Świadkowie Jehowy w województwie kujawsko-pomorskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Świadkowie Jehowy w województwie kujawsko-pomorskim – wspólnota religijna Świadków Jehowy w województwie kujawsko-pomorskim. Liczba głosicieli na terenie województwa wynosi ok. 6616 (stan w 2011)[1]. W sierpniu 2018 roku na terenie województwa znajdowały się miejsca zgromadzeń 62 zborów (także zboru i czterech grup języka migowego, dwóch grup angielskojęzycznych, grupy rosyjskojęzycznej, grupy posługującej się językiem romani (Polska) i grupy ukrańskojęzycznej)[2][a].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Działalność Świadków Jehowy na tym terenie zapoczątkowali na początku XX wieku niemieccy współwyznawcy. W roku 1914 działała grupa 30 wyznawców w Bydgoszczy, działalność kaznodziejską prowadzono również w Grudziądzu[3]. W latach 20. XX w. istniały duże grupy wyznawców, głównie w Bydgoszczy[4][5][3]. Na przełomie lat 1926 i 1927 kolporterzy prowadzili działalność w rejonie Włocławka[6]. W 1927 roku odbyło się pierwsze zgromadzenie w Bydgoszczy.

Na początku lat 30. XX wieku zbory działały m.in. w miastach: Bydgoszcz, Inowrocław, Aleksandrów Kujawski, Grudziądz i Włocławek oraz w Nowej Wsi Wielkiej i Strzelnie[7]. Działalność kaznodziejską prowadzono również w Toruniu[3].

W latach 30. XX wieku kler oskarżył Świadka Jehowy rozpowszechniającego publikacje Towarzystwa Strażnica o bluźnierstwo przeciw Bogu. Prokurator Sądu Apelacyjnego w Toruniu wystąpił o uniewinnienie, argumentując: „Świadkowie Jehowy zajmują dokładnie takie samo stanowisko, jak pierwsi chrześcijanie. Nie rozumiani i prześladowani, reprezentują najszczytniejsze ideały w zepsutym i zdegenerowanym świecie"[8][9]. W tamtych latach pionierzy działali w okolicach takich miast, jak: Bydgoszcz, Brodnica, Chełmno, Kruszwica, Lipno, Radziejów, Świecie i Wąbrzeźno[10]. W marcu 1932 roku w Kwidzynie zorganizowano zgromadzenie w języku niemieckim[11].

W czasie II wojny światowej wielu wyznawców z tego terenu zginęło w hitlerowskich obozach koncentracyjnych. Niektórzy przebywali w niemieckim obozie przesiedleńczym w Potulicach[12].

Pierwszy powojenny wyznawca w Toruniu przyjął chrzest w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen. W roku 1945 roku w Toruniu ochrzczone zostały dwie osoby. W tym czasie tamtejszy 11-osobowy zbór objął działalnością okolice Aleksandrowa Kujawskiego. W roku 1946 odbyła się konwencja w Bydgoszczy[13]. W roku 1947 na terenie województwa bydgoskiego działało 25 zborów[14][15]. W roku 1949 w Bydgoszczy działało 220 głosicieli, a w 11-osobowym zborze w Toruniu w zebraniach uczestniczyło do 40 osób[3].

W następnych dziesięcioleciach (w PRL) w czasie zakazu działalności – powstawały kolejne zbory.

Romuald Stawski wspomina:

„W kwietniu 1951 roku po zakończeniu chrześcijańskiego zebrania zostałem przez śledzących mnie funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa aresztowany na ulicy. Ponieważ nie chciałem odpowiadać na ich pytania, jeszcze tej samej nocy przewieźli mnie do więzienia w Bydgoszczy i zaczęli przesłuchiwać. Kazano mi stać pod ścianą przez sześć dni i nocy — bez picia i jedzenia, w kłębach dymu papierosowego. Bito mnie pałką, a papierosami przypalano skórę. Gdy traciłem świadomość, polewano mnie wodą i wznawiano śledztwo[16].

