Barnówko (wieś w województwie zachodniopomorskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Barnówko
Jeden ze stawów w Barnówku
Jeden ze stawów w Barnówku
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat myśliborski
Gmina Dębno
Wysokość 45 m n.p.m.
Liczba ludności (2015) 281
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 74-311 Różańsko
Tablice rejestracyjne ZMY
SIMC 0179690
Położenie na mapie gminy Dębno
Mapa lokalizacyjna gminy Dębno
Barnówko
Barnówko
Położenie na mapie powiatu myśliborskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myśliborskiego
Barnówko
Barnówko
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Barnówko
Barnówko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Barnówko
Barnówko
Ziemia52°47′04″N 14°46′08″E/52,784444 14,768889

Barnówko (niem. do 1945 r. Berneuchen[1]) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno, nad rzeką Myślą. Według danych z 2015 r. miejscowość liczyła 281 mieszkańców[2].

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1299 r. Przed 1317 r. nadane zostały prawa miejskie (oppidum; nie posiadało murów miejskich), utracone w 1608 r. W 1890 r. właściciel majątku Max von dem Borne sprowadził pierwsze 100 osobników raka pręgowatego, który stąd rozprzestrzenił się w rzekach Europy. W latach 1923-1928 Barnówko było miejscem corocznych spotkań ruchu religijnej odnowy w łonie Kościoła ewangelickiego, Berneuchener Bewegung (Ruch Barnówecki). W 1993 r. odkryto w pobliżu złoża ropy naftowej i gazu ziemnego BMB (Barnówko - Mostno – Buszów), eksploatowane od roku 2000.

We wsi funkcjonuje niepubliczna szkoła podstawowa. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem, istnieje również gospodarstwo rybackie.

Nazwa[edytuj]

Niemiecka nazwa Nova Bernowe i późniejsze, przeniesione przez osadników w toku kolonizacji w 2 połowie XIII - XIV w. z rejonów Połabszczyzny, pochodzą od brandenburskiego Bernau bei Berlin[3].

Nazwy na przestrzeni wieków: Nova Bernau 1299, Barnow 1300, Neue Bernowe 1317, Bernow 1350, Newenbernow 1374, Berneuchen 1374, Bernou 1406, Bernonken 1456, Bernowichen 1486, Bernewichen na mapie Joana Blaeu z 1645 roku, Berneuchen 1833[3]. Nazwa Barnówko nadana została urzędowo w 1947 r.[1]

Położenie[edytuj]

Wieś położona jest przy drodze Myślibórz-Dębno, 7 km na północny-wschód od Dębna, 17 km od Myśliborza i 32 km od Gorzowa.

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski Kondrackiego teren, na którym położone jest Barnówko należy do prowincji Nizina Środkowoeuropejska, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska[4].

Środowisko przyrodnicze[edytuj]

Rośliny rzadko spotykane i chronione: barwinek pospolity, bluszcz pospolity, grążel żółty, grzybień północny, orlik pospolity, kocanki piaskowe, konwalia majowa, w tym zagrożone wyginięciem: dzwonek rozpierzchły, pływacz średni, rdestnica ostrolistna, siedmiopalecznik błotny, turzyca nitkowata, wiąz szypułkowy. Rośliny cenne, rzadko występujące: niecierpek himalajski, potoczek wąskolistny, róża jabłkowa, wierzba rokita, trędownik oskrzydlony. Zespół strzałki wodnej – tworzy niskie szuwary m.in. w kieszeni doliny rzeki Myśli 2 km od Barnówka. Na skarpach nad rzeką Myślą 1,5 km od Barnówka na terenach bagnistych wykształca się lęg jesionowo-olszowy. Wzdłuż doliny rzeki Myśli 0,8 km od Barnówka pojawiają się rzadkie zbiorowiska leśne jakimi są buczyny. Drogę Myślibórz – Dębno stanowi ściana lasu (klony, jawory, jesiony wyniosłe), od granicy Barnówka w kierunku Dębna znajduje się pomnik przyrody – lipa drobnolistna. Lokalne podmokłości są miejscem bytowania kumaka.

