Miłomłyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miłomłyn
Kościół św. Bartłomieja
Kościół św. Bartłomieja
Herb
Herb Miłomłyna
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Miłomłyn
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1335 (ponownie 1998)
Burmistrz Stanisław Siwkowski
Powierzchnia 12,38[1] km²
Wysokość 102 m n.p.m.
Populacja (2015)
• liczba ludności
• gęstość

2434[2]
196,61 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 89
Kod pocztowy 14-140
Tablice rejestracyjne NOS
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Miłomłyn
Miłomłyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Miłomłyn
Miłomłyn
Ziemia 53°45′51″N 19°50′17″E/53,764167 19,838056
TERC
(TERYT)
6283515074
Urząd miejski
ul. Twarda 12
14-140 Miłomłyn
Strona internetowa
BIP

Miłomłyn (dawniej niem. Liebemühl - Liebe (miłość) + Mühle (młyn); prus. Līwasmalūns) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, nad Kanałem Elbląskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Miłomłyn. Według danych z 2015 roku miasto liczyło 2434 mieszkańców. Ważny węzeł wodny na Kanale Elbląskim. Miłomłyn znajduje się na terenie krainy historycznej Prusy Górne. Nazwa zniekształcona przez miejscowy dialekt niemiecki - Liebemühl zamiast Liwemühl - została przetłumaczona przez Polaków jako Miłomłyn[3]. W latach 1945-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Historia[edytuj]

Początki[edytuj]

Pierwsze wzmianki o osadzie datuje się na 1315 rok. Należała ona początkowo do komturstwa dzierżgońskiego, którego komtur – Hartung von Sonnenborn – 31 grudnia 1335 roku nadał miastu herb i przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim. Na początku XIV w. na miejscu osady Krzyżacy zbudowali zamek i młyn, a obok powstało osiedle targowe Liwemühl (Młyn nad Liwą), które w 1335 r. uzyskało prawa miejskie. Już od XIV w. miasto miało swoje władze - radę miejską i sąd. Ratusz został zbudowany w 1406 roku.

Wojny i spustoszenia[edytuj]

Wtedy, gdy miejscowość nie była jeszcze polska, w 1414 roku podczas wojny głodowej Polacy zajęli miasto na krótko i dokonali dużych zniszczeń. Ponownego spustoszenia podczas wojny polsko-krzyżackiej dokonały wojska krzyżackie w listopadzie 1520 roku, a potem miasto zostało zajęte przez wojska polskie.

W czasie wojny polsko-krzyżackiej w 1414 r. i w trakcie wojny trzynastoletniej miasto na krótko przechodziło w ręce polskie.

W latach 1567-1587 na tutejszym zamku rezydowali ostatni ewangeliccy biskupi pomezańscy. W wieku XVII Miłomłyn zniszczyli Szwedzi, a w roku 1807 i 1813 – kolejne przemarsze wojsk francuskich, pruskich i rosyjskich.

Miłomłyn nie uniknął klęsk w postaci epidemii i pożarów.

Rok Rodzaj spustoszenia Skutki Uwagi
1414 atak Polaków na Miłomłyn; wojna głodowa ogólne zniszczenia miasta
1520 atak Krzyżaków na Miłomłyn; wojna polsko-krzyżacka bardzo duże zniszczenia, Krzyżacy wycięli w pień ludność
1653 wielki pożar spłonęło niemalże całe miasto m.in. ratusz w centrum rynku pozostał jedynie kościół i 4 domy
1700 pożar zniszczył to, co ocalało z poprzedniego pożaru spłonęły 2 domy
1710 epidemia dżumy śmierć kilkudziesięciu osób
wiek XVII zniszczenia dokonane przez Szwedów
1807, 1813 przemarsze wojsk francuskich, pruskich i rosyjskich

Rozkwit Miłomłyna[edytuj]

W latach 1818–1945 należał do wschodniopruskiego powiatu ostródzkiego. Do rozwoju miejscowości w XIX w. przyczyniła się budowa Kanału Elbląskiego w latach 1844-1860 oraz doprowadzenie kolei (trasa OstródaElbląg) w roku 1893. Linia kolejowa została rozebrana w 1945 r. Druga linia kolejowa łączyła Ostródę i Morąg (zbudowana w 1903 r.). W tym czasie Miłomłyn stał się węzłem dróg wodnych i kolejowych oraz ośrodkiem handlu drewnem.

Na przełomie XIX i XX w. zbudowano w Miłomłynie tartak oraz stocznie naprawy statków pływających po kanale. W mieście istniała czynna cegielnia oraz znany w okolicy browar Mierau. W roku 1888 zdecydowano się na oświetlenie Miłomłyna lampami gazowymi.

