Piotrków Kujawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piotrków Kujawski
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Urząd Miasta i Gminy w Piotrkowie Kujawskim
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat radziejowski
Gmina Piotrków Kujawski
Prawa miejskie 1998
Burmistrz Sławomir Bogucki
Powierzchnia 9,76 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

4426[1]
453,5 os./km²
Strefa numeracyjna +48 54
Kod pocztowy 88-230
Tablice rejestracyjne CRA
Położenie na mapie gminy Piotrków Kujawski
Mapa konturowa gminy Piotrków Kujawski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Piotrków Kujawski”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Piotrków Kujawski”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Piotrków Kujawski”
Położenie na mapie powiatu radziejowskiego
Mapa konturowa powiatu radziejowskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Piotrków Kujawski”
Ziemia52°33′04″N 18°29′57″E/52,551111 18,499167
TERC (TERYT) 0411054
SIMC 0867510
Urząd miejski
ul. Kościelna 1
88-230 Piotrków Kujawski
Strona internetowa

Piotrków Kujawski (dawniej Piotrkowo[2], zwane również Piotrkowem Żydowskim[3]; niem. 1939–1942 Petrikau, 1943–1945 Petrikau (Wartheland)) – miasto w Polsce, położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Piotrków Kujawski. W okresie międzywojennym miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego, następnie od 1938 do 1950 do województwa pomorskiego, później do województwa bydgoskiego, a w latach 1975–1998 do województwa włocławskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Piotrków Kujawski liczył 4426 mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wzmiankowany od 1325 r. Prawa miejskie otrzymał w 1738 r. na mocy przywileju Augusta III Sasa.

Pierwsza zbiorowa gmina o nazwie Piotrkowo powstała 1 stycznia 1867 za Królestwa Polskiego, gdzie należała do powiatu radiejewskiego (od 1871 nieszawskiego) w guberni warszawskiej[4][5]. Na południe od niej znajdowała się gmina Wymysłów. Miasto Piotrków stanowiło oddzielną jednostkę administracyjną, położoną między gminami Piotrków (na północy) a Wymysłów (na południu), natomiast miasto Radziejów stanowiło enklawę (również oddzielną jednostkę administracyjną) na obszarze gminy Piotrków.

31 maja 1870[6] do gminy Piotrków przyłączono pozbawiony praw miejskich Radziejów[7], natomiast pozbawiony praw miejskich 28 sierpnia 1870 Piotrków[8] nie włączono do gminy Piotrkowo, lecz do gminy Wymysłów, którą przemianowano na gminę Gradowo[9].

Dopiero w 1874 roku uporządkowano zawiłą sytuację administracyjną, kiedy to gminę Gradowo (z Piotrkowem) przemianowano na gminę Piotrków, a istniejącą dotychczas gminę Piotrków (z Radziejowem) na gminę Radziejów[10][11][11]. W 1919 Radziejów odzyskał prawa miejskie, i został wyłączony z gminy Radziejów[12].

Poniższa tabela przestawia tę złożoność, między innymi zmianę znaczenia odpowiednika gminy Piotrków:

Rok Gmina północna Gmina południowa
1867 gmina Piotrków[13] gmina Wymysłów
1870 gmina Piotrków + zniesiono miasto Radziejów gmina Gradowo + zniesiono miasto Piotrków
1874 gmina Radziejów z osadą Radziejów gmina Piotrków z osadą Piotrków

W 1933 r. przez Piotrków Kujawski poprowadzono linię kolejową nr 131 Chorzów Batory – Tczew, co spowodowało dalszy wzrost gospodarczy miejscowości i podniosło jej znaczenie w regionie. W czasie okupacji niemieckiej w latach 1939–1942 nosił nazwę Petrikau, zaś w latach 1943–1945 Petrikau (Wartheland).

Dzięki wieloletnim staraniom władz gminy, w 1 stycznia 1998 r. nastąpiło przywrócenie praw miejskich[14].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W Piotrkowie w roku 1827 było 60 domów, a w 1862 r. 62 domy. (Do liczby domów i mieszkańców nie liczono wsi i probostwa, które były poza obrębem miasta. W roku 1827 było to 47 domów i 360 osób, a w roku 1885 – 205 osób).

Liczba mieszkańców: w roku 1827 – 643 osoby, w 1862 – 548, w 1885 – 1012 (w tym 730 Żydów), w 1929 – 995.

  • Piramida wieku mieszkańców Piotrkowa Kujawskiego w 2014 roku[16].


Piramida wieku Piotrkow Kujawski.png

Gospodarka i transport[edytuj | edytuj kod]

W Piotrkowie Kujawskim krzyżują się drogi wojewódzkie nr 266 i nr 267. Przez miasto przebiega też linię kolejową nr 131 Chorzów Batory – Tczew, posiadająca w mieście stację i zespół bocznic kolejowych.

Obecnie Piotrków to znaczący lokalny ośrodek przemysłu spożywczego i elektromaszynowego (m.in. duża proszkownia mleka i fabryka kontenerowych oczyszczalni ścieków), a także ważny węzeł komunikacyjny dla powiatu. Znajdują się tu liczne zakłady rzemieślnicze i gospodarstwa agroturystyczne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-16].
  2. Piotrkowo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 210.
  3. Piotrkowo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 211.
  4. Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)
  5. Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359)
  6. 19 maja 1870 według kalendarza juliańskiego
  7. Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, str. 127)
  8. 16 sierpnia 1870 według kalendarza juliańskiego
  9. Postanowienie z 28 sierpnia (9 września) 1870, ogłoszone 1 (13) października 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 243, str. 369)
  10. Skorowidz Królestwa Polskiego czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2
  11. a b Powiat nieszawski (1867-71 radziejowski), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 126.
  12. Dz.U. z 1919 r. nr 13, poz. 140
  13. miasto Piotrków stanowiło oddzielną jednostkę administracyjną, położoną między gminami Piotrków (na północy) a Wymysłów (na południu), natomiast miasto Radziejów stanowiło eksklawę (również oddzielną jednostkę administracyjną) na obszarze gminy Piotrków
  14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 października 1997 r. w sprawie zmiany granic, nazw i siedzib władz niektórych gmin oraz nadania statusu miasta niektórym miejscowościom w województwach: bielskim, olsztyńskim, piotrkowskim, rzeszowskim, tarnobrzeskim, tarnowskim i włocławskim. (Dz.U. z 1997 r. nr 130, poz. 847).
  15. Polskie Zabytki [dostęp 8 stycznia 2014 r.]
  16. Piotrków Kujawski w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Księga Adresowa Polski, Warszawa, 1930. (s. 2018)
  • Jarosław Kołtuniak, Piotrków Kujawski. Zarys dziejów miasta i parafii, Bydgoszcz 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]