Výrovka (Wysoki Jesionik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Výrovka
(Soví kameny)
Ilustracja
Widok ze stoku góry Mravenečník na szczyty gór Velký Klín i Výrovka
Państwo  Czechy
Położenie Bělá pod Pradědem
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1167 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Výrovka
Výrovka
Ziemia50°06′59,1″N 17°10′40,6″E/50,116417 17,177944

Výrovka (również Soví kameny[1]; niem. Katzen Stein[2]) – szczyt (góra) o wysokości 1167 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1168 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, przy historycznej granicy Śląska i Moraw, w obrębie gminy Bělá pod Pradědem, oddalony o około 5,3 km na północny zachód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[3][4][5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Výrovka jest górą trudno rozpoznawalną, szczególnie z dalszych odległości (trudno dostrzegalna np. z Pradziada czy słabo widoczna na tle sąsiednich szczytów z drogi wokół wierzchołka góry Dlouhé stráně), natomiast z bliska nieco lepiej rozpoznawalna poprzez charakterystyczne szczytowe zalesienie, przypominające kształtem „czepiec”. Leży na północnym ramieniu grzbietu głównego (grzebieniu) góry Pradziad, biegnącym od przełęczy Skřítek do przełęczy Červenohorské sedlo. Położona jest na grzbiecie głównym pomiędzy górami Malý Jezerník (oddzielona od niej przełęczą Sedlo pod Malým Jezerníkem) i Velký Klínovec (oddzielona od niej przełęczą Hřebenová)[6], w części Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina) z czterema zasadniczymi stokami:

  • północnym o nazwie Klínovec (z położonym na nim skaliskiem o tej samej nazwie Klínovec, niedaleko skrzyżowania również o nazwie Klínovec[7]), ciągnącym się od szczytu do przełęczy, położonej na wysokości 1080 m n.p.m. w kierunku drugorzędnego szczytu Velký Klín-JZ oraz do przełęczy Hřebenová, położonej na wysokości 1120 m n.p.m.;
  • północno-wschodnim o nazwie Kozí hřbet[a], najdłuższym około 2,3 km, położonym pomiędzy dolinami potoków Bukovego p. i Javorovego p.;
  • południowo-wschodnim, ciągnącym się od szczytu do przełęczy Sedlo pod Malým Jezerníkem, położonej na wysokości 1112 m n.p.m.;
  • południowo zachodnim o nazwie Vyhlídka, stromym, położonym pomiędzy dwoma dolinami potoków, będących dopływami rzeki Divoká Desná.
Widok od południa na charakterystyczny „czepiec” szczytowy góry Výrovka

W otoczeniu góry znajdują się liczne szczyty: od północy Velký Klín-JZ, od północnego wschodu Skalnatý (Vižka) i Malý Klín, od południowego wschodu Malý Jezerník, od południowego zachodu Hřbety-JZ, Hřbety i Nad Petrovkou oraz od północnego zachodu Velký Klínovec[3].

Stoki są zalesione w większości lasem świerkowym, ze znajdującymi się na nich przerzedzeniami i ogołoceniami. Poza wytyczonymi szlakami turystycznymi i rowerowymi stoki pokryte są nielicznymi nieoznakowanymi ścieżkami[3]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu oraz zorientowanie w terenie.

Atrakcją dla miłośników pięknych krajobrazów są położone na stokach Výrovki formacje skalne, o dziwnych, skomplikowanych kształtach uformowanych pod działaniem czynników erozyjnych. Poza wspomnianym wcześniej skaliskiem o nazwie Klínovec, występują jeszcze inne formacje. Na stoku północno-wschodnim Kozí hřbet, przy niebieskim szlaku rowerowym Stripe-marked biketrail blue.svg, a jednocześnie ścieżce o nazwie Milionová cesta, w odległości około 1070 m na północny wschód od szczytu i około 25 m na północny zachód od szlaku na wysokości 990 m n.p.m., położone jest skalisko o nazwie Kamenny kostel[8], kojarzące się swoim kształtem z „majestatycznym kościołem” - stąd nazwa formacji. Na tym samym stoku, ale nieco niżej na wysokościach (785-810) m n.p.m. występuje grupa skalna. Dojście do niej (o długości około 730 m) następuje nieoznakowaną ścieżką biegnącą z Milionovej cesty przy wykorzystaniu szczegółowych map. Poza tym po drugiej stronie szczytu na południowo-zachodnim stoku Vyhlídka, w odległości około 750 m na południowy zachód od szczytu, na wysokościach (1034-1046) m n.p.m. położona jest na długości około 40 m formacja skalna o nazwie Skalní tabule[9]. Dojście do niej następuje z niebieskiego szlaku turystycznego Szlak niebieski , w pobliżu przystanku o nazwie Skalní tabule z tablicą informacyjną o podanej wysokości 1110 m n.p.m[10]. Nieoznakowana ścieżka w odległości około 150 m od wiaty turystycznej na przystanku (idąc w kierunku przełęczy Červenohorské sedlo) prowadzi w lewo stromym zejściem w kierunku południowo-zachodnim o długości około 210 m. Jednocześnie należy pamiętać o ostrożności przy wchodzeniu i przebywaniu na stromych, niezabezpieczonych barierkami skaliskach z występującymi na nich urwiskami.

