Bitwa pod Kobryniem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy bitwy w 1939 r.. Zobacz też: inne bitwy w rejonie Kobrynia.
Bitwa pod Kobryniem
Kampania wrześniowa 1939
Czas 17-18 września 1939
Miejsce Kobryń
Terytorium II Rzeczpospolita
Przyczyna Ofensywa niemiecka 1939
Wynik wygrana III Rzeszy
Strony konfliktu
 Polska  III Rzesza
Dowódcy
płk Adam Epler gen. Heinz Guderian
Siły
DP "Kobryń" - 7 batalionów, 6 dział pp., 10 dział i moździerzy wzmocniony pułk z 2. DPZmot. - 9 batalionów, 18 sam. pancernych, 72 działa pp., 126 dział i moździerzy
Straty
 ?/?
Kampania wrześniowa (1 IX – 6 X 1939)

Wybrzeże i Bałtyk (Westerplatte • Gdańsk • Kępa Oksywska • Hel) • granica państwa • Boża Góra • Żory • Krojanty • Chojnice • Lasy Królewskie • Mokra (1 IX) • Pszczyna (1–2 IX) • Częstochowa • Wyry • Mława (1–3 IX) • Grudziądz (1–4 IX) • Bory Tucholskie (1–5 IX) • Jordanów (2 IX) • Węgierska Górka (2–3 IX) • Bukowiec (3 IX) • Borowa Góra (3–6 IX) • Rajsko (4 IX) • Różan (4–6 IX) • Piotrków (5–6 IX) • Tomaszów Mazowiecki (6 IX) • Pułtusk (6–7 IX) • Łódź (6–8 IX) • Łomża • Wizna (7–10 IX) • Wola Cyrusowa (8 IX) • Barak (8 IX) • Iłża (8–9 IX) • Nowogród (8–10 IX) • Warszawa (8–28 IX) • Bzura (9–22 IX) • Jarosław (10–11 IX) • Kałuszyn (11/12 IX) • Przemyśl (11–14 IX) • Brwinów (12 IX) • Lwów (12–22 IX) • Mińsk Mazowiecki (13 IX) • Sochaczew (13–16 IX) • Boratycze (14 IX) • Brześć (14–17 IX) • Modlin (14–29 IX) • Jaworów (15–16 IX) • Hajnówka (17 IX) • Krasnystaw • Kobryń (17–18 IX) • Lasy janowskie (17–20 IX) • Tomaszów Lubelski (17–20 IX i 22–27 IX) • Wilno (18–19 IX) • Wólka Węglowa (19 IX) • Grodno (20–22 IX) • Palmiry (21 IX) • Łomianki (22 IX) • Cześniki (22 IX) • Krasnobród (23 IX) • Husynne (24 IX) • Władypol (26–27 IX) • Szack (28–29 IX) • Parczew (29–30 IX) • Wytyczno (1 X) • Kock (2–6 X)

Bitwa pod Kobryniem – bitwa stoczona 17 i 18 września 1939 roku w trakcie wojny obronnej Polski.

Sytuacja przed walką[edytuj | edytuj kod]

9 września 1939 Naczelny Wódz wydał rozkaz o utworzeniu tzw. zapory między Brześciem i Pińskiem o długości frontalnej ok. 250 km. Zadanie to zostało postawione SGO "Polesie". Gen. Franciszek Kleeberg podjął działania organizacyjne. Z pozostających w ośrodkach zapasowych oddziałach sformowano wkrótce dywizje piechoty. W ośrodkach 20 Dywizji Piechoty w Słonimie i 30 Poleskiej Dywizji Piechoty utworzono 10 września dywizję "Kobryń" w składzie 82 Syberyjski Pułk Strzelców z Brześcia, 83 Pułk Strzelców Poleskich z Kobrynia, 84 Pułk Strzelców Polskich z Pińska i 5 Dywizjon Artylerii Lekkiej oraz pododdziały tyłowe.

