22 Dywizja Piechoty Górskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 22 Dywizji Piechoty Górskiej. Zobacz też: 22 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty o numerze 22.
22 Dywizja Piechoty Górskiej
Korpusowka Podhalanczykow.svg
podhalańska korpusówka
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1921
Rozformowanie 10 września 1939
Tradycje
Święto 26 maja
Nadanie sztandaru 15 lipca 1923
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały 21 Brygada Strzelców Podhalańskich
Dowódcy
Ostatni płk. dypl. Leopold Endel-Ragis
Organizacja
Dyslokacja Okręg Korpusu Nr X
Podległość Armia Karpaty
Rodzaj wojsk Piechota
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe

22 Dywizja Piechoty Górskiej[a] (22 DPG) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie polsko-radzieckiej przy przejściu na etat pokojowy[1] na bazie 21 Dywizji Piechoty sformowano:

  • 1 Dywizję Górską (1, 3, 4 psph, 1 pag),
  • 2 Dywizję Górską (2, 5, 6 psph, 2 pag).

Z dniem 1 marca 1925 Minister Spraw Wojskowych przemianował 2 Dywizję Górską na 22 Dywizję Piechoty[2], 14 kwietnia 1925 zaś zmienił poprzedni rozkaz, ustalając nazwę dywizji na 22 Dywizja Piechoty Górskiej[3]

Organizacja pokojowa 22 DPG

Obsada personalna Dowództwa 2DG/22 DPG w latach 1921-1939[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji:

Dowódcy piechoty dywizyjnej:

Szefowie sztabu:

Kampania 1939[edytuj | edytuj kod]

22 Dywizja Piechoty Górskiej wchodziła początkowo w skład Armii "Karpaty". Według planów Naczelnego Wodza marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego dywizja miała zostać przydzielona jako odwód do Armii "Łódź" gen. dyw. Juliusza Rómmla, lecz opóźnione wskutek zbyt późnego zmobilizowania oraz ciągłych bombardowań linii kolejowych transporty jej oddziałów nigdy nie dotarły do celu. W pierwszych dniach września koncentrowała się więc w rejonie Krzeszowic i Trzebini. Już 2 września dywizja została przeniesiona do Armii "Kraków" gen. Antoniego Szyllinga w celu zastąpienia zniszczonej 7 DP. Początkowo przewidziana była do odwodu południowego Armii wraz 38 DP do osłony jej skrzydła od północy na styku z Armią "Łódź". 2 września wyładowała się w rejonie Olkusza. Wcześniej wydzielono z niej w celu wzmocnienia południowego odcinka frontu po batalionie z 5 i 6 Pułku Strzelców Podhalańskich i skierowano do 156 pp ppłk Ignacego Młyńca. Dywizja rozwinęła się obronnie wokół Olkusza w oczekiwaniu na oddziały GO "Śląsk" gen. bryg. Jana Jagmina-Sadowskiego. Stanowiła najbardziej wysuniętą na północ wielką jednostkę z Armii "Kraków". 4 września otrzymała rozkaz odwrotu nad Nidę w kierunku Pińczowa i Miechowa. 8 września skierowała się na Stopnicę. Po drodze dowódca skierował dywizję na opanowane przez niemieckie oddziały pancerne Busko. Zamierzał poprzez chrzest bojowy wzmóc morale swoich żołnierzy. Przed wykonaniem ataku, myśląc, że dywizja została okrążona, rozdzielił swoje oddziały, pozbawiając się w ten sposób wpływania na całość jednostki. Pod wieczór stan dywizji był bliski paniki. W Busku Niemców nie było, podjęto więc marsz na Stopnicę. 9 września nastąpiło spotkanie z Niemcami pod Broniną, gdzie drogę zastąpił niemiecki dywizjon rozpoznawczy z VII Korpusu Armijnego wzmocniony batalionem saperów zmotoryzowanych i czołgami z 5 DPanc. Płk Endel-Ragis – chcąc rozbić Niemców bezustannie zagrażających jego skrzydłu – uzyskał w końcu możliwość realizacji swych planów i po wielokrotnych prośbach wymógł na dowódcy Armii "Kraków" pozwolenie na uderzenie w nocy z 9 na 10 września na Staszów, jednakże tylko częścią 22 DPG. Płk Endel-Ragis defetystycznie nastawiony do zaistniałej sytuacji, podzielił poszczególne pododdziały dywizji i przydzielił je do poszczególnych kolumn (sam znalazł się przy 5 Pułku Strzelców Podhalańskich) oraz wydał nie rokujące powodzenia rozkazy do przebijania się. Dywizja w bardzo ciężkim nocnym boju rozbiła niemiecki oddział zaporowy, niszcząc bardzo dużo sprzętu nieprzyjacielskiego i biorąc wielu jeńców, jednak poniosła zarazem bardzo ciężkie straty i – nie mając w praktyce dowódcy uległa rozsypce (płk Endel-Ragis widząc lokalną klęskę oddziałów 5 psph zameldował w dowództwie Armii o rozbiciu jednostki, po czym chciał popełnić samobójstwo postrzeliwując się z pistoletu). Wkrótce z odsieczą Niemcom przyszła ich 27 DP i polska dywizja znalazła się w trudnej sytuacji. W rzeczywistości większość oddziałów walczyła dalej i cofała się w kierunku na Stopnicę. Jej oddziały w dotychczasowych ciężkich walkach poniosły duże straty i po odłączeniu się 6 Pułku Strzelców Podhalańskich i 2 Pułku Strzelców Podhalańskich, liczyły zaledwie ok. 3 tys. ludzi i 31 dział. 10 września dywizja została rozbita pod Rytwianami przez niemiecką 5 DPanc. Natomiast 6 psph – bardzo ciężko wykrwawiony – zdołał przedrzeć się przez linię okrążenia i po dalszym odwrocie przyłączył się do oddziałów Frontu Północnego za Wisłą, 2 psph przedarł się do własnych wojsk z GO "Śląsk", zbierając po drodze wielu rozbitków z 5 i 6 psph.

