Węzeł Wodny Bartoszowicko–Opatowicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Śluza Opatowice
Jaz Opatowice podczas wezbrania (i Kładka Opatowicka)

Węzeł Wodny Bartoszowicko–Opatowicki (Węzeł Wodny Bartoszowice–Opatowice[1], Węzeł Bartoszowice[2]) we Wrocławiu, to węzeł wodny stanowiący fragment wrocławskiego węzła wodnego. Obejmuje on odcinek Górnej Odry Wrocławskiej, Kanał Opatowicki oraz początkowy fragment Kanału Żeglugowego i Kanału Powodziowego, a także przerzutu wód do Widawy. W ramach tego węzła wodnego powstały budowle hydrotechniczne wchodzące w skład Stopnia Wodnego Opatowice, Stopnia Wodnego Bartoszowice i śluzy wałowej stanowiącej urządzenie wlotowe do Kanału Odpływowego. Węzeł ten ma bardzo istotne znaczenie dla funkcjonowania całego Wrocławskiego Węzła Wodnego, w szczególności w zakresie ochrony przeciwpowodziowej miasta, gdyż w całości przejmuje przepływ wodny dopływający do miasta rzeką Odra i steruje dalszym jej przepływem. Tu następuje rozdział wód na poszczególne kierunki[3][4][5]:

Obiekty i elementy węzła[edytuj | edytuj kod]

Jaz Bartoszowice – stanowisko dolne (i Most Bartoszowicki)

Na Węzeł Wodny Bartoszowicko–Opatowicki składają się przede wszystkim cieki wodne lub ich odcinki w rejonie rozwidlenia rzeki. Jest to przede wszystkim główne koryto rzeki Odra, Kanał Opatowicki, oraz odcinki górne Kanału Powodziowego, Kanału Żeglugowego i Kanału Odpływowego.

Z głównych obiektów hydrotechnicznym wymienić należy[1][3][4][5]:

Obecnie z powodu jej uszkodzenia podczas powodzi tysiąclecia w 1997 roku, śluza została zabezpieczona i wyłączona z eksploatacji[4].

W rejonie tego węzła wodnego znajdują się następujące przeprawy mostowe[4]:

Rozmieszczenie budowli[edytuj | edytuj kod]

W ramach przedmiotowego węzła wodnego wybudowano wyżej wymienione stopnie wodne obejmujące podstawowe budowle piętrzące. Ich rozmieszczenie przedstawiono w poniższej tabeli.

Rozmieszczenie podstawowych budowli węzła[3][4][5]
element stopnia km biegu kierunek brzeg przyczółek, ramię kanał elementy pomocnicze, towarzyszące przeprawa
śluza wałowa południowo-wschodni prawy Strachocin kładka
Kanał Odpływowy tymczasowe zabezpieczenie ścianką Laresena
północno-zachodni lewy Swojczyce (Popiele) Grobla Łanieska
Śluza Bartoszowice 244,4 km Odry
0,5 Kanału Żeglugowego
północno-wschodni prawy Kładka Ryczyńska
Kanał Żeglugowy wrota przeciwpowodziowe
południowo-zachodni lewy grobla rozdzielająca kanały (Ulica Folwarczna) budynki administracyjne i techniczne
Jaz Bartoszowice 0,45 km Kanału Powodziowego północno-wschodni prