Stanisław Ostrowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy dermatologa, prezydenta Lwowa i RP na Uchodźstwie. Zobacz też: Stanisław Ostrowski – ujednoznacznienie.
Stanisław Ostrowski
Stanislaw Ostrowski.gif
Data i miejsce urodzenia 29 października 1892
Lwów
Data i miejsce śmierci 22 listopada 1982
Londyn
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Okres od 9 kwietnia 1972
do 8 kwietnia 1979
(Prezydent RP na uchodźstwie)
Poprzednik August Zaleski
Następca Edward Bernard Raczyński
Prezydent Lwowa
Okres od 1936
do 1939
Poprzednik Wacław Drojanowski
Następca okupacja sowiecka
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi Odznaka Honorowa "Orląta" Krzyż Obrony Lwowa.jpg

Stanisław Ostrowski (ur. 29 października 1892 we Lwowie, zm. 22 listopada 1982 w Londynie) – polski lekarz dermatolog, żołnierz Legionów i Wojska Polskiego, poseł na Sejm RP III, IV i V kadencji (1930-1939), ostatni polski prezydent Lwowa II Rzeczypospolitej i trzeci Prezydent RP na Uchodźstwie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we Lwowie jako syn Michała (powstaniec styczniowy, Sybirak) i Marii z domu Scholtz. Ukończył V Gimnazjum we Lwowie, po czym w 1912 podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Lwowskiego oraz Wiedeńskiego. Podczas edukacji działał w strukturach Organizacji Młodzieży Narodowej od 1912, Związki Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego, funkcjonując pod pseudonimem „Korczak”. Został absolwentem szkoły podoficerskiej i niższej oficerskiej.

Walka o niepodległość[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich na początku sierpnia 1914. Służył w I Brygadzie i w Departamencie Wojskowym Naczelnego Komitetu Narodowego, ale służbę przerwała choroba i pobyt w szpitalu. Po wyleczeniu został przeniesiony do Kancelarii Lekarskiej w stacji Zbornej Legionów w Wiedniu, Przemyślu i Lwowie, gdzie pełnił obowiązki lekarza. Po kryzysie przysięgowym z 1917 działał w Polskim Korpusie Posiłkowym. Po bitwie pod Rarańczą został internowany przez Austriaków.

U kresu wojny w listopadzie 1918 brał udział w obronie Lwowa jako lekarz w szpitalu na Politechnice. W dalszym etapie wojny polsko-ukraińskiej walczył w szeregach 38 Pułku Piechoty. Podczas wojny z bolszewikami w 1920 był naczelnym lekarzem w Dywizji Litewsko-Białoruskiej oraz w 240 Pułku Piechoty Armii Ochotniczej.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Ostrowski, przed 1939
Tablica upamiętniająca Stanisława Ostrowskiego w Kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie
Grób Stanisława Ostrowskiego (pierwszy z lewej) w Newark

W 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 811. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych sanitarnych, grupa lekarzy, przeniesiony do rezerwy z przydziałem w rezerwie do 1 Batalionu Sanitarnego[1][2][3]. W 1934 jako oficer pospolitego ruszenia pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto z przydziałem mobilizacyjnym do Kadry Zapasowej 1 Szpitala Okręgowego w Warszawie[4].

Dyplom lekarza otrzymał w 1919, a po odejściu z armii był do 1925 starszym asystentem uniwersyteckiej kliniki dermatologii w Warszawie, a następnie do listopada 1927 Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Od 1928 pełnił funkcję ordynatora Państwowego Szpitala Powszechnego we Lwowie. W 1930 uzyskał habilitację, a od 1931 był docentem UJK. Brał udział w zjazdach dermatologów, jest autorem prac z tego zakresu.

Od 1934 był także wiceprezydentem, a od maja 1936 prezydentem rodzinnego miasta. Od 1930 był trzy razy wybierany z listy BBWR na posła do Sejmu RP: III kadencji (1930-1935), IV kadencji (1935-1938), V kadencji (1938-1939), gdzie zajmował się sprawami zdrowotnymi, bronił też praw mniejszości narodowych.

21 marca 1937 został wybrany prezesem zarządu Polskich Towarzystw Śpiewaczych i Muzycznych[5]. Był prezesem Związku Obrońców Lwowa[6]. Pełnił funkcję przewodniczącego powołanego w 1932 Komitetu Opieki nad Uczestnikami Powstania z r. 1863/4, roztaczającym opiekę nad weteranami z terenu województwa lwowskiego[7][8]. W 1937 był członkiem zarządu lwowskiego Obozu Zjednoczenia Narodowego[9].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 i kapitulacji Lwowa przed Armią Czerwoną, został aresztowany 23 września 1939[10] i więziony przez NKWD we Lwowie i Moskwie (Butyrki i Łubianka). W maju 1941 został skazany na 8 lat łagrów, był osadzony w obozie w Krasnojarsku (pracując jako drwal), następnie na obszarze Buriackiej ASSR w łagrze Czyta (tam był lekarzem). Po zawarciu układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 został uwolniony na mocy amnestii w 1941, po czym ewakuował się z ZSRR wraz z armią polską w ZSRR. Został oficerem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Z Drugim Korpusem gen. Władysława Andersa przeszedł do Włoch, gdzie podczas w kampanii włoskiej pracował w szpitalach wojskowych.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii od 1946. Początkowo służył w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia, następnie pracował do 1955 jako lekarz i ordynator oddziału dermatologicznego w Penley. Był członkiem Ligi Niepodległości Polski[11]. Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. Na emeryturę przeszedł w 1962. Współpracownik tzw. Rady Trzech.

24 lutego 1971 Prezydent RP August Zaleski wyznaczył go „Następcą Prezydenta Rzeczypospolitej na wypadek opróżnienia się urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej przed zawarciem pokoju”[12].

9 kwietnia 1972, dwa dni po śmierci Augusta Zaleskiego, został Prezydentem RP na uchodźstwie[13]. 8 kwietnia 1979, po upływie siedmioletniej kadencji, przekazał urząd Prezydenta RP następcy Edwardowi Raczyńskiemu[14].

Zmarł 22 listopada 1982 w Londynie. Pochowany 4 grudnia w Newark, na cmentarzu lotników polskich, obok grobów poprzednich prezydentów: Władysława Raczkiewicza i Augusta Zaleskiego, a także grobu premiera gen. Władysława Sikorskiego.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jego żoną była Kamila Ostrowska (zm. 1962), przedwojenna działaczka społeczna na rzecz dzieci we Lwowie[15][16].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1130, 1226.
  2. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1022, 1105.
  3. W ewidencji wojskowej figurował jako Stanisław Ostrowski V.
  4. Rocznik oficerski rezerw 1934, s. 304, 738.
  5. Zjazd Delegatów Polsk. Towarzystw Śpiewaczych i Muzycznych. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 68 z 25 marca 1937. 
  6. Kronika miejska. Wyboru w Związku Obrońców Lwowa. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 34 z 12 lutego 1936. 
  7. Opieka nad weteranami z r. 1863-4 w lwowskim Województwie lwowskiem. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 34 z 12 lutego 1935. 
  8. Opieka nad weteranami z r. 1863-4 w lwowskim województwie. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 16 z 22 stycznia 1936. 
  9. Zarząd lwowski Obozu Zjednoczenia Narodowego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 80 z 10 kwietnia 1937. 
  10. Jan Draus: Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918-1946. Portret kresowej uczelni. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007, s. 78. ISBN 978-83-7188-964-6.
  11. Jan Józef Kasprzyk, Liga Niepodległości Polski, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XI, Radom 2003, s. 142.
  12. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 2 z 25 lutego 1971 r.
  13. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 2 z 15 czerwca 1972 r.
  14. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 4 z 26 czerwca 1979 r.
  15. Komunikaty. Wigilia w Miej. Zakładach Opieki nad Dziećmi. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 294 z 29 grudnia 1938. 
  16. Danuta B. Łomaczewska: Stanisław Ostrowski. Ostatni Prezydent królewskiego stołecznego miasta Lwowa. [dostęp 2015-03-25].
  17. Krzysztof Filipow: Order Orła Białego. Wyd. Białystok 1995. s. 55.
  18. „Monitor Polski” 1937 nr 132, poz. 212.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]