Zbyszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbyszyce
Kościół św. Bartłomieja w Zbyszycach
Kościół św. Bartłomieja w Zbyszycach
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Gródek nad Dunajcem
Liczba ludności 310
Strefa numeracyjna (+48) 18
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0426696
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zbyszyce
Zbyszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zbyszyce
Zbyszyce
Ziemia 49°43′N 20°40′E/49,716667 20,666667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zbyszycewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Gródek nad Dunajcem, 10 km na północ od Nowego Sącza. Leży na krańcu obszernego półwyspu, na wschodnim brzegu Jeziora Rożnowskiego i jest pozostałością dawnego miasteczka zalanego przez wody jeziora w 1941.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Przed powodzią w lipcu 1813 Zbyszyce posiadały prawa miejskie. Utrzymały je do 1919. Znajdował się tam majątek wuja Józefa Szujskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed utworzeniem Jeziora Rożnowskiego Zbyszyce leżały na prawym brzegu Dunajca, w jego zakolu; Dunajec oblewał je od zachodu i północy.

Zbyszyce istniały już w XIII w. Parafia i kościół (pod wezwaniem św. Wojciecha) powstały w połowie XIII w. (1242), a pierwszy o niej zapis pochodzi z 1326. Do zbyszyckiej parafii należały też Jelna, Kobyle i Lipie.

Dworek z przełomu XVIII i XIX w

Wieś rozwijała się jako ogniwo szlaku handlowego z Krakowa na Węgry. Podobno w 1416 lokowano tutaj miasto na prawie magdeburskim. Nie jest to jednak pewne, gdyż zapis mógł dotyczyċ miejscowości Byszyce koło Wieliczki.

W XVI w. działali tutaj polscy arianie (bracia polscy). Do 1813 było to miasteczko z rynkiem, ze zwartą zabudową z 200 domami, liczyło 2,5 tys. mieszkańców. Posiadało browar, gorzelnię, karczmę z zajazdem i posterunek żandarmerii. Odbywały się tu jarmarki wyznaczone na dzień św. Idziego.

Po katastrofalnej powodzi z lipca 1813, kiedy woda zabrała 30 domów, Zbyszyce nie podniosły się z upadku, i choċ z prawami miejskimi, de facto były wsią. W latach 90. XIX w. liczyły 52 domy i 366 mieszkańców. Po raz ostatni w dokumentach jako miasto wspomniane jest w 1919.

W 1934 kolejna powódź zniszczyła Zbyszyce. Podjęto wówczas decyzję o budowie zbiornika wodnego w Rożnowie. Ostatecznie, po wypełnieniu zbiornika wodą, ze Zbyszyc ocalał tylko zabytkowy kościół św. Bartłomieja z XV w. i zespół dworski z przełomu XVIII i XIX w. Dzisiaj w miejscu rynku i głównej części Zbyszyc jest tafla jeziora. W 2000 w Zbyszycach nagrywano większość scen do filmu Boże skrawki[1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy