Obrzycko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obrzycko
Widok na Obrzycko
Widok na Obrzycko
Herb
Herb Obrzycka
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat szamotulski
Gmina gmina miejska
Data założenia 1238
Prawa miejskie 1458–1580, 1638–1934, 1990
Burmistrz Maciej Bieniek
Powierzchnia 3,74 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

2384
637 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 61
Kod pocztowy 64-520
Tablice rejestracyjne PSZ
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Obrzycko
Obrzycko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Obrzycko
Obrzycko
Ziemia 52°42′23″N 16°31′45″E/52,706389 16,529167Na mapach: 52°42′23″N 16°31′45″E/52,706389 16,529167
TERC
(TERYT)
4303924011
SIMC 0971212
Urząd miejski
Rynek 19
64-520 Obrzycko
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Obrzycko w Wikicytatach
Wikisłownik Hasło Obrzycko w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Obrzycko (niem. Obersitzko) – miasto i gmina w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone przy ujściu rzeki Samy do Warty. Miasto jest także siedzibą gminy wiejskiej Obrzycko.

Według danych z 31 grudnia 2013 r. miasto miało 2384 mieszkańców[1].

Ośrodek usługowy; drobny przemysł. Prawa miejskie ok. 1458–1580, 1638–1934 i od 1990 r.

Gmina wiejska Obrzycko stanowi osobną jednostkę samorządu terytorialnego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia miasta wynosiła 3,74 km²[2].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa poznańskiego.

Według danych z 2002 roku użytki rolne stanowią 54% powierzchni miasta, a użytki leśne 14%[3].

Historia[4][edytuj | edytuj kod]

  • 1238 rok – Obrzycko wzmiankowane jako gród kasztelański
  • 1253 rok – Obrzycko na krótko było własnością joannitów poznańskich
  • 1298 rok – biskup poznański Andrzej Zaremba wymienia pod tą datą istnienie parafii obrzyckiej
  • 1458 rok – Obrzycko wysyła na wojnę z Krzyżakami jednego swojego obywatela, co oznacza że musiało być miastem, gdyż to one miały obowiązek wystawiać na wojnę odpowiednią liczbę obywateli, w zależności od liczby mieszkańców
  • 1628 rok – powstaje gmina luterańska
  • 1638 rok – dzięki staraniom ówczesnego właściciela Obrzycka Krzysztofa Radziwiłła miasto ponownie otrzymuje prawa miejskie od króla Władysława IV; z tego też roku pochodzi herb Obrzycka
  • 1691 rok – powstaje Bractwo Kurkowe
  • I połowa XVII w. budowa ratusza w stylu barokowym
  • 1714 rok – Władysław Radomicki, właściciel Obrzycka, rozpoczyna budowę kościoła katolickiego według projektu Pompeo Ferrariego
  • 1793 rok – Obrzycko dostaje się pod zabór pruski
  • 1906 rok – rozbudowa kościoła parafialnego
  • 1909 rok – Obrzycko uzyskuje połączenie kolejowe z Wronkami i Obornikami
  • 1924 rok – wielka powódź
  • 1934 rok – Obrzycko traci prawa miejskie
  • 1948 rok – powstaje biblioteka publiczna licząca na początek 500 tomów
  • 1955 rok – otwarcie stadionu miejskiego
  • 1959 rok – rozbudowa szkoły przy ul. Strzeleckiej
  • 1967 rok – Szkoła Podstawowa otrzymuje imię Powstańców Wielkopolskich
  • 1969 rok – na ścianie ratusza umieszczono tablicę upamiętniającą wymarsz powstańców obrzyckich na front północny
  • 1978 rok – powstaje Gminny Ośrodek Kultury
  • 1980 rok – rozbudowa szkoły
  • 1984 rok – oddano do użytku nową strażnicę OSP
  • 1990 rok – Obrzycko odzyskuje prawa miejskie[5], następuje podział na dwie gminy: miejską i wiejską
  • 2002 rok – powstaje Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Obrzyckiej
  • 2004 rok – emisja w TVP1 sztuki Teatru Telewizji nagranej w Obrzycku – Wesołe miasteczko – prawie bajka w reżyserii Sławomira Fabickiego
  • 2008 rok – zakończenie renowacji Rynku, remont wieży obrzyckiego ratusza
  • 2010 rok – przeprowadzenie remontu dachu oraz odnowa zegara na ratuszu, który o 12.00 godzinie wybija Rotę
  • 2011 rok – otwarto plac zabaw dla dzieci oraz Orlika
  • 2012 rok – nadano imię „Bajkowa Kraina” Przedszkolu Miejskiemu w Obrzycku
  • 2013 rok – otwarto „Park wypoczynku – miejsce pamięci” na terenie dawnego cmentarza ewangelickiego przy ulicy Kuźnice
  • 2014 rok - na przeciwległym brzegu rzeki Warty, w pobliżu miejsca gdzie znajdował się stary most, otwarto przystań rzeczną

Zabytki[6][edytuj | edytuj kod]

Rynek w Obrzycku
Kościół w Obrzycku
Most na Warcie
Rzeka Sama
  • Późnobarokowy kościół z 1714 roku, ufundowany przez ówczesnego właściciela Obrzycka, Władysława Radomickiego według projektu architekta Pompeo Ferrariego. Budowę ukończono w roku 1758. Restaurację i rozbudowę kościoła przeprowadzono w 1906 roku według projektu Rogera Sławskiego. Wewnątrz kościoła znajduje się obraz „Ostatnia wieczerza” z 1609 roku autorstwa Eugenio Caxesa, zakupiony w Hiszpanii przez Atanazego Raczyńskiego w 1858 roku i podarowany parafii.
  • Ratusz w Obrzycku z połowy XVIII wieku. W dziewiętnastym wieku zamieniony na spichlerz. W jednej ze ścian renesansowe obramowanie okienne z 1527 roku, przywiezione z Portugalii w 1843 przez Atanazego Raczyńskiego. Obecnie w ratuszu mieszczą się Urząd Miasta i Urząd Gminy.
  • Dawny kościół ewangelicki, neobarokowy z 1911 roku.
  • Wokół Rynku szachulcowe i murowane domy z 1. połowy XIX wieku.
  • Nieopodal kościoła, przy ujściu rzeki Samy do Warty, grodzisko stożkowe o obwodzie około 150 m.
  • Na drugim brzegu Warty znajduje się pałac Raczyńskich w Obrzycku-Zamek z około 1856 roku, a wokół pałacu park krajobrazowy z 1. połowy dziewiętnastego wieku.
  • Przy ulicy Kruppika znajduje się budynek byłej synagogi.
  • Budynek dawnego dworca kolejowego z początku XX wieku.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Drogowa:

Przez Obrzycko przebiega droga wojewódzka nr 185 do Szamotuł oraz droga wojewódzka nr 117 do Ostroroga.

Autobusowa:

Komunikację autobusową zapewniają przedsiębiorstwa PKS Wałcz i PKS Kołobrzeg oraz Matmich-Bus. Obrzycko posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Poznaniem, Szamotułami, Wronkami, Piłą, Obornikami, Czarnkowem, Wałczem i Kołobrzegiem[7].

Kolejowa: Przez miasto przebiega nieczynna linia kolejowa ObornikiWronki. Linia ta, zwana trasą wroniecką lub Jasiem, była oddawana do eksploatacji etapami. Pierwszy etap prac budowlanych zakończył się 1 lutego 1910 roku, kiedy to oddano do użytku szlak od Wronek do Jaryszewa, do mostu nad Wartą o długości 14,3 km. Uroczystości związane z otwarciem trasy zaszczycił sam hrabia Raczyński, który posiadał w pobliżu ziemie i dofinansował budowę szlaku. Dnia 1 lipca tego samego roku oddano do użytku pozostałą część trasy, z Jaryszewa do Obornik o długości 17,4 km. Prace budowlane były podzielone na dwa etapy, ponieważ w połowie trasy, między stacjami Jaryszewo, a Stobnicą, linię przecina rzeka Warta. Wybudowano w tym miejscu most (długości 206 metrów) o konstrukcji kratownicowej nad nurtem rzeki. Główne przęsło umieszczono na wysokości 8,84 m nad lustrem wody. Pierwszy pociąg wjechał nań 8 maja, potem przeprowadzono próby obciążeniowe. Po wykonaniu wszystkich prac budowlanych linia została oddana w całości do eksploatacji 1 lipca 1910 roku. Lokomotywa z jednym wagonem pasażerskim pokonywała trasę aż do końca 1991 roku.