Organizacja wojenna i obsada personalna 22 DPG we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Święto pułkowe 2 PSP, ul. Kościuszki w Sanoku 1936

Obsada personalna Dowództwa 22 DPG

Planowana organizacja wojenna 22 DPG[10]

Dowództwo 22 Dywizji Piechoty Górskiej

  • dowódcy broni
  • sztab
  • szefowie służb

Kwatera Główna 22 Dywizji Piechoty Górskiej

  • Kompania Asystencyjna Nr 197 (5 pspodh)
  • Pluton Łączności KG 24 DP (Kompania Łączności 22 DPG)
  • Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 22 - ppor. rez. Stefan Bednarek
  • Kompania Gospodarcza KG 22 DP (5 pspodh) – kpt. Wacław Hurczyn
  • Poczta Polowa Nr 43 (UPT Przemyśl)
  • Sąd Polowy Nr 22 (Dowództwo 22 DPG)

Piechota dywizyjna

Artyleria dywizyjna

  • 22 Pułk Artylerii Lekkiej – ppłk Marian Surman
  • 22 Dywizjon Artylerii Ciężkiej (10 pac) – mjr Walerian Knyżyński
  • Samodzielny Patrol Meteorologiczny Nr 22 (22 pal)

Jednostki broni

Jednostki i zakłady służb

  • Kompania Sanitarna Nr 12 (5 pspodh)
  • Szpital Polowy Nr 12 (10 Szpital Okręgowy)
  • Polowa Kolumna Dezynfekcyjno-Kąpielowa Nr 12 (10 Szpital Okręgowy)
  • Polowa Pracownia Bakteriologiczno-Chemiczna Nr 12 (10 Szpital Okręgowy)
  • Polowa Pracownia Dentystyczna Nr 12 (10 Szpital Okręgowy)
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 9 (10 dtab)
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 10 (10 dtab)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 9 (2 pspodh)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 10 (2 pspodh)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 11 (6 pspodh)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 12 (22 pal)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 13 (10 dtab)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 14 (10 dtab)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 15 (10 dtab)
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 16 (10 dtab)
  • Warsztat Taborowy (Parokonny) Nr 9 (22 pal)
  • Pluton Taborowy Nr 22 (10 pac)
  • Park Intendentury Typ I Nr 12 (5 pspodh)
  • Pluton Parkowy Uzbrojenia Nr 12 (22 pal)

Odtworzenie dywizji w ramach AK[edytuj | edytuj kod]

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 utworzono 22 Dywizję Piechoty AK "Jarosławską" w składzie 38 pp i 39 pp (Okręg Kraków, Podokręg Rzeszów).

 Osobny artykuł: 22 Dywizja Piechoty AK.

Tradycje[edytuj | edytuj kod]

Tradycje przedwojennych oddziałów podhalańskich kontynuuje utworzona w 1994 21 Brygada Strzelców Podhalańskich im. gen. bryg. Mieczysława Boruty-Spiechowicza, której dowództwo stacjonuje w Rzeszowie.

Uwagi

  1. Potocznie, od miejsca stacjonowania dowództwa, nazywana dywizją "przemyską".

Przypisy

  1. Rozkazy Ministra Spraw Wojskowych L. 7600/Org. i 8100/Mob. z 22 sierpnia 1921.
  2. „Dziennik Rozkazów MSWojsk” 1925, 17 lutego, nr 6.
  3. „Dziennik Rozkazów MSWojsk” 1925, 14 kwietnia, nr 12.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 26.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 21.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 24.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 31 grudnia 1929 roku, s. 442.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 21 stycznia 1929 roku, s. 6.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 254.
  10. W nawiasach zostały podane nazwy jednostek mobilizujących pododdziały występujące wyłącznie w organizacji wojennej dywizji piechoty.
  11. 22 baplot. walczyła poza macierzystą dywizją.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
  • Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
  • "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992