Ostrý vrch (Wysoki Jesionik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ostrý vrch
Ilustracja
Widok z drogi HvězdaOvčárna na góry: Ostrý vrch i Vysoká hora (w dali, obok)
Państwo  Czechy
Położenie Malá Morávka
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1228 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Ostrý vrch
Ostrý vrch
Ziemia50°04′56,9″N 17°15′57,1″E/50,082472 17,265861

Ostrý vrch (niem. Moslehne[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1228 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1229 m n.p.m. lub 1215 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Malá Morávka, oddalony o około 2,5 km na wschód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Ostrý vrch jest górą trudno rozpoznawalną, ponieważ na wielu mapach nie naniesiono nawet jej nazwy oraz nie zaznaczono jej szczytu. Jej łukowaty grzbiet główny ciągnie się na kierunku południowy wschód – południowy zachód od miejscowości Karlova Studánka do przełęczy pomiędzy drugorzędnym szczytem Pradziada, Praděd-V, położonej na wysokości 1195 m n.p.m. Od południa góra jest ograniczona doliną potoku Bílá Opava (czes. Údolí Bílé Opavy)[3][4], od północy potokiem Videlský p., natomiast od północnego wschodu przełęczą Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta)[5]. Położona jest w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina) na bocznym odgałęzieniu grzbietu głównego.

Widok ze stoku góry Petrovy kameny na szczyt Ostrý vrch

Jest szczytem pojedynczym o nierównomiernych nachyleniach stoków, z maksymalnym nachyleniem dochodzącym do 45° na stoku o nazwie Pod Ostrým vrchem, biegnącym ku dolinie potoku Bílá Opava[5]. Stoki są nierównomiernie zalesione z licznymi przerzedzeniami i ogołoceniami, z charakterystycznym szczytowym ogołoceniem, zlokalizowanym od szczytu ku przełęczy szczytu Praděd-V. Poza tym znaczne ogołocenie występuje na stoku Pod Ostrým vrchem na południe od szczytu oraz dodatkowo na stoku północno-wschodnim. Na stoku południowym występują nieliczne pojedyncze skaliska[5].

Otaczają ją liczne szczyty: od zachodu, wspomniany wcześniej Praděd-V, od północy Prostřední vrch, od północnego wschodu Lyra-J, od wschodu Skalnatý vrch, od południowego wschodu Hradečná i od południowego zachodu Petrovy kameny[5].

Widok na szczyt góry Ostrý vrch
Widok na zwalisko drzew na skalisku szczytowym góry Ostrý vrch

Cała góra pokryta jest siecią nieoznakowanych, krzyżujących się dróżek i ścieżek. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu oraz zorientowanie w terenie.

Szczyt[edytuj | edytuj kod]

Punkt geodezyjny (ze złamanym słupkiem) na górze Ostrý vrch.

Szczytowe skalisko znajduje się przy granicy ogołocenia, w odległości około 300 m na zachód od punktu geodezyjnego o wysokości 1214,67 m n.p.m.[6][7]. Dojście na szczyt, które nie jest zalecane następuje z biegnących w pobliżu niego ścieżek, prowadzących z niebieskiego szlaku turystycznego Szlak niebieski , z doliny Bílá Opava lub ze ścieżki prowadzącej z przełęczy Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta). Ponadto skalisko szczytowe pokryte jest zwaliskiem pni drzew, uniemożliwiających wejście.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym część góry Ostrý vrch należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie, a część do jednostki określanej jako kopuła Desny[8] i jest zbudowana ze skał metamorficznych, między innymi gnejsów, łupków łyszczykowych i kwarcytów, oraz słabo zmetamorfizowanych skał osadowych, głównie fyllitów[9].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie stoki góry należą do zlewni Morza Bałtyckiego, do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących górskich potoków (m.in. Bílá Opava czy Videlský p.) z tej części Wysokiego Jesionika.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Szczyt oraz część stoku południowego znajduje się w otoczeniu Narodowego rezerwatu przyrody NPR Praděd powstałego w 1991 o powierzchni około 2031 ha z połączenia 6 odrębnych Rezerwatów przyrody, w tym Rezerwatu przyrody Bílá Opava, będącego częścią wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt.

