Gołdap

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Panorama Gołdapi
Gołdap
Gołdap
Herb
Herb Gołdapi
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat gołdapski
Gmina Gołdap
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1570
Burmistrz Marek Miros
Powierzchnia 17,2 km²
Populacja (31-12-2010)
• liczba ludności
• gęstość

13 401
790,93 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 87
Kod pocztowy 19-500 i 19-501
Tablice rejestracyjne NGO
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Gołdap
Gołdap
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gołdap
Gołdap
Ziemia 54°18′58″N 22°18′34″E/54,316111 22,309444Na mapach: 54°18′58″N 22°18′34″E/54,316111 22,309444
TERC
(TERYT)
6283718034
Urząd miejski
pl. Zwycięstwa 14
19-500 Gołdap
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Gołdap w Wikisłowniku
Strona internetowa

Gołdap (niem. Goldap, lit. Geldapė) – miasto uzdrowiskowe w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Gołdap, leży na terenie historycznej krainy Litwa Mniejsza. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego a w latach 1999-2001 do powiatu olecko-gołdapskiego. Siedziba władz powiatu gołdapskiego od 1 stycznia 2002. W stanie wojennym ośrodek internowania[1].

Miasto posiada status uzdrowiska. Jako uzdrowisko klimatyczno-borowinowe oferuje usługi lecznictwa w zakresie schorzeń narządów ruchu, reumatycznych, stanów pourazowych oraz niektórych chorób układu oddechowego i nerwowego, a także chorób kobiecych[2].

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 13 401 mieszkańców[3].

W 2010 r. miasto otrzymało środki zewnętrzne na szereg inwestycji uzdrowiskowych, w tym na budowę czwartych w Polsce tężni solankowych, których realizacja ma zakończyć się do grudnia 2012[4].

Gołdap jest obecnie również ośrodkiem narciarskim. Na stokach Pięknej Góry (Gołdapskiej Góry), w Centrum Sportowo-Rekreacyjnym Piękna Góra udostępniono ponad 2000 m tras zjazdowych oraz 5 wyciągów narciarskich (w tym kolej krzesełkową przy trasie zjazdowej o długości 750 m)[5]. Przy dobrych warunkach śniegowych funkcjonuje tam również ponad kilometrowy betonowy tor saneczkowy[6].

W mieście znajduje się również Centrum Edukacyjno-Rekreacyjne z basenem oraz halą sportową.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo RolneRomincki Kombinat Rolny w Gołdapi[7][8].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 17,20 km²[9].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kalendarium historii Gołdapi.
  • Nazwa miasta ma pochodzenie staropruskie. Galdo oznacza dolinę, podłużną nieckę a ape rzekę, co w połączniu daje rzekę płynącą w dolinie; por. litewskie odpowiedniki gelda i upė[10][11].
  • Prawa miejskie dawnej wsi Szyłajty nadał w 1570 r. książę pruski Fryderyk Albert (obecna nazwa pochodzi od rzeki).
  • Tu 1664 urodził się ks. Jan Jakub Gräber, polski duchowny luterański i wydawca publikacji religijnych w Królewcu.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta znajdują się następujące pomniki przyrody[13]:

Nr Lokalizacja Forma Nazwa Obwód
przy powołaniu [cm]
Nr ew. Rok uznania Zdjęcie
1. ul. Malarska pojedyncze drzewo dąb szypułkowy 320 103 1975
2. ul. Pionierska 34 pojedyncze drzewo dąb szypułkowy 303 106 1977
3. Plac Zwycięstwa pojedyncze drzewo dąb szypułkowy 401 107 1977
4. 70 m od zabudowań siedziby Nadl. Gołdap grupa drzew 4 dęby szypułkowe 214, 170, 183, 167 185 1978
5. Plac Zwycięstwa pojedyncze drzewo klon zwyczajny 270 186 1978
6. ul. Wolności przy kiosku RUCH-u pojedyncze drzewo klon zwyczajny 294 233 1980
7. ul. Wojska Polskiego, przy Szkole Podst. nr 4 pojedyncze drzewo jesion wyniosły 237 234 1980
8. ul. Kościuszki 12, park osiedlowy grupa drzew 21 jarzębów szwedzkich od 128 do 225 468 1996

Instytucje zajmujące się edukacją, wychowaniem i opieką[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola:

  • Przedszkole Samorządowe nr 1 w Gołdapi

Szkoły podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Gołdapi
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im Marszałka Józefa Piłsudskiego w Gołdapi
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im T. Kościuszki w Gołdapi

Gimnazja:

  • Gimnazjum nr 1 im. Noblistów Polskich w Gołdapi
  • Publiczne Gimnazjum w Gołdapi

Szkoły ponadgimnazjalne:

  • Zespół Szkół Ogólnokształcących im Jana Pawła II w Gołdapi (ul. Popiełuszki 2)
  • Zespół Szkół Zawodowych w Gołdapi (ul. Jaćwieska 14)

Inne:

  • Bursa Szkolna w Gołdapi (ul. Wojska Polskiego 16)
  • Dom św. Faustyny "Nie lękajcie się" w Gołdapi (ul. Wojska Polskiego 16)
  • Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Gołdapi (ul. Wolności 11)
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Gołdapi (ul. Wojska Polskiego 18)
  • Biblioteka Publiczna w Gołdapi
  • Dom Kultury w Gołdapi
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I st. w Gołdapi
  • OSIR - Ośrodek Sportu i Rekreacji (ul. Stadionowa 5A)
  • Kino Kultura (Plac Zwycięstwa 14)
  • Biblioteka Pedagogiczna im. T. Kotarbińskiego (Partyzantów 31)
  • Biblioteka Wojskowa

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Park w centrum Gołdapi
  • Przy Domu Kultury działa galeria K-2.
  • Przy Domu Kultury działa kino "Kultura".
  • Muzeum Ziemi Gołdapskiej.
  • Działała grupa fotograficzna Pro Camera Art.
  • Cykliczne imprezy: Dni Gołdapi (lipiec), Międzynarodowy Konkurs Krzyku (lipiec), Turniej Piłkarki "Beczka" (lipiec), Konkurs Picia Piwa (sierpień), Kartaczewo (sierpień) oraz "Zjazd Bardów". !Mazoory Style Conection! (czerwiec)
  • OSIR - Ośrodek sportu i rekreacji.
  • Maraton gitarowy " Erupcja "

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i wspólnoty wyznaniowe:

Cmentarze:

  • Cmentarz Komunalny – ul. Gumbińska
  • Cmentarz Niemiecki – ul. Cmentarna
  • Cmentarz Wojskowy z I wojny światowej – ul. Suwalska
  • Cmentarz Wojskowy z II wojny światowej – ul. Suwalska
  • Cmentarz Wojskowy z II wojny światowej – ul. Boczna
  • Cmentarz Żydowski – ul. Cmentarna
  • Cmentarz Parafialny – ul. Cmentarna

Przejście graniczne[edytuj | edytuj kod]

Ok. czterech kilometrów na północ od centrum miasta znajduje się drogowe przejście graniczne z Rosją.

Plac Zwycięstwa

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie Gołdapi[15]:

Przypisy

  1. Marcin Zwolski: Ośrodek Odosobnienia dla Internowanych Kobiet w Gołdapi (pol.). Encyklopedia Solidarności. [dostęp 2014-02-05].
  2. Sanatorium Uzdrowiskowe WITAL w Gołdapi (pol.). [dostęp 2011-11-06].
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  4. Regionalny Program Operacyjny Warmia i Mazury (RPO WiM): Lista projektów - powiat gołdapski (pol.). Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego. [dostęp 2011-11-06].
  5. O nas (pol.). Zajazd Piękna Góra Rudziewicz Gołdap. [dostęp 2011-11-06].
  6. Narty na Mazurach - Piękna Góra w Gołdapi (pol.). Zajazd Piękna Góra Rudziewicz Gołdap. [dostęp 2011-11-06].
  7. Marycha kwitnie na Mazurach | Tygodnik "Przegląd"
  8. Internetowy System Aktów Prawnych
  9. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  10. Informacje ogólne. Historia Gołdapi. (pol.). Baza Informacji Lokalnej Gołdap (goldap.bil-wm.pl). [dostęp 2011-07-03].
  11. signi: Zaklęte w nazwach (pol.). goldap.org.pl, 2011-03-6. [dostęp 2011-07-03].
  12. 12,0 12,1 Kwatera główna Naczelnego Dowództwa Wojsk Lotniczych: Oberbefehlshaber der Luftwaffe-Hauptquartier (pol.) goldap.bil-wm.pl [dostęp 2011-07-05]
  13. Wykaz pomników przyrody w województwie warmińsko-mazurskim, RDOŚ Olsztyn, styczeń 2010. [dostęp 29-04-2013].
  14. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 4 czerwca 2014.
  15. Jacek Rakowski: Dubna nowym miastem partnerskim Gołdapi (pol.). GOLDAP.INFO, 2010-05-14. [dostęp 2012-11-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]