Szczyt[edytuj | edytuj kod]

Połać szczytowa góry Výrovka.

Na szczycie znajduje się punkt geodezyjny[11] o wysokości 1167,44 m n.p.m.[12]. Z uwagi na zalesienie nie jest on punktem widokowym. Dojście do niego następuje z czerwonego szlaku turystycznego Szlak czerwony , na połaci szczytowej (w podmokłym terenie), idąc około 50 m w kierunku północno-wschodnim[11].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym Výrovka należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie[13] i zbudowana jest z: gnejsów, paragnejsów i fyllitów[9].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Połać szczytowa wraz z całym grzebieniem masywu Pradziada jest granicą głównego europejskiego działu wodnego między zlewiskami Mórz: Bałtyckiego (dorzecze Odry), na stoku północnym oraz północno-wschodnim i Czarnego (dorzecze Dunaju), na stoku południowo-zachodnim. Na stoku północnym ma swój początek potok: Javorový p[3].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W odległości około 2,0 km na północny zachód od szczytu, na przełęczy Červenohorské sedlo znajduje się cały kompleks turystyczny, z hotelem górskim Červenohorské Sedlo i bazą pensjonatów oraz w odległości około 3,1 km na południowy wschód od szczytu, na wysokości 1304 m n.p.m. położone jest najstarsze schronisko turystyczne w paśmie Wysokiego Jesionika Švýcárna. Natomiast do bazy hoteli rozsianych wokół góry Pradziad jest około 5,3 km[3].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Blisko szczytu przechodzi szlak turystyczny na trasie[3]:

Szlak czerwony Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – przełęcz Hřebenová – szczyt Výrovka – przełęcz Sedlo pod Malým Jezerníkem – szczyt Malý Jezerník – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad[14] – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kamenyOvčárna – przełęcz Sedlo u Petrových kamenů – szczyt Vysoká hole – szczyt Kamzičník – góra Velký Máj – przełęcz Sedlo nad Malým kotlem – góra Jelení hřbetJelení studánka – przełęcz Sedlo pod Jelení studánkou – góra Jelenka – góra OstružnáRýmařov,

oraz przez stok południowo-zachodni przebiega drugi szlak na trasie:

Szlak niebieski Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – góra Výrovka – Kamzík[14].

Oba szlaki połączone są krótką ścieżką na skrzyżowaniach o nazwach U Výrovky[15] i Pod Malým Jezerníkem.

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Poza szlakami turystycznymi przez stoki poprowadzono również dwa szlaki rowerowe na trasach[3]:

Stripe-marked biketrail blue.svg Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – góra Výrovka – Kamzík – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – góra Malý Děd – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – Hvězda[16];
Stripe-marked biketrail blue.svg Videlské sedloRezerwat przyrody Vysoký vodopád – góra Malý Děd – góra Velký Jezerník – góra Malý Jezerník – góra Malý Klín – góra Výrovka – góra Velký Klín – góra Jeřáb – góra Velký Klínovec – Červenohorské sedlo[17].

Trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaków turystycznych i rowerowych przebiegają trasy narciarstwa biegowego[18][19][20]. W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W Wysokim Jesioniku, w Masywie Keprníka, na stoku góry Šumný położona jest chata o nazwie Výrovka[21], w pobliżu której przy niebieskim szlaku turystycznym Szlak niebieski , znajduje się skrzyżowanie o tej samej nazwie Výrovka[3][22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W Wysokim Jesioniku znajduje się szczyt o tej samej nazwie Kozí hřbet, położony około 3 km na południowy wschód od miejscowości Loučná nad Desnou

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Ondryáš: Pradědská hornatina (Výrovka - Soví kameny) (cz.). tourism.cz. [dostęp 2018-05-07].
  2. Výrovka (Katzen Stein) (1167 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
  3. a b c d e f g h Výrovka (1167 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-09-03].
  4. Výrovka (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-03].
  5. Výrovka 1167 m n.m. (cz.). Geocaching.com. [dostęp 2015-09-03].
  6. Jeseníky sever (mapa) ↓.
  7. Klínovec (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-03].
  8. Kamenný kostel (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-03].
  9. a b Skalní tabule (Skalní útvar) (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-03].
  10. Skalní tabule (rozcestí) (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-03].
  11. a b Tisicovky.cz ↓.
  12. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  13. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  14. a b Góry bliskie sercu. Z Czerwonohorskiego na Pradziad (pol.). Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2013-08-04. [dostęp 2015-09-03].
  15. U Výrovky (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-03].
  16. Trasy rowerowe – Z Hvězdy na Czervenogórskie Sedlo (pol.). Czeskiegory.pl. [dostęp 2015-11-07].
  17. Cyklotrasa 6154 Červenohorské sedlo – Videlské sedlo (cz.). Ejeseniky.com. [dostęp 2015-09-03].
  18. Jesioniki na biegówkach (mapa) ↓.
  19. Jesioniki na biegówkach. Objaśnienia i profile tras. (JPEG) ↓.
  20. Narciarstwo. Trasy biegowe. Jesenická magistrála (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2015-09-03].
  21. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Výrovka (cz.). Lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2015-09-03].
  22. Turistické rozcestí – chata Výrovka (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-09-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]