Rezerwat przyrody Bílá Opava[edytuj | edytuj kod]

Szlak w rezerwacie przyrody Bílá Opavá

Rezerwat przyrody Bílá Opava (czes. Přírodní rezervace Bílá Opava) położony jest na wysokościach (od 990 do 1228) m n.p.m. stoku góry i ma łączną powierzchnię około 279,52 ha[10]. Obejmuje częściowo swoim zasięgiem również sąsiednie stoki góry Pradziad i Petrovy kameny. Jest położony w odległości około 2 km na południowy wschód od szczytu góry Pradziad i około 3 km na zachód od miejscowości Karlova Studánka. Rezerwat został utworzony w 1963 w celu ochrony naturalnego lasu świerkowego, będącego ważnym obszarem dla genetycznego materiału świerku górskiego (łac. Picea abies) oraz ochrony rzadkiej roślinności obszarów wysokogórskich. Utworzony został wzdłuż płynącego potoku Bílá Opava, z szeregiem rozmaitych form krajobrazu na jego przebiegu jak: misami, kaskadami, gardzielami, progami i wodospadami oraz urozmaiconymi formacjami skalnymi. To jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych całych Jesioników (czes. Jeseníky). Rezerwat był miejscem licznych katastrof ekologicznych spowodowanych nadmiernymi opadami atmosferycznymi (m.in. powódź, lato 1997 ) i silnymi wiatrami (m.in. wichura, jesień 2004)[11], w konsekwencji których powstały na jego obszarze powały drzew, osuwiska oraz zmiany koryta płynącego potoku. Trzeba dodać, że w znacznej mierze swój naturalny krajobraz rezerwat zawdzięcza działaniu czynników erozyjnych: wody, śniegu i lodu.

Rezerwat jest udostępniony dla turystów w terminie od 1 czerwca do 30 września, z uwagi na ich bezpieczeństwo. Wstęp jest odpłatny. Czas przejścia około 3 godzin. Można go zwiedzić, idąc jednym z dwóch wytyczonych szlaków turystycznych: szlakiem żółtym Szlak żółty lub szlakiem niebieskim Szlak niebieski albo ścieżką edukacyjną (czes. NS Bílá Opava) o długości około 5,5 km, przebiegającej na trasie o przewyższeniu 550 m[12][13]:

Ścieżka edukacyjna zielona.svg Karlova Studánka, Hubert – dolina potoku Bílá Opava – góra Ostrý vrch – Praded-V – góra Pradziad – schronisko Barborka (z 6 stanowiskami obserwacyjnymi).
Kanion rezerwatu przyrody Bílá Opava

Wytyczone szlaki są atrakcją dla miłośników górskiej turystyki pieszej, ponieważ występują na nich różne formy ich przebiegu z: kładkami, pomostami, schodkami, drabinkami i poręczami. Atrakcją krajobrazu rezerwatu są wodospady (czes. Vodopády Bílé Opavy)[14] występujące na potoku Bílá Opava, przy żółtym szlaku turystycznym Szlak żółty , z których największy, a zarazem główny (czes. Velký vodopád) położony jest na wysokości około 1130 m n.p.m. i ma wysokość 7,9 m. Pod głównym wodospadem są mniejsze stopnie i kaskady na długości około 40 m i różnicy wysokości około 10 m. Następnie na wysokości około 1080 m n.p.m. znajduje się system 3 wodospadów na łącznej długości około 8 m i różnicy wysokości około 4 m. Wreszcie niżej położony jest wodospad najniższy o wysokości około 1,5 m[15]. W odległości około 640 m na południowy zachód od szczytu, na wysokości około 1093 m n.p.m. występuje źródło o nazwie Pramen u vodopádů[16].

Jeden z wodospadów na potoku Bílá Opava

Z większych roślin w rezerwacie występują m.in.: świerk pospolity, buk zwyczajny (łac. Fagus silvatica), jodła pospolita (łac. Abies alba) i klon jawor (łac. Acer pseudoplatanus), z mniejszych m.in. róża alpejska (łac. Rosa pendulina), modrzyk górski (łac. Cicerbita alpina), wietlica alpejska (łac. Athyrium distentifolium), omieg górski (łac. Doronicum austriacum), liczydło górskie (łac. Streptopus amlexifolius), podrzeń żebrowiec (łac. Blechnum spicant), czworolist pospolity (łac. Paris quadrifolia) czy pluszcz zwyczajny (łac. Cinclus cinclus)[17]. Poza tym rezerwat jest bogatym siedliskiem innych gatunków roślin jak: mchy czy porosty.

