Dobrzyń nad Wisłą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dobrzyń nad Wisłą
Herb Flaga
Herb Dobrzynia nad Wisłą Flaga Dobrzynia nad Wisłą
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat lipnowski
Gmina Dobrzyń nad Wisłą
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie XIII w.
Burmistrz Ryszard Grzegorz Dobieszewski
Powierzchnia 5,41 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

2268[1]
418 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 54
Kod pocztowy 87-610
Tablice rejestracyjne CLI
Położenie na mapie gminy Dobrzyń nad Wisłą
Mapa lokalizacyjna gminy Dobrzyń nad Wisłą
Dobrzyń nad Wisłą
Dobrzyń nad Wisłą
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobrzyń nad Wisłą
Dobrzyń nad Wisłą
Ziemia 52°38′16″N 19°19′17″E/52,637778 19,321389Na mapach: 52°38′16″N 19°19′17″E/52,637778 19,321389
TERC
(TERYT)
6040608044
Urząd miejski
ul. Szkolna 4a
87-610 Dobrzyń nad Wisłą
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Dobrzyń nad Wisłą w Wikisłowniku
Strona internetowa

Dobrzyń nad Wisłąmiasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, siedziba władz miejsko-wiejskiej gminy Dobrzyń nad Wisłą. Położone nad rzeką Wisłą nieco powyżej Włocławka, niedaleko Zbiornika Włocławskiego (zwanego też Jeziorem Włocławskim). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. włocławskiego.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2].

Według danych z 30 czerwca 2007[3] miasto miało 2246 mieszkańców.

15 sierpnia jest Świętem Miasta Dobrzynia nad Wisłą[4].

Według legendy w Dobrzyniu nad Wisłą urodziła się Nawojka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Góra Zamkowa
Skarpa nad Jeziorem Włocławskim

Pierwsza wzmianka o Dobrzyniu (jako Dobrin) pochodzi z 1065 r. W XI w. istniał tu gród kasztelański. Od 1228 miejsce osadzenia przez Konrada Mazowieckiego rycerzy zakonników zwanych Braćmi dobrzyńskimi. Później stolica ziemi dobrzyńskiej. Prawa miejskie Dobrzyń otrzymał prawdopodobnie przed 1239 rokiem od Konrada mazowieckiego. W końcu XIII i na początku XIV w. (lata 1288-1327 i 1343-1352) siedziba udzielnych książąt dobrzyńskich (od 1306 r. pod zwierzchnictwem Królestwa Polskiego). W dniu 14 września 1321 roku miasto spalili Litwini. W 1327 roku Dobrzyń został włączony do Królestwa Polskiego przez Władysława Łokietka. W marcu 1329 roku Krzyżacy po oblężeniu opanowali zamek w Dobrzyniu i w 1330 roku osadzili w nim komtura. Po Pokoju w Kaliszu między Kazimierzem Wielkim i Krzyżakami, Dobrzyń wrócił pod zwierzchnictwo Polski. W 1352 roku zmarł książę Kazimierz dobrzyński, w związku z czym Kazimierz Wielki wcielił Dobrzyń do Królestwa Polskiego. Krótka reaktywacja księstwa nastąpiła w latach 1379-1391 pod rządami księcia opolskiego Władysława Opolczyka, który otrzymał Dobrzyń od polskiego króla Ludwika Węgierskiego. Za ciemiężenie poddanych władzę nad Dobrzyniem odebrał mu Władysław Jagiełło, w związku z czym Władysław Opolczyk oddał prawa do Dobrzynia w zastaw Krzyżakom za 40 tys. florenów. Spowodowało to konflikt prawny między Polską i Zakonem Krzyżackim ponieważ Opolczyk dokonał felonii, czyli złamania obowiązków wasala. Wkrótce Krzyżacy opanowali Dobrzyń. W dniu 10 czerwca 1405 Dobrzyń został wykupiony przez Polskę. Po wybuchu Wielkiej Wojny zamek w Dobrzyniu został 20 sierpnia 1409 roku zdobyty przez Krzyżaków przy użyciu artylerii. Miasto zostało spalone, a dowodzący obroną starosta Jan Chełmicki z Płomian ścięty przez Krzyżaków.

Do Polski przyłączony ostatecznie na mocy I pokoju toruńskiego w 1411 r. Znaczenie miasta Dobrzynia spadło po Potopie szwedzkim, kiedy miasto zostało zrabowane i spalone. W 1807 roku włączone do Księstwa Warszawskiego[5]. Niemcy podczas okupacji zmienili nazwę miasta na niem. Dobrin an der Weichsel (1939-1945). Obecnie jest lokalnym ośrodkiem handlowo-usługowym z nielicznymi zakładami przemysłowymi (zakład obuwniczy, spółdzielnia rybacka, rzeźnia, młyn).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Fragment ruin kościoła św. Krzyża przy ulicy Farnej, wzniesionego w końcu XIII wieku, a zniszczonego w 1656 r.
  • Kościół pofranciszkański Wniebowzięcia NMP zbudowany w latach w latach 1279-1316, wielokrotnie przebudowywany (ostatnia przebudowa na początku XX w.). Wyposażenie głownie barokowe. Fasada zachodnia w stylu neoromańskim. Ołtarz główny z początku XIX w. klasycystyczny, przeniesiony z Zakroczymia. Na uwagę zwiedzających zasługuje kaplica św. Walentego, krucyfiks barokowy z XVIII wieku i marmurowa płyta nagrobna generała wojsk polskich, Damazego Mioduskiego.
  • Trójskrzydłowy klasztor pofranciszkański z końca XVIII wieku, przylegający do kościoła NMP i posiadający z nim wspólny wirydarz.
  • Grodzisko zwane „Górą Zamkową”. W tym miejscu istniał gród, w którym od 1228 roku z nadania Konrada Mazowieckiego mieli swoją siedzibę Bracia dobrzyńscy[6], którzy 5 lat później połączyli się z Krzyżakami. W 1235 roku gród wrócił w ręce książąt mazowieckich. W latach 1329 zajęty przez Krzyżaków, którzy zwrócili go Kazimierzowi Wielkiemu po podpisaniu Pokoju kaliskiego w 1343 roku. Następnie od 1380 roku był lennem Władysława Opolczyka, który w roku 1392 oddał go w zastaw Krzyżakom. Dzięki wykupowi zastawu w 1404 roku ponownie w rękach polskich. Po wybuchu Wielkiej Wojny oblężony i spalony przez Krzyżaków w dniu 18 sierpnia 1409 roku[7].
  • Układ urbanistyczny wraz z prostokątnym Rynkiem.
  • Budynki mieszkalne i użyteczności publicznej, głównie z XIX wieku. Najstarszy dom mieszkalny przy ulicy Słowackiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 23.09.2009].
  2. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 14.
  3. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2006. ISSN 1734-6118. (pol.)
  4. Uchwała w nr 12/107/2000 ws. ustanowienia Święta Miasta Dobrzynia n. Wisłą.
  5. http://www.sgzd.com/historia.html.
  6. Marian Biskup: Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986, s. 91. ISBN 83-215-7220-0.
  7. http://www.zamki.pl/?idzamku=dobrzyn.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons