Wyspy Świętego Tomasza i Książęca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
República Democrática de São Tomé e Príncipe
Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Flaga Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Herb Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Flaga Wysp Świętego Tomasza i Książęcej Herb Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Hymn: Independência total
Położenie Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Język urzędowy portugalski
Stolica São Tomé
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Manuel Pinto da Costa
Szef rządu premier Gabriel Costa
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
171. na świecie
1001 km²
~0%
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
189. na świecie
171 611
171 osób/km²
PKB (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

0.3 mld USD
1 586 USD
PKB (PPP) (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

0.4 mld USD
2 359 USD
Jednostka monetarna dobra (STD)
Niepodległość od Portugalia Portugalii
12 lipca 1975
Religia dominująca katolicyzm
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 ST
Domena internetowa .st
Kod samochodowy STP
Kod samolotowy S9
Kod telefoniczny +239
Mapa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Wyspy Świętego Tomasza i Książęca w Wikipodróżach
Wikicytaty Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej w Wikicytatach
Położenie Wysp Świętego Tomasza i Książęcej

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca (port. República Democrática de São Tomé e Príncipe) – państwo w Zatoce Gwinejskiej, na północ od równika, składające się z pięciu wysp, z których dwie są zamieszkane.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Zobacz więcej: Ustrój polityczny Wysp Świętego Tomasza i Książęcej, Podział administracyjny Wysp Świętego Tomasza i Książęcej

W 1990 roku Wyspy stały się republiką demokratyczną, na czele której stoi prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję. Parlament jednoizbowy (Assembleia Nacional), 55 osobowy, o uprawnieniach ustawodawczych i kontrolnych. Władzę wykonawczą sprawuje prezydent z rządem, na którego czele stoi premier.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca znajdują się na Oceanie Atlantyckim w Zatoce Gwinejskiej na północny wschód od punktu, w którym równik przecina się z południkiem zerowym. W jego skład wchodzą dwie główne wyspy, od których wzięła się nazwa kraju, a które leżą od siebie w odległości około 150 km. Są to Wyspa Świętego Tomasza – 859 km² i Wyspa Książęca – 142 km². Ponadto do tej niewielkiej republiki należą także małe wysepki Pedras, Tinhosas i Ilhéu das Rolas (leżąca na równiku).

Wyspy są pochodzenia wulkanicznego, dosyć wysokie o górzystej powierzchni. Klimat tropikalny. Językiem urzędowym jest język portugalski, mieszkańcy używają także innych języków lokalnych. Walutą tego kraju jest dobra, która dzieli się na 100 centymów.

Państwo dzieli się na dwie prowincje obejmujące każda jedną z głównych wysp. Stolicą jest położone na Wyspie Świętego Tomasza miasto São Tomé.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz więcej: Historia Wysp Świętego Tomasza i Książęcej

Wyspy odkryli żeglarze portugalscy, João de Santarém i Pedro Escobar, w 1470 roku. Od tej chwili stały się kolonią portugalską aż do lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy stały się prowincją zamorską. W 1960 powstał Komitet na rzecz Wyzwolenia Wysp Świętego Tomasza i Książęce który jako pierwszy podjął się zorganizowanej walki z kolonizatorem. W roku następnym CLSTP wszedł w skład Konferencji Organizacji Nacjonalistycznych Kolonii Portugalskich, zrzeszającej ugrupowania walczące o niepodległość regionu. Walki zbrojne, w przeciwieństwie do pozostałych krajów, ominęły Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą[1][2]. W wyniku rozłamów w organizacji powstał Ruch Wyzwolenia Wysp Świętego Tomasza i Książęcej który stał się dominująca formacją. Program partii zakładał "pełną niepodległość", "ustanowienie republikańskich, demokratycznych, świeckich, antykolonialnych i antyimperialnych rządów", reformę rolną z redystrybucją ziemi oraz stopniowe wprowadzenie gospodarki planowej. W 1973 partia Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe (MLSTP) została uznana przez Organizację Jedności Afrykańskiej[1]. Po obaleniu dyktatury w Portugalii w 1974 roku rozpoczęto rozmowy na temat niepodległości tej prowincji. W wyniku tych rozmów przyznano wyspom niepodległość uroczyście 12 lipca 1975 roku.

