26 Dywizja Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 26 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 26 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty o numerze 26.
26 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca nie posiadała
Patron nie posiadała
Tradycje
Święto nie obchodziła
Nadanie sztandaru nie posiadała
Rodowód 4 Dywizja Piechoty
Dowódcy
Pierwszy gen. Edmund Hauser
Ostatni płk dypl. Adam Brzechwa-Ajdukiewicz
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Skierniewice
(Okręg Korpusu Nr IV)
Podległość Dowództwo Okręgu Korpusu Nr IV
Armia „Poznań”
Armia „Pomorze”
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych wojsko

26 Dywizja Piechoty (26 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Geneza (4 Dywizja Piechoty)[edytuj | edytuj kod]

16 kwietnia 1919 na froncie w Galicji została sformowana 4 Dywizja Piechoty. Dowództwo dywizji utworzono ze sztabu grupy operacyjnej gen. Franciszka Aleksandrowicza.

Jej pułki formowały się w następujących garnizonach:

  • 10 Pułk Piechoty — Cieszyn
  • 14 Pułk Piechoty — Jarosław
  • 18 Pułk Piechoty — Rzeszów
  • 3 Pułk Artylerii Polowej — Jarosław
  • 11 Pułk Artylerii Polowej — Przemyśl

Po wojnie polsko-bolszewickiej, w listopadzie 1921 została zakończona reorganizację armii polskiej. 10, 18 i 37 pułki piechoty wyłączono ze składu 4 DP i przeniesiono do nowej 26 Dywizji Piechoty. 14 pułk piechoty przeniesiony został do Włocławka w DOK nr VIII. Dawny sztab 4 Dywizji przemianowano na sztab 26 DP[1]

Nowa dywizja rozlokowała się na Kujawach i Ziemi Chełmińskiej.

Poszczególne pułki przedyslokowano następująco:

Dowództwo dywizji rozlokowano w Skierniewicach.

Dywizja w wojnie obronnej 1939[edytuj | edytuj kod]

Bitwa nad Bzurą
Bitwa bzura 13-09-39.png

Walki dywizji[edytuj | edytuj kod]

26 DP zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” wchodziła w skład grupy jednostek oznaczonych kolorem czarnym. Jednostki tej grupy w czasie pokoju były przeznaczone do zadań specjalnej interwencji wewnątrz lub na zewnątrz państwa. W czasie mobilizacji jednostki grupy czarnej stanowiły wzmocnienie sił na zagrożonym odcinku granicy. Dywizja została zmobilizowana w alarmie, w dniach 23-25 marca 1939. Po zakończeniu mobilizacji 37 Pułk Piechoty z 1 baterią 26 Pułku Artylerii Lekkiej został przetransportowany do Wągrowca (I i II batalion) i Żnina (III batalion). Pozostałe oddziały dywizji zostały przetransportowane z Kutna do Wągrowca w dniach 4 – 11 lipca 1939. Kwatera Główna dywizji została umieszczona w szkole w m. Wapno Nowe koło Kcyni. Zgodnie z planem operacyjnym „Z” dywizja została podporządkowana dowódcy Armii „Poznań”, gen. Tadeuszowi Kutrzebie. W lipcu dowódcy dywizji podporządkowano pod względem taktycznym dwa bataliony Obrony Narodowej.

5 września wieczorem gen. Kutrzeba przekazał dywizję w podporządkowanie dowódcy Armii „Pomorze”, gen. Władysława Bortnowskiemu, który z kolei włączył ją razem z 15 DP w skład Grupy Operacyjnej gen. Przyjałkowskiego. Od 6 września wycofywała się znad dolnej Noteci do Inowrocławia (osiągniętego następnego dnia) i Kruszwicy, 7 IX na Radzyń i jezioro Głuszyńskie, 8 IX osiągnęła Lubraniec. Tego dnia gen. Kutrzeba i Bortnowski ustalili, że dywizja przejdzie około 100 km w rejon Sochaczewa, stanowiąc straż przednią przyszłego marszu na Warszawę. Z 9 na 10 IX 26 DP przesunęła się do rejonu Przedcza, oddając z rozkazu dowódcy Armii posiadane trzy bataliony ON ("Kcynia", "Wągrowiec" i "Żnin"), 6 batalion strzelców i 67 dal Poznańskiej Brygadzie Obrony Narodowej. 11 IX Wyciągnięta z frontu Dywizja (podlegająca już gen. Kutrzebie) odpoczywała w rejonie wsi Łanięta, a o zmierzchu ruszyła na Żychlin - wszystko po to, aby jak najszybciej osiągnąć rejon Sochaczewa. 18 pp dotarł tam przy użyciu transportu samochodowego częściowo (III batalion) już 12 IX, a w całości w ciągu kolejnej nocy. Reszta sił wyruszyła z Żychlina marszem pieszym.

