38 Dywizja Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 38 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 38 Dywizja Piechoty - stronę ujednoznaczniającą.
38 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy płk Alojzy Wir-Konas
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Podległość Grupa Operacyjna Tarnów
Rodzaj wojsk Piechota
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe

38 Dywizja Piechoty Rezerwowa (38 DP rez.), kryp. "Felicja" – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Dywizja nie istniała w organizacji pokojowej wojska. Została sformowana poza planem mobilizacyjnym "W", w I rzucie mobilizacji powszechnej, począwszy od 31 sierpnia 1939 roku, na bazie jednostek organizacyjnych Korpusu Ochrony Pogranicza: Brygady KOP "Polesie", Pułku KOP "Snów", Pułku KOP "Sarny" i Pułku KOP "Zdołbunów".

38 DP (rez.) początkowo przeznaczona była do GO "Tarnów", której wojska miały wesprzeć działania Armii "Kraków" i Armii "Karpaty". Sama dywizja miała być sformowana na dzień 9 września. Ostatecznie - po skoncentrowaniu się w rejonie Niżankowic - przekazana została do Armii "Karpaty". 10 września otrzymała rozkaz przejścia do rejonu Medyki, za wyjątkiem 96 pp, który najpierw miał pozostać w Niżankowicach, a następnie przejść do Pikulic. 11 września w czasie marszu do Medyki dywizja miała zostać zawrócona na Dobromil, jednakże jej dowódca, wobec trudności zawrócenia kolumn na polnych drogach, postanowił dojść do Medyki, a drogę powrotną przebyć kolejnej nocy (12/13 IX). 12 września o 17:00 idąca na południe dywizja po raz kolejny otrzymała rozkaz zmiany kierunku marszu, tym razem na Mościska, gdzie stała się częścią zgrupowania gen. Kazimierza Sosnkowskiego[1]. Pod jego dowództwem 38 DP skierowała się na Lwów, po drodze zdobywając Sądową Wisznię i wyrzucając z niej oddziały niemieckiej 2 Dywizji Górskiej. Następnie kontynuowała odwrót na Lwów przez lasy janowskie. 17 września skoncentrowała się w Janowie, gdzie zostało okrążone całe zgrupowanie. Przez cały dzień broniła się przed niemieckimi atakami pod Janowem i Wereszczycą. Janów przechodził z rąk do rąk, a wieczorem dywizja wycofała się do Brzuchowic. Tu odtworzono z resztek dywizji dwu-batalionowy 96 pp. Do Lwowa 19 września dotarli tylko nieliczni. Dywizja przestała istnieć wykrwawiona do końca.

Organizacja wojenna i obsada personalna 38 DP (rez.) we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Jaworow 1939.png
Lwow 1939.png

Obsada personalna Dowództwa 38 DP (rez.) [2]

  • dowódca dywizji - płk Alojzy Wir-Konas (dowódca PD 21 DPG)
  • szef sztabu - ppłk dypl. Tadeusz Wallich
  • dowódca piechoty dywizyjnej - płk Józef Pecka (dowódca Pułku KOP "Zdołbunów")
  • dowódca artylerii dywizyjnej - płk Stefan Zielke (dowódca 16 pal)
  • oficer operacyjny - kpt. dypl. Jan Wollak (oficer WBE)
  • oficer informacyjny - kpt. Jerzy Nowacki
  • dowódca łączności - kpt. Jan Leonowicz
  • kwatermistrz - mjr. dypl. Tadeusz Ryczel
  • szef sanitarny - mjr lek. Kazimierz Maresz
  • komendant kwatery głównej - kpt. Jan Jarmiński

Planowana organizacja wojenna 38 DP [3]
Nie zdołano przygotować mobilizacji kompanii saperów, samodzielnej kompanii karabinów maszynowych i broni towarzyszącej, kompanii kolarzy, parku intendentury i plutonu parkowego uzbrojenia oraz kompletu jednostek służby zdrowia z wyjątkiem kompanii sanitarnej.
Mobilizacja pododdziałów taborów została zlecona Kadrze 6 Dywizjonu Taborów w Jaworowie, a mobilizacja kompletu jednostek łączności została powierzona Kompanii Łączności KOP "Snów".
Szwadron kawalerii dywizyjnej został zorganizowany w oparciu o Szwadrony Kawalerii KOP "Kleck" i "Stołpce".

Dowództwo 38 Dywizji Piechoty Rezerwowej (Brygada KOP "Polesie")

  • dowódcy broni i szefowie służb
  • sztab

Kwatera Główna 38 Dywizji Piechoty (Brygada KOP "Polesie")

  • Kompania Asystencyjna Nr 194 (Baon KOP "Sienkiewicze") - kpt. Stanisław Konasiewicz
  • Pluton Łączności Kwatery Głównej Nr 49
  • Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 49
  • Poczta Polowa Nr ?
  • Sąd Polowy Nr 93 (Brygada KOP "Polesie")
  • Kompania Gospodarcza KG 38 DP (Brygada KOP "Polesie")

Piechota dywizyjna

Artyleria dywizyjna

Jednostki broni

  • Szwadron Kawalerii Dywizyjnej Nr 49 - mjr Stanisław Neyman (dowódca szw. KOP "Stołpce")
  • Kompania Telefoniczna Nr 49
  • Pluton Radio Nr 49
  • Drużyna Parkowa Łączności Nr 49

Jednostki i zakłady służb

  • Kompania Sanitarna (Pluton Sanitarny KOP)
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 631 (Kadra 6 Dywizjonu Taborów)
  • Dowództwo Grupy Marszowej Służb Typ II Nr 632
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 631
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 632
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 633
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 634
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 635
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 636
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 637
  • Kolumna Taborowa Parokonna Nr 638
  • Warsztat Taborowy Nr 631

Jednostki przydzielone
W dniach 7-9 września 1939 roku do rejonów wyładowania dywizji w Dobromilu, a następnie w Niżankowicach nie dotarły 52 i 62 Dywizjony Artylerii Lekkiej, kompania sanitarna i znaczna część taborów. W związku z powyższym dywizji zostały podporządkowane samodzielne dotąd pododdziały [4]:

  • Kompania Karabinów Maszynowych Przeciwlotniczych Typ B Nr 64 sformowana we Lwowie przez 40 pp, dowodzona przez kpt. rez. Józefa Wolframa
  • Szpital Polowy Nr 51 majora lekarza Stefana Łubkowskiego zmobilizowany przez 6 Szpital Okręgowy we Lwowie [5].

15 września 1939 roku szef sanitarny GO "Południowej", mjr dr Ignacy Chrzanowski polecił komendantowi Szpitala Polowego Nr 603 zdeponować posiadany materiał sanitarny w Szpitalu Polowym Nr 602 w Sądowej Wiszni, ze zwolnionych wozów utworzyć kompanię sanitarną konną dla szefa sanitarnego 38 DP w folwarku Dmytrowice, z personelu szeregowych utworzyć patrole sanitarne dla kompanii sanitarnej konnej, a pozostały personel (płatnik, oficer gospodarczy i aptekarz) wcielić do kompanii sanitarnej konnej. W myśl rozkazu majora Chrzanowskiego zaimprowizowana kompania sanitarna konna pełniła funkcję kompanii sanitarnej 38 DP [6].

Przypisy

  1. Marian Porwit "Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku", Wyd. Czytelnik Warszawa 1983, tom 2, strony 473, 476, 481
  2. W nawiasach podano stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.
  3. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących.
  4. Ryszard Dalecki, Armia "Karpaty" w wojnie obronnej 1939 r. s. 136.
  5. Ryszard Dalecki, Armia "Karpaty" w wojnie obronnej 1939 r. s. 136, 236, 261 i 271. Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń ... s. CXL-CXLI twierdzą, że z wyjątkiem kompanii sanitarnej nie zdążono przygotować mobilizacji żadnego z pododdziału służby zdrowia 38 DP. Z prac wymienionych autorów oraz Piotra Zarzyckiego, Plan mobilizacyjny "W"... wynika, że pododdziały służby zdrowia mobilizowane przez 6 Szpital Okręgowy nosiły numery zaczynające się od cyfry sześć. Prawdopodobnie chodzi o Szpital Polowy Nr 61 sformowany ósmego dnia mobilizacji (7 września) w mobilizacji powszechnej, w Przemyślu, przez 10 Szpital Okręgowy.
  6. Ryszard Dalecki, Armia "Karpaty" w wojnie obronnej 1939 r. s. 409

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Dalecki, Armia "Karpaty" w wojnie obronnej 1939 r., Krajowa Agencja Wydawnicza, Rzeszów 1989, wyd. II, ISBN 83-03-02830-8
  • Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W". Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja, Oficyna Wydawnicza "Adiutor", Warszawa 2010, ISBN 978-83-86100-83-5
  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.