Jezupol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jezupol
Єзупіль
Pałac Dzieduszyckich w Jezupolu
Pałac Dzieduszyckich w Jezupolu
Herb
Herb Jezupola
Państwo  Ukraina
Obwód iwanofrankiwski
Powierzchnia 28,220 km²
Wysokość 260 m n.p.m.
Populacja (2004)
• liczba ludności
• gęstość

3 026
107,230 os./km²
Nr kierunkowy +380 3436
Kod pocztowy 77411
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Jezupol
Jezupol
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Jezupol
Jezupol
Ziemia 49°02′40″N 24°47′25″E/49,044444 24,790278Na mapach: 49°02′40″N 24°47′25″E/49,044444 24,790278
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ukraina
Kościół katolicki w Jezupolu
Kościół greckokatolicki w Jezupolu

Jezupol (ukr. Єзупіль) - miasteczko (osiedle typu miejskiego) na zachodniej Ukrainie. Jezupol znajduje się w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie tyśmienickim, w międzyrzeczu rzek Dniestr i Bystrzyca. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Jezupol w powiecie stanisławowskim województwa stanisławowskiego. Miasteczko liczy sobie ok. 870 gospodarstw (3 tys. mieszkańców).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy zapis pisemny datowany 1435 r. Do 1597 r. nosiło nazwę pogańską Czeszybiesy. Po spaleniu osady przez Tatarów Jezupol odrodził się i przyjął nazwę polsko brzmiącą. Według legendy, hrabia Potocki uciekając przed licznymi wojskami tatarskimi, rzucił się do rzeki Dniestr z okrzykiem Panie Jezusie daj mi pole (czyli drogę). Przepływając przez Dniestr modlił się Jezus... Maria... Udało się mu uratować i odtąd miasteczko na prawym brzegu Dniestru nazywa się Jezupol, a na lewym brzegu Mariampol. Od XV w. w Polsce, od 1772 r. w zaborze austriackim. Za czasów II Rzeczypospolitej w województwie stanisławowskim. Od 1939 r. w Związku Radzieckim. Władza komunistyczna zmieniła nazwę miasteczka na Żowteń (ukr. Жовтень - oznacza miesiąc październik kojarzony z rewolucją 1917 r.). Po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę w 1991 r. miasteczko z powrotem zmieniło nazwę na Jezupol. Miasteczko jest znane ze słynnej hodowli koni w Stadninie koni w Jezupolu.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • zamek[1], w XVI-XVII w. w Jezupolu został wybudowany zamek - teraz w tym miejscu znajduje się kościół dominikański
  • kościół dominikański; wcześniej istniał tu obronny klasztor dominikański założony przez Jakuba Potockiego w 1598 r.
  • cerkiew greckokatolicka, ponownie wybudowana w 1902 r.
  • pałac, w którym mieszkał ostatni właściciel Jezupola hrabia Wojciech Dzieduszycki jun. wraz z rodziną został wybudowany jako dwór w 1840 r. przez Kajetana Jana Dzieduszyckiego. W 1894 r. Władysław Dzieduszycki przebudował dwór na reprezentacyjny pałac, który został spalony w 1914 r.; później odbudowany w 1925 r.[2]. Obecnie w pałacu znajduje się sanatorium dla dzieci z zaburzeniami nerwowymi.

Znane osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Dzieduszycki (ur. 13 VII 1848 r. w Jezupolu k. Stanisławowa, zm. 23 III 1909 r. w Wiedniu) - hrabia, konserwatywny polityk galicyjski, dramato- i powieściopisarz, tłumacz, krytyk literacki, publicysta, filozof. Studiował we Lwowie, był prezesem organizacji studenckiej "Ognisko". Gospodarował w Olszanicy w pow, tłumackim, potem w Jezupolu. Poseł na sejm galicyjski, zastępca prezesa Koła Literacko-Artystycznego we Lwowie. Profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Lwowskim
  • Wojciech Dzieduszycki hrabia, polski aktor, śpiewak, dyrygent, dziennikarz, autor tekstów kabaretowych, działacz kulturalny, recenzent muzyczny i teatralny oraz inżynier. Od lat czterdziestych XX wieku współpracownik UB, a później SB. Urodził się 5 czerwca 1912 r. w Jezupolu, zmarł 2 maja 2008 r. we Wrocławiu.

Przypisy

  1. Jezupol. [dostęp 15.8.13].
  2. Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, T. 7, wyd. 2 przejrzane i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wrocław, Warszawa: 1995, s. 78-81.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]