Lipno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne obiekty o tej nazwie.
Lipno
Bulwar Poli Negri nad Mieniem
Bulwar Poli Negri nad Mieniem
Herb
Herb Lipna
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat lipnowski
Gmina gmina miejska
Data założenia przed XIV wiekiem
Prawa miejskie 15 kwietnia 1349
Burmistrz Dorota Łańcucka
Powierzchnia 10,99 km²
Wysokość 80-120 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

14 305[1]
1 346[1] os./km²
Strefa numeracyjna
+48 54
Kod pocztowy 87-600
Tablice rejestracyjne CLI
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Lipno
Lipno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipno
Lipno
Ziemia 52°50′40″N 19°10′43″E/52,844444 19,178611Na mapach: 52°50′40″N 19°10′43″E/52,844444 19,178611
TERC
(TERYT)
6040608011
SIMC 0985830
Urząd miejski
pl. Dekerta 8
87-600 Lipno
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Lipno w Wikisłowniku
Strona internetowa

Lipnomiasto w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim. Miasto jest siedzibą gminy wiejskiej Lipno.

Do 1954 siedziba wiejskiej gminy Jastrzębie. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa włocławskiego. Od 1999 po reformie administracyjnej, siedziba powiatu lipnowskiego.

Według danych z 31.12.2013[1] miasto miało 14 305 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto znajduje się na Ziemi dobrzyńskiej, które jako trzecie uzyskało prawa miejskie i w którym odbywały się sejmiki ziemskie. Geograficznie Lipno usytuowane jest na Pojezierzu Dobrzyńskim. Odległość od stolicy wynosi 160 km, od Torunia 54 km, Płocka 50 km, a od Włocławka 23 km.

Przez miasto przepływa rzeka Mień.

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 10,99 km²[1]. Miasto stanowi 1,07% powierzchni powiatu.

Według danych z 2002[2] Lipno ma obszar 10,88 km², w tym:

  • użytki rolne: 52%
  • użytki leśne: 13%
Lipno
Lipno - Ratusz

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2011

Opis Ogółem Mężczyźni Kobiety
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 15027 100 7209 47,97 7818 52,03.
zameldowanych na stałe 14517 100 6961 47,95 7556 52,05.
zameldowanych czasowo 510 100 248 48,63 262 51,37.
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1367 656 711.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

  • 1800 – 480 mieszkańców
  • 1808 – 917
  • 1825 – 3008
  • 1827 – 2891
  • 1857 – 3884
  • 1897 – 6214
  • 1919 – 8467
  • 1921 – 8630
  • 1939 – 12018
  • 1946 – 8389
  • 1991 – 14300
  • 2004 – 14872
  • 2006 – 15014
  • 2009 – 15806
  • 1 stycznia 2010 – 14791
  • 31 grudnia 2011 – 14517 osób zameldowanych na pobyt stały oraz 510 osób zameldowanych na pobyt czasowy
  • 31 grudnia 2012 – 14485 osób zameldowanych na pobyt stały oraz 557 osób zameldowanych na pobyt czasowy

Miasto nawiedziły epidemie w latach: 1348, 1623, 1626-1629, oraz 1708-1709. Przed wybuchem II wojny światowej 40% mieszkańców Lipna stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejsce straceń

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Wniebowzięcia NMP
Kościół ewangelicko-augsburski
Pomnik na Placu Dekerta

Założony w 1914 położony jest w południowo-wschodniej części miasta zajmując wzgórze morenowo-czołowe o powierzchni ok. 11 ha. Jego postać stanowi przejście między drzewostanem naturalnym, a założeniem parkowym. Najliczniej reprezentowane gatunki stanowią sosny, dęby szypułkowe. Zabór rosyjski to okres, gdy wejście do Parku było płatne. Dąb Wolności, został posadzony w 1918 jako symbol uwolnienia spod jarzma zaborcy. W latach 20. XX w Parku odsłonięty został Pomnik Poległych, który usunięty został przez niemieckiego okupanta. Przy północnym wejściu znajduje się pomnik Niepodległości. Głównym elementem kompozycyjnym jest polana przylegająca do alei poprzecznej, utrzymana w formie parteru kwiatowego, gdzie dawniej znajdował się zegar kwiatowy i herb, kawiarnia, a także staw, po którym pływały łabędzie. Centralnym punktem polany jest okrągły kwietnik, a nieco dalej znajduje się zabytkowa drewniana altana z 1924. Część zachodnia utrzymana jest w stylu naturalistycznym ze swobodnie prowadzonymi alejami, a najwyższy punkt zajmuje amfiteatr z muszlą koncertową zbudowany w końcu lat 70. W okresie międzywojennym park otrzymał czwartą lokatę w kraju za nasadzenia drzew i był wysoko notowany w rankingach europejskich.

