Strzelno

Strzelno
Kościół pw. Świętej Trójcy w Strzelnie
Herb Strzelna
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	mogileński
Gmina	Strzelno gmina miejsko-wiejska
Założono	XII wiek
Prawa miejskie	1231
Burmistrz	Ewaryst Zdzisław Matczak
Powierzchnia	4,46 km²
Położenie (zasięg)	Pogranicze Kujaw i Wielkopolski
Wysokość	ok. 100 m m n.p.m.
Ludność (2011) • liczba • gęstość	5858 1313 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 52
Kod pocztowy	88-320
Tablice rejestracyjne	CMG
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego Strzelno
Położenie na mapie Polski Strzelno
52°37′46″N 18°10′12″E
TERC (TERYT)	6040509044
Urząd miejski ul. Cieślewicza 2 88-320 Strzelno
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Indeks:Polski – Regionalizmy kujawskie – okolice Strzelna i Kruszwicy w Wikisłowniku
Strona internetowa

Strzelno (niem. Strelno) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Strzelno. Leży 18 km na południe od Inowrocławia u zbiegu dróg krajowych DK15, DK25 i DK62. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Ośrodek przemysłowy, centrum handlowo-usługowe dla okolicy.

Według danych z 31.12.2011 r. miasto miało 5858 mieszkańców.

Położenie

Strzelno położone jest na pograniczu Kujaw i Wielkopolski. Miasto leży na Pojezierzu Gnieźnieńskim. Rzeźba terenu jest lekko pofałdowana. Miasto sąsiaduje z dużymi kompleksami leśnymi. Gleby w tym rejonie to żyzne czarnoziemy. Strzelno jest ważnym, drogowym węzłem komunikacyjnym o znaczeniu krajowym. W pobliżu znajduje się Jezioro Pakoskie.

Historia

Rotunda Świętego Prokopa w 1939 roku

Powstanie miasta związane jest z osobą Piotra Włostowica, wojewody Bolesława Krzywoustego. Uważany jest on za fundatora kościoła św. Krzyża. W latach 80. XII wieku w ówczesnej wsi Strzelno założony został klasztor sióstr norbertanek. Kościół klasztorny nosił początkowo nazwę kościoła św. Trójcy, w latach późniejszych wezwanie zostało rozszerzone na św. Trójcy i NMP. Prawa miejskie Strzelno uzyskało w 1231 r.

Podczas rozbiorów miasto znajdowało się pod panowaniem pruskim. Do 1874 istniało pod nazwą „Strzelno”, po czym zniemczone na niem. „Strelno” (1875-1920). Wyzwolone zostało podczas powstania wielkopolskiego 2 stycznia 1919.

W 1901 roku wybudowano w Strzelnie gazownię, działającą do lat 60. XX wieku.

Podczas II wojny światowej dochodziło do masowych aresztowań w Strzelnie. Niemcy likwidowali miejscową inteligencję.

W czasach II Rzeczypospolitej Strzelno było miastem powiatowym. Z tego okresu pochodzi również działający do dziś Szpital Rejonowy. Z początku XX wieku pochodzi większość kamienic w centrum.

Zabytki

• Kościół Świętej Trójcy i Najświętszej Marii Panny
• Rotunda św. Prokopa
• Kamienice na rynku

Edukacja

Wnętrze zabytkowej rotundy

Przedszkola

• Przedszkole miejskie nr 1 w Strzelnie
• Przedszkole miejskie nr 2 w Strzelnie

Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa w Strzelnie

Gimnazja

• Gimnazjum w Strzelnie

Szkoły ponadgimnazjalne

• Zespół Szkół Licealnych im. 1 Armii Wojska Polskiego (Liceum)
• Zespół Szkół Zawodowych (Technikum: Handlowe, Mechaniczne, Ekonomiczne; Zasadnicza Szkoła Zawodowa)
• Zasadnicza Szkoła Zawodowa im. J. Cieślewicza

Demografia

Zieleń miejska

Barokowy konfesjonał w Strzelnie

W mieście znajduje się kilka parków. Największym jest ten przy klasztorze. Poza nim są inne tereny zielone. W granicach Strzelna położone są dwa cmentarze. Oba są nadal używane. Na terenie całego miasta są zieleńce i alejki.

Architektura i urbanizacja

Wyjątkowe zdobienia na kolumnach w kościele pw. Świętej Trójcy

Stare miasto składa się w większości z kamienic wybudowanych na początku XX wieku, ale także z romańskich zabytków. Są tu też osiedla domków jednorodzinnych i blokowisko. W południowo-zachodniej części miasta są tereny przemysłowe. Ogólnie cała zabudowa miasta jest zwarta.

Wspólnoty wyznaniowe

Rotunda św. Prokopa

Rzymskokatolickie

• Parafia św. Trójcy w Strzelnie

Strzelno ma jedną parafię i jest stolicą dekanatu strzelińskiego. Leży w archidiecezji gnieźnieńskiej.