W rezerwacie gniazduje wiele gatunków zwierząt, m.in. ptaki: pliszka górska (łac. Motacilla cinerea), czubatka europejska (łac. Parus cristatus) czy sóweczka zwyczajna (łac. Glaucidium passerinum)[17]. Poza tym stwierdzono w nim występowanie ponad 400 gatunków motyli, m.in. górówki sudeckiej (łac. Erebia sudetica) oraz ponad 500 gatunków chrząszczy. Popularnym gatunkiem ryby występującej w potoku Bílá Opava jest pstrąg potokowy (łac. Salmo trutta m. fario)[18].

W 1991 rezerwat włączono do utworzonego kompleksowego rezerwatu NPR Praděd.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Góra z uwagi na znaczną znikomość szlaków turystycznych biegnących na jej obszarze, poza dwoma szlakami u jej podnóża, ma ograniczone znaczenie turystyczne. Do najbliższej miejscowości Karlova Studánka jest od szczytu około 3 km w kierunku południowo-wschodnim. W odległości około 2,3 km na południowy zachód od szczytu, przy drodze Hvězda – Pradziad, na stoku sąsiedniej góry Petrovy kameny znajdują się hotele górskie: Ovčárna i Figura oraz schronisko Sabinka. Nieco dalej około 2,5 m na zachód od szczytu, na wieży Pradziad: hotel Praděd i w tej samej odległości na południowy zachód od szczytu schronisko Barborka oraz około 3 km na południowy zachód od szczytu hotel Kurzovní chata[5].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

U podnóża góry biegną dwa szlaki turystyczne na trasach[5]:

Szlak żółty Karlova Studánka – dolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – wodospady Bílé Opavy – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – góra Temná – góra KopřivnáKarlov pod Pradědem;
Szlak niebieski Karlova Studánka – dolina Údolí Bílé Opavy – góra Ostrý vrch – schronisko Barborka[19] – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – góra Vysoká hole – Velká kotlinaMalá Morávka.

Oba szlaki rozdzielają się na skrzyżowaniu o nazwie Rezervace Bílé Opavy[20], położonym na wysokości 963 m n.p.m. na stoku góry Ostrý vrch, po czym schodzą się na skrzyżowaniu o nazwie Nad vodopády Bílé Opavy[21], położonym na wysokości 1157 m n.p.m. na stoku Praděd-V.

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

Przez stoki góry nie przechodzi żaden szlak rowerowy oraz nie poprowadzono na niej żadnej trasy narciarskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ostrý vrch (Moslehne) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
  2. Ostrý vrch (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-04-01].
  3. Údolí Bilé Opavy. (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-04-01].
  4. Bílá Opava. (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2015-04-01].
  5. a b c d e f Hrubý Jeseník. Mapy.cz ↓.
  6. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  7. Ostrý vrch. Tisicovky.cz ↓.
  8. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  9. Naučná stezka Bílá Opava. (cz.). Geocaching.com. [dostęp 2015-04-01].
  10. Bílá Opava. (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-04-01].
  11. Vodopády Bilé Opavy. (cz.). Itras.cz. [dostęp 2015-04-01].
  12. Bílá Opava naučná stezka. (cz.). Ejeseniky.com. [dostęp 2015-04-01].
  13. Č. 1. Bílá Opava - Jeseníky. (cz.). Msregion.cz. [dostęp 2015-04-01].
  14. Vodopády Bílé Opavy. (cz.). Rymarovsko.cz. [dostęp 2015-04-01].
  15. Vodopády Jesníků a okolí. Vodopády Bílé Opavy. (cz.). Vodopady.info. [dostęp 2015-04-01].
  16. Petr Křístek: Pramen u vodopádů (7366). (cz.). Estudanky.eu. [dostęp 2015-04-01].
  17. a b Bílá Opava. (cz.). Jeseniky-praded.cz. [dostęp 2015-04-01].
  18. Naučná stezka Bílá Opava. (cz.). Ejesenicko.cz. [dostęp 2015-04-01].
  19. Góry bliskie sercu. U Pradziada. (pol.). Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2010-10-05. [dostęp 2015-04-01].
  20. Rezervace Bílé Opavy. (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-04-01].
  21. Nad vodopády. (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-04-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]