26 Dywizja Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 26 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 26 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty o numerze 26.
26 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód 4 Dywizja Piechoty
Dowódcy
Pierwszy gen. Edmund Hauser
Ostatni płk dypl. Adam Brzechwa-Ajdukiewicz
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Skierniewice
Podporządkowanie Armia Poznań
Armia Pomorze
Rodzaj wojsk Piechota
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe

26 Dywizja Piechoty[a] (26 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Geneza (4 Dywizja Piechoty)[edytuj | edytuj kod]

16 kwietnia 1919 na froncie w Galicji została sformowana 4 Dywizja Piechoty. Dowództwo dywizji utworzono ze sztabu grupy operacyjnej gen. Franciszka Aleksandrowicza.

Jej pułki formowały się w następujących garnizonach:

  • 10 Pułk Piechoty — Cieszyn
  • 14 Pułk Piechoty — Jarosław
  • 18 Pułk Piechoty — Rzeszów
  • 3 Pułk Artylerii Polowej — Jarosław
  • 11 Pułk Artylerii Polowej — Przemyśl

Po wojnie polsko-bolszewickiej, w listopadzie 1921 została zakończona reorganizację armii polskiej. 10, 18 i 37 pułki piechoty wyłączono ze składu 4 DP i przeniesiono do nowej 26 Dywizji Piechoty. 14 pułk piechoty przeniesiony został do Włocławka w DOK nr VIII. Dawny sztab 4 Dywizji przemianowano na sztab 26 DP[1]

Nowa dywizja rozlokowała się na Kujawach i Ziemi Chełmińskiej.

Poszczególne pułki przedyslokowano następująco:

Dowództwo dywizji rozlokowano w Skierniewicach.

Dywizja w wojnie obronnej 1939[edytuj | edytuj kod]

Bitwa nad Bzurą
Bitwa bzura 13-09-39.png

Walki dywizji[edytuj | edytuj kod]

26 DP zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” wchodziła w skład grupy jednostek oznaczonych kolorem czarnym. Jednostki tej grupy w czasie pokoju były przeznaczone do zadań specjalnej interwencji wewnątrz lub na zewnątrz państwa. W czasie mobilizacji jednostki grupy czarnej stanowiły wzmocnienie sił na zagrożonym odcinku granicy. Dywizja została zmobilizowana w alarmie, w dniach 23-25 marca 1939. Po zakończeniu mobilizacji 37 Pułk Piechoty z 1 baterią 26 Pułku Artylerii Lekkiej został przetransportowany do Wągrowca (I i II batalion) i Żnina (III batalion). Pozostałe oddziały dywizji zostały przetransportowane z Kutna do Wągrowca w dniach 4 – 11 lipca 1939. Kwatera Główna dywizji została umieszczona w szkole w m. Wapno Nowe koło Kcyni. Zgodnie z planem operacyjnym „Z” dywizja została podporządkowana dowódcy Armii „Poznań”, gen. Tadeuszowi Kutrzebie. W lipcu dowódcy dywizji podporządkowano pod względem taktycznym dwa bataliony Obrony Narodowej.

5 września wieczorem gen. Kutrzeba przekazał dywizję w podporządkowanie dowódcy Armii „Pomorze”, gen. Władysława Bortnowskiemu, który z kolei włączył ją razem z 15 DP w skład Grupy Operacyjnej gen. Przyjałkowskiego. Od 6 września wycofywała się do Inowrocławia i Kruszwicy, a następnie na Łanięta. Tam dywizja stała w odwodzie podczas bitwy nad Bzurą, osłaniając skrzydło Armii „Pomorze” od wschodu. 14 września w ramach ogólnego natarcia Armii, dywizja zdobyła Bednary Stare i Bednary Nowe oraz część Karolewa. Na tej linii jej natarcie zostało zatrzymane. Następnie pod wpływem silnego naporu Niemców nie była w stanie utrzymać dotychczasowych pozycji i musiała się wycofać za Bzurę, odsłaniając Niemcom drogę na tyły 16 DP. 18 Pułk Piechoty mimo ciężkich ataków wroga utrzymał Sochaczew.

Organizacja wojenna i obsada personalna Dowództwa 26 DP we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna Dowództwa 26 DP [2]

Planowana organizacja wojenna 26 DP [3]

Dowództwo 26 Dywizji Piechoty

  • dowódcy broni i szefowie służb
  • sztab

Kwatera Główna 26 Dywizji Piechoty

Piechota dywizyjna

Artyleria dywizyjna

Jednostki broni

  • 26 Batalion Saperów - mjr Kazimierz Wojakowski
  • Bateria Artylerii Przeciwlotniczej Motorowa Typ „A” Nr 26 - kpt. Zbigniew Luer
  • Szwadron Kawalerii Dywizyjnej Nr 26 - mjr Stefan Marian Choroszewski
  • Kompania Telefoniczna 26 DP - por. Lotar Witold Sroka
  • Pluton Radio 26 DP
  • Drużyna Parkowa Łączności 26 DP

Jednostki i zakłady służb

  • Kompania Sanitarna Nr 403
  • Szpital Polowy Nr 403
  • Polowa Kolumna Dezynfekcyjno-Kąpielowa Nr 403
  • Polowa Pracownia Bakteriologiczno-Chemiczna Nr 403
  • Polowa Pracownia Dentystyczna Nr 403
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 417
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 418
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 417
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 418
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 419
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 420
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 421
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 422
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 423
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 424
  • Warsztat Taborowy (Parokonny) Nr 417
  • Pluton Taborowy Nr 26
  • Park Intendentury Nr 403
  • Pluton Parkowy Uzbrojenia Nr 403

Jednostki przydzielone:

Obsada personalna dowództwa dywizji w latach 1921-1939[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji:

Dowódcy piechoty dywizyjnej:

Dowódcy artylerii dywizyjnej:

Szefowie sztabu:

Odtworzenie dywizji w ramach AK[edytuj | edytuj kod]

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 r. utworzono 26 Dywizję Piechoty AK w składzie 10 pp, 18 pp i 37 pp (Okręg Łódź).

Information icon.svg Osobny artykuł: 26 Dywizja Piechoty AK.

Uwagi

  1. Potocznie, od miejsca stacjonowania dowództwa, nazywana dywizją "skierniewicką".

Przypisy

  1. W skład "nowej" 4 Dywizji Piechoty weszły: 14, 63 i 67 pułki piechoty oraz 4 pułk artylerii polowej. Sztab tej dywizji sformowano od nowa.
  2. W nawiasach podano stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.
  3. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
  • Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
  • "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992