Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Obiekt zabytkowy nr rej. 299/34/WŁ z 7.11.1989[1]
Widok od południowego zachodu
Widok od południowego zachodu
Państwo  Polska
Miejscowość Kamieniec Ząbkowicki
Adres ul. Zamkowa
Styl architektoniczny neogotycki
Architekt Karl Friedrich Schinkel
Rozpoczęcie budowy 1838
Ukończenie budowy 1872[2]
Zniszczono 1946-1984
Pierwszy właściciel Marianna Orańska
Kolejni właściciele Albrecht Hohenzollern
1873-1906
Fryderyk Henryk Hohenzollern
1906-1940
Waldemar Hohenzollern
1940-1945
Obecny właściciel gmina Kamieniec Ząbkowicki
(od 1945)[3]
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Ziemia 50°31′14,86″N 16°52′51,32″E/50,520794 16,880922Na mapach: 50°31′14,86″N 16°52′51,32″E/50,520794 16,880922
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim – monumentalny pałac neogotycki z XIX wieku znajdujący się we wsi Kamieniec Ząbkowicki w województwie dolnośląskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1096 Brzetysław II zbudował tu gród, który po zdobyciu przez Bolesława Krzywoustego został opuszczony. Gród ów był położony w pobliżu wzniesionego w początkach XIV wieku kościoła klasztornego, w pobliżu przepływającej tamtędy Nysy Kłodzkiej. Według kroniki klasztoru cystersów z 1592 w Kamieńcu znajdowano w czasie budowy kościoła fragmenty murów.

Projekt K.F. Schinkla, wstępnie zaakceptowany przez Mariannę do realizacji

W 1838 właścicielką dóbr kamienieckich stała się królewna niderlandzka Marianna Orańska, która w tym samym roku zleciła wykonanie projektu przyszłej rezydencji Karlowi Friedrichowi Schinklowi, ówcześnie jednemu z najwybitniejszych architektów[4]. 15 października na wzgórzu (zwanym Grodowym Wzgórzem) położono kamień węgielny. Prace budowlane, ze względu na stan zdrowia Schinkla, nadzorował młody architekt, Ferdinand Martius. W 1848 prace przerwano z powodu rozwodu księżnej z Albrechtem Hohenzollernem, księciem pruskim. Wznowiono je dopiero w 1853. Założenia tarasowo-ogrodowe zaprojektowane zostały w 1858 przez Petera Josepha Lenné, generalnego dyrektora Ogrodów Pruskich. Rok później rozpoczęto budowę tarasów wiodących do pałacu. 8 maja 1872 uznaje się za datę zakończenia prac przy budowie pałacu i wokół niego. Tego dnia po północno-wschodniej stronie pałacu nastąpiło odsłonięcie pomnika Nike, ustawionego na jedenastometrowej kolumnie. W 1873, z okazji ślubu syna Albrechta, Marianna przekazała mu zarząd nad całością dóbr śląsko-kłodzkich, w tym również nad pałacem.

Podczas II wojny światowej Niemcy urządzili tutaj magazyn przejściowy dla zwożonych z całego Śląska dzieł sztuki. Np. zbiory i archiwalia z Wrocławia rozlokowano w pałacu, w ujeżdżalni, oraz w pobliskim kościele i zabudowaniach parafialnych. Po 1945 wyposażenie pałacu zostało wywiezione bądź zdewastowane, w lutym 1946 cały kompleks spłonął, prawdopodobnie podpalony przez żołnierzy radzieckich. Część marmurów z pałacu użyto przy budowie Sali Kongresowej w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki.

W 1984 pałac został wydzierżawiony prywatnemu przedsiębiorcy, Włodzimierzowi Sobiechowi. Obiekt był rekonstruowany od końca lat 80. aż do śmierci p. Sobiecha w sierpniu 2010[5]. W sierpniu 2012 roku po zakończeniu postępowania po zmarłym dzierżawcy pałac i przyległe grunty stały się ponownie własnością gminy, która rozpoczęła remont obiektu. Od 1 maja 2013 roku pałac został ponownie udostępniony dla zwiedzających[6].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Bryła pałacu jest zbudowana na planie prostokąta 75,3 na 48,3 m[7]. Cztery wieże narożne mają 33,6 m wysokości. Kubatura pałacu wynosi 90 tys. m³, natomiast powierzchnia użytkowa to blisko 20 tys. m². Dziedzińce wewnętrzne mają wymiary 19,5 na 18,2 m i przedziela je arkadowy krużganek, łączący ścianę północno-wschodnią i południowo-zachodnią.

Pałac otoczony jest murem, w którego narożnikach znajdują się cztery pary okrągłych baszt. Od strony północno-zachodniej umieszczono w ciągu murów wozownie, a od strony południowo-wschodniej - stajnie.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim - elewacja frontowa (lipiec 2013)

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie (pol.). 30 września 2014.
  2. M. Gaworski, Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim, s. 93
  3. Marek Perzyński: Turystyczny cud w Kamieńcu Ząbkowickim - nowe życie monumentalnego pałacu. [dostęp 2014-08-03].
  4. K.R. Mazurski, Miłość i dramaty..., s. 88
  5. Piotr Talaga. Kto pokocha zamek królewny Orańskiej?. „Głos Wielkopolski”, 2010-08-30. 
  6. aza. Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim otwarty dla zwiedzających. „Express-Miejski.pl”, 2013-05-02. 
  7. Tak M. Gaworski (s. 116). K.R. Mazurski natomiast (s. 96) podaje wymiary 73,5 na 48,5 m

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Marek Gaworski: Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim. Architektura, właściciele. Wyd. 2. Strzelce Opolskie: Wydaw. Matiang, 2009.
  2. Krzysztof R. Mazurski: Miłość i dramaty królewny Marianny. Wyd. 2. Wrocław: "Sudety" Oficyna Wydawnicza Oddziału Wrocławskiego PTTK, 2005.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]