Leśna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. dolnośląskim. Zobacz też: inne znaczenia hasła Leśna.
Leśna
Ratusz w Leśnej
Ratusz w Leśnej
Herb Flaga
Herb Leśnej Flaga Leśnej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat lubański
Gmina Leśna
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 1144
Burmistrz Jan Surowiec
Powierzchnia 8,56 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

4 686 [1]
543 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 75
Kod pocztowy 59-820
Tablice rejestracyjne DLB
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Leśna
Leśna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Leśna
Leśna
Ziemia 51°01′25″N 15°16′00″E/51,023611 15,266667
TERC
(TERYT)
5020110034
Urząd miejski
Rynek 19
59-820 Leśna
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Leśna w Wikisłowniku
Strona internetowa
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Kościół pw. Chrystusa Króla

Leśna (niem. Marklissa) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie lubańskim, położone na Pogórzu Izerskim nad Kwisą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Leśna. Historycznie leży na Górnych Łużycach, których wschodnią granicę stanowi Kwisa.

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 4 686 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 8,56 km²[2].

Miasto położone jest w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego w powiecie lubańskim na Pogórzu Izerskim. Miasto leży nad trzema rzekami: Kwisą, Bruśnikiem i Czarnym Strumieniem.

Leśna położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie przejścia granicznego z Czechami w miejscowości Miłoszów. W Leśnej krzyżują się drogi wojewódzkie:

Oprócz tego z Leśnej wybiegają drogi lokalne do Miłoszowa, Złotnik Lubańskich, Biedrzychowic.

Do Leśnej prowadzi linia kolejowa nr 337 obecnie używana dla ruchu towarowego. Budynek stacji jest zaadaptowany jako komis.

 Osobny artykuł: Leśna (stacja kolejowa).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. jeleniogórskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o osadzie Leśna datowana jest na rok 1144[3]. Pierwsze źródło podające Leśną jako osadę miejską pochodzi z 3 maja 1329 roku. Źródłem tym jest akt sprzedaży miasta wystawiony przez ówczesnego właściciela, księcia Henryka I Jaworskiego, który władał Leśną od 1319 roku[3]. Po śmierci księcia w roku 1346 miasto wraz z przyległościami dostaje się pod panowanie korony czeskiej. Od tego okresu aż do 1785 roku Leśną władała serbołużycko-niemiecki ród szlachecki von Dobschütz[3].

Ważne dla rozwoju miasteczka były przywileje, nadane mu m.in. w roku 1487 (przywilej cechowy) i w 1515 (prawo organizacji targów uzyskane od Władysława II Jagiellończyka[3]. Dzięki tym aktom prawnym Leśna stała się dużym i znanym ośrodkiem rzemiosła.

Miasto wielokrotnie było niszczone przez powodzie i działania wojenne. Kres rozwojowi gospodarczemu przyniosła wojna trzydziestoletnia (1618-1648), która doprowadziła do upadku miejscowy handel i rzemiosło[3]. Po zakończeniu działań wojennych w mieście i okolicy dynamicznie rozwijało się rzemiosło tkackie, co wywołało ponowny rozwój Leśnej. W krótkim czasie miasteczko stało się jednym z największych ośrodków rzemieślniczych na pograniczu śląsko-czeskim. W połowie XVII wieku miasto rozrosło się poza bramy miejskie, jego ostatnim właścicielem był porucznik Fryderyk Edward Jung.[4]

Wiek XIX to okres uprzemysłowienia miasteczka, w tym okresie powstały pierwsze zakłady włókiennicze. Równocześnie z rozwojem przemysłu następował rozwój miasta. Powstały nowe inwestycje, nowoczesne budynki, instytucje. W 1854 roku powstał nowy kościół parafialny, w 1887 wybudowano most kamienny na Kwisie, a od 1896 roku otwarto kolej na trasie Lubań[3].

W czasie II wojny światowej w miasteczku i okolicach pracowało wielu Polaków wywiezionych na roboty przymusowe, m.in. z Tarnawy Dolnej k. Suchej Beskidzkiej.

W 1945 miasto zostało włączone do Polski. Jego dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. Jednocześnie Leśna utraciła prawa miejskie, odzyskując je ponownie w roku 1962.

Okres powojenny to okres dalszego uprzemysłowiania Leśnej. Powstaja nowe zakłady, budynki użyteczności publicznej, obiekty turystyczne. Lata 90. XX wieku to okres transformacji Polski który nie ominął miasta. W połowie lat 90. zlikwidowano linię kolejową do Lubania, doszło także do restrukturyzacji miejscowego przemysłu.

Po 1945 Leśna należała do powiatu lubańskiego województwa wrocławskiego, w latach 1975-1998 należała do województwa jeleniogórskiego, a od 1998 roku znów należy do powiatu lubańskiego, województwa dolnośląskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Leśnej istnieją zabytki i atrakcje godne uwagi. W mieście zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z ratuszem oraz kamieniczkami, gdzie najciekawszy jest zespół kamienic mieszczańskich z podcieniami. Na uwagę zasługują również dwa kościoły.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[5]:

  • miasto
  • kościół par. pw. św. Jana Chrzciciela, ul. Sienkiewicza; młodszy z leśniańskich kościołów, wybudowany w latach 1852-1853 przez miejscowych wiernych obrządku katolickiego. Restaurowany w latach 1961-1962 posiada neogotyckie wyposażenie wnętrza z XIX w.
  • kościół ewangelicki, obecnie rzym.kat. pomocniczy pw. Chrystusa Króla, ul. Żeromskiego; pochodzący prawdopodobnie sprzed 1346 r. - XIV w., co potwierdza zachowany dokument. Niestety w roku 1702 kościół uległ całkowitemu spaleniu. W latach 1703-19 nastąpiła budowa nowego obiektu kościoła, która trwała wiele lat
  • cmentarz ewangelicki, obecnie park, obok kościoła, ul. Żeromskiego, z drugiej poł. XVI w., XX w.
  • ratusz, zabytkowy pochodzący z 1699 r. Stoi on pośrodku leśniańskiego rynku. Obecnie mieści się w nim Urząd Miasta i Gminy w Leśnej. Ratusz przechodził renowację w roku 1969. Zieloną bryłę ratusza wieńczy niewielka wieżyczka z herbem Leśnej.
  • kamieniczki z XIX wieku otaczające Rynek i przyległe uliczki; głównie barokowe i klasycystyczne. Południowa pierzeja rynku to zabytkowe kamieniczki z arkadowymi podcieniami:
    • dom, Rynek 1, z czwartej ćw. XIX w.
    • dom, Rynek 4
    • hotel z restauracją, Rynek 8
    • kamienice, Rynek 9, 13, 14, 15-16, z XVIII w., XIX w.
  • kamienice, ul. Kochanowskiego 1, 2, 18, z XIX w.
  • dom, ul. Kochanowskiego 6, z drugiej poł. XVIII w., XIX/XX w.
  • dom, ul. Kochanowskiego 16, z XVII w., XIX w.
  • domy, ul. Lubańska 1, 2, z XIX w.
  • dom, ul. Sienkiewicza 1, z XVIII, k. XIX w.
  • domy, ul. Sienkiewicza 2, 6, 8, 14, 17, z XIX w.
  • dom, ul. Sienkiewicza 16, z 1776 r., XIX w.
  • domy, ul. Szkolna 1, 3, z XIX w.
  • domy, ul. Żeromskiego 1, 2, 21 z XIX w.
  • dom, ul. Żeromskiego 3, z k. XVIII w.

Leśna - Baworowo

  • zespół pałacowy, ul. Baworowo 20, z 1880 r.:
    • pałac
    • park
  • park, ul. Baworowo 21, z XIX w.

inne zabytki:

  • sztolnie - są to sztuczne groty budowane przez jeńców oddziałów obozu koncentracyjnego Gross Rosen w Leśnej i okolicach podczas II wojny światowej.
  • wieża szubieniczna – jest to unikatowy zabytek, niewiele wież szubienicznych zostało zachowanych na świecie. Jej powstanie datuje się na XII wiek.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Okolice Leśnej są cennymi terenami rekreacyjnymi. Największą atrakcją Leśnej i okolic jest Zamek Czocha. Również atrakcyjne są zbiorniki: Jezioro Leśniańskie i Jezioro Złotnickie. W okolicach miasta znajduje się także Zamek Rajsko oraz Zamek Świecie.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Leśna to ośrodek przemysłowy z rozwiniętym przemysłem włókienniczym, maszynowym, metalowym i skórzanym. Do ważniejszych zakładów należą:

  • Zakłady Przemysłu Jedwabniczego "Dolwis" S.A. – producent podszewek wiskozowych, żakardowych, gładkich, tkanin pościelowych, szlafrokowych, pościeli
  • Fabryka Części i Odlewnia Metali "Baworowo" S.A. – producent wałów snowadlanych, odlewów z żeliwa szarego, bębnów hamulcowych do autobusów
  • Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "Lebafra" – producent obuwia
  • Zakłady Mięsne – producent wędlin i półtusz
  • Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "Smolnik"

Oprócz tego w mieście istnieją hotele, pensjonaty, restauracje, punkty handlowe i usługowe, serwisy, hurtownie, oddziały banków (Bank Spółdzielczy Sulików O/Leśna, PKO BP), stacje kontroli pojazdów, Zakład Usług Mechanizacyjnych. Istnieje Spółdzielnia Mieszkaniowa, komisariat policji, Straż Miejska, ośrodek zdrowia, poczta.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Miasta i Gminy Leśna znajduje się 14 pomników przyrody w tym 12 pomników to pomniki przyrody ożywionej, a 2 – nieożywionej. Do zabytków-pomników przyrody ożywionej należą drzewa które w liczbie 3 sztuk są położone w obrębie miasta. Są to:

Do pomników przyrody nieożywionej zaliczamy dwa stożki pochodzenia wulkanicznego znajdujące się w pobliżu miasta. Noszą one nazwy Stożek Perkuna i Stożek Światowida. Odległość pomiędzy nimi wynosi 800 m. Pierwsze wzniesienie ma wysokość 400 m n.p.m. a drugie 427 m n.p.m. Są one dobrymi punktami widokowymi z których podziwiać można panoramę Gór Izerskich.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Leśnej można uzyskać wykształcenie na poziomie przedszkolnym, podstawowym, i gimnazjalnym. W mieście istnieje Szkoła Podstawowa, Przedszkole Miejskie, i Gimnazjum Publiczne. Placówki są wyposażone w pracownie komputerowe, sprzęt audiowizualny. Szkoły organizują zajęcia pozalekcyjne z różnych dziedzin.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasto i Gmina Leśna współpracuje z kilkoma europejskimi gminami w zakresie wymiany doświadczeń z dziedzin gospodarki, edukacji, turystyki, promocji. Miastami partnerskimi Leśnej są:

  • Holandia Heemstede – jest to miasto w którym znajduje się siedziba grupy holenderskiej pod nazwą "PPL", co oznacza Program Pomocy Leśnej. Stowarzyszenie owe skupia 5 stałych członków oraz wielu przyjaciół. Umowa została podpisana w 1996 roku[6].
  • Czechy Jindřichovice pod Smrkem – umowę partnerską podpisano 20 maja 1999 roku[7].
  • Czechy Dolní Řasnice – umowę o wzajemnej współpracy podpisano 20 maja 1999 roku[8].
  • Czechy Nové Město pod Smrkem – umowę partnerską o wzajemnej współpracy podpisano 25 sierpnia 1999 roku[9].
  • Niemcy Leutersdorf – umowę partnerską podpisano 17 kwietnia 2000 roku[10].
  • Polska Wyrzysk – umowę partnerska pomiędzy tymi dwoma polskimi gminami podpisano 22 sierpnia 2003 roku[11].
  • Niemcy Schönau-Berzdorf – umowę partnerską podpisano 27 lutego 2013 roku[12].

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta Leśna funkcjonuje stadion miejski, hala widowiskowa. Działa także klub sportowy "Włókniarz", oraz Ludowo Uczniowski Klub Sportowy "Kwisa" – sekcja kajakarstwa górskiego oraz Kajak Polo, która w 2007 roku obchodziła swoje 30-lecie.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Animatorem życia kulturalnego w Leśnej jest Miejski Ośrodek Kultury i Sportu mieszczący się przy ul. Świerczewskiego 5a. Dysponuje on salą teatralno-kinową. Organizuje też wiele imprez o charakterze kulturalno-rozrywkowym. W Leśnej istnieje także Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy, która posiada bogaty księgozbiór. MOKiS w Leśnej prowadzi zajęcia tematyczne, pracownie, sekcje zainteresowań dla dzieci i dorosłych.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Pilch, "Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska", Warszawa, Wydawnictwo Arkady, 2005, ISBN 83-213-4366-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]