Schronisko PTTK Szyndzielnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schronisko PTTK Szyndzielnia
Ilustracja
Wschodnia elewacja schroniska
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Pasmo Beskid Śląski, Karpaty
Wysokość 1001 m n.p.m.
Data otwarcia 18 lipca 1897
Właściciel Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze
Położenie na mapie Beskidu Śląskiego
Mapa lokalizacyjna Beskidu Śląskiego
Schronisko PTTK Szyndzielnia
Schronisko PTTK Szyndzielnia
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Schronisko PTTK Szyndzielnia
Schronisko PTTK Szyndzielnia
Ziemia49°45′19,0″N 19°00′09,5″E/49,755278 19,002639
Strona internetowa
Schronisko na pocztówce z początku XX wieku

Schronisko PTTK Szyndzielnia (niem. Kamitzerplatte) – górskie schronisko turystyczne Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Beskidzie Śląskim, na Szyndzielni, na terenie lasów komunalnych miasta Bielska-Białej. Położone na wysokości 1001 m n.p.m. Pierwsze murowane schronisko w tym paśmie górskim, oddane do użytku w 1897[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Decyzję o budowie schroniska na podjęła bielska sekcja niemieckiego Beskidenverein (Sektion Bielitz-Biala des Beskidenvereins) po pożarze schroniska „Klementynówka” nieopodal Klimczoka. Budowę rozpoczęto w 1896, a zakończono w lipcu 1897. Zbudowane przez firmę bielskiego architekta Karola Korna było murowano-drewniane, na wzór schronisk alpejskich z charakterystyczną wieżyczką.

Schronisko poświęcono 17, a uroczyście otwarto i oddano do użytku 18 lipca 1897. W 1907, z okazji dziesięciolecia schroniska, jego dzierżawca - Weinhold, wybudował, pełniący rolę dodatkowego schronu, drewniany szwajcarski domek. Zainstalowano także sygnaturkę na dachu domku, która dźwiękiem wskazywała turystom drogę w czasie trudnych warunków atmosferycznych. W pokoju na wieży mieściła się stacja meteorologiczna, a na parterze winiarnia. W 1911 wybudowano wodociąg do schroniska. W pobliżu obiektu w 1923 wzniesiono niewielką skocznię narciarską[2].

Na początku posiadało 8 pokoi noclegowych z mogących pomieścić od 2 do 4 osób oraz dużą salę zbiorową, a także rozbudowane zaplecze gastronomiczne. Stałymi mieszkańcami byli gospodarz oraz restaurator.

W pierwszych latach funkcjonowania frekwencja kształtowała się następująco:

  • 1897 - 2894 osoby
  • 1900 - 5381 osób
  • 1905 - 6735 osób
  • 1909 - 6175 osób[3]

W czasie II wojny światowej obiekt służył głównie różnym celom paramilitarnym, m.in. odbywały się tu obozy organizacji Hitlerjugend[4]. W 1940 Beskidenverein otrzymał na własność parcelę, na której stał budynek. Wkrótce też doprowadzono do niego istniejącą do dziś leśną drogę z Dębowca. Ostatnim niemieckim gospodarzem był Eugen Kutschera, który został wcielony do armii niemieckiej. Później schroniskiem zarządzała jego żona – Karolina. Z końcem 1944 budynek został zajęty przez Wehrmacht i włączony w linię obrony miasta. W obliczu zbliżającego się frontu i otoczenia przez Armię Czerwoną, Karolina Kutscherowa wraz z dziećmi uciekła górami w stronę Skoczowa. Na początku lutego 1945 budynek został kilkakrotnie trafiony radzieckimi pociskami artyleryjskimi: jeden z nich przebił dach i eksplodował w kuchni, inny zniszczył klatkę schodową, a pozostałe zdemolowały charakterystyczną wieżyczkę[5]. Po ustąpieniu wojska niemieckiego niezniszczone jeszcze wyposażenie zostało rozkradzione.

Po II wojnie światowej na terenie Bielska i Białej już 18 lutego 1945 reaktywowane zostały przedwojenne oddziały Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w tych miastach – już jako wspólny Oddział Bielsko-Bialski. Już następnego dnia miejscowe władze upoważniły przedwojennych działaczy PTT Tomasza Wróbla i Władysława Zajączka do przejęcia i zabezpieczenia majątku Beskidenvereinu oraz innych niemieckich związków turystycznych i narciarskich. Po prowizorycznym remoncie i niezbędnych naprawach, 22 lipca 1945 schronisko ponownie oddano do użytku, a jego pierwszą polską kierowniczką została Anna Maciejna[6]. W latach 1954–1957 przeprowadzono rozbudowę według projektu architektów Krystyny Tołłoczko-Różyskiej i Wandy Gengi. Dobudowano od południowo-wschodniej strony nowe skrzydło gastronomiczno-gospodarcze i przebudowano wieżę.

8 października 1985 około godziny 8 rano w schronisku wybuchł pożar – zapaliła się część krytego gontem dachu, w rejonie wieży. Straż pożarna walczyła z ogniem blisko 3 godziny. Całkowicie spłonął dach wieży, a także część dachu budynku głównego. Zniszczenia odbudowano, dach pokryto blachą.

Gospodarzami obiektu po 1945 byli m.in.: Anna Maciejna, Alfreda Kosmala, Bronisław Jarosz z siostrą, Andrzej Kamiński, Jadwiga i Czesław Zontek (1969-2000) oraz Aniela i Janusz Szejna.

Warunki pobytu[edytuj | edytuj kod]

  • 49 miejsc noclegowych w pokojach 2, 3, 4, 6, 8 i 10-osobowych
  • stała dyżurka GOPR

Obok schroniska znajduje się alpinarium, założone w 1906 przez bielskiego muzealnika i przyrodnika Eduarda Schnacka[7].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wcześniej powstały schroniska na terenie Beskidu Śląsko-Morawskiego, do 1968 będącego częścią Beskidu Śląskiego.
  2. Historia schroniska na Szyndzielni
  3. J. Gąstoł, Beskidenverein a turystyka polska (cz. I), „Wierchy” 1977, s. 163.
  4. Tomasz Biesik, Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Mały, Śląski i Żywiecki, Bielsko-Biała 1999, s. 50-56, ISBN 83-910995-0-4, OCLC 830221713.
  5. Mianowski Tomasz: Schroniska górskie w Karpatach Polskich w latach 1939-1945, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa-Kraków 1987, s. 162, ​ISBN 83-7005-142-1
  6. Czernelecki Stefan i in.: Działalność turystyczna PTTK w regionie bielsko-bialskim, wyd. Zakład Wydawniczo-Propagandowy PTTK, Warszawa-Kraków 1977, s. 42
  7. Piotr Kenig: Miłośnik przyrody i kustosz. W: Kalendarz Cieszyński 2001. Cieszyn: Macierz Ziemi Cieszyńskiej, 2000, s. 251-255. ISSN 1232-2725.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Biesik: Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Mały i Beskid Śląski. Bielsko-Biała: Wyd. „Logos” Agnieszka Korzec-Biesik, 2013, s. 98–122. ISBN 978-83-925599-3-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]