Ponieważ porozumienie z rządem portugalskim z 1974 nie poruszało kwestii dalszych losów ludności portugalskiej na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej, a przez to nie gwarantowało im bezpieczeństwa i poszanowania własności prywatnej, większość z nich opuściła wyspy. Były to głównie zamożne elity dysponujące kapitałem oraz wykwalifikowane kadry urzędnicze, co spowodowało poważne braki w funkcjonowaniu nowego państwa. Początkowo Wyspy Świętego Tomasza i Książęca borykały się z deficytem budżetowym i chaosem gospodarczym. Prezydent Pinto da Costa nie szukał pomocy w Portugalii, lecz zwrócił się w kierunku innych portugalskojęzycznych państw regionu, w tym głównie Angoli, a także państw bloku wschodniego , na czele z ZSRR, Kubą i Chińską Republiką Ludową. W rezultacie, do kraju napłynęli doradcy propagujący socjalistyczny model rozwoju gospodarki. Również sam prezydent, ekonomista kształcony w NRD, w pełni wyznawał słuszność tej drogi. Zasobna w ropę naftową Angola dostarczała pomoc gospodarczą w postaci dostaw paliwa po preferencyjnych cenach (4 USD za baryłkę zamiast cen rynkowych w wysokości 18–20 USD), a często zupełnie bezpłatnie. W zamian otrzymywała pełne poparcie w sprawach polityki międzynarodowej[1].

Jednopartyjne rządy MLSTP trwały do 1985 . Ścisłe dotąd związki z państwami socjalistycznymi zastąpiono współpracą głównie z Portugalią i Francją, przyjęto rynkowe zasady w gospodarce. Zmiany wewnętrzne i nacisk działającej za granicą opozycji doprowadziły do demokratyzacji. Po referendum w 1990 roku wprowadzono nową konstytucję gwarantującą system wielopartyjny.

Głową państwa jest prezydent, który wraz z rządem sprawuje władzę wykonawczą. Organem legislatywy jest jednoizbowy parlament. Obecnie gospodarka nastawiona jest na rolnictwo, a głównymi produktami eksportowymi są produkty rolne. Kraj słabo rozwinięty, brak przemysłu.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Zobacz więcej: Gospodarka Wysp Świętego Tomasza i Książęcej

Główny sektor gospodarki stanowi rolnictwo oparte przede wszystkim na plantacyjnej uprawie kakaowca. Inne rośliny uprawne to m.in. kawowiec, palma kokosowa i olejowa, banany, wanilia, cynamonowiec oraz maniok. Główną rolę odgrywa przemysł spożywczy i drzewny; w kraju działają też zakłady produkujące mydło.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane można znaleźć w CIA Factbook [1]

Wyspy zamieszkuje 195 tys. osób. Częstym zjawiskiem są migracje zarobkowe ludności. Zdecydowana większość ludności zamieszkuje Wyspę Świętego Tomasza. Ludność chrześcijańska stanowi około 82%, z czego większość to katolicy. 95% to ludność czarna pochodzenia afrykańskiego przywieziona na wyspy przez Portugalczyków, Kreole stanowią 4%, a ludność pochodzenia europejskiego głównie portugalskiego – 1%.

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[3][4]:

  • Inne religie – 2,3%.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Zobacz więcej: Kultura Wysp Świętego Tomasza i Książęcej

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Stewart Lloyd-Jones, António Costa Pinto: The last empire: thirty years of Portuguese decolonization (ang.). [dostęp 2011-07-18]. s. 41-52.
  2. Pinto da Costa - marksizm wiecznie żywy (pol.). afryka.org, 1 października 2007. [dostęp 2011-07-18].
  3. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].
  4. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]