Lysý vrch (Wysoki Jesionik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy szczytu (góry) w Wysokim Jesioniku. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Lysý vrch
Ilustracja
Widok ze szlaku rowerowego na stoku góry Malý Děd na szczyty Lysý vrch i Lysý vrch-JV
Państwo  Czechy
Położenie Bělá pod Pradědem
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1128 m n.p.m.
Wybitność 123[1] m
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Lysý vrch
Lysý vrch
Ziemia50°08′16,4″N 17°14′09,4″E/50,137889 17,235944

Lysý vrch (niem. Urls Berg[2]) – szczyt (góra) o wysokości 1128 m n.p.m. w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Bělá pod Pradědem, oddalony o około 6,1 km na północ od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[3][4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Lysý vrch jest górą rozpoznawalną z kierunku południowo-zachodniego, z charakterystycznym szczytowym ogołoceniem ciągnącym się pasmowo stokiem południowo-zachodnim[3]. Z innych kierunków nie jest już tak charakterystyczny i trudniej go rozpoznać. Znajduje się blisko drogi nr 450 Bělá pod PradědemBruntál, niedaleko osady Bělá, będącej częścią miejscowości Bělá pod Pradědem[3]. Jest głównym szczytem ramienia bocznego części Wysokiego Jesionika (mikroregionu) o nazwie Masyw Orlíka (czes. Medvědská hornatina), ciągnącego się od góry Mrazový vrch do góry Nad Borovým i jednocześnie siódmym szczytem Masywu Orlíka (po szczytach: Medvědí vrch, Jelení loučky, Orlík, Černý vrch, Medvědí vrch-JV i Orlík-JV)[3].

Górę ogranicza od północnego wschodu przełęcz, położona na wysokości 1001 m n.p.m. w kierunku góry Jelení loučky-Z, od wschodu dolina potoku Skalní p., od południowego wschodu przełęcz, położona na wysokości 1006 m n.p.m. w kierunku góry Osikový vrch, od południa niewielki fragment doliny rzeki Biała Głuchołaska (czes. Bělá) oraz mało wybitna przełęcz w kierunku szczytu Hřib, od zachodu przełęcz, położona na wysokości 886 m n.p.m. w kierunku góry Klanke, od północnego zachodu dolina potoku Zaječí p. i od północy potok wpadający do Zaječego p[3].

Połać szczytowa góry Lysý vrch

W otoczeniu góry znajdują się szczyty: od północnego wschodu Jelení loučky-Z, od południowego wschodu Osikový vrch, od południowego zachodu Hřib, od zachodu Klanke, od północnego zachodu Skalnatá i Zaječí hora[3].

Widok z połaci szczytowej góry Lysý vrch na szczyty gór Pradziad i Malý Děd

Stoki[edytuj | edytuj kod]

Stoki są zalesione w większości lasem świerkowym, ze znacznym udziałem lasu bukowego, szczególnie w niższych partiach stoków, ze znajdującymi się na nich ogołoceniami i pasmowymi przecinkami równomiernie rozłożonymi na niemalże wszystkich stokach[5]. Poza wytyczonymi dwoma szlakami turystycznymi są one pokryte dróżkami i ścieżkami. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map ułatwiających orientację w terenie[3]. W odległości około 750 m na zachód od szczytu położone jest samotne skalisko[3]. Kluczowym punktem góry jest skrzyżowanie niebieskiego Szlak niebieski i żółtegoSzlak żółty szlaku turystycznego, zlokalizowane na przełęczy w kierunku góry Jelení loučky-Z, z postawioną przy nim wiatą turystyczną[6] i tablicą informacyjną o nazwie Lysý vrch (rozcestí)[7] i podaną wysokością 1001 m n.p.m[8].

Szczyt główny[edytuj | edytuj kod]

Szczyt góry jest zalesiony, nie jest więc punktem widokowym[5]. Dojście na szczyt następuje ze ścieżek biegnących z obu szlaków turystycznych[5]. Zalecane jest dojście ze skrzyżowania Lysý vrch (rozc.) idąc niebieskim szlakiem turystycznym Szlak niebieski , w kierunku szczytu Klanke około 430 m, należy skręcić w lewo na nieoznakowaną, prosto biegnącą ścieżkę, idąc dalej około 600 m stromym podejściem, dochodząc w ten sposób do szczytu[3]. Punkt geodezyjny o wysokości 1128,0 m n.p.m. jest oddalony od szczytu o około 25 m w kierunku na północ z widocznym koło niego zamontowanym, stalowym słupkiem ostrzegającym przed jego zniszczeniem z tabliczką, z napisem Státní triangulace Poškození se trestá[a][5].

Punkt geodezyjny na szczycie góry Lysý vrch.