II wojna światowa[edytuj]

W 1945 roku do Miłomłyna wycofała się jedna z trzech grup kompanii piechoty garnizonu czerwonych koszar broniących Ostródy przed Armią Czerwoną, a dokładnie odcinka Kajkowo – Bukwałd. Grupą tą dowodził Bruno Kowalzik, liczyła ona 50-60 żołnierzy. Żołnierze przedzierali się przez lasy miejscowości Piławki pod ostrzałem artylerii, gdy już dotarli do samego Miłomłyna, zostali załadowani na ciężarówkę i ewakuowani do Morąga. Po dużych zniszczeniach w 1945 spowodowanych przez wojska Armii Czerwonej wynoszących 90% całego miasta Miłomłyn stracił prawa miejskie.

Miłomłyn jako gromada[edytuj]

 Osobny artykuł: Gromada Miłomłyn.

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Miłomłyna w 2014 roku[4]:

Piramida wieku Milomlyn.png

Zabytki[edytuj]

Kościół pod wezwaniem św. Bartłomieja
  • Dzwonnica z 1341 r. w stylu gotyckim, będąca pozostałością po poprzednim gotyckim kościele rozebranym około 1898 r.,
  • Fragment gotyckiego muru północnej nawy rozebranego kościoła
  • Pozostałości murów miejskich z XIV w.
  • Kaplica poewangelicka, obecnie rzymskokatolicka św. Elżbiety (przy ul. Twardej) z lat 1931-1932
  • Neogotycka kaplica cmentarna z początku XX w.
  • Domy z XVIII i XIX w. – zabudowa małomiasteczkowa:
    • ul. Kościelna,
    • ul. Rynkowa,
    • ul. Twarda,
  • Dawny folwark Przejazd (niem. Sonnenhof)
  • Dwór z XIX w. (przy śluzie Miłomłyn).
  • Zespół cmentarza ewangelicko-augsburskiego, obecnie komunalnego, XVIII, XIX/XX wiek
  • Budynek gimnazjum z 1867 roku.[5]

Transport i komunikacja[edytuj]

Transport drogowy[edytuj]

S7E77 GdańskWarszawaRadomKielceKrakówChyżne

 Zobacz też: Obwodnica Miłomłyna.

Przewoźnicy[edytuj]

Połączenia lokalne autobusowe są organizowane przez PKS Ostróda i firmę "Lipnicki sp. j.".

Transport kolejowy[edytuj]

Przez Miłomłyn od 1893 do końca drugiej połowy XX w. przebiegała linia z Elbląga do Ostródy. Została rozebrana przez Sowietów. Od 1909 do 1994 roku istniało stałe połączenie kolejowe Morąg - Ostróda (linia nr 257). W 2006 roku zlikwidowano linię.[6]

Sport[edytuj]

W mieście funkcjonuje klub sportowy LKS Tęcza Miłomłyn. Ponadto młodzież może korzystać od 2012 roku z rozbudowywanego kompleksu sportowego wraz z boiskiem Orlik 2012.[7] W jego skład wchodzi również bieżnia 60 m, pole do pchnięcia kulą, urządzenia rekreacyjne tzw. "siłownia pod chmurką", plac zabaw. Dodatkowo kompleks wyposażono w trybuny.[8]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Edukacja[edytuj]

W Miłomłynie znajdują się obecnie dwie szkoły:

Do 1999 roku istniała ośmioklasowa szkoła podstawowa, a później, po reformie oświaty, do 2001 dwie szkoły stanowiły zespół. W roku szkolnym 2001/2002 nastąpiło rozdzielenie szkoły podstawowej i gimnazjum.[11]

Turystyka[edytuj]

Przystań przy śluzie Miłomłyn z widocznym pomostem służącym do wsiadania i wysiadania ze statków oraz Kanałem Iławskim.

Szlaki rowerowe[edytuj]

Szlaki samochodowe[edytuj]

Punkty widokowe[edytuj]

  • Wieża widokowa nieopodal Hotelu Miłomłyn[12]
    Śluza Miłomłyn po remoncie przystani

Hotele[edytuj]

Punkty gastronomiczne[edytuj]

  • Restauracja Bankietówka, ul. Pasłęcka 33F[13]
  • Gospoda pod Żurawiami, ul. Rynkowa 2[14]
  • Romantica Nova, ul. Ostródzka 15B[15]
  • Restauracja w Hotelu Miłomłyn Zdrój
Kanał w Miłomłynie - Zaułek Nadleśny

Stacje benzynowe[edytuj]

  • Stacja MOYA, ul. Polna 1A[16]
  • Stacja benzynowa GALON, ul. Jarzębinowa 2A[17]

Przystanie[edytuj]

Budynek nad kanałem - Miłomłyn. W oddali statki - Cyranka i Cyraneczka.
  • Przystań przy ul. Ostródzkiej na Kanale Elbląskim[18]
  • Przystań przy ul. Przejazdowej i Kościelnej przy śluzie Miłomłyn[19]

Obszar ochrony uzdrowiskowej[edytuj]

W 2008 roku gmina Miłomłyn rozpoczęła starania o przyznanie jej statusu uzdrowiska. Aktualnie prowadzone są rozmowy z potencjalnymi inwestorami. Uzdrowisko w Miłomłynie miałoby przyjmować pacjentów z chorobami dróg oddechowych, reumatologicznymi i urazami ortopedycznymi. Argumentem popierającym powstanie uzdrowiska jest obecność cennej borowiny.

