Velké Bradlo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Velké Bradlo
Ilustracja
Widok z zielonego szlaku rowerowego nr 6074 Stripe-marked biketrail green.svg, na stoku góry Ostruha na szczyty Velké Bradlo–Z i Velké Bradlo
Państwo  Czechy
Położenie Jesionik
(cz. Jeseník)
Pasmo Wysoki Jesionik
(cz. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1050 m n.p.m.
Wybitność 23 m
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Velké Bradlo
Velké Bradlo
Ziemia50°10′22,0″N 17°16′30,4″E/50,172778 17,275111

Velké Bradlo (historyczna nazwa niem. Ulrich Hügl[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1050 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1049 m n.p.m. lub dokładniejsza 1049,7 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Jesionik (cz. Jeseník), oddalony o około 10,5 km na północny wschód od szczytu góry Pradziad (cz. Praděd)[2][3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Velké Bradlo jest górą trudno rozpoznawalną, położoną w skupisku kilku gór mających podobne wysokości, przekraczających nieco ponad 1000 m n.p.m[2]. Widoczna jest ze stoków niektórych pobliskich gór np. Ostruhy czy góry Srnčí vrch. Góra ta położona jest w centralnej części (mikroregionu) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Orlíka (cz. Medvědská hornatina) na bocznym odgałęzieniu północnego, łukowatego grzbietu głównego góry Medvědí vrch, ciągnącego się od góry Zámecký vrch (1)[a] do góry Na Vyhlídce (1)[b] w pobliżu grzbietu góry Orlík i położonej blisko niej przełęczy Kristovo loučení[2]. W pobliżu niej nie przebiegają żadne główne drogi komunikacji samochodowej. Charakterystyczną cechą góry jest jej płaski około 1 km długości grzbiet, ciągnący się na kierunku wschód – zachód[4].

Góra ograniczona jest od północnego wschodu przełęczą o wysokości 1027 m n.p.m. w kierunku góry Orlík, od wschodu, południa i zachodu doliną potoku Šumný p.[5], natomiast od północy potokiem wpadającym do Šumnego potoku, a płynącym z okolicy przełęczy Kristovo loučení[2].

W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od północy Orlík–SZ, od północnego wschodu Orlík i Orlík–Z, od południowego wschodu Orlík–JV i Medvědí louka, od południowego zachodu Ostruha, Ostruha–JV i Malé Bradlo oraz od północnego zachodu Srnčí vrch[2].

Stoki[edytuj | edytuj kod]

Stoki zalesione są lasem mieszanym[c], z licznymi pasmowymi przecinkami, ogołoceniami i przerzedzeniami[2]. Okolice grzbietu góry przeważnie zalesione są lasem świerkowym[4]. Górę charakteryzuje bardzo zmienna gęstość zalesienia. Na stokach drugorzędnego szczytu Velké Bradlo - Z znajdują się nieliczne grupy skalne: jedna w odległości około 450 m na północny zachód od jego szczytu, położona na wysokości około 980 m n.p.m. oraz druga w odległości około 500 m na południowy zachód od jego szczytu, położona na wysokości około 870 m n.p.m., blisko doliny potoku Šumný p[2]. Ponadto u podnóża stoku północno-zachodniego góry, w odległości około 1260 m od drugorzędnego szczytu położone jest pojedyncze skalisko. Wokół grzbietu stokami góry biegnie asfaltowa dróżka tzw. (cz. Cesta svobody) ze zlokalizowanym na niej niebieskim szlakiem rowerowym Stripe-marked biketrail blue.svg[6]. Wszystkie stoki pokryte są ponadto nielicznymi nieoznakowanymi krzyżującymi się ścieżkami[7]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na ich przebieg oraz zorientowanie w terenie.

Szczyt główny[edytuj | edytuj kod]

Połać szczytowa góry Velké Bradlo

Szczyt główny góry znajduje się na skraju polany, pokrytej trawą wysokogórską, wieloma pniakami po ściętym lub przegniłym drzewostanie oraz młodnikiem świerkowym. Z uwagi na zalesienie nie jest on punktem widokowym. Na szczycie nie ma punktu geodezyjnego[8]. Dojście do niego następuje nieoznakowaną prosto biegnącą ścieżką z asfaltowej dróżki Cesty svobody[2]. Należy przebyć sprzed wiaty turystycznej na przełęczy Kristovo loučení (idąc z miejscowości Rejvíz) odcinek około 210 m po Ceście svobody, po czym należy skręcić w prawo na słabo widoczną ścieżkę prowadzącą do szczytowej polany, idąc nią odcinek około 560 m. Na polanie należy przebyć kolejno około 100 m długości odcinek ścieżki, po czym należy skręcić w lewo, dochodząc po gęstwinie traw wysokogórskich (w trudno dostępnym terenie) po około 60 m do orientacyjnego szczytu[4].

Szczyt drugorzędny[edytuj | edytuj kod]

Jest szczytem podwójnym. W odległości około 580 m na północny zachód od szczytu głównego można wyróżnić drugorzędny szczyt określony jako Velké Bradlo - Z o wysokości 1043 m n.p.m. i współrzędnych geograficznych (50°10′29,3″N 17°16′03,3″E/50,174806 17,267583), oddzielony od szczytu głównego mało wybitną przełęczą o wysokości 1036 m n.p.m[2].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym masyw góry Velké Bradlo należy do jednostki określanej jako kopuła Desny[9] i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie fyllitów i kwarcytów oraz blasto-mylonitów[10].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących górskich potoków m.in. wspomnianego wcześniej Šumnego p.[5], będącego dopływem rzeki Białej Głuchołaskiej (cz. Bělá)[2].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[2].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Widok na chatę Na Bradle

Do najbliższej miejscowości Bělá pod Pradědem z bazą hoteli i pensjonatów jest od szczytu około 5,5 km w kierunku zachodnim, do Rejvízu około 6,8 km w kierunku północno-wschodnim oraz około 7,5 km w kierunku północno-zachodnim do miejscowości Jesionik (cz. Jeseník). Z uwagi na znaczne odległości do baz turystycznych góra ma ograniczone znaczenie turystyczne[2].

Blisko przełęczy w kierunku góry Orlík oraz ścieżki prowadzącej do polany szczytowej góry, w odległości około 320 m na północny wschód od szczytu, na wysokości około 1022 m n.p.m. położona jest chata Na Bradle[11], ale nie ma ona charakteru typowego schroniska turystycznego.

Kluczowym punktem turystycznym góry w jej obrębie jest skrzyżowanie turystyczne o nazwie Pod Velkým Bradlem z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 985 m[12].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Skrzyżowanie szlaków w miejscu o nazwie Pod Velkým Bradlem

Bezpośrednio na sam szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny, natomiast przez stok góry w pobliżu doliny potoku Šumný p. przebiega jedyny szlak na trasie[2]:

Szlak zielony Vrbno pod Pradědem – góra Pytlák – góra Medvědí vrch – góra Medvědí louka – dolina potoku Šumný p. – góra Velké Bradlo – Adolfovice

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

Przez skrzyżowanie Pod Velkým Bradlem przebiegają również dwa szlaki rowerowe na trasach[2]:

Stripe-marked biketrail green.svg Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lysý vrch – góra Jelení loučky-Z – góra Děrná – góra Ostruha-JV – góra Ostruha – góra Velké Bradlo – przełęcz Kristovo loučení – przełęcz Prameny Opavice – góra Příčný vrch – góra Lysý vrchZlaté Hory[13]
Stripe-marked biketrail blue.svg Horní Lipová – góra Sněhulák – góra Sněhulák-JV – góra Miroslav – przełęcz Sedlo pod Javoříkem – góra Javořík – góra Javořík-SV – góra Nad Bobrovníkem – góra Nad Bobrovníkem-V – Adolfovice – dolina potoku Šumný p. – góra Dlouhá hora – góra Srnčí vrch – góra Orlík-SZ – góra Velké Bradlo-Z – góra Velké Bradlo – Pod Velkým Bradlem

W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaków rowerowych przebiegają trasy narciarstwa biegowego[14][15]. W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie: Zámecký vrch (2) położonego 3 km na południowy wschód od miejscowości Vrbno pod Pradědem.
  2. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie: Na Vyhlídce (2) położonego blisko miejscowości Ludvíkov.
  3. Drzewostan całego Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki obejmuje: świerk pospolity 84%, buk zwyczajny 10%, modrzew europejski 1,5%, klon jawor 1,1%, brzoza 1%, olsza czarna 0,8%, kosodrzewina 0,4%, olsza szara 0,3%, (jodła pospolita, jesion wyniosły i lipa) po 0,2%, sosna zwyczajna 0,1%, pozostałe (sosna błotna, dąb, grab, klon zwyczajny, wiąz, jarząb, olsza zielona, topola osika, topola i wierzba iwa) łącznie 0,2% (→ Analýza vlivu lesního hospodaření na lesní ekosystémy v CHKO Jeseníky. hnutiduha.cz ↓)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Velké Bradlo (Ulrich Hügl) (1050 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
  2. a b c d e f g h i j k l m n Velké Bradlo (1050 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-11-20].
  3. Velké Bradlo - Jeseníky (cz.). zajimavamista.cz. [dostęp 2015-11-20].
  4. a b c Velké Bradlo (HLV 261; 1050 m). tisicovky.cz ↓.
  5. a b Šumný potok (cz.). turistika.cz. [dostęp 2015-11-20].
  6. Chráněná Krajinná Oblast Jeseníky sever. Turistická a cykloturistická mapa ↓.
  7. Jeseníky – Praděd, Králický Sněžník. Turistická mapa ↓.
  8. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  9. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  10. Geologická mapa. (geologická jednotka 970 i 1025) ↓.
  11. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Chata Na Bradle (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2015-11-20].
  12. Pod Velkým Bradlem (cz.). turistika.cz. [dostęp 2015-11-20].
  13. Popis cyklotras značených terénním (turistickým) způsobem (Trasa č. 6074/24,5 km) (cz.). vrbensko-jeseniky.cz. [dostęp 2015-11-20].
  14. Běžkařské trasy přes Pásmo Orlíka (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2015-11-20].
  15. Daniel Balogh: Okruh mezi osadou Rejvíz a pásmem Orlíka (cz.). mavlast.cz. [dostęp 2015-11-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]