Szczyt drugorzędny[edytuj | edytuj kod]

Jest szczytem podwójnym. W odległości około 530 m na południowy wschód od szczytu głównego można wyróżnić drugorzędny szczyt Lysý vrch - JV o wysokości 1095 m n.p.m. i współrzędnych geograficznych (50°08′00,3″N 17°14′19,2″E/50,133417 17,238667), oddzielony od szczytu głównego mało wybitną przełęczą o wysokości 1094 m n.p.m[3].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym Lysý vrch należy do jednostki określanej jako kopuła Desny[9] i jest zbudowany ze skał metamorficznych, m.in. gnejsów i łupków metamorficznych oraz słabo zmetamorfizowanych skał osadowych, głównie fyllitów i kwarcytów[5].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących ze stoków góry Lysý vrch kilku krótkich potoków, będących dopływami m.in. rzeki Białej Głuchołaskiej.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[3].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Do bazy turystycznej w osadzie Bělá z położonym blisko drogi nr 450 Hotelem Eduard[10] jest od szczytu około 2 km w kierunku zachodnim, do najstarszego schroniska turystycznego Wysokiego Jesionika Švýcárni, na stoku góry Malý Děd, skąd biegną oba szlaki turystyczne jest od szczytu około 4,3 km w kierunku południowo-zachodnim[3]. Nieco bliżej, bo w odległości około 2,6 km na południowy wschód od szczytu położony jest parking na przełęczy Videlské sedlo, gdzie przechodzi żółty szlak turystyczny Szlak żółty , i jedyny zielony szlak rowerowy Stripe-marked biketrail green.svg[11].

Na przełęczy pomiędzy obydwoma szczytami góry Lysý vrch, w odległości około 350 m na południowy wschód od szczytu głównego, na wysokości około 1094 m n.p.m. położona jest Chata na Lysým vrchu[12][11], ale nie ma ona charakteru typowego schroniska turystycznego. Dojście do niej następuje ścieżką biegnącą z żółtego szlaku turystycznego Szlak żółty [3].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednio na szczyt nie prowadzi żaden szlak turystyczny, natomiast przez stoki przechodzą dwa szlaki (stykające się na skrzyżowaniu Lysý vrch (rozc.)) na trasach[3]:

Szlak niebieski Bělá pod Pradědem – góra Nad Borovým – góra Zaječí hora – góra Jelení loučky-Z – góra Lysý vrch – szczyt Klanke – góra Velký KlínRezerwat przyrody Vysoký vodopádwodospad Vysoký vodopád – góra Malý Děd – schronisko Švýcárna – dolina potoku Střední Opava – VidlyBílý Potok – Hutě;
Szlak żółty Švýcárna – góra Malý Děd – Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lýsy vrch – góra Jelení loučky – przełęcz Kristovo loučení – szczyt KazatelnyRejvíz.

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Przez stok góry przebiega również jedyny szlak rowerowy na trasie:

Stripe-marked biketrail green.svg Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lysý vrch – góra Jelení loučky-Z – góra Děrná – góra Ostruha-JV – góra Ostruha – przełęcz Kristovo loučení – przełęcz Prameny Opavice – góra Příčný vrch – góra Lysý vrchZlaté Hory[13].

Podjazdy drogowe[edytuj | edytuj kod]

U podnóża stoku południowego biegnie mała część podjazdu z miejscowości Bělá pod Pradědem na przełęcz Videlské sedlo, który jest chętnie pokonywany przez rowerzystów[14]:

12% stoupání (cz).svg podjazd z miejscowości Bělá pod Pradědem drogą nr 450 (długość: 7,9 km, różnica wysokości: 388 m, średnie nachylenie: 4,9%, 2 pętlice drogowe).

Trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

W okresach ośnieżenia stokiem góry, po którym biegnie część żółtego szlaku turystycznego Szlak żółty , przechodzi trasa narciarstwa biegowego[15]. W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W języku polskim: Państwowa sieć triangulacyjna. Uszkodzenie podlega karze.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jeseníky (cz.). ultratisicovky.cz. [dostęp 2018-12-22].
  2. Lysý vrch (Urls B.) (1128 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
  3. a b c d e f g h i j k l m n Lysý vrch (1128 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-10-20].
  4. Lysý vrch – 1128 m n.m. (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-10-20].
  5. a b c d e Lysý vrch. Tisicovky.cz ↓.
  6. Lukáš Lenon Gajdoš: Přístřešek pod Lysým vrchem (cz.). Treking.cz, 2013-04-08. [dostęp 2015-10-20].
  7. Jeseníky (Lýsy vrch) (cz.). Ultratisicovky.cz. [dostęp 2015-10-20].
  8. Lysý vrch - rozcestí (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-10-20].
  9. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  10. Hotel Eduard (cz.). Firmy.cz. [dostęp 2015-10-20].
  11. a b Lysý vrch – 1128 m n.m. (cz.). Geocaching.cz. [dostęp 2015-10-20].
  12. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Chata na Lysém vrchu (cz.). Lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2015-10-20].
  13. Popis cyklotras značených terénním (turistickým) způsobem (Trasa č. 6074/24,5 km) (cz.). Vrbensko-jeseniky.cz. [dostęp 2015-10-20].
  14. Videlské sedlo od Bělá pod Pradědem (Czechy) (939 m n.p.m.) (pol.). Altimetr.pl. [dostęp 2015-10-20].
  15. Jeseníky sever (mapa) ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]