Do ssaków występujących na tym terenie należą: rzęsorek rzeczek, nocek rudy, piżmak, norka amerykańska. Wśród płazów występuje kumak nizinny. Ptaki: perkoz dwuczuby i rdzawoszyi, czapla siwa, łabędź niemy, żuraw, brodziec piskliwy, puszczyk, zimorodek, dzięcioł zielony, remiz, kruk, trznadel, potrzeszcz, krętogłów, wodnik, kania ruda, głowienka.

Historia[edytuj]

  • VIII-poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajdowała się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną.
  • 960–972 – książę Mieszko I opanował tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską
  • 1005 (lub 1007) – Polska straciła zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty.
  • 1112-1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznało zwierzchność lenną Polski
  • Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową Księstwa Pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica
Plan miasta w XV w
  • 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje z czasem Nowa Marchia
  • 25.11.1299 – w Eberswalde przy fundacji klasztoru Cystersów w Himmelpfurt koło Lychen w diecezji brandenburskiej przez margrabiego Albrechta III obecny jest m.in. Bald(e)win, pleban in Nova Bernau[5]
  • 1300 – wzmianka pod nazwą Nova Bernowe; wymieniany jest dwukrotnie proboszcz Balduin[6]
  • 26.12.1317 – przywilej margrabiego Waldemara podporządkowuje wyrokom sądu myśliborskiego siedem głównych miast Nowej Marchii (czyli nadaje prawa miejskie na prawie myśliborskim): Barlinek, Gorzów, Kostrzyn, Czelin, Mieszkowice, Barnówko (civitas Neue Bernowe) i Nowogródek Pomorski[7]; miasteczko jest umocnione wałem ziemnym i fosą, murów obronnych nigdy nie wzniesiono (oppidum), zbudowano natomiast dwie umocnione bramy miejskie: Dębnowską i Tarnowską; brak znalezisk archeologicznych pozwalających uważać chyżę za osadę przedlokacyjną Barnówka[8]
  • 1320-1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich
  • 1323 – władzę w Nowej Marchii obejmują Wittelsbachowie
  • 1328 – w miasteczku wymieniamy jest ród von Wedel
  • 1347-1367 – w Barnówku (opidum nove Bernowe) wymieniany jest ród Mörner[9], który 28 września 1347 r. zakupił miasteczko od braci Henninga i Bertrama von Stegelitz[10][11]
  • 06.01.1349 – Mörnerowie wspólnie z Arnoldem i Henningiem von Uchtenhagen otrzymują miasteczko w lenno od margrabiego Ludwika[12][13][14]
  • 1374 – Barnówko ponownie wymieniane jest jako własność rodu von Wedel[15][16]. Newenbernow (też Nyenbernow) występuje w dokumencie z 28 maja 1374 r., gdy w Gubinie von Wedlowie wraz z innymi przedstawicielami rycerstwa składają hołd lenny Wacławowi IV Luksemburskiemu[17]
  • 1402-1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego
  • 1405 – Barnówko posiada 64 łany ziemi, na uposażeniu proboszcza 4 łany; jest to miasteczko z zamkiem[6]
  • 1406 – biskup lubuski Jan IV Borshnitz domaga się zwiększenia dziesięcin z miejscowości Bernou[6]
  • 1441 – w miasteczku wymieniany jest ród Kuhmeise (henning an der komeysze to bernow)[18]
  • 1456 - kolejna wzmianka o rodzie Kuhmeise (Clawes komeise zu Bernonken)[19]
  • 1484 - nadanie lenne dla rodu von dem Borne dotyczące miasteczka; przechowywane było w archiwum miejskim[20]
  • 2.06.1486 – margrabia Jan Cicero nadaje Clausowi von der Kuhmeise (Claus von der Kumeisen, Kuemaisen) w lenno miasteczko Barnówko (Bernowichen) wraz ze wsiami Dyszno (Ringenwolde) i Ostrowiec (Wusterwicz)[21][22]
  • 19.02.1494 – margrabia Jan Cicero nadaje Baltazarowi i Andrzejowi von der Kuhmeise (Balczer und andereues Comeissen) w lenno miasteczko Barnówko (Bernowichen) wraz ze wsiami Dyszno (Ringenwalde) i Ostrowiec (Wusterwitz)[23][24]
  • 1535-1571 – za rządów Jana Kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego
  • 1538 – margrabia Jan Kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą
  • ok. 1605 - zbudowany zostaje kościół z muru pruskiego; zachował się do 1945 r.
  • 1608 – utrata prawa targu i prawa nowego osadnictwa, przez co faktycznie Barnówko przestaje być miastem
  • 1648 i 1653 – właścicielem Barnówka staje się nowomarchijski kanclerz Hans Georg von dem Borne (8.3.1589-30.8.1656), który zakupuje je od rodu Kuhmeise[25]
Właściciele Barnówka
Właściciel Lata
von Wedel 1328
von Stegelitz do 1347
von Mörner 1347-1367
von Mörner, von Uchtenhagen 1349
von Wedel 1374
Kuhmeise 1441-1653
von dem Borne od 1484?, 1648/53-1945
  • 1701 – powstanie Królestwa Prus
  • 1711 – do kościoła dobudowano zachodnią wieżę
  • 1780 – wybudowano pałac
  • 2 Poł. XVIII – założenie parku
  • XIX w. – we wsi istnieje cech tkaczy; miejscowość o charakterze rolniczym
  • 1806-1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 r. wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej.
  • 1807-1811 – reformy gospodarcze Steina- Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach
  • 1815-1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu Gorzów, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej.
  • 1860 – wybudowano oranżerię
  • 1871 – założono stawy rybne; pierwsza wzmianka o hodowli prowadzonej przez niemieckiego hrabiego Maxa von dem Borne
  • 1871-1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonej Drugiej Rzeszy Niemieckiej
  • 1882 - oddano do użytku linię kolejową łączącą Stargard z Kostrzynem, która przechodziła przez Barnówko; stację zlokalizowano 2,5 km od wsi
  • 1884 - Louise Pauline Bertha von dem Borne, córka Maxa von dem Borne, poślubia Rudolfa von Viebahn; ich potomkowie naszą nazwisko von Viebahn von dem Borne
  • XII.1890 – niemiecki hodowca Max von dem Borne sprowadził pierwsze 100 osobników raka pręgowatego, pochodzących z rzeki Delaware w stanie Pensylwania w Stany Zjednoczone Ameryki Płn. Miejscem introdukcji był staw o powierzchni około 1000 m² położony nad rzeką Myślą w Barnówku[26]
Przyległości Barnówka w XIX / XX w.
Niemiecka nazwa Obiekt Położenie Polska nazwa Ludność ok. 1820 r. Ludność w 1852 r.
Berneuchen Bhf. stacja kolejowa 2 km na płd.-zach. Barnówko PKP
Berneuchen F. leśniczówka 1,5 km na płn.wsch. [nie istnieje] 6[27]
Bornhofen cegielnia 3 km na płd. Więcław
Bärnen domek myśliwski (Jagdschloss) 3,5 km na płd. [nie istnieje]
Finkenberg osada 0,5 km na zach. Płetnie [Barnówko][28]
Hohefeld[29] folwark 2 km na płn.-wsch. Opoki [nie istnieje] 25[30]
Lindwerder kolonia (w XIX w.) 5,5 km na wsch. Łąkomin 74[27] 252[30]
Dawny kościół, widok z 1810 roku
