5 Batalion Saperów (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 5 Batalionu Saperów (1929-1939). Zobacz też: inne bataliony saperów noszące numer 5..
5 Batalion Saperów
5 batalionu saperów odznaka.jpg
odznaka batalionu
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca nie posiadał
Patron nie posiadał
Tradycje
Święto 8 maja[1]
Nadanie sztandaru 1925
Dowódcy
Pierwszy płk Jan Fogel
Ostatni ppłk dypl. Władysław Weryho
Organizacja
Dyslokacja Kraków
Rodzaj wojsk saperzy
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Boje i marsze 1 ksap z 5 batalionu saperów w 1920r
Boje i marsze 2 ksap z 5 batalionu saperów w 1920r
Boje i marsze 3 ksap z 5 batalionu saperów w 1920r
Boje i marsze 4 ksap z 5 batalionu saperów w 1920r

5 Batalion Saperów (5 bsap) - oddział saperów Wojska Polskiego II RP.

Historia 5 batalionu (pułku) saperów[edytuj | edytuj kod]

9 lipca 1921 (9 czerwca 1921)[2] w Krakowie z połączenia 6 batalionu saperów majora Ignacego Landau, 21 batalionu saperów kapitana Karola Czarneckiego i 23 batalionu saperów kapitana Zdzisława Groele został sformowany 5 pułk saperów[3].

W listopadzie 1929 jednostka została przeformowana w 5 batalion saperów i podporządkowana dowódcy 4 Brygady Saperów. Wiosną 1934, po kolejnej reorganizacji wojsk saperskich, batalion został podporządkowany dowódcy 2 Brygady Saperów w Krakowie, a na początku grudnia 1934 włączony w skład 2 Grupy Saperów.

Najważniejszymi pracami krakowskich saperów w dwudziestoleciu międzywojennym było:

  • 1921 gaszenie pożarów leśnych na terenie województwa krakowskiego i śląskiego,
  • 1922 obrona mostów w województwie krakowskim zagrożonych wskutek zatorów lodowych,
  • 1922 początek budowy drogi górskiej na Halę Gąsienicową[4],
  • 1923 obrona kopalni „Saturn” przed powodzią,
  • 1923 budowa tamy na rzece Brynicy pod Sosnowcem
  • 1923 gaszenie pożarów leśnych na terenie województwa krakowskiego i śląskiego,
  • 1923 początek budowy schroniska „Murowaniec” na Hali Gąsienicowej[5],
  • 1924 sypanie Kopca Kościuszki w Racławicach,
  • 29 czerwca - 4 lipca 1925 akcja przeciwpowodziowa w dorzeczu Wisły na terenie województwa krakowskiego[6]
  • 1925 zakończenie budowy drogi i schroniska „Murowaniec” na Hali Gąsienicowej,
  • 1927 akcja ratunkowa podczas wybuchu prochowni w Witkowicach,
  • 1928 budowa mostu na rzece Niemen we wsi Mikołajewszczyzna,
  • 1928 gaszenie pożaru lasu pod Zakopanem,
  • 16 sierpnia 1929 budowa mostu długości 52,80 m na rzece Śmierć w miejscowości Łachwa,
  • październik 1929 budowa mostu długości 124,80 m na rzece Horyń w miejscowości Wielebowo,
  • 1934 akcja przeciwpowodziowa w południowej Polsce oraz odbudowa szeregu zerwanych mostów,
  • 1938 budowa prywatnej drogi do willi Ministra Spraw Wojskowych, generała dywizji Tadeusza Kasprzyckiego w Zakopanym.

Mobilizacja batalionu[edytuj | edytuj kod]

5 batalion saperów był jednostką mobilizującą. W 1939 sformowanymi jednostkami były:
w mobilizacji alarmowej:

  • batalion saperów typ I nr 65 dla Armii „Kraków”
  • pluton mostowy 4-tonowy nr 65 dla Armii „Kraków”
  • batalion saperów typ IIb nr 6 dla 6 Dywizji Piechoty
  • batalion saperów typ IIb nr 21 dla 21 Dywizji Piechoty
  • zmotoryzowana kompania saperów nr 51 dla 1 Brygady Strzelców Górskich (weszła w skład GO „Śląsk”)
  • samodzielna kompania saperów nr 75 dla 55 Dywizji Piechoty (rezerwowej)- dowódca kpt. Czesław Wójtowicz
  • rezerwowa kompania saperów nr 151 dla Armii „Kraków”
  • rezerwowa kompania saperów nr 152 dla Armii „Kraków”
  • pluton parkowy saperów nr 51
  • pluton parkowy saperów nr 52
  • pluton parkowy saperów nr 53
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 151
  • Szefostwo Fortyfikacji typ II „Kraków”
  • dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 51 dla Armii „Kraków”

