27 Dywizja Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 27 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 27 Dywizja Piechoty – inne dywizje piechoty o numerze 27.
27 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1939
Tradycje
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały 27 Wołyńska Dywizja Piechoty
Dowódcy
Pierwszy płk Gustaw Kuchinka
Ostatni gen. bryg. Juliusz Drapella
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Kowel
Podległość Korpus Interwencyjny
Armia Pomorze - 1939
Rodzaj wojsk Piechota
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe

27 Dywizja Piechoty[a] (27 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Dywizja powstała w wyniku powojennej reorganizacji Wojska Polskiego z 18 października 1920. W jej skład weszły pułki piechoty z 3 DP Leg. (23 pp), 2 DP Leg. (24 pp) i 13 DP (50 pp).

Siedziba dowództwa przez cały okres II RP znajdowała się w Kowlu na Wołyniu, a jej oddziały stacjonowały we Włodzimierzu Wołyńskim, Łucku i Sarnach.

Obsada personalna dowództwa dywizji w latach 1921-1939[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji:

Dowódcy piechoty dywizyjnej:

Szefowie sztabu:

Dywizja w wojnie obronnej 1939[edytuj | edytuj kod]

Mobilizacja[edytuj | edytuj kod]

Mobilizacja alarmowa dywizji dowodzonej przez gen. bryg. Juliusza Drapellę została przeprowadzona 14-16 sierpnia 1939 r. Zgodnie z planem mobilizacyjnym stanowiła wraz z 13 DP Korpus Interwencyjny. 17-18 sierpnia została przerzucona transportami kolejowymi do rejonu Bydgoszcz-Inowrocław, a następnie przesunięta 24-27 sierpnia na płd.-zach. od Starogardu Gdańskiego. Po rozwiązaniu Korpusu Interwencyjnego dywizję podporządkowano Armii "Pomorze" gen. Władysława Bortnowskiego[1].

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

Dywizja walczyła w składzie Armii "Pomorze"

1-5 września

1 września dywizja otrzymała kolejno rozkaz marszu do rejonu Torunia, a następnie współdziałania z 9 DP w kierunku Sępolna. Wieczorem ponownie zmieniono rozkaz, nakazując marsz na Toruń. 2 września dywizja przebijała się przez linie niemieckie pod Świekatowem (50 Pułk Piechoty) oraz Tuszynami (23 i 24 pp). 3 września została odcięta od reszty Armii "Pomorze". W ciężkich bojach pod Terespolem Pomorskim i Świeciem odłączyły się od głównych sił dywizji 50. pp, który następnie w lasach pod Wierzchucinem został rozbity wraz z 9 DP oraz częściowo 24 pp i 27 Pułk Artylerii Lekkiej. Pozostała część dywizji dotarła do Kanału Bydgoskiego 4 września, gdzie zajęła pozycje obronne. 5 września skierowana została do rejonu na południe Torunia i przesunięta do odwodów Armii "Pomorze" celem reorganizacji.

6-15 września

Od 6 września przebiegała reorganizacja dywizji. W jej skład włączono: 208 Pułk Piechoty (rezerwowy z Inowrocławia), Batalion ON "Starogard" oraz 48 i 68 Dywizjony Artylerii Lekkiej (z dotychczasowej artylerii dywizyjnej uratowano 4 baterie). W ten sposób uzupełniono 23 Pułk Piechoty i odtworzono 24 Pułk Piechoty (wzmocniony 83 batalionem). W nowym składzie dywizja zabezpieczała Toruń od zachodu. Utworzono Grupę Operacyjną gen. J. Drapelli w składzie 27 Dywizja Piechoty, improwizowany pułk Pomorskiej Brygady Kawalerii i inne mniejsze oddziały, z zadaniem osłony odwrotu głównych sił Armii "Pomorze" w kierunku Sochaczewa i Warszawy. 7 września wieczorem 27 DP na rozkaz dowódcy Armii "Pomorze" przesunęła się na linię rzeki Tążyna, na której miała pozostawać w gotowości do odparcia ewentualnego natarcia nieprzyjaciela. 8 września stoczono tu kilkugodzinną walkę ogniową z przeciwnikiem nacierającym od Gniewkowa (na kierunku z Torunia nie stwierdzono niemieckiej aktywności), po czym w godzinach nocnych rozpoczęto marsz w kierunku Włocławka. Tego samego dnia (8 września) do dywizji dołączył 22 Pułk Piechoty wraz z II dyonem 9 pal z rozbitej 9 DP. 9 września po forsownym marszu nocnym 27 DP zorganizowała obronę przejściową od Włocławka do Brześcia Kujawskiego (27 DP wraz z 15 DP oraz Poznańską Brygadą ON zabezpieczała tyły Armii "Pomorze"). Na rozkaz dowódcy Armii cofnięto obronę prawego skrzydła Dywizji nad rzekę Zgłowiączkę i wysłano oddział wydzielony w sile 24 pp z 48 dal po osi Wieniec - Osięciny. Oddział ten 10 IX stoczył pod Osięcinami kilkugodzinną walkę z niem. 309 pp z 208 DP, po czym zagrożony odcięciem drogi odwrotu przez zmotoryzowany pościg wycofał się w walce na Brześć Kujawski, tracąc działa 2 baterii 48 dal. Na odcinku w rejonie Nowy Młyn - Wieniec 22 pp odparł silne natarcie 208 DP, które wdarło się w polskie stanowiska, lecz przeciwnatarciem zostało wyrzucone. Poniesione w walce straty spowodowały konieczność rozwiązania I batalionu 22 pp. 11 września w styczności ogniowej z Niemcami (Brygadą Netze) znajdował się cały odcinek Dywizji nad Zgłowiączką, m. in. atak na pozycje 22 pp został odparty energicznym wypadem polskich żołnierzy. 12 września walki kontynuowano, a o zmierzchu, przy bierności przeciwnika (50 DP i Brygady Netze), wyruszono na nową linię obrony Dobrzyń - Jezioro Rakutowskie - Świątkowice. Wydzielono zarazem II batalion 22 pp wraz z baterią 9 pal do odwodu Grupy Operacyjnej gen. Tokarzewskiego-Karaszewicza, w składzie której 27 DP (wraz z 15 DP) znalazła się od 11 września. Po ciężkich walkach zakończonych odrzuceniem nieprzyjaciela, 13 września dywizja zorganizowała obronę w rejonie Gostynina. Od 14 września 27 DP razem z 15 DP prowadziła przeciwnatarcia na niemiecki przyczółek pod Płockiem, jednak bez większych rezultatów.

16-27 września

16 września dywizja otrzymała rozkaz marszu na Gąbin. Zaatakowana przez nieprzyjaciela musiała przejść do przeciwnatarcia w rejonie Uderz - Stare Budy. 17 września wskutek silnego ataku lotnictwa niemieckiego pod Iłowem 27 DP została rozbita. Luźne grupy przebijały się na Modlin i Warszawę, prowadząc sporadyczne walki. Do Warszawy dotarła tylko grupa w sile około jednego batalionu i razem z batalionem 59 pp z 4 DP utworzono z nich pułk, który został skierowany na Powązki jako odwód.

Ośrodek Zapasowy 27 DP[edytuj | edytuj kod]

OZ 27 DP znajdował się we Włodzimierzu. Między innymi w oparciu o znajdujące się w nim wojsko sformowano Grupę "Włodzimierz", która w dniach 14 i 15 września skutecznie broniła miasta przed atakami 4 Dywizji Lekkiej.
Wobec agresji sowieckiej postanowiono zdemobilizować grupę. Zwolniono z szeregów wszystkich żołnierzy zamieszkałych na wschód od Bugu, pozostali mieli indywidualnie przebijać się na Węgry. Demobilizacja nastąpiła 18 września. Pozostały tylko 3 baony, które przeszły na zachodni brzeg Bugu, ale 19 września na rozkaz gen. Smorawińskiego 2 powróciły do Włodzimierza. Tu skapitulowały przed Armią Czerwoną.

Ordre de Bataille i obsada personalna w kampanii 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Planowane Ordre de Bataille i obsada personalna 27 DP w kampanii 1939 roku. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących oraz stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.

  • Ośrodek Zapasowy 27 DP we Włodzimierzu Wołyńskim
    • dowódca ośrodka - ppłk Józef Kutyba (I zastępca dowódcy 50 pp)

Ordre de Bataille dywizji 17.09 godz 0.01[edytuj | edytuj kod]

Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: 27 Wołyńska Dywizja Piechoty.

Uwagi

  1. Potocznie, od miejsca stacjonowania dowództwa, nazywana dywizją "kowelską".

Przypisy

  1. Konrad Ciechanowski: Armia Pomorze 1939. s. 51.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
  • Marian Porwit: Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku. Tom 2. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1983.
  • Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
  • "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
  • "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
  • Konrad Ciechanowski: Armia Pomorze 1939. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 83-11-06793-7.