13 września gen. Kleeberg wydał rozkaz operacyjny, w którym określił zadania dla zgrupowań: "Brześć", "Kobryń", "Drohiczyn" i " Jesiołda". Zgrupowania te powinny przygotować obronę taktyczną odcinków od których przyjęły nazwy. Oddział Korpusu Ochrony Pogranicza miał bronić odcinka od jez. Wyganowskiego do Pińska. Flotylla Pińska miała dozorować przejścia przez Pinę i Prypeć, a oddział pieszych marynarzy pińskich miał organizować nowe oddziały i szkolić do walk partyzanckich. Zgrupowania zamykały kierunki prawdopodobnych działań zaczepnych XIX Korpusu Pancernego gen. Heinza Guderiana. Najliczniejsze i najlepiej zorganizowane Zgrupowanie "Kobryń" (późniejsza 60 Dywizja Piechoty (II RP)) pod dowództwem płk. dypl. Adama Eplera broniło Kobrynia - węzła komunikacyjnego (Pińsk - Kowel - Baranowicze. Kierując się na Brześć ze wschodu, Niemcy musieli złamać obronę polską pod Kobryniem. 14 września płk Epler meldował o gotowości do obrony. Epler miał 7 batalionów piechoty i artylerię. Niemcy od swoich agentów dowiedzieli się o planowanej obronie Kobrynia. 13 września niemieckie rozpoznanie obeszło miasto, a 14 września Luftwaffe przeprowadziło na nie atak bombowy.

Przebieg walk[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze uderzenie na Kobryń nastąpiło 14 września wzdłuż szosy Kobryń-Brześć. Jednak główne uderzenie przeprowadzono na Brześć. 16 września gen. Guderian stwierdziwszy słabą obronę Brześcia 2 DP (zmotoryzowaną) gen. por. Paula Badera skierował na Kowel, a 3 DPanc gen. por. Leo Geyra von Schweppenburga na Włodawę. Na drodze 2 DP (zmot.) stanęła dywizja płk. dypl. Eplera. O świcie 17 września rozpoznanie 2 DP (zmot.) nawiązały ogień z rozpoznaniem polskim pod Chwedkowicami. Niemcy przedostali się na wschód i pod Rykowicami nad rzeką Trościanką natknęli się na batalion 83 pp, który zatrzymał natarcie. W nocy jednak batalion broniący Rykowic wycofał się na główną pozycje obrony pułku.

Walki o Kobryń rozgorzały od rana 18 września. Pod Kobryniem i w samym mieście regularne oddziały polskie wspierały: kompania ochotnicza sformowana z uczniów kobryńskiego gimnazjum (członkowie "Strzelca"), żołnierze Legii Akademickiej przybyli do Kobrynia oraz funkcjonariusze Policji Państwowej z Kobrynia i Brześcia. Po południu walki objęły miasto. Wieczorem Dywizja otrzymała rozkaz opuszczenia Kobrynia, wycofania się na południe pod Dywin i skoncentrowania się w tamtejszych lasach.

Po wycofaniu oddziałów polskich z Kobrynia i Pińska na krótko do tych miast wkroczyli Niemcy. Jednakże na mocy Paktu Ribbentrop-Mołotow Niemcy wycofali się z miasta, a 21 września Kobryń zajęły wojska sowieckie. Po wycofaniu Niemców rozgorzały walki w rejonie Kobrynia i w mieście z działającymi bandami zwalczającymi Polaków, które uaktywniły się na wieść o wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski. Wielu żołnierzy 83 PP trafiło do niewoli powstańców bolszewickich Sawy Droniuka, którzy zostali zabici przez Ukraińców. W 2008 roku zwłoki 42 Polaków ekshumowano w Podziemeniu k. Kobrynia i pochowano na cmentarzu wojskowym.

Na placu boju pozostało wielu obrońców ale i wielu najeźdźców. Po walkach miejscowi Polacy pochowali żołnierzy na cmentarzu miejskim w grobie zbiorowym. Wielu pochowano także w rowach na pobojowiskach. 18 września poległo 13 żołnierzy z 83 pp.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga, Obrona Polski 1939, Wyd. PAX, Warszawa 1990.
  • Jan Wróblewski, Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” 1939, Wyd. MON, Warszawa 1989.