w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • rezerwowa kompania saperów nr 153 dla Armii „Kraków”
  • rezerwowa kompania saperów nr 154 dla Armii „Kraków”
  • rezerwowa kompania saperów nr 155 dla Armii „Kraków” (GO „Śląsk”)
  • rezerwowa kompania saperów nr 156 dla Armii „Kraków”
  • rezerwowa kompania saperów nr 157 dla Armii „Kraków”
  • rezerwowa kompania saperów nr 158 dla Armii „Kraków”
  • dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 52 dla Armii „Kraków” (GO „Bielsko”)

w II rzucie mobilizacji powszechnej:

Żołnierze jednostki[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku:

Dowódcy batalionu:

Zastępcy dowódcy pułku i batalionu:

Oficerowie:

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari

Ag virtuti.jpg

Lista odznaczonych Krzyżem Walecznych

  • por. Majewski Karol x 2 razy
  • por. Oleszkiewicz Jan x 2 razy
  • por. Tarnawski Włodzimierz x 2 razy
  • por. rez. Zaręba Tadeusz x 1 raz
  • ppor. rez. Osiński Tadeusz x 1 raz
  • st. sierż. Iwanicki Władysław x 1 raz
  • st. sierż. Kępiński Adam x 1 raz
  • st. sierż. Królik Feliks x 1 raz
  • sierż. Banaś Jan x 2 razy
  • sierż. Cwojna Franciszek x 1 raz
  • sierż. Dobosz Józef x 1 raz
  • plut. Badura Jan x 1 raz
  • plut. Dziadurski Stefan x 1 raz
  • plut. Goczał Władysław x 1 raz
  • plut. Iwanów Aleksander x 1 raz
  • plut. Jeleński Bolesław x 1 raz
  • plut. Korzeniak Stanisław x 1 raz
  • plut. Krawczyk Stanisław x 1 raz
  • plut. Marchewczyk Andrzej x 1 raz
  • plut. Nalepka Józef x 1 raz
  • plut. Ozdoba Jan x 1 raz
  • plut. Reszkiewicz Stanisław x 1 raz
  • plut. Subczak Jan x 1 raz
  • kpr. Banachowicz Wojciech x 1 raz
  • kpr. Bober Kazimierz x 1 raz
  • kpr. Bąkowski Mieczysław x 1 raz
  • kpr. Guja Jan x 1 raz
  • kpr. Kulik Jan x 1 raz
  • kpr. Kurdziel Jan x 1 raz
  • kpr. Materna Józef x 1 raz
  • kpr. Nawrocki Jan x 1 raz
  • kpr. Nitkowski Władysław x 1 raz
  • kpr. Szacho Aleksander x 1 raz
  • kpr. Tajf Józef x 1 raz
  • kpr. Walas Józef x 1 raz
  • kpr. Zamiały Szmul x 1 raz
  • kpr. Zwoliński Stanisław x 1 raz
  • kpr. Zwierzyński Józef x 1 raz
  • st. saper Elsner Feliks x 1 raz
  • st. saper Jamrozik Władysław x 1 raz
  • st. saper Jaszczon Tomasz x 1 raz
  • st. saper Kaczółka Michał x 1 raz
  • st. saper Kawlik Józef x 1 raz
  • st. saper Kozioł Antoni x 1 raz
  • st. saper Kucik Jan x 1 raz
  • st. saper Król Tomasz x 1 raz
  • st. saper Kwapisz Józef x 1 raz
  • st. saper Mróz Władysław x 1 raz
  • st. saper Mrzygłód Tomasz x 1 raz
  • st. saper Orlicki Jan x 1 raz
  • saper Antoniak Wojciech x 1 raz
  • saper Burdyl Władysław x 1 raz
  • saper Czerwiński Piotr x 1 raz
  • saper Kumor Piotr x 1 raz
  • saper Lataszek Wincenty x 1 raz
  • saper Libuszewski Wojciech x 1 raz
  • saper Mika Wojciech x 1 raz
  • saper Nowota Mikołaj x 1 raz
  • saper Seredy Antoni x 1 raz[26]

Lista starszeństwa oficerów 5 Pułku Saperów w 1922r.

