1:30 godz. (powrót 2:00 godz.) – Olszówka Górna
ok. 0:45 godz. (powrót 0:45 godz.) – Kowiorek (Siodło pod Klimczokiem)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wcześniej powstały schroniska na terenie Beskidu Śląsko-Morawskiego, do 1968 będącego częścią Beskidu Śląskiego.
- ↑ Władysław Sosna: Przez góry i przełęcze Beskidu Śląskiego. Katowice: Centrum Turystyki sp. z o.o. PTTK - Oddział Miejski w Katowicach, 1996, s. 100. ISBN 83-904866-0-1.
- ↑ Historia schroniska na Szyndzielni. szyndzielnia.com.pl.
- ↑ J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. I), „Wierchy” 1977, s. 163.
- ↑ Tomasz Biesik , Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Mały, Śląski i Żywiecki, Bielsko-Biała: wyd. Logos, 1999, s. 50–56, ISBN 83-910995-0-4, OCLC 830221713 .
- ↑ Mianowski Tomasz: Schroniska górskie w Karpatach Polskich w latach 1939–1945, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa-Kraków 1987, s. 162, ISBN 83-7005-142-1.
- ↑ Czernelecki Stefan i in.: Działalność turystyczna PTTK w regionie bielsko-bialskim, wyd. Zakład Wydawniczo-Propagandowy PTTK, Warszawa-Kraków 1977, s. 42.
- ↑ Jacek Drost , Schronisko na Szyndzielni ma już 120 lat. Naprawdę! [online], dziennikzachodni.pl, 19 maja 2017 [dostęp 2023-12-24] [zarchiwizowane z adresu 2023-12-24] .
- ↑ Piotr Kenig , Miłośnik przyrody i kustosz, [w:] Kalendarz Cieszyński 2001, Cieszyn: Macierz Ziemi Cieszyńskiej, 2000, s. 251–255, ISSN 1232-2725 .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tomasz Biesik: Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Mały i Beskid Śląski. Bielsko-Biała: Wyd. „Logos” Agnieszka Korzec-Biesik, 2013, s. 98–122. ISBN 978-83-925599-3-1.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Schronisko na Szyndzielni w serwisie fotopolska.eu