  • 1923-1928 - Barnówko jest miejscem corocznych spotkań ruchu religijnej odnowy w łonie Kościoła ewangelickiego, który zrodził się po pierwszej wojnie światowej w środowisku pomorskiej i nowomarchijskiej szlachty. Nazwa ruchu nadana została od miejscowości - Berneuchener Bewegung (Ruch Barnówecki) - i istnieje on w Niemczech do dziś, a jego głównym ośrodkiem jest dawny klasztor Kirchberg w Badenii-Wirtembergii[31]
  • 1935?-1945 - funkcjonuje lądowisko tymczasowe; brak odnotowanej aktywności Luftwaffe[32]
  • 03.02.1945 – zajęcie przez 5 Armię 1 Frontu Białoruskiego
  • 14-23.04.1945 – w Barnówku stacjonuje I Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”; lotnisko zbudowano na polach obok lasu, przy szosie i linii kolejowej z Myśliborza do Kostrzyna; sztab stacjonował w pałacu, który jeszcze wówczas nie był zniszczony
  • 20.04.1945 – podczas startu do lotu bojowego na eskortę szturmowców Ił-2 z lotniska Barnówko zginął chorąży Roman Wierzchnicki (awansowany pośmiertnie do stopnia podporucznika). Z niewyjaśnionych przyczyn jego Jak-9 nr „80” (3915380) zaczepił skrzydłem o ziemię, obrócił się wokół własnej osi, uderzył w stojące koło pasa drzewo i stanął w płomieniach. Pilot zginął we wraku samolotu. Pochowany został początkowo na gazonie przed pałacem w Barnówku, po wojnie przeniesiony przez rodzinę na Cmentarz Powązkowski w Warszawie[33][34]
  • 23.04.1945 – po powrocie z lotu rozpoznawczego w rejon Berlina, na lotnisku Barnówko rozbił się Jak-9 nr 4 (nr fabryczny 4115304) porucznika Anatolija Szyrokuna (Анатолий Климентьевич Широкун), zastępcy dowódcy 2 eskadry. Nad lotniskiem na wysokości 400 metrów wykonał on półbeczkę i opuszczając przód samolotu uderzył w ziemię; maszyna stanęła w ogniu i doszczętnie się spaliła. Badanie wraku wykazało zerwanie się linek sterowych. Pochowany początkowo w parku przy pałacu w Barnówku obok chorążego Wierzchnickiego, kilka lat po wojnie został ekshumowany i przeniesiony na Cmentarz Powązkowski w Warszawie[34][35]
  • 1945 – zniszczenie kościoła
  • Po 1945 - napływ przesiedleńców z terenów dzisiejszej Białorusi - z Wołkowyska, Repuszychy, Oszmiany, Lidy - oraz z Bogdanowa na Wileńszczyźnie. W późniejszym okresie przybyli osadnicy spod Częstochowy.
  • Po 1945 - pałac zostaje rozebrany
  • 1946 – uruchomiono 3-klasową (następnie 4-klasową) szkołę podstawową, początkowo w budynku mieszkalnym
  • 1960 – wprowadzenie systemu szkolnictwa podstawowego 8-klasowego, szkołę przeniesiono do nowego budynku; długoletnim dyrektorem jest Marianna Fabiańczyk
  • 1993 – zielonogórski Zakład Górnictwa Nafty i Gazu dokonuje odkrycia złoża ropy naftowej i gazu ziemnego, nazwanego BMB (skrót od nazw miejscowości Barnówko - MostnoBuszów).
  • 1994 - uzyskany zostaje przypływ gazu i ropy w otworach Barnówko-1 i Buszów-1
  • 1975 – w wyniku zmiany podziału administracyjnego zlikwidowany zostaje powiat chojeński; wieś należy do województwa gorzowskiego i gminy Dębno.
  • 1999 – w ramach zmiany podziału administracyjnego wieś należy do województwa zachodniopomorskiego, powiatu myśliborskiego i gminy Dębno
  • 2000 - początek przemysłowej eksploatacji złoża ropy naftowej i gazu ziemnego
  • 2004 – likwidacja publicznej szkoły podstawowej; powstanie Niepublicznej Szkoły Podstawowej
  • 07.06.2008 – odsłonięcie i poświęcenie kapliczki św. Barbary; pierwszy zlot imienniczek patronki
Widok Barnówka w 1810 roku

