Alexander von Humboldt

Alexander von Humboldt

Alexander Heinrich Friedrich von Humboldt (ur. 14 września 1769 w Berlinie, zm. 6 maja 1859 w Berlinie) – niemiecki przyrodnik i podróżnik, jeden z twórców nowoczesnej geografii, baron, młodszy brat Wilhelma von Humboldta.

Studia i podróże

Studiował we Frankfurcie nad Odrą, Berlinie i Getyndze, a w roku 1790 zwiedził Belgię, Holandię, Anglię i Francję wraz z Jerzym Forsterem. W (1792-1797) pracował w urzędach górniczych. Od roku 1797 poświęcił się całkowicie studiom przyrodniczym. Udał się do Francji, Hiszpanii, gdzie przebywał z botanikiem Bonplandem, a w 1799 wyjechał z nim do Ameryki hiszpańskiej, badał dorzecze Orinoko i Kubę, w 1801 udał się do Cartageny, a w 1802 na płytę Bogoty. W 1802 wdarł się na Chimborazo (do 5810 m.), w 1803 przebywał w Meksyku, skąd wyprawił się do Hawany i Stanów Zjednoczonych Ameryki. W (1807-1827) przebywał w Paryżu, gdzie poznał m.in.: Carla Gustava Junga seniora, później wykładał geografię na uniwersytecie berlińskim, a w 1829 wyprawił się wraz z Ehrenbergiem i G. Rosem do Uralu, Ałtaju, chińskiej Dżungarii i Morza Kaspijskiego.

W końcu stworzył wraz z Gaussem międzynarodową organizację do badań nad zjawiskami magnetycznymi, a dzięki jego inicjatywie powstał również pruski instytut meteorologiczny.

Zainteresowania i rozwój nauki

Wielkość barona Alexandra von Humboldta opiera się na tym, że wbrew duchowi czasu poszedł w swych dociekaniach drogą badań doświadczalnych, dzięki czemu na kilku polach (geologia, astronomia, zoologia, botanika i mineralogia) zdobył znakomite wyniki. Poza tym jest on twórcą nauki o krajobrazie, klimatologii, oceanografii i geografii roślin. Interesował się również i zajmował naukami takimi, jak: etnografia i językoznawstwo, uzyskując i tu podstawowe wyniki. Jest uznawany za ostatniego człowieka, który ogarniał umysłem cały stan ówczesnej wiedzy przyrodniczej. Od imienia badacza pochodzi nazwa jednej z planetoid, 54 Alexandra.

Prace naukowe

Świadectwem wszechstronności Humboldta był jego „Kosmos” (1845 – 1858, 4 tomy), gdzie zebrana była w sposób niedościgniony cała przyrodnicza wiedza owych czasów. Zapłodnił on też naukę wieloma ideami, których realizacja przyczyniła się walnie do jej rozwoju. Autorytet Humboldta stał się tak wielki, że w pewnych wypadkach (np. w geologii) przeszkadzał długo rozwojowi nowoczesnych kierunków.

W czasie pobytu w Paryżu opracował dzieło o swej amerykańskiej podróży w 30 tomach z 2000 tablic, pt. „Voyage aux régions équinoxiales du Nouveau Continent, fait de 1799 à 1804” (wydawane w latach 1805 – 1829). Z innych dzieł, trzeba wymienić: „Ansichten der Natur” (1808, 2 t.), „Des lignes isothermes et de la distribution de la chaleur sur le globe” (1817); „Fragments de geologie et de climatologie asiatiques” (1832, 2 t.); „Asie centrale. Recherches sur les chaînes de montagne et la climatologie comparée” (1843, 3 t.) i „Reise nach dem Ural, dem Altai und dem Kaspischen Meer” (1837 – 1842, 2 tomy). Zbiorowe wydawnictwo dzieł Humboldta „Gesammelte Werke”, ukazało się w 1889 (12 tomów).

Zajmował się mniejszymi jednostkami fizycznogeograficznymi Ziemi. Opisał szczegółowo stepy, pustynie i lasy równikowe. Wg Humboldta celem fizycznogeograficznego opisu Ziemi powinno być poznanie jedności w mnogości, badanie ogólnych praw i wewnętrznego ich związku między zjawiskami tellurystycznymi; wprowadził pojęcia strefowości i piętrowości klimatycznej. Jako jeden z pierwszych postulował ochronę przyrody, jest twórcą pojęcia pomnik przyrody.

Nazwy geograficzne

Jego nazwiskiem nazwano rzekę Humboldt, Hrabstwo Humboldt, jak również zimny Prąd Peruwiański (Prąd Humboldta).

Zobacz też

• Alexander von Humboldt (żaglowiec)
• Rachuba świata
• 54 Alexandra
• Fundacja im. Aleksandra von Humboldta
• Uniwersytet Humboldtów w Berlinie