Starszeństwo z dniem 1-go czerwca 1919 r.

  • płk. Fogel Jan (8.2.1877)
  • płk. Miś Andrzej (5.12.1870)
  • ppłk Garguł Karol (5.3.1878)
  • ppłk Stankiewicz-Mogiła Gustaw (13.10.1884)
  • ppłk Schramm Karol (28.1.1885)
  • ppłk Miniewski Stanisław S. G. (21.2.1889)
  • ppłk Lukas Antoni (16.9.1889)
  • ppłk. Zahaczewski Zdzisław (6.12.1887)
  • ppłk Paszkowski Stanisław Jan (20.10.1887)
  • mjr Szpaczyński Stanisław (14.11.1882)
  • mjr Landau Ignacy (20.7.1884)
  • mjr Liszka Otton (7.9.1886)
  • mjr Holzer Karol (24.12.1882)
  • mjr Draguła Józef (28.10.1886)
  • mjr Waraksiewicz Władysław (2.2.1890)
  • mjr Wańtuch Jan (13.4.1888)
  • mjr Steifer Marj an S. G. (9.8.1889)
  • mjr Wrotniak Eugenjusz (17.3.1890)
  • mjr Szkolnikowski Józef (13.3.1889)
  • mjr Boheim Ernest (31.3.1887)
  • mjr Kisielewski Bronisław (13.5.1890)
  • mjr Czyżek Bronisław Tadeusz Emil (7.7.1886)
  • kpt Schuppler Ernest Reinhardt (12.1 1893)
  • kpt Czarnecki Prus Karol (17.10.1893)
  • kpt Siwiec Bolesław (26.2.1893)
  • kpt Ziętkiewicz Józef (8.4.1894)
  • kpt Podlasiecki August (28.8.1885)
  • kpt Skora Adam (3.3.1892)
  • kpt Michniewicz Witold (21.11 .1891)
  • kpt Hojarski Stefan (2.9.1891)
  • kpt Groele Zdzisław Józef (27.10.1888)
  • kpt Schwoiser Józef (15.8.1886)
  • kpt Milbrat Alfred (5.2 1893)
  • kpt Pawłowski Józef (10.2.1892)
  • kpt Regiec Stanisław (12.9.1888)
  • kpt Krzywiec Wincenty (9.12.1894)
  • kpt Najwer Michał (23 5.1891)
  • por Śniechowski Bronisław (18.7.1896)
  • por Dzbański Korwin (7.7.1892)
  • por Kuncewicz Władysław (10.10.1888)
  • por Błasik Stanisław (27.6.1896)
  • por Lukasiewicz Kazimierz Marian (17.7.1895)
  • por Kochan Marceli (17.1.1896)
  • por Pecha Antoni (12.9.1897)
  • por Walz Rudolf Fryderyk (3.10.1895)
  • por Somnicki Roman Jerzy (1.11.1896)
  • por Pruski Roman (24.7.1896)
  • por Kozioł Józef (5.1.1898)
  • por Breycha Jan Kazimierz (4.3.1885)
  • por Jania Kazimierz (28.2.1898)
  • por Kalczyński Włodzimierz (16.12.1897)
  • por Zakrzewski Stefan (14.9.1898)
  • por Janowczyk Zenon (2.4.1897)
  • por Liwski Stanisław Jerzy (19.1.1892)
  • por Wasilewski Wacław (25.5.1896)
  • por Mondzelewski Jan (23.12.1895)
  • por Koźmiński Wiesław Stanisław (31.3.1893)
  • ppor Helcman Jan Franciszek (27.1.1894)
  • ppor Majewski Karol (17.3.1899)

Starszeństwo z dniem 1-go lipca 1920 r.

  • ppor Lipiński Tadeusz (12.10.1897)

Starszeństwo z dniem 1-go sierpnia 1920 r.

  • ppor Regulski Antoni Wacław (4.1.1895)
  • ppor Oleszkiewicz Jan (13.8. 1899)
  • ppor Massalski Józef (21.11.1897)

Starszeństwo z dniem 1-go marca 1921 r.

  • ppor Szatrowski Ludwik (13.1.1895)
  • ppor Iwański Stefan (15 7.1898)
  • ppor Hulla Kazimierz (21.5.1901)

Starszeństwo z dniem 1-go sierpnia 1921 r.

  • ppor Sabiłło Konstanty (6.11.1900)

Starszeństwo z dniem 1-go listopada 1921 r.