Podczas bitwy nad Bzurą stała w odwodzie, osłaniając skrzydło Armii „Pomorze” od wschodu. 14 września w ramach ogólnego natarcia Armii dywizja zdobyła Bednary Stare i Bednary Nowe oraz część Karolewa. Na tej linii jej natarcie zostało zatrzymane. Następnie pod wpływem silnego naporu Niemców nie była w stanie utrzymać dotychczasowych pozycji i musiała się wycofać za Bzurę, odsłaniając Niemcom drogę na tyły 16 DP. 18 Pułk Piechoty mimo ciężkich ataków wroga utrzymał Sochaczew.

Organizacja wojenna i obsada personalna Dowództwa 26 DP we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna Dowództwa 26 DP [2]

Planowana organizacja wojenna 26 DP [3]

Dowództwo 26 Dywizji Piechoty

  • dowódcy broni i szefowie służb
  • sztab

Kwatera Główna 26 Dywizji Piechoty

Piechota dywizyjna

Artyleria dywizyjna

Jednostki broni

  • 26 Batalion Saperów - mjr Kazimierz Wojakowski
  • Bateria Artylerii Przeciwlotniczej Motorowa Typ „A” Nr 26 - kpt. Zbigniew Luer
  • Szwadron Kawalerii Dywizyjnej Nr 26 - mjr Stefan Marian Choroszewski
  • Kompania Telefoniczna 26 DP - por. Lotar Witold Sroka
  • Pluton Radio 26 DP
  • Drużyna Parkowa Łączności 26 DP

Jednostki i zakłady służb

  • Kompania Sanitarna Nr 403
  • Szpital Polowy Nr 403
  • Polowa Kolumna Dezynfekcyjno-Kąpielowa Nr 403
  • Polowa Pracownia Bakteriologiczno-Chemiczna Nr 403
  • Polowa Pracownia Dentystyczna Nr 403
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 417
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 418
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 417
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 418
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 419
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 420
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 421
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 422
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 423
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 424
  • Warsztat Taborowy (Parokonny) Nr 417
  • Pluton Taborowy Nr 26
  • Park Intendentury Nr 403
  • Pluton Parkowy Uzbrojenia Nr 403

Jednostki przydzielone:

Obsada personalna dowództwa dywizji w latach 1921-1939[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji:

Dowódcy piechoty dywizyjnej:

Dowódcy artylerii dywizyjnej:

Szefowie sztabu:

  • mjr SG Mieczysław Rawicz-Mysłowski (8 X 1921[4] - 15 X 1923 → DOK VIII[5])
  • mjr / ppłk SG Rudolf Jagielski 19 pap (15 X 1923[6] - 23 X 1925 → zastępca dowódcy 30 pap[7])
  • mjr SG Witold Stankiewicz (3 XI 1925 - 7 I 1930)
  • mjr dypl. Józef I Biernacki (23 XII 1929[8] - 1 XI 1930 → zastępca dowódcy 61 pp[9])
  • mjr dypl. Stanisław Kempski (1 XI 1930[10] - 26 III 1931 → DOK II[11])
  • mjr dypl. Stefan Wiktor Górnisiewicz (26 III 1931[12] - 23 III 1932 → dowódca detaszowanego III/10 pp w Skierniewicach[13])
  • mjr dypl. Aleksander Ruchaj-Taczanowski (9 XII 1932[14] - 31 X 1935 → dowódca baonu 56 pp)
  • mjr / ppłk dypl. Witold Bronisław Sujkowski (31 X 1935 - III 1939)
  • ppłk dypl. Konstanty Marchocki-Ścibor (III - † 25 VII 1939)
  • mjr dypl. Witold Bronisław Sujkowski (VII - IX 1939)

Odtworzenie dywizji w ramach AK[edytuj | edytuj kod]

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 r. utworzono 26 Dywizję Piechoty AK w składzie 10 pp, 18 pp i 37 pp (Okręg Łódź).

 Osobny artykuł: 26 Dywizja Piechoty AK.

Przypisy

  1. W skład "nowej" 4 Dywizji Piechoty weszły: 14, 63 i 67 pułki piechoty oraz 4 pułk artylerii polowej. Sztab tej dywizji sformowano od nowa.
  2. W nawiasach podano stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.
  3. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 38 z 8 października 1921 roku, s. 1435.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 63 z 27 września 1923 roku, s. 584.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 63 z 27 września 1923 roku, s. 586.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 110 z 23 października 1923 roku, s. 592.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 399.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 12 września 1930 roku, s. 295.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 12 września 1930 roku, s. 285.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 97.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 101.
  13. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 253.
  14. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
  • Marian Porwit: Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku. Tom 2. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1983.
  • Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
  • "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
  • "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992