W 2016 r. Miłomłyn wraz z sołectwami Bagieńsko i Tarda w gminie Miłomłyn uzyskał status obszaru ochrony uzdrowiskowej („Obszar Ochrony Uzdrowiskowej Miłomłyn”)[20].

Kultura[edytuj]

Ośrodki kultury[edytuj]

  • Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Miłomłynie, ul. Nadleśna 1A
  • Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Miłomłynie, ul. Ostródzka 10

Cykliczne imprezy, festiwale[edytuj]

  • Festiwal Młodych Talentów - maj/czerwiec
  • Dni Miłomłyna - lipiec/sierpień
  • Rajd Rowerowy - czerwiec
  • Gminne Dożynki - wrzesień
  • Inne imprezy okolicznościowe (Dni Rodziny, Dzień Seniora, Dzień Strażaka, itp.)[21]

Portale informacyjne[edytuj]

Znani mieszkańcy[edytuj]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2016-07-26].
  3. Mapa województwa pomorskiego, Wyd. Atlas Lwów, 1923, przedstawia formę Miłomłynek
  4. http://www.polskawliczbach.pl/Milomlyn, w oparciu o dane GUS.
  5. Publiczne Gimnazjum im. Ziemi Mazurskiej w Miłomłynie - O szkole. milgim.edupage.org. [dostęp 2015-07-08].
  6. Linia 257 (Ostróda - Miłomłyn). www.bazakolejowa.pl. [dostęp 2015-07-12].
  7. Artykuł Gazety Ostródzkiej http://milomlyn.wm.pl/132403,Milomlyn-ma-Orlika.html dostęp 2015-07-07
  8. Urząd Miasta i Gminy Miłomłyn - Aktualności z gminy 2016, milomlyn.pl [dostęp 2016-07-26].
  9. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 2 stycznia 2015.
  10. Urząd Miasta i Gminy Miłomłyn - Charakterystyka. milomlyn.pl. [dostęp 2015-07-08].
  11. Publiczne Gimnazjum im. Ziemi Mazurskiej w Miłomłynie - O szkole. milgim.edupage.org. [dostęp 2015-07-08].
  12. Wieża widokowa znajdująca się w pobliży... - Hotel Miłomłyn Zdrój Medical Spa & Vitality | Facebook. www.facebook.com. [dostęp 2015-07-12].
  13. Restauracja Bankietówka - Restauracje - Miłomłyn - warmińsko-mazurskie. katalog.wm.pl. [dostęp 2015-07-12].
  14. Gospoda pod Żurawiami - Miłomłyn. Facebook. [dostęp 2015-07-12].
  15. Przeniesienie - Kawiarnia Spichlerz | Facebook. pl-pl.facebook.com. [dostęp 2015-07-12].
  16. Sieć stacji paliw MOYA - Mapa Stacji - Anwim S.A.. moyastacja.pl. [dostęp 2015-07-12].
  17. Stacja Benzynowa MIŁOMŁYN -Jarzębinowa... godz. otwarcia. www.locomobit.pl. [dostęp 2015-07-12].
  18. Mapy Google. Mapy Google. [dostęp 2015-07-12].
  19. Mapy Google. Mapy Google. [dostęp 2015-07-12].
  20. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 maja 2016 r. w sprawie nadania statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej miastu Miłomłyn i sołectwom Bagieńsko i Tarda położonym na obszarze gminy Miłomłyn (Dz. U. z 2016 r. Nr 0, poz. 756)
  21. Urząd Miasta i Gminy Miłomłyn - Imprezy 2015. milomlyn.pl. [dostęp 2015-07-11].
  22. Miłomłyn - Miłomłyn. milomlyn.wm.pl. [dostęp 2015-07-11].
  23. Milomlyn24.pl Lokalne źródło informacji. milomlyn24.pl. [dostęp 2015-07-11].

Bibliografia[edytuj]

  • Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok
  • "Kraina Kanału Elbląskiego" Przewodnik turystyczny, ISBN 978-83-7560-075-9
  • Miłomłyn 1990-2010. P. Jaskółowski, ISBN 978-83-937157-0-1
  • Miłomłyn 1335-2015 - folder wydany z okazji rocznicy uzyskania praw miejskich

Linki zewnętrzne[edytuj]