Dobre Miasto

Z Wikipedii

Współrzędne: 53°59'15″N 20°23'45″E / 53.9875, 20.39583

Dobre Miasto
Herb Dobrego Miasta
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	olsztyński
Gmina • rodzaj	Dobre Miasto miejsko-wiejska
Założono	1326
Prawa miejskie	1329
Burmistrz	Stanisław G. Trzaskowski
Powierzchnia	4,86 km²
Położenie (punkt)	53° 59' 15 '' N 20° 23' 45 '' E
Ludność (2008) • liczba • gęstość	10 476[1] 2155,6 os./km²
Strefa numeracyjna	89
Kod pocztowy	11-040
Tablice rejestracyjne	NOL
Położenie na mapie Polski Dobre Miasto
TERC (TERYT)	6283614034
Urząd miejski [1]ul. Warszawska 14 11-040 Dobre Miasto tel. 89 616-13-14; faks 89 616-14-43
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Kościół Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście

Baszta Bociania

Dobre Miasto (dawniej niem. Guttstadt) - miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobre Miasto. Ośrodek usługowy i przemysłowy na Pojezierzu Olsztyńskim nad Łyną, ok. 25 km na północ od Olsztyna.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2008, miasto miało 10 476 mieszkańców.

[edytuj] Historia

Dobre Miasto powstało w miejscu grodu pruskiego, położonego pośród bagien i rozlewisk, na wyspie pomiędzy rozgałęzieniami rzeki Łyny. Nazwa miasta najprawdopodobniej wywodzi się od pruskiego słowa gudde oznaczającego krzak, zarośla. W dniu 26 grudnia 1329 biskup warmiński Henryk II Wogenap nadał osadzie prawa miejskie. Z 1336 pochodzi łaciński zapis miasta - Bona Civitas.

Herbem miasta był jeleń trzymający w pysku gałązkę dębu z dwoma żołędziami, stojący na zielonej trawie. Patronką miasta była święta Katarzyna Aleksandryjska.

Dobre Miasto było ośrodkiem dóbr biskupich, siedzibą kapituły kolegiackiej (do 1811), a także ośrodkiem handlu i rzemiosła. W 1466, na mocy postanowień pokoju toruńskiego wraz z całą Warmią, znalazło się w granicach inkorporowanych do Polski Prus Królewskich. W 1627 zostało zniszczone przez Szwedów, którzy zrabowali również cenną bibliotekę kapituły.

Do rozbiorów Dobre Miasto znajdowało się na autonomicznym obszarze podległym władzy biskupów warmińskich - Dominium Warmińskim. W 1772 dostało się pod zabór pruski. W latach 1865-1896 było siedzibą władz powiatu lidzbarskiego. W październiku 1810 dekretem króla Prus zlikwidowano kolegiatę, a w latach 1830-1834 wybudowano w mieście kościół ewangelicki, którego fundatorem był Fryderyk Wilhelm III, a projektantem Karl Friedrich Schinkel.

W 1939 liczyło 5931 mieszkańców. Formy nazewnicze do 1945 roku: niem. Guttstadt - inne nazwy: Guddestat, Godenstat, Gudinstat, Gutberg, Gutenstat, Guthenstadt, Guthinstadt)

Po wojnie miasto zostało odbudowane i rozbudowane. 14 maja 1960 prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński przywrócił do życia kapitułę kolegiacką w Dobrym Mieście.

[edytuj] Zabytki

• gotycka kolegiata Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych - druga co do wielkości świątynia Warmii; tytuł Bazyliki Mniejszej (1989)
  • rzeźba Madonny z XV wieku
  • późnobarokowy ołtarz z 1748
  • epitafium biskupa warmińskiego A. Ch. Załuskiego
• klasycystyczny kościół ewangelicki (1830-1832)
• fragmenty murów obronnych z gotycką wieżą z XIV wieku, nazywaną Basztą Bocianią
• późnobarokowa kaplica św. Mikołaja z ok. 1740, obecnie greckokatolicka Cerkiew św. Mikołaja.

[edytuj] Miasta partnerskie

• Quakenbrück - Niemcy od 2000
• Montierchaume - Francja od 2002

[edytuj] Współpraca krajowa

Dobre Miasto - Radzionków - Boguszów Gorce 2003

[edytuj] Osoby pochodzące z Dobrego Miasta

• Augustyn Bludau - biskup warmiński
• Wacław Ciepłucha - bohater obrony Westerplatte
• Krzysztof Daukszewicz - satyryk
• Friedrich Ernst Dorn - naukowiec
• Jerzy Dowgwiłłowicz - poseł na Sejm PRL X kadencji
• Jerzy Jastrzębski - muzealnik
• Łukasz Kadziewicz - siatkarz, olimpijczyk
• Zdzisława Kobylińska - poseł na Sejm III kadencji, naukowiec
• Piotr Kolberg - malarz
• Waldemar Milewicz - dziennikarz
• Norbert Wojnarowski - poseł na Sejm VI kadencji
• Daniel Wołodźko - dziennikarz

[edytuj] Zobacz też

• Kościół Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście
• Warmińska kapituła kolegiacka
• Dobre Miasto (stacja kolejowa)
• Cmentarz żydowski w Dobrym Mieście

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Dobrego Miasta
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa warmińsko-mazurskiego Miasta powiatowe Bartoszyce • Braniewo • Działdowo • Elbląg • Ełk • Giżycko • Gołdap • Iława • Kętrzyn • Lidzbark Warmiński • Mrągowo • Nidzica • Nowe Miasto Lubawskie • Olecko • Olsztyn • Ostróda • Pisz • Szczytno • Węgorzewo Miasta gminne Barczewo • Biała Piska • Biskupiec • Bisztynek • Dobre Miasto • Frombork • Górowo Iławeckie • Jeziorany • Kisielice • Korsze • Lidzbark • Lubawa • Mikołajki • Miłakowo • Miłomłyn • Młynary • Morąg • Olsztynek • Orneta • Orzysz • Pasłęk • Pasym • Pieniężno • Reszel • Ruciane-Nida • Ryn • Sępopol • Susz • Tolkmicko • Zalewo

p • d • e Powiat olsztyński Miasta Barczewo • Biskupiec • Dobre Miasto • Jeziorany • Olsztynek Gminy miejsko-wiejskie Barczewo • Biskupiec • Dobre Miasto • Jeziorany • Olsztynek Gminy wiejskie Dywity • Gietrzwałd • Jonkowo • Kolno • Purda • Stawiguda • Świątki