Świadkowie Jehowy

• Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy (Sala Królestwa)

Sport

Strzelno, pomnik św. Wojciecha

W mieście jest hala widowiskowo-sportowa i stadion. Jest tu boisko „Orlik 2012” i obiekty sportowe na użytek mieszkańców. Działają następujące kluby sportowe:

• Kujawianka Strzelno – piłka nożna
• Alfa Strzelno – piłka ręczna

)

Gospodarka

Charakterystyczne sklepienia

Najważniejszą częścią strzeleńskiej gospodarki są handel i usługi. Jest tu salon maszyn rolniczych i wyspecjalizowane sklepy. Znajdują się też tutaj markety wielkopowierzchniowe. Duże znaczenie ma też tradycyjny handel. Sklepiki zlokalizowane są w zabytkowych kamieniczkach, targowiskach i przeznaczonych do tego celu pawilonach. Nie oznacza to jednak, że nie ma tu przemysłu. Zakłady pracy zlokalizowane są pod miastem i na jego obrzeżach. Do największych można zaliczyć fabrykę firmy Sanplast, która produkuje m.in. wanny i kabiny prysznicowe. Duże znaczenie w rozwoju miasta ma bliskość dróg o znaczeniu krajowym, które krzyżują się w Strzelnie.

Komunikacja

Przez miasto przebiegają drogi krajowe i wojewódzkie:

• 15 Ostróda – Toruń – Inowrocław – Strzelno – Gniezno – Jarocin – Krotoszyn – Trzebnica
• 25 Bobolice – Bydgoszcz – Inowrocław – Strzelno – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
• 62 Strzelno – Włocławek – Płock – Wyszków – Drohiczyn – Siemiatycze
• 255 – droga wojewódzka nr 255 Strzelno – Pakość

Co ciekawe, tyle samo dróg krajowych przechodzi np. przez Poznań, co świadczy o ważności Strzelna jako węzła komunikacyjnego.

Przez Strzelno przebiega nieczynna linia kolejowa łącząca Inowrocław i Mogilno.

• Linia 231 231 Inowrocław Rąbinek – Mogilno

Do Strzelna można dojechać autobusem. Linie autobusowe obsługuje kilku przewoźników z całego kraju. Bezpośrednie połączenie m.in. z Wrocławiem, Bydgoszczą, Toruniem, Włocławkiem.

Znane osoby związane ze Strzelnem

Zabytkowe malowidła naścienne

• Albert Abraham Michelson (ur. 1852) – fizyk amerykański, laureat nagrody Nobla w 1907 roku
• Arcybiskup Stanisław Gądecki (ur. 1949) – od 2002 roku metropolita poznański
• Jakub Cieślewicz (1846-1930) – lekarz, działacz społeczny
• Jan Dałkowski (1899-1939) – nauczyciel, kierownik publicznej Szkoły Powszechnej nr 1 w Strzelnie oraz wieloletni działacz społeczny. 25 listopada 1939r został rozstrzelany przez hitlerowców i spoczął w zbiorowej mogile we wsi Cieńcisko.
• Radosław Hyży (ur. 8 lutego 1977) – koszykarz

Turystyka i kultura

Miasto jest bardzo atrakcyjne turystycznie ze względu na romańskie zabytki, ale także budynki z innych okresów. Jest tu dobrze rozwinięta baza noclegowa i gastronomiczna. Potrzebne dane można zdobyć w Informacji Turystycznej. Dużo terenów do spacerowania sprawia, poprzez bliskość ważnych dróg podróżni mogą się tu zatrzymać i odpocząć. Dojazd do najważniejszych obiektów jest oznakowany. Są tu dom kultury i kluby sportowe. Kino i inne rozrywki organizowane mieszkańcom przez dom kultury i miasto sprawiają, że można znaleźć dużo wrażeń.

Bezpieczeństwo

O bezpieczeństwo w Strzelnie dbają następujące instytucje zlokalizowane na terenie miasta:

Rodzaj Służby	Służba	Jednostki	Adres
Ratownicza	Ochotnicza Straż Pożarna	Jednostka Operacyjno-Techniczna (KSRG) Strzelno	ul. Słoneczna
Ratownicza	Pogotowie Ratunkowe	Stacja Pogotowia Ratunkowego	ul. Powstania Wielkopolskiego
Ratownicza	Szpital	Szpital Rejonowy w Strzelnie	ul. Powstania Wielkopolskiego
Porządkowa	Policja	Komenda Policji	ul. Cieślewicza
Porządkowa	Straż Miejska	Straż Miejska w Strzelnie	ul. Cieślewicza

Przynależność administracyjna

Historyczna przynależność polityczno-administracyjna Strzelna

Okres		Państwo	Zwierzchność	Jednostka administracyjna
1887-1919		Królestwo Prus		Prowincja poznańska, powiat strzelneński
1919-1932		Rzeczpospolita Polska		województwo poznańskie, powiat strzelneński
1932-1939		Rzeczpospolita Polska		województwo poznańskie, powiat mogileński
1939-1945		okupacja niemiecka/III Rzesza		Kraj Warty, Rejencja mogileńska
1939-1945		Polskie Państwo Podziemne		Okręg Poznań AK, Samodzielny Obwód Mogilno AK
1945-1950		Rzeczpospolita Polska		województwo poznańskie, powiat mogileński
1950-1952				województwo bydgoskie, powiat mogileński
1950-1975		Polska Rzeczpospolita Ludowa		województwo bydgoskie, powiat mogileński
1975-1989				województwo bydgoskie, rejon inowrocławski
1989-1998		Rzeczpospolita Polska
od 1999				województwo kujawsko-pomorskie, powiat mogileński, gmina Strzelno

Zobacz też

• gmina Strzelno-Południe
• gmina Strzelno-Północ
• cmentarz żydowski w Strzelnie

Linki zewnętrzne

• strona Strzelna
• Strzelno w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI (Sochaczew – Szlubowska Wola) z 1890 r.
• Bulla papieża Celestyna III dla klasztoru Norbertanek w Strzelnie z dnia 9 IV 1193 roku