Zbudowany w 1388 w stylu gotyckim, najprawdopodobniej na miejscu wcześniej istniejącego. Zamknięty pod koniec XVIII, a ponownie otwarty w 1819. Po remoncie cały budynek został obniżony, co wpłynęło na utratę cech charakterystycznych dla stylu gotyckiego. W drugiej połowie XIX dobudowano kaplice św. Barbary i św. Teresy, przebudowano kruchtę. Okna ostrołukowe w prezbiterium i nawie zdobione są witrażami. Ołtarz wykonany w pierwszej połowie XVIII, a przeniesiony z klasztoru Ojców Bernardynów w Skępem ok. 1762. Odnawiany był w latach 1952 i 1975. W kościele znajdują się również dwa ołtarze boczne rokokowe z fragmentami barokowymi z XVIII.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Technicznych im. Ziemi Dobrzyńskiej
  • Zespół Szkół im. Romualda Traugutta
  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Noblistów Polskich
  • Gimnazjum Prywatne nr 1 im. Jadwigi Jałowiec
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława Broniewskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Mikołaja Kopernika
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Pawła II

Sport w mieście[edytuj | edytuj kod]

Klub piłkarski Mień[edytuj | edytuj kod]

Jego założycielem był w 1922 nauczyciel miejscowego gimnazjum Jan Horowica. W 1934 na peryferiach miasta do użytku oddano stadion. Największe sukcesy drużyna odnosiła w latach 1983-1984 i 1990-2001 grając w III lidze i mając za przeciwników drużyny z Pomorza, Śląska czy Wielkopolski. Od sezonu 2001-2002 drużyna gra w IV lidze kujawsko-pomorskiej. Mień Lipno na swoim boisku podejmowała m.in.: Legię Warszawa, Polonię Warszawa, Widzew Łódź oraz Wisłę Płock. Od sezonu 2008/2009 będzie grała w III lidze tj. liga: kujawsko-pomorsko-wielkopolska[5].

Motocross[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieje również motocrossowy klub Jastrząb. Niebawem zrzeszenie obchodzić będzie 40 urodziny. Z lipnowskim motocrossem związany jest tor przy ul. Wyszyńskiego, który jest jednym z najatrakcyjniejszych w Europie. Uczestnikami zawodów byli m.in. sportowcy z Białorusi, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Rosji. Z zawodników klubowych należy wymienić m.in. Jacka Olszewskiego, Marcina Abramowskiego, Michała Stępińskiego i Mateusza Ognistego[5].

Karate[edytuj | edytuj kod]

Od dziesięciu lat w Lipnie działa klub Kyokushin Karate zrzeszając ok. 80 osób. Lipnowscy karatecy posiadają liczne osiągnięcia w działalności sportowej, do których zaliczyć można m.in. tytuł wicemistrza Polski[5].

Lipnowiak Lipno[edytuj | edytuj kod]

Od 2005 roku funkcjonuje Międzyszkolny Klub Sportowy siatkówki dziewcząt "Lipnowiak" w Lipnie.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół bł. Michała Kozala BM

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Kolejowa[edytuj | edytuj kod]

W Lipnie znajduje się jedna stacja kolejowa Lipno, leżąca na linii kolejowej nr 27. Linia jest obsługiwana w okolicy Lipna przez spółkę Arriva PCC Rail w rozkładzie 2009/2010 przewidziano 5 par pociągów relacji Toruń GłównyLipno dodatkowo jedna kursuje tylko do Torunia Wschodniego. 3 pary do Sierpca oraz jedna dodatkowa kursująca tylko do stacji Skępe jeden pociąg dodatkowo jedzie od stacji Skępe do Torunia. Jedna para relacji Toruń Główny – Sierpc kursuje tylko w wybrane dni podczas wakacji[7]. Kolej wąskotorowa dotarła do Lipna w 1916. Była to linia łącząca leżących koło Torunia Lubicz z Lipnem. Krótko przed II Wojną Światową powstała linia normalnotorowa łącząca Toruń z Nasielskiem. Stacja Lipno została otwarta 23 stycznia 1937[8].

