Pieniężno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pieniężno
Kościół pw. św. Piotra i Pawła z XIV w.
Kościół pw. św. Piotra i Pawła z XIV w.
Herb Flaga
Herb Pieniężna Flaga Pieniężna
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat braniewski
Gmina Pieniężno
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1312
Burmistrz Kazimierz Kiejdo
Powierzchnia 3,81[1] km²
Wysokość 76 m n.p.m.
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności
• gęstość

2956[2]
775,85 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 55
Kod pocztowy 14-520
Tablice rejestracyjne NBR
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Pieniężno
Pieniężno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pieniężno
Pieniężno
Ziemia 54°14′11,26″N 20°07′42,63″E/54,236461 20,128508Na mapach: 54°14′11,26″N 20°07′42,63″E/54,236461 20,128508
TERC
(TERYT)
6283502054
Urząd miejski
ul. Generalska 8
14-520 Pieniężno
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Zamek – zachowane skrzydło zachodnie

Pieniężno (dawniej Melzak, niem. Mehlsack) – miasto na Warmii w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pieniężno. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Według danych z 30 czerwca 2012 miasto miało 2956 mieszkańców.

Pieniężno położone jest w pasie Wzniesień Górowskich nad rzeką Wałszą.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza znana nazwa związana z miejscowością jest pochodzenia staropruskiego i brzmiała Melcekuke (od "malte", "malko" – drzewo, zarośla, las i "kuke", "kauks" – diabeł, czart, czyli "czarci las"). Niemieccy koloniści osadzeni tu po lokacji miasta przez Krzyżaków przyswoili ją fonetycznie jako Mehlsack ("worek mąki"). Osadnictwo mazurskie w Prusach Książęcych w następnych wiekach sprawiło, że pojawiła się także równoległa forma polska Melzak. Po przyłączeniu do Polski w 1945 w użyciu znajdowała się nazwa Mąkowory. W 1947 na mocy rozporządzenia ministrów administracji publicznej i ziem odzyskanych z 12.11.1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości nazwę ponownie zmieniono i odtąd miasteczko nosi nazwę Pieniężno, na cześć Seweryna Pieniężnego juniora – wydawcy przedwojennej polskiej "Gazety Olsztyńskiej".

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prusowie założyli w tym miejscu gród obronny, który nazywał się Melcekuke. Ostatnim księciem staropruskim był prawdopodobnie Wewa. W połowie XIII w. stoczył krwawy bój z Krzyżakami ponosząc klęskę. W efekcie, zgodnie z umową między Krzyżakami a papieżem Innocentym IV, Warmię otrzymał biskup, a Terra Wewa przekazana została kapitule. Pierwsze zapiski w kronikach zakonu krzyżackiego podają datę 1282 r., kiedy to biskup warmiński przekazał posiadłości Wewy kapitule z poleceniem założenia parafii i wzniesienia kościoła. Krzyżacy nazywali miasto Mehlsack.

Nie jest dokładnie znana data nadania praw miejskich, niektóre źródła podają 1295 r., jednak w dokumentach po raz pierwszy nazwy civitas (łac. – miasto) użyto w 1312 r., gdy kapituła warmińska wystawiła przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim. Ze względu na zniszczenie miasta przez Armię Czerwoną w ponad 90% zimą 1945 r., administracja polska nie zaliczyła miejscowości do miast. Pieniężno odzyskało prawa miejskie dopiero w 1973 r.

Pod Pieniężnem zginął radziecki generał Iwan Czerniachowski, na cześć którego nadano nazwę Czerniachowsk miastu Wystruć w północnej części obwodu kaliningradzkiego (byłe Prusy Wschodnie), a w Pieniężnie ustawiono pomnik upamiętniający tego radzieckiego generała. Wiosną 2001 roku na cokole pomnika pojawiły się napisy kat AK i morderca[5]. Pomnik ma zostać zdemontowany w 2014 r.[6][7]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiegają drogi:

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-26].
  3. Roman Pawlak: Polska zabytkowe ratusze. Warszawa: Sport i Turystyka MUZA SA, 2003, s. 274. ISBN 83-7200-991-0.
  4. Piotr Skurzyński, Edyta Tomczyk, Wanda Bednarczuk=Rzepko: Polska na weekend: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna. 2008, s. 6. ISBN 978-83-7552-316-4.
  5. Wprost: Pomnik kata AK, 29.05.2001
  6. http://www.pch24.pl/pieniezno-bez-sowieckiego-pomnika,20848,i.html
  7. http://kurierwilenski.lt/2014/02/12/w-polsce-chca-zdemontowac-pomnik-pogromcy-wilenskiego-ak-czerniachowskiego/