W latach 1956–1969 służba bezpieczeństwa wykryła i zlikwidowała ośrodki produkcji i dystrybucji publikacji. Pewien funkcjonariusz z Bydgoszczy chełpił się: „Służba wywiadowcza jest tak zorganizowana, że najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy zostaje ustalone miejsce zakonspirowanego punktu drukarskiego Świadków Jehowy". Opinia ta nie była jednak w pełni uzasadniona[17].

31 maja 1972 roku, kapitan Służby Bezpieczeństwa (awansowany 31 maja 1979 do stopnia podpułkownika), inspektor Inspektoratu Kierownictwa SB KW MO w Bydgoszczy[18], mgr Henryk Skibiński, który przez lata zbierał materiały szkalujące Świadków Jehowy, miał obronić rozprawę doktorską i uzyskać tytuł doktora nauk humanistycznych. Jego rozprawa zatytułowana „Treści i formy propagandy stosowanej przez sektę świadków Jehowy w PRL”, miała stanowić podręcznik dla przedstawicieli prawa ułatwiający zwalczanie Świadków Jehowy. Przed nadaniem stopnia doktora H. Skibiński musiał obronić swoją rozprawę w publicznej dyskusji. W gmachu Uniwersytetu Toruńskiego, wśród publiczności wywodom przysłuchiwało się kilku Świadków Jehowy. Skibiński twierdził m.in., że Świadkowie Jehowy to wrogowie państwa i jego sojuszników, szpiedzy pracujący na rzecz nieprzyjaznego mocarstwa, ludzie przeciwni nauce, transfuzji krwi czy krytycy teorii ewolucji. Wspomniał jednak, że mają opinię obowiązkowych i uczciwych obywateli. Po opinii promotora oraz profesorów recenzentów zaproszono do dyskusji publiczność.

Głos w dyskusji zabrał Jan W. Rynkiewicz, który w obszernym wystąpieniu całkowicie zbił zarzut dotyczący wrogości wobec państwa oraz zarzut szpiegostwa. Wskazał na szereg nieścisłości w rozprawie doktorskiej H. Skibińskiego, a także stronniczość jego argumentacji. Na przykład Skibiński całkowicie pominął fakt, iż w tym czasie sądy odstąpiły od zarzutów szpiegostwa, a nawet zrehabilitowały wielu Świadków Jehowy. Jan Rynkiewicz zwrócił również uwagę na wkład Świadków Jehowy w rozwój chirurgii odbywającej się bez przetaczania krwi, co pan Skibiński również przemilczał. Swoje wystąpienie Rynkiewicz oparł na dokumentach, które komisja przyjęła. W dalszej części Zygmunt Sawicki i Józef Rajchel przedstawili pogląd Świadków Jehowy na stosunek chrześcijan do polityki i konfliktów światowych. Zgromadzona publiczność uważnie śledziła te wystąpienia. Henryk Skibiński w wygłoszonej replice zupełnie stracił panowanie nad sobą wobec czego przewodniczący musiał odebrać mu głos. Mimo oczekujących krewnych i znajomych kapitan SB nie otrzymał tego dnia promocji[19].

Szczególnie od 70. XX wieku głosiciele w lecie prowadzą grupową wyjazdową działalność kaznodziejską na terenach, gdzie jest mniej wyznawców – tzw. grupy pionierskie (wcześniej: obozy pionierskie, ośrodki pionierskie). Organizowano tzw. konwencje leśne. Pod koniec lat 70. XX wieku niektórym wyznawcom udało się wyjechać na kongresy poza granice Polski, w roku 1980 i 1981 do Wiednia. W latach 90. XX wieku i w pierwszym dziesięcioleciu XXI w., delegacje z tutejszych zborów były na kongresach międzynarodowych w Niemczech, Austrii, Francji, Rosji, Czechach, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, na Węgrzech i na Ukrainie.