  • ppor Gniewiński Władysław (13.9.1895)[27]

Stan personalny oficerów 5 psap w dniu 08.05.1925r.

  • pułk. Dziakiewicz -Dołęga Włodzimierz - Dowódca pułku.
  • major Liszka Otto - zastępca dowódcy pułku
  • kpt. Pecha Antoni - adiutant pułku
  • kpt Milbrat Alfred - kwatermistrz
  • kpt Kozioł Józef IV. - oficer administracyjny
  • kpt Dobrowolski Kazimierz - oficer ewidencyjno - personalny
  • kpt. rez. Gedl Edward - naczelny lekarz
  • por. Zakrzewski Stefan - dowódca drużyny dowódcy pułku
  • por Huber Artur - oficer materiałowy
  • chor. Kosturek Franciszek - rusznikarz
  • por. Zambelli Stanisław - oficer płatnik
  • por. Świadkowski Antoni - oficer żywnościowy
  • por Chojnacki Czesław I. - Składy i Warsztaty 5 psap.
  • chor. Roman Gerard - Składy i Warsztaty 5 psap
  • chor. Markiewicz Franciszek - Składy i Warsztaty 5 psap[28]

Organizacja i obsada personalna pułku w sierpniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Ostatnia organizacja pokojowa i obsada personalna batalionu. Strzałkami ( → ) zaznaczono przydziały mobilizacyjne poszczególnych oficerów.

Dowództwo batalionu

  • dowódca batalionu - ppłk dypl. Władysław Weryho → szef Wydziału Ogólnego w Naczelnym Dowództwie Saperów (od 4 IX 1939)
  • zastępca dowódcy batalionu – mjr Antoni Pecha → dowódca 65 bsap
  • adiutant - por. Stefan Paradowski
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia - por. Aleksander Koślacz
  • lekarz medycyny – por. lek. Marian Piotrowski
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Jan Możdżeń
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Feliks Zacharewicz
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – por. Julian Folik
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Jan Łukasiewicz († 1940 Charków)
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Jan Sadowski
  • dowódca kompanii gospodarczej – ppor. Józef Pawłowski
  • oficer żywnościowy – chor. Józef Pietruszczak
  • komendant parku – por. Czesław Józef Pawłowski
  • zastępca komendanta - vacat
  • dowódca kompanii specjalnej – por. Leon Bronisław Fuhrmann → dowódca 2 kompanii 55 bsap
  • dowódca plutonu łączności - vacat
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Leon Bronisław Fuhrmann

Kompania szkolna

  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. dypl. Leonard Matrybiński → szef Oddziału IV Sztabu SGO „Narew”
  • instruktor – ppor. Janusz Jezierski
  • instruktor – ppor. Kazimierz Witkowski
  • instruktor – ppor. Wojciech Janusz Zippel → oficer materiałowy 21 bsap († 1940 Katyń)

1 kompania

  • dowódca 1 kompanii – por. Wacław Boguszewski → dowódca 2 kompanii 65 bsap
  • instruktor – ppor. Roman Jan Kozłowski
  • instruktor – ppor. Feliks Twardowski → dowódca plutonu w 21 bsap
  • instruktor – Witold Zygmunt Wierzchowski

2 kompania

  • dowódca 2 kompanii – kpt. Bohdan Weryński
  • instruktor – ppor. Jan Uchto
  • instruktor – chor. Jan Orłoś
  • dowódca plutonu mechanicznego – ppor. Józef Pawłowski

3 kompania

  • dowódca 3 kompanii – kpt. Antoni II Zieliński
  • instruktor – ppor. Kazimierz Jan Kęsicki
  • instruktor – ppor. Henryk Tadeusz Kubski

4 kompania zmotoryzowana

  • dowódca 4 kompanii zmotoryzowanej – kpt. mgr Zenon Schreyer → dowódca 55 bsap
  • instruktor – ppor. rez. – Kalarus Tadeusz Józef → adiutant 55 bsap
  • instruktor – chor. Aubek Kazimierz

Oddelegowani na kurs

  • por. Placyd Chomicki
  • ppor. Bronisław Kucharski[29]

Symbole batalionu[edytuj | edytuj kod]

Sztandar batalionu

10 lutego 1925 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 5 pułku saperów[30].

