Zamek Czocha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zamek Czocha
Obiekt zabytkowy nr rej. 100/790 z 26 października 1960[1]
Zamek Czocha, część główna zamku
Zamek Czocha, część główna zamku
Państwo  Polska
Miejscowość Sucha
Adres 59-820 Leśna
Rozpoczęcie budowy 1241
Ukończenie budowy 1247
Pierwszy właściciel biskup miśnieński von Weisenow
Obecny właściciel Grupa Hoteli WAM Sp. z o.o.
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Zamek Czocha
Zamek Czocha
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek Czocha
Zamek Czocha
Ziemia 51°01′52″N 15°18′13″E/51,031111 15,303611Na mapach: 51°01′52″N 15°18′13″E/51,031111 15,303611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Zamek Czocha – obronny zamek graniczny położony w miejscowości Sucha (Czocha), gmina Leśna, nad Zalewem Leśniańskim na Kwisie w polskiej części Łużyc Górnych. Pierwotna nazwa brzmiała prawdopodobnie Czajków (1329: castrum Caychow), przed 1945 Tzschocha.

Zamek posadowiony jest na gnejsowych skałach należących do metamorfiku izerskiego. Najstarszą część stanowi, stojący przy głównych bramach (istnieją dwie, starsza dolna i nowa górna), stołp – później obudowany częścią mieszkalną. Z części mieszkalnej najstarszy jest północny fragment.

Historia zamku[edytuj | edytuj kod]

Powstał jako warownia graniczna na pograniczu śląsko-łużyckim w latach 1241–1247 z rozkazu króla czeskiego Wacława I. W 1253 przekazany biskupowi miśnieńskiemu von Weisenow (Łużyce były wówczas częścią korony czeskiej).

W 1319 roku jako posag wraz z okolicznymi ziemiami został włączony do księstwa Henryka I jaworskiego[2]. Po śmierci krewnego w 1346 przejął go, wraz z całym księstwem zmarłego, Bolko II Mały, książę świdnicko-jaworski. Po śmierci księżnej Agnieszki, wdowy po Bolku, na mocy układu o przeżycie z cesarzem i królem Czech Karolem IV wrócił do Czech. Od 1389–1453 w dobrach rycerskich rodów von Dohn i von Klüks. W latach 1451 do 1700 zamek był własnością rodu von Nostitz (źródło: M. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku). Na początku XV wieku bezskutecznie oblegany przez husytów, ostatecznie zdobyty przez oddział Czirnina w 1427 pod nieobecność właścicieli. Odbity krótko później.

Zamek pod polską nazwą Czocha w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa, który notuje, że w owym czasie był to "zamek spustoszały"[3].

Zakupiony w 1909 roku przez drezdeńskiego producenta wyrobów tytoniowych (cygar) Ernsta Gütschowa za 1,5 mln marek, do 1912 został przebudowany przez znanego architekta berlińskiego Bodo Ebhardta zgodnie z wyglądem zachowanym na rycinie z 1703 roku. Podczas przebudowy zniszczono jednak wiele najstarszych fragmentów kompleksu. W dawnej fosie urządzono zwierzyniec. Gütschow utrzymywał dobre stosunki z dworem carskim, a po rewolucji z rosyjskimi emigrantami, od których skupował różne przedmioty o wysokiej wartości artystycznej. W zamku mieszkał do marca 1945 roku. Opuszczając zamek wywiózł najcenniejszą część wyposażenia. W latach II wojny w zamku mieściła się szkoła szyfrantów Abwehry. Prawdopodobnie przechowywano tu urządzenie do dekryptażu depesz radzieckich (operacja o kryptonimie Ryba-Miecz).

Po II wojnie światowej zamek przechodził różne koleje. Był wielokrotnie okradany, zarówno przez Rosjan jak i rodzimych szabrowników, z mebli i wyposażenia. Największej kradzieży dopuścił się 1 lutego 1946 roku burmistrz Leśnej – Kazimierz Lech wspólnie z Krystyną von Saurma – zamkową bibliotekarką, która odkryła zamkowy schowek – wywożąc pełną ciężarówkę mienia zamkowego (insygnia koronacyjne Romanowów, 60 popiersi carów rosyjskich, 100 ikon, zastawy porcelanowe, biżuterię, obrazy), z którą udało mu się przedostać do amerykańskiej strefy okupacyjnej. Następnie przez krótki czas mieszkali w nim uchodźcy z Grecji, którzy w sali rycerskiej trzymali zwierzęta gospodarskie, dopełniając tym samym dzieła dewastacji. Od 1952 Wojskowy Dom Wczasowy i z tego powodu obiekt był utajniony i nie występował na mapach. Od września 1996 publicznie dostępny jako ośrodek hotelowo-konferencyjny.

Właścicielem obiektu jest Grupa Hoteli WAM Sp.z o.o. należąca do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo dolnośląskie (pol.). 30 czerwca 2014.
  2. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 89
  3. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.14.
  4. Polski film z 2005 roku
  5. Kanadyjski film z 2009 roku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]