Od roku 1982 rozpoczęto wynajmować ponownie hale sportowe, a w następnym roku również stadiony na kongresy – najpierw w Bydgoszczy, a w 1991 roku, w latach 2010–2014 i 2017–2018 – w Toruniu[20], m.in na Motoarenie Toruń, a w latach 2015–2016 Halę Łuczniczka w Bydgoszczy[21]. Zgromadzenia obwodowe odbywały się m.in. w Bydgoszczy, Toruniu i Solcu Kujawskim[22], obecnie w Sali Zgromadzeń w Malborku, a zbory z Włocławka i okolic korzystają z Sali Zgromadzeń w Łodzi.

Od lat 90. XX wieku powstawały Sale Królestwa w różnych miastach województwa (m.in. w Grudziądzu[23]).

Na „Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej: Kościoły chrześcijańskie w systemach totalitarnych” zorganizowanej w dniach 16–17 czerwca 2011 roku w Toruniu, Grzegorz Jasiński przedstawił wykład „Świadkowie Jehowy na Warmii i Mazurach w latach 1945–1956”[24]. W dniach 19–20 października 2012 r. na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu odbyła się konferencja naukowa „Polskie Kresy Wschodnie i ludzie stamtąd”, na której wygłoszono referat „Swój czy Obcy? Świadkowie Jehowy z Kresów Wschodnich w Białorusi”[25].

W 2012 roku nastąpiła reorganizacja zborów. W roku 2013 wdrożono program świadczenia publicznego na terenie poszczególnych zborów za pomocą wózków z literaturą biblijną. 7 czerwca 2015 roku w Bydgoszczy zakończyła naukę druga klasa Kursu dla Ewangelizatorów Królestwa w Polsce[26].

Zbory[edytuj | edytuj kod]

Poniższa lista obejmuje zbory zgromadzające się na terenie województwa[2]:

Na terenie miast na prawach powiatu[b]
  • Bydgoszcz: 16 zborów: Bartodzieje, Błonie, Fordon (w tym grupa rosyjskojęzyczna), Kapuściska, Leśne, Mariampol, Miedzyń (w tym grupa angielskojęzyczna), Migowy, Nowy Fordon, Osowa Góra, Północ, Prądy, Śródmieście (w tym grupa języka romani), Szwederowo, Wyżyny, Wzgórze Wolności
  • Grudziądz: 5 zborów: Centrum (w tym grupa ukraińskojęzyczna), Lotnisko, Południe (w tym grupa języka migowego), Tarpno, Tuszewo
  • Toruń: 8 zborów: Bielawy, Bydgoskie (w tym grupa angielskojęzyczna), Chełmińskie, Chrobrego, Na Skarpie (w tym grupa rosyjskojęzyczna), Podgórz, Rubinkowo (w tym grupa języka migowego), Wschód,
  • Włocławek: 4 zbory: Południe, Wschód (w tym grupa języka migowego), Zachód, Zazamcze
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Bydgoszcz
Bydgoszcz
Grudziądz
Grudziądz
Toruń
Toruń
Włocławek
Włocławek
Aleksandrów Kuj.
Aleksandrów Kuj.
Ciechocinek
Ciechocinek
Brodnica
Brodnica
Jabłonowo Pom.
Jabłonowo Pom.
Białe Błota
Białe Błota
Brzoza
Brzoza
Koronowo
Koronowo
Chełmno
Chełmno
Unisław
Unisław
Golub-Dobrzyń
Golub-Dobrzyń
Inowrocław
Inowrocław
Kruszwica
Kruszwica
Lipno
Lipno
Mogilno
Mogilno
Strzelno
Strzelno
Nakło
Nakło
Szubin
Szubin
Radziejów
Radziejów
Rypin
Rypin
Sępólno Kraj.
Sępólno Kraj.
Świecie
Świecie
Nowe
Nowe
Osie
Osie
Chełmża
Chełmża
Czernikowo
Czernikowo
Tuchola
Tuchola
Wąbrzeźno
Wąbrzeźno
Izbica Kuj.
Izbica Kuj.
Szpetal Górny
Szpetal Górny
Barcin
Barcin
Żnin
Żnin
Solec Kujawski
Solec Kujawski
Geographylogo.svg
Miejscowości w województwie kujawsko-pomorskim, w których są zbory Świadków Jehowy. Na żółto zaznaczono zbory zgromadzające się w Sali Królestwa sąsiedniego zboru.
Na terenie powiatów
Niektóre Sale Królestwa w województwie kujawsko-pomorskim

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Obwody: Bydgoszcz-Wschód, Bydgoszcz-Zachód, Toruń, Grudziądz, Płock-Włocławek (część); polskiego języka migowego: Bydgoszcz-Wschód (część); angielski (część); rosyjski (część).
  2. W nazwach zborów na terenie miast na prawach powiatu pominięto pierwszy człon ich nazwy, którym jest nazwa miasta, na terenie którego zgromadza się dany zbór.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Stan i struktura demograficzno-społeczna. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011
  2. a b Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-08-27].
  3. a b c d Przebudźcie się!22 stycznia 2003 s. 16-19 Kolejna Sala Zgromadzeń Świadków Jehowy w Polsce
  4. Kongresy, www.karlo-vegelahn.de (niem.)
  5. Strażnica” 15.06.1932, s. 178 (niem.)
  6. Krzysztof Biliński Hiobowie XX wieku, wyd. II, s. 113, 114, 123, Wydawnictwo A Propos, 2012, ​ISBN 978-83-63306-15-1
  7. Krzysztof Biliński, Hiobowie XX wieku, Wrocław: Wydawnictwo A Propos, 2012, s. 115–120, ISBN 978-83-63306-15-1, OCLC 839256207.
  8. Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego, s. 657
  9. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 197
  10. Krzysztof Biliński Hiobowie XX wieku, Wydawnictwo A Propos, 2012, ss. 128–141, ​ISBN 978-83-63306-15-1
  11. Watchtower. Wochenendversammlungen. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 50, 15 lutego 1932 (niem.). 
  12. Aleksandra Matelska „...w miłości nie ma bojaźni” Nazistowskie prześladowania Świadków Jehowy w Polsce, s. 103–107, 113–117, 167, Wydawnictwo A Propos, wyd. II, Wrocław 2010, ​ISBN 978-83-61387-19-0
  13. Aleksandra Matelska „...w miłości nie ma bojaźni” Nazistowskie prześladowania Świadków Jehowy w Polsce s. 51, 52, 288–195, Wydawnictwo A Propos, wyd. II, Wrocław 2010, ​ISBN 978-83-61387-19-0
  14. K. Urban, Mniejszości religijne w Polsce 1945–1991 (zarys statystyczny), Kraków 1994, s. 20
  15. Witold Kaszewski Wierni Jehowie. Dzieje Świadków Jehowy w regionie łódzkim Wydawnictwo A Propos, 2011, s. 87 ​ISBN 978-83-917339-8-1
  16. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, 1 sierpnia 2005, s. 17, 18 Jehowa hojnie nagradza tych, którzy trzymają się Jego dróg
  17. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 233, 234
  18. redakcja: Joanna Załuska i Anna Świtalska-Jopek: Twarze Bezpieki 1945-1990. Warszawa: Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2010, s. 421. ISBN 978-83-7629-056-0.
  19. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 237–239
  20. kongres w Toruniu 2011
  21. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2016-01-04].
  22. Świadkowie Jehowy w Solcu. „Gazeta Wyborcza, GW Bydgoszcz”, nr 258, 5 listopada 2001. 
  23. Świadkowie Jehowy mają nową Salę w Grudziądzu. pomorska.pl, 2016-04. [dostęp 2016-05-31].
  24. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Prof. dr hab. Grzegorz Jasiński. uwm.edu.pl. [dostęp 2017-09-25].
  25. Fundacja „Polskie Kresy Wschodnie – Dziedzictwo i Pamięć”. fundacja-kresy.pl. [dostęp 2017-09-27].
  26. Ogłoszenia. „Nasza Służba Królestwa”, s. 4, październik 2015.