W piątek 8 maja 1925 na Rynku Głównym w Krakowie Prezydent RP Stanisław Wojciechowski wręczył dowódcy 5 pułku saperów, pułkownikowi Włodzimierzowi Dziakiewiczowi chorągiew ofiarowaną przez przemysłowców i inżynierów Zagłębia Krakowskiego, Zagłębia Dąbrowskiego i Górnego Śląska[31]. Sztandar 5 p. sap. zrobiony jest wedle ustalonych wzorów. Na prawej stronie wyhaftowany jest na amarantowym polu Orzeł Biały, otoczony wieńcem laurowym, w rogach na białych smugach cyfra 5 również w wieńcu laurowym. Na stronie lewej w środku w wieńca laurowym wyhaftowano odwieczne hasło wojsk polskich: Honor i Ojczyzna , w rogach pomieszczono na przemian, herb Krakowa i św. Stanisława.

Sztandar 5 psap kolorowy.jpg

3 września 1939 dowództwo batalionu, wraz z ochroną liczącą około 20 żołnierzy i sztandarem, ewakuowało się w kierunku Niepołomic, a potem Brześcia. W związku ze zmieniającą się sytuacją militarną, jako końcowy cel ewakuacji wyznaczono Zaleszczyki. 17 września kolumna zatrzymała się majątku za Tarnopolem. W południe pośpiesznie załadowano się jednak na samochody i skierowano w kierunku Zaleszczyk. Po około 4 godzinach marszu kolumna prawdopodobnie zatrzymała się w wiosce Winiówka. Samochody zostały otoczone przez czołgi Armii Czerwonej. Po incydencie z przelatującym polskim samolotem myśliwskim, ostrzelanym przez żołnierzy sowieckich, Polacy złożyli broń. Jeńcy zostali skierowani do Kopyczyniec. Sztandar 5 bsap pozostał w samochodzie w miejscu rozbrojenia i najprawdopodobniej przejęty przez jednostkę Armii Czerwonej[32]. Z wiarygodnych źródeł wiadomo, że obecnie sztandar znajduje się w muzeum Ermitaż w Petersburgu[33].

Odznaka batalionu

5 maja 1925 Minister Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysław Sikorski zatwierdził wzór odznaki pamiątkowej 5 pułku saperów[34]. Odznaka o wymiarach 46x35 mm ma kształt srebrnej kotwicy, na której krzyżują się dwa karabiny. U dołu kilof i łopata, u góry harpun i wiosło. Na kotwicę nałożono tarcze z czerwonym obramowaniem, a na nią srebrnego orła i u dołu cyfrę 5. Dwuczęściowa - odlana w białym metalu, tarcza z orłem przymocowana za pomocą dwóch sztyftów. Na rewersie u góry wytłoczona litera M, numer nadania, nazwisko grawera J. Walenta Kraków. Na dole, pod tarczą otwór [35][36].

Legitymacja Odznaki 5 Baon Saperów, Kraków 1938.jpg

Przysięga na sztandar 5 Pułku Saperów[edytuj | edytuj kod]

Idą saperzy krakowski pułk piąty
I rozkaz wypełnią, gdy Polska im każe
A kto by chciał z dachu Ojczyzny rwać gonty
My zginiem, lecz Ciebie nie damy Sztandarze.
My wiemy żołnierze! My wiemy dokładnie,
te posłuch najwyższą żołnierską jest cnotą
Więc żywot położym, gdy tak nam wypadnie
Za Ciebie Ojczyzno Ty ojców tęsknoto
Twardymi być musim, jak twarda jest praca
I głusi być musim, na wszelkie krakanie,
Bo praca radosna Ojczyźnie przywraca
Sen, który przez pracą wnet jawą się stanie!
Budować! umacniać! to nasze dziś hasło!
My przecież Ojczyźnie służymy przemiłej!
Czy słońce nam świeci, czy słońce zagasło,
Ojczyźnie dać chcemy i serce i siły!...
Saperska my wiara, składamy przysięgę
Na sztandar, co płynie dziś oto nad nami,
Że będziem pomnażać Ojczyzny potęgą
I żaden sztandaru przenigdy nie splami...
Leć!... płyń nasz sztandarze!., w zwycięskie leć loty!...
Niech radość i słońce i błękit Cię wita
A że dziś jest jawą saperów sen złoty
Niech żyje nasz sztandar i Rzeczpospolita!...
Przysięga złożona w Krakowie dnia 8 maja 1925 w dniu wręczenia sztandaru dla 5 pułku Saperów[37].

Tradycje batalionu[edytuj | edytuj kod]

W Anglii została zorganizowana dla 1 Dywizji Pancernej 11 kompania saperów, oparta na tradycjach 5 Batalionu Saperów, której trzon stanowili saperzy krakowscy. Z 1 Dywizją Pancerną przemierzyła szlak bojowy od Caen poprzez Falaise, most „Warszawa“ na Sekwanie, Ypres, Gandawę, Bredę. Aschendort do Wilhelmshaven, torując drogę aliantom przez liczne rzeki i kanały północnej Francji, Belgii, Holandii i Niemiec[38].

Dziedzictwo tradycji[edytuj | edytuj kod]

W związku z przeformowaniem 5 Brygady Saperów w Szczecinie na 5 Pułk Inżynieryjny i dla zachowania w pamięci chlubnych tradycji orężnych tego związku taktycznego Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 44/MON z dnia 13 marca 2001 r. polecił 5 Pułkowi Inżynieryjnemu przejąć dziedzictwo i z honorem kontynuować tradycje:

  • 5 Pułku Saperów 1921—1929;
  • 5 Batalionu Saperów 1929—1939;[39].

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Zarys historii wojennej formacji polskich 1918 - 1920, 5 Pułk Saperów,por. Mieczysław WOLSKI, strona 44
  3. Saperzy II Rzeczypospolitej strona 38
  4. Polska Zbrojna z 4 sierpnia 1925 r. str.4
  5. Polska Zbrojna z 16 lipca 1925 r. str.4
  6. „Polska Zbrojna” Nr 201 z 24 lipca 1925 r. s. 4.
  7. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 23 lipca 1924 r., Nr 69, s. 399.
  8. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 23 lipca 1924 r., Nr 69, s. 397.
  9. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 12 listopada 1925 r., Nr 119, s. 640.
  10. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 12 listopada 1925 r., Nr 119, s. 642.
  11. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 20 stycznia 1928 r., Nr 2, s. 5.
  12. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 20 stycznia 1928 r., Nr 2, s. 6.
  13. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 12 marca 1929 r., Nr 5, s. 91.
  14. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 23 marca 1929 r., Nr 6, s. 238.
  15. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 23 marca 1932 r., Nr 6, s. 249.
  16. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 22 grudnia 1934 r., Nr 14, s. 266.
  17. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 22 grudnia 1934 r., Nr 14, s. 278.
  18. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 47 z 25 listopada 1922 str. 553
  19. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 140 z 31 grudnia 1925
  20. Rocznik oficerski 1928, s. 573.
  21. Rocznik oficerski 1928 s. 573,593
  22. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 23 marca 1929 r., Nr 6, s. 225.
  23. Rocznik oficerski 1939, s. 805.
  24. Zarys historii wojennej 5 Pułku Saperów
  25. Dzienniki Personalne Ministra Spraw Wojskowych
  26. "Jednodniówka 5 Pułku Saperów na uroczystości poświęcenia sztandaru 8 maja 1925r w Krakowie" s. 27 - 29
  27. "Lista starszeństwa oficerów zawodowych z 29 maja 1922"
  28. "Jednodniówka 5 Pułku Saperów na uroczystości poświęcenia sztandaru 8 maja 1925r w Krakowie" s. 29 - 30
  29. Rocznik Oficerski 1939
  30. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 8 z 07.03.1925 r., poz. 89.
  31. „Polska Zbrojna” Nr 323 z 9 maja 1925 r. s. 2.
  32. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 351.
  33. Kazimierz Satora: Na tropach wrześniowych sztandarów. s. 150-152.
  34. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 15 z 05.05.1925 r., poz. 161.
  35. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 354.
  36. Dziennik Rozkazów Wojskowych nr 4 z 12.02.1929 poz 32
  37. "Ilustrowany Kurier Codzienny" nr 127 z dnia 9 maja 1925r s. 3
  38. Adam Szugajew Saperzy w służbie Polsce s.129
  39. Dziennik Urzędowy Ministra Obrony Narodowej nr. 4 z 11 kwietnia 2001 r., poz. 39.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Kazimierz Satora: Na tropach wrześniowych sztandarów. Warszawa: Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Warszawa - Śródmiescie, 2001. ISBN 83-911280-5-9.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Adam Szugajew: Saperzy w służbie Polsce. Londyn: 1985.
  • Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939; stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Księgarnia Akademicka Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2006. ISBN 8371888996.
  • "Rocznik oficerski 1928" str.573
  • "Jednodniówka 5 Pułku Saperów na uroczystości poświęcenia sztandaru 8 maja 1925r w Krakowie"