1 stycznia 1992 roku Polskie Koleje Państwowe zawiesiły przewozy pasażerskie. Jak podaje Stanisław Koziarski w książce „Sieć kolejowa Polski w latach 1918–1992”, PKP zawiesiło przewozy wbrew woli społeczności lokalnej i bez zgody władz terenowych. Zawieszono wtedy ruch na kilkudziesięciu szlakach o łącznej długości około tysiąca km.

1 stycznia 1994 roku wstrzymano ruch towarowy na trasie od Słonaw do Obrzycka. 1 stycznia 2000 roku zrobiono to samo z odcinkiem Oborniki – Słonawy. Najdłużej był czynny odcinek od Obrzycka do Wronek. Ruch zawieszono tam 22 grudnia 2000 roku. W 2001 roku linia była już nieprzejezdna. Pomiędzy Obrzyckiem a mostem nad Wartą w pobliżu Jaryszewa brakowało około 200 m torów. 28 lutego 2005 roku linia kolejowa Oborniki – Wronki została skreślona z kolejowego wykazu linii kolejowych D-29. W 2008 roku, na przełomie maja i czerwca, na terenie Gminy Oborniki linia została rozebrana. Tory urywają się w połowie mostu nad Wartą w Stobnicy. Dalej jest możliwy wjazd pociągu do Obrzycka, ale już tylko od strony Wronek. W 2010 r. zorganizowano huczne obchody uruchomienia linii – Piknik Kolejowy „100 lat Jasia”.

Najbliższa, czynna stacja kolejowa znajduje się we wsi Pęckowo, która oddalona jest od Obrzycka o około 5 km i położona jest przy linii kolejowej nr 351.

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Edukacja:

  • Przedszkole Miejskie „Bajkowa Kraina” w Obrzycku
  • Zespół Szkół w Mieście Obrzycko – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Powstańców Wielkopolskich w Obrzycku

Kultura:

  • Miejska Biblioteka Publiczna, przy ul. Marcinkowskiego 10, posiada około 28 172 woluminów. Od 1996 roku wypożyczanie książek jest zautomatyzowane, przy użyciu programu SOWA. Oprócz wypożyczalni w bibliotece znajduje się czytelnia oraz cztery stanowiska z dostępem do internetu. Istnieje możliwość korzystania z sieci wi-fi. Od 2012 r. czytelnicy mają dostęp do katalogu online. Biblioteka organizuje również różnorodne formy pracy z czytelnikiem, głównie dziecięcym, prowadzi edukację czytelniczą poprzez lekcje biblioteczne, spotkania autorskie, konkursy czytelnicze[8].
  • Na terenie miasta działa od 2002 r. Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Obrzyckiej.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa klub piłkarski MKS Warta Obrzycko. Cyklicznie organizowane są również wyścigi kolarskie dla dzieci i młodzieży.

Obiekty:

  • Sala gimnastyczna przy Zespole Szkół w Obrzycku
  • Kompleks boisk w ramach Orlika – boisko do piłki nożnej ze sztuczną nawierzchnią oraz wielofunkcyjne boisko do koszykówki, siatkówki i piłki ręcznej
  • Boisko piłkarskie przy ulicy Sportowej

Szlaki turystyczne[9]

  • Szlaki piesze
szlak turystyczny czerwony SierakówPrusimChojno-WieśWronki – Obrzycko – Słopanowo, długość 102,6 km
szlak turystyczny zielony Szamotuły – Obrzycko – CzarnkówTrzciankaNiekursko, długość 88,7 km

Odcinki tych szlaków, czerwonego do Wronek i zielonego do Szamotuł, wchodzą w skład Europejskiego Dalekobieżnego Szlaku Pieszego oznaczonego symbolem E-ll, prowadzącego znad Morza Północnego do przejścia granicznego w Ogrodnikach.

  • Szlaki rowerowe
szlak rowerowy niebieski Nadwarciański Szlak Rowerowy odcinek zachodni, z PoznańOborniki – Obrzycko – WronkiMiędzychód, długość 122 km
szlak rowerowy zielony Transwielkopolska Trasa Rowerowa odcinek północny, z PoznańSzamotuły – Obrzycko – CzarnkówTrzciankaPiłaOkonek, długość 200 km
  • Szlaki wodne

Obrzycko leży na trasie Wielkiej Pętli wielkopolski.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Obrzycko ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy Obrzycka wybierają do swojej rady miasta 15 radnych[10].

