Pieniężno
| Pieniężno | |||||
 Kościół pw. św. Piotra i Pawła z XIV w. |
|||||
|
|||||
| Państwo |  Polska |
||||
| Województwo |  warmińsko-mazurskie |
||||
| Powiat | braniewski | ||||
| Gmina | Pieniężno gmina miejsko-wiejska |
||||
| Prawa miejskie | 1312 | ||||
| Burmistrz | Kazimierz Kiejdo | ||||
| Powierzchnia | 3,81[1] km² | ||||
| Wysokość | 76 m n.p.m. | ||||
| Populacja (30.06.2012) • liczba ludności • gęstość |
 2956[2]775,85 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 55 | ||||
| Kod pocztowy | 14-520 | ||||
| Tablice rejestracyjne | NBR | ||||
|
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
  Pieniężno
|
|||||
|
Położenie na mapie Polski
 Pieniężno
|
|||||
 54°14′11.26″N 20°07′42.63″E / 54.236461111111, 20.128508333333Na mapach: 54°14′11.26″N 20°07′42.63″E / 54.236461111111, 20.128508333333 |
|||||
| TERC (TERYT) |
6283502054 | ||||
|
Urząd miejski
ul. Generalska 814-520 Pieniężno |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
.jpg)
Pieniężno (dawniej Melzak, niem. Mehlsack) – miasto na Warmii w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pieniężno. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.
Według danych z 30 czerwca 2012 miasto miało 2956 mieszkańców.
Pieniężno położone jest w pasie Wzniesień Górowskich nad rzeką Wałszą.
Spis treści |
Zabytki [edytuj]
- Zamek Kapituły Warmińskiej z XIV wieku;
- Ratusz z XIV-XV wieku: Obecnie ratusz znajduje się w odbudowie po zniszczeniach II wojny światowej, w czasie której miasto zostało zniszczone w 80%. Był to budynek usytuowany pośrodku kwadratowego rynku[3].
- Muzeum Misyjno-Etnograficzne Księży Werbistów;
- Most kolejowy o wysokości 30-metrów i długości 160 m z 1885 roku, odbudowany w 1950 roku;
- Wieża ciśnień z 1905 roku;
- pomnik generała Iwana Czerniachowskiego
- Klasztor Księży Werbistów
- Kościół św. Piotra i Pawła z XIV wieku: Kościół pod wezwaniem św. Piotra i Pawła o pięciu nawach wybudowano w 1897 roku. W tym miejscu stała kiedyś stara świątynia, której wyposażenie trafiło do nowego kościoła: barokowe figury patronów przy ołtarzu, gotycka chrzcielnica i polichromowana ambona z XVII wieku[4].
Nazwa miasta [edytuj]
Najstarsza znana nazwa związana z miejscowością jest pochodzenia staropruskiego i brzmiała Melcekuke (od "malte", "malko" – drzewo, zarośla, las i "kuke", "kauks" – diabeł, czart, czyli "czarci las"). Niemieccy koloniści osadzeni tu po lokacji miasta przez Krzyżaków przyswoili ją fonetycznie jako Mehlsack ("worek mąki"). Osadnictwo mazurskie w Prusach Książęcych w następnych wiekach sprawiło, że pojawiła się także równoległa forma polska Melzak. Po przyłączeniu do Polski w 1945 w użyciu znajdowała się nazwa Mąkowory. W 1947 na mocy rozporządzenia ministrów administracji publicznej i ziem odzyskanych z 12.11.1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości nazwę ponownie zmieniono i odtąd miasteczko nosi nazwę Pieniężno, na cześć Seweryna Pieniężnego juniora – wydawcy przedwojennej polskiej "Gazety Olsztyńskiej".
Historia [edytuj]
Prusowie założyli w tym miejscu gród obronny, który nazywał się Melcekuke. Ostatnim księciem staropruskim był prawdopodobnie Wewa. W połowie XIII w. stoczył krwawy bój z Krzyżakami ponosząc klęskę. W efekcie, zgodnie z umową między Krzyżakami a papieżem Innocentym IV, Warmię otrzymał biskup, a Terra Wewa przekazana została kapitule. Pierwsze zapiski w kronikach zakonu krzyżackiego podają datę 1282 r., kiedy to biskup warmiński przekazał posiadłości Wewy kapitule z poleceniem założenia parafii i wzniesienia kościoła. Krzyżacy nazywali miasto Mehlsack.
Nie jest dokładnie znana data nadania praw miejskich, niektóre źródła podają 1295 r., jednak w dokumentach po raz pierwszy nazwy civitas (łac. – miasto) użyto w 1312 r., gdy kapituła warmińska wystawiła przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim. Ze względu na zniszczenie miasta w ponad 90% zimą 1945 r., administracja polska nie zaliczyła miejscowości do miast. Pieniężno odzyskało prawa miejskie dopiero w 1973 r.
Pod Pieniężnem zginął radziecki generał Iwan Czerniachowski, na cześć którego nadano nazwę Czerniachowsk miastu Wystruć w północnej części obwodu kaliningradzkiego (byłe Prusy Wschodnie) a w Pieniężnie stanął pomnik upamiętniający radzieckiego generała. Wiosną 2001 roku na cokole pomnika pojawiły się napisy kat AK i morderca[5].
Transport [edytuj]
Przez miasto przebiegają drogi:
- Droga wojewódzka nr 507 Braniewo - Pieniężno - Orneta - Dobre Miasto
- Droga wojewódzka nr 510 Pieniężno - Głębock
- Droga wojewódzka nr 512 Pieniężno - Górowo Iławeckie - Bartoszyce - Szczurkowo
Wspólnoty wyznaniowe [edytuj]
- Kościół rzymskokatolicki
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego
- Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy
Współpraca międzynarodowa [edytuj]
Miasta i gminy partnerskie:
Zobacz też [edytuj]
- Piotr Kolberg, burmistrz Pieniężna.
- Cerkiew św. Michała w Pieniężnie
- Cmentarz żydowski w Pieniężnie
- Pieniężno (stacja kolejowa)
Przypisy
- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
- ↑ GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-26].
- ↑ Roman Pawlak: Polska zabytkowe ratusze. Warszawa: Sport i Turystyka MUZA SA, 2003, s. 274. ISBN 83-7200-991-0.
- ↑ Piotr Skurzyński, Edyta Tomczyk, Wanda Bednarczuk=Rzepko: Polska na weekend: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna. 2008, s. 6. ISBN 978-83-7552-316-4.
- ↑ Wprost: Pomnik kata AK, 29.05.2001
- ↑ Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 24 stycznia 2013.
- Melzak w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
|
||||||||||
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