Samochodowa[edytuj | edytuj kod]

Znajduje się również dworzec PKS, który ma bardzo dobrą komunikację z innymi miastami np. z Bydgoszczą, Gdańskiem, Koszalinem, Lublinem, Szczecinem i Warszawą. Miasto jest ważnym węzłem drogowym. Znajduje się na drodze krajowej nr 10 (SzczecinBydgoszcz – Lipno – Płońsk) i nr 67 (WłocławekFabianki – Lipno) oraz na drodze wojewódzkiej nr 557 (Lipno – Rypin), nr 558 (Lipno – Wielgie – w stronę Dobrzynia nad Wisłą i nr 559 (Lipno – Płock).

Lotnicza[edytuj | edytuj kod]

Ok. 20 km na wschód od miasta funkcjonuje prywatne lądowisko Boguchwała.

Honorowi Obywatele Lipna[edytuj | edytuj kod]

  • Leszek Balcerowicz (ur. 1947 w Lipnie) – polski ekonomista i polityk. Przedstawiciel szkoły ekonomicznej zwanej monetaryzmem. Inicjator ekonomicznej transformacji Polski z kraju o socjalistycznej gospodarce planowej w stylu radzieckim do kraju o gospodarce rynkowej w stylu zachodnim.
  • Wiesława Czapińska (ur. 1932 w Bydgoszczy, zm. 2010) – Była uznanym autorytetem w dziedzinie filmu, teatru, literatury. Autorka polskiej biografii Poli Negri.
  • Roman Czarnomski, h. Jastrzębiec, niekiedy zwany Czarnocki (ur. 1800 w Tłuchówku koło Lipna, zm. 1892 w Paryżu), polski oficer i działacz niepodległościowy.
  • Bogusław Kaczyński (ur. 1942 w Białej Podlaskiej) – dziennikarz, publicysta i krytyk muzyczny, popularyzator opery, operetki i muzyki poważnej, teoretyk muzyki, twórca telewizyjny, animator kultury, prezenter i autor wielu programów kulturalnych.
  • Pola Negri (właśc. Barbara Apolonia Chałupiec) (ur. 1897 w Lipnie, zm. 1987 w San Antonio, Teksas) – polska aktorka filmowa, międzynarodowa gwiazda kina niemego.
  • Stanisław Ossowski – polski socjolog, metodolog nauk społecznych i teoretyk kultury.
  • Lech Wałęsa (ur. 1943 w Popowie) – polski działacz związkowy, polityk, z zawodu elektryk, lider Solidarności, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 i Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1990-1995. Absolwent Zespołu Szkół Technicznych im. Ziemi Dobrzyńskiej w Lipnie.

Urodzeni w Lipnie[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Lipnie
Pola Negri – aktorka filmowa, międzynarodowa gwiazda kina niemego
Pola Negri – aktorka filmowa, międzynarodowa gwiazda kina niemego

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (pol.). stat.gov.pl, 20 sierpnia 2010. [dostęp 4 marca 2011]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-06)].
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. Lipno w liczbach (pol.). http://www.umlipno.pl. [dostęp 27 kwietnia 2010].
  4. Tadeusz Swat, „...Przed Bogiem i historią”. Księga ofiar komunistycznego reżimu w Polsce lat 1944-1956. Mazowsze. Warszawa 2003, s. 19.
  5. 5,0 5,1 5,2 Sport w mieście (pol.). http://www.umlipno.pl. [dostęp 27 kwietnia 2010].
  6. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  7. tabela 410 z dnia 01.03.2010.pdf. przewozyregionalne.pl. [dostęp 2010-04-18].
  8. Lipno. kolej.one.pl. [dostęp 2010-04-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mirosław Krajewski: Dobrzyński słownik biograficzny. Ludzie europejskiego regionu, Włocławek 2002
  • Mirosław Krajewski (red.): Wartości kulturowe ziemi dobrzyńskiej, Dobrzyń nad Wisła 2011