Ludność[edytuj]

Liczba ludności w ostatnich 3 wiekach[36][37][38]:

Gospodarka[edytuj]

Struktura działalności gospodarczej na dzień 31.10.2004 r.[39]:

Dział Ilość
Produkcja 1
Usługi 1
Handel 1
Gastronomia -
Transport 4

W Barnówku funkcjonują 22 gospodarstwa rolne o łącznej fizycznej powierzchni 138,54 ha. Struktura użytków rolnych:

Użytki rolne Pow. w ha
Orne 117,19
Zielone 13,38
Lasy 2,84
Razem 133,41

Powierzchnia gospodarstw:

Pow. w ha Ilość
1-5 13
5-10 5
10-20 2
20-50 2
50-100 -
>100 -
  • Kolejowy Ekspedyt Ropy Naftowej, Gazu Płynnego i Siarki "Barnówko" - największy i najnowocześniejszy w Polsce. Przeznaczony jest do przeładunku ropy naftowej rurociągiem podziemnym, z terenu kopalni ropy naftowej i gazu ziemnego "Dębno", do cystern kolejowych. Ponadto przeładowywana jest siarka płynna, z procesu odsiarczania gazu ziemnego.
  • Gospodarstwo rybackie Stanisław Janicki – obejmuje kilkadziesiąt stawów o łącznej pow. 300 ha. Założone w 1871 r. przez Maxa von dem Borne. W grudniu 1890 r. sprowadził on ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej nieznany dotąd w Europie gatunek raka pręgowatego. Niedługo po tym powódź przerwała groblę stawu i uwolniła część raków. Rzeką Myślą rak pręgowaty przedostał się do Odry i dalej na teren Wielkopolski i Pomorza Zachodniego, a następnie dotarł do dorzecza Wisły i opanował praktycznie obszar całego kraju z wyjątkiem skrawka południowo-wschodniej Polski. Max von dem Borne sprowadził również suma kalifornijskiego (ryba drapieżna, dochodząca w wodach macierzystych do metra długości), jednak w nowym środowisku skarlał i osiąga maksimum 25 centymetrów. W późniejszych czasach gospodarstwo rybackie słynęło z hodowli karpia królewskiego. Obecnie prowadzi sprzedaż ryb konsumpcyjnych, materiału zarybieniowego (wylęg, lipcówka, narybek, kroczek), kolorowych rybek (karp koi, karaś, jaź) oraz dwa łowiska wędkarskie, a także jeziora Zielone oraz Postne, zarybiane takimi gatunkami ryb jak: karp, amur, lin, szczupak, sandacz, sum.

Edukacja[edytuj]

  • Uczniowie uczęszczają do publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej w Dębnie oraz do gimnazjum publicznego w Dębnie[40]
  • Niepubliczna Szkoła Podstawowa w Barnówku założona została przez Stowarzyszenie Edukacyjne Na Rzecz Rozwoju Wsi: Mostno, Więcław, Łazy i Barnówko „Nasza Szkoła”; otwarcie nastąpiło 1 września 2004 r.; budynek szkoły wyremontowany został w 2006 r. ze środków Unii Europejskiej, stowarzyszenia i darczyńców.

Organizacje i instytucje[edytuj]

  • Sołectwo Barnówko – ogół mieszkańców wsi Barnówko stanowi Samorząd Mieszkańców Sołectwa; teren działania sołectwa obejmuje wieś Barnówko – w jej granicach administracyjnych.
  • Stowarzyszenie Edukacyjne Na Rzecz Rozwoju Wsi: Mostno, Więcław, Łazy i Barnówko „Nasza Szkoła” – organizacja pozarządową posiadającą status organizacji pożytku publicznego, założona przez rodziców uczniów i mieszkańców tych miejscowości w lutym 2004 r., w maju 2004 r. wpis do KRS w Szczecinie. Głównym celem jest prowadzenie Niepublicznej Szkoły Podstawowej w Barnówku i od 1 września 2006 r. Małego Przedszkola „Leśne skrzaty”[41].