W 2013 r. wydatki budżetu gminy miejskiej Obrzycko wynosiły 10,06 mln zł, a dochody budżetu 9,27 mln zł[11][12]. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na koniec 2013 r. wynosiło 816 tys. zł, co stanowiło 8,81% wartości wykonywanych dochodów[13].

W 2013 r. wydatki na administrację publiczną w gminie miejskiej Obrzycko wynosiły 1,52 mln zł[13].

Połączenie z gminą wiejską Obrzycko[edytuj | edytuj kod]

W 2009 r. Rada Miasta Obrzycko postanowiła złożyć wniosek o połączenie gminy miejskiej Obrzycko z gminą wiejską Obrzycko[14]. Następnie zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami Obrzycka w sprawie połączenia gmin, gdzie 1204 osoby (94,43%) poparły wniosek, a 33 były przeciwne (frekwencja 68,99%). Następnie Rada Miasta Obrzycko wydała pozytywną opinię ws. połączenia[15][16].

Rada Gminy Obrzycko wyraziła negatywną opinię w sprawie łączenia gmin, na podstawie konsultacji z mieszkańcami gminy wiejskiej, których 99,14% głosów było przeciw (frekwencja 47,41%)[17]. Wojewoda wielkopolski pozytywnie zaopiniował wniosek o połączenie wskazując, że zasadne jest utworzenie jednej, większej jednostki, ponieważ wzrosną jej szanse rozwoju i efektywność gospodarowania środkami publicznymi[18]. Wniosek o połączenie został odrzucony przez Radę Ministrów w 2010 r.[19]

W 2013 r. wydatki na administrację publiczną w gminie miejskiej Obrzycko wynosiły 1,52 mln zł, a w gminie wiejskiej wynosiły 2,17 mln zł[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. (Stan w dniu 31 XII 2013 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-06-05. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Schwartz Marian (oprac.), „Almanach Obrzycki 1238-1988 – 750 lat Obrzycka”, Obrzycko 1988.
  5. Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1989 r. w sprawie utworzenia miasta Obrzycko w województwie poznańskim (M.P. z 1989 r. Nr 41, poz. 325).
  6. Źródło wszystkich wzmianek w Zabytki „Wielkopolska-słownik krajoznawczy”, praca zbiorowa, wydawnictwo Kurpisz, rok wydania: 2002, ISBN 83-88841-22-X.
  7. PKS Poznań.
  8. Strona internetowa Miasta Obrzycko – www.obrzycko.com.
  9. Strona internetowa Gminy Obrzycko – www.obrzycko.pl.
  10. Zarządzenie nr 79/14 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 14 lutego 2014 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2014 r. poz. 998)
  11. Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Wydatki bieżące i majątkowe (Tab.5). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-11-12].
  12. Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Dochody bieżące i majątkowe (Tab.2). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-11-12].
  13. 13,0 13,1 13,2 Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Zobowiązania (Tab.9). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-11-12].
  14. Uchwała Nr XXVI/121/2009 Rady Miasta Obrzycko z dnia 29 września 2009 r. ws. wystąpienia z wnioskiem do Rady Ministrów o wydanie rozporządzenia w sprawie połączenia gmin: Miasta Obrzycko i Gminy Obrzycko
  15. Uchwała Nr XXVII/127/09 Rady Miasta Obrzycko z dnia 28 października 2009 r. ws. przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami Miasta Obrzycko w sprawie połączenia Miasta Obrzycko i Gminy Obrzycko (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2009 r. Nr 223 poz. 3861)
  16. Uchwała Nr XXX/140/2010 Rady Miasta Obrzycko z dnia 4 lutego 2010 r. ws. wyrażenia opinii w sprawie połączenia Miasta Obrzycko i Gminy Obrzycko
  17. Uchwała Nr XXXII/222/10 Rady Gminy Obrzycko z dnia 20 stycznia 2010 r. ws. wyrażenia opinii łączenia Gminy Obrzycko z Miastem Obrzycko
  18. Barbara Kielczyk: Gmina i miasto Obrzycko do połączenia. poznanskie-nieruchomosci.pl, 2010-03-19. [dostęp 2014-11-12].
  19. Posiedzenie Rządu RP 27.07.2010 r. - Nie ma połączenia Miasta i Gminy. Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Obrzyckiej, 2010-07-27. [dostęp 2014-11-12].