Atrakcje turystyczne[edytuj]

  • Park – pow. 44 ha, z czego stawy rybne 36 ha; założony w 2 poł. XVIII w., usytuowany w płd. części wsi nad brzegiem rzeki Myśli. W skład kompleksu wchodzą ruiny pałacu i oranżerii, zniszczony układ dróg i wnętrz parkowych, częściowo zachowany cenny starodrzew – dwa dęby szypułkowe „Guślarze” o obw. 460 i 510 cm, wys. 20–22 m (według legendy - powstałej już w czasach PRL - pogańscy kapłani składali pod nimi ofiary bóstwom i przepowiadali przyszłość[42]), klony, sokora chińska, choina kanadyjska – i budynki gospodarcze z 2 poł. XIX w. Pod koniec XIX w. park przebudowano oraz poszerzono o łąki i stawy rybne. Wpisany do rejestru zabytków pod numerem 274/79 z 5 października 1979 r.[43]
  • Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – powstał na bazie kaplicy grzebalnej cmentarza ewangelickiego (zbudowanej przed 1939 r.), wyremontowanej i zaadaptowanej na kościół rzymskokatolicki w 1945 r. W latach 50 XX w. rozbudowany[44], poświęcony w 1967 r., odrestaurowany w 2004 r. Budynek prosty, na planie prostokąta, orientowany.
  • Cmentarz – powstał w okresie I wojny światowej; znajduje się na nim pomnik żołnierza niemieckiego z I wojny światowej, odrestaurowany w 2000 r.
  • Teren ostatniego lotniska I Pułku Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”
  • Gniazdo bociana czarnego (pomnik przyrody)
  • Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne: szlak turystyczny czerwony „Wokół Dębna”, szlak turystyczny żółty „Nad rzeką Kosą”

Przypisy[edytuj]

  1. a b M.P. z 1947 r. Nr 37, poz. 297
  2. Urząd Miasta i Gminy Dębno, Dane Statystyczne. [dostęp 2016-06-04].
  3. a b Nazwy miejscowe Polski: historia - pochodzenie - zmiany. Kazimierz Rymut (red.). Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1996, s. 85. ISBN 83-85579-29-X.
  4. Karty z dziejów Dębna. Dębno: PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, 2005, s. 25. ISBN 83-60140-35-9.
  5. Edward Rymar: Historia polityczna i społeczna Nowej Marchii w średniowieczu (do roku 1535). Gorzów Wlkp.: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta, 2015, s. 219. ISBN 978-83-63404-15-4.
  6. a b c Karty z dziejów Dębna. Dębno: PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, 2005, s. 67-68. ISBN 83-60140-35-9.
  7. Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Chronologisches Register.... T. Band I. 768-1414. F.H. Morin, 1867, s. 147.
  8. Edward Rymar: Historia polityczna i społeczna Nowej Marchii w średniowieczu (do roku 1535). Gorzów Wlkp.: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta, 2015, s. 79. ISBN 978-83-63404-15-4.
  9. Edward Rymar. Rycerstwo Nowej Marchii w czasach margrabiego Jana kostrzyńskiego. „Rocznik Lubuski”. tom XXVII Cz. 1, s. 36, 2001. Zielona Góra: Lubuskie Towarzystwo Naukowe. ISSN 0485-3083. 
  10. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 24. F. H. Morin, 1863, s. 41.
  11. Grzegorz Jacek Brzustowicz: Rycerstwo Ziemi Choszczeńskiej XIII-XVII wieku. Wydawnictwo DiG, 2004, s. 323-324. ISBN 83-7181-360-0.
  12. A. Czachrowski: Społeczne i polityczne siły w walce o Nową Marchię w latach 1319-1373: ze szczególnym uwzględnieniem roli możnowładztwa nowomarchijskiego. Poznań: PWN, 1968, s. 66.
  13. A. Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Chronologisches Register.... T. Band I. 768-1414. 1867, s. 271.
  14. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 24. F. H. Morin, 1863, s. 47.
  15. Kostrzyn nad Odrą. Dzieje dawne i nowe. Jerzy Marczewski (red.). Poznań: Instytut Zachodni, 1991, s. 100. ISBN 8385003584.
  16. Karty z dziejów Dębna. Dębno: PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, 2005, s. 67. ISBN 83-60140-35-9.
  17. Adolph Friedrich Johann Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 18. Berlin: F.H. Morin, 1859, s. 149-150.
  18. Adolph Friedrich Johann Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 19. F. H. Morin, 1860, s. 344.
  19. Adolph Friedrich Johann Riedel, Friedrich W. Holtze: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 19. F. H. Morin, 1860, s. 383.
  20. Ernst Friedrich Kneschke: Neues allgemeines deutsches Adels-Lexicon. T. 1 AA-Boyve. Lipsk: Friedrich Voigt, 1859, s. 577.
  21. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 24. F. H. Morin, 1863, s. 205.
  22. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. Chronologisches Register zu sämmtlichen Bänden: 1415 – 1751. T. 7. F. H. Morin, 1869, s. 364.
  23. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 24. F. H. Morin, 1863, s. 210.
  24. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. Chronologisches Register zu sämmtlichen Bänden: 1415 – 1751. T. 7. F. H. Morin, 1869, s. 400.
  25. Leopold von Zedlitz-Neukirch: Neues preussisches Adels-Lexicon. T. 4 P-Z. Lipsk: Gebrüder Reichenbach, 1837, s. 386.
  26. Księga gatunków obcych inwazyjnych w Polsce. [dostęp 2010-05-13].
  27. a b Leopold Krugg: Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats. T. 1. Halle: Karl August Kümmel, 1821, s. 97.
  28. Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie ustalenia, zmiany i znoszenia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektu fizjograficznego (Dz. U. nr 240 poz. 1746 z 22 grudnia 2006 r.) włączono przysiółek Płetnie do wsi Barnówko.
  29. Nazwa Hohefeld nadana w 1865 roku, wcześniej Neues Vorwerk (Nowy Folwark). Amtsblatt der Regierung zu Frankfurt a. d. Oder. Trowitzsch, 1865, s. 396.
  30. a b Topographische Uebersicht des Appellationsgerichts-Departements Frankfurt a/O: Zusammengestellt von Güthlein. Gustav Harnecker & Co., 1856, s. 20.
  31. Geschichte des Berneuchener Dienstes. [dostęp 2012-11-30].
  32. www.ww2.dk - spis lotnisk Luftwaffe na terenie Niemiec
  33. Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej. [dostęp 2016-06-02].
  34. a b Rzeka Myśla – piękno, natura, tajemnice, gospodarka, turystyka, „biały węgiel” (8). [dostęp 2016-06-02].
  35. Wojciech Sankowski, Wojciech Zmyślony: Polskie skrzydła. [dostęp 2016-06-02].
  36. Topographische Uebersicht des Appellationsgerichts-Departements Frankfurt a/O: Zusammengestellt von Güthlein. Gustav Harnecker & Co., 1856, s. 96.
  37. gemeindeverzeichnis.de. Landkreis Landsberg (Warthe). [dostęp 2010-08-09].
  38. Deutsche Verwaltungsgeschichte. Kreis Landsberg/Warthe. [dostęp 2010-05-13].
  39. Plan rozwoju wsi Barnówko, Załącznik nr 1 do uchwały Nr XVIII/117/2007 Rady Miejskiej w Dębnie z dnia 6 grudnia 2007. [dostęp 2010-05-13].
  40. Uchwała Nr XVIII/188/04 Rady Miejskiej w Dębnie z dnia 27 maja 2004 r w sprawie: ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych i gimnazjów oraz granic ich obwodów na terenie miasta i gminy Dębno. [dostęp 2010-06-12].
  41. Niepubliczna Szkoła Podstawowa i Niepubliczne Małe Przedszkole w Barnówku. O Stowarzyszeniu. [dostęp 2010-04-16].
  42. Czesław Piskorski: Województwo Szczecińskie. Przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1966, s. 198.
  43. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 2010-05-23].
  44. W latach 70 XX w. według salezjanie. pl Parafia Dębno. [dostęp 2012-11-30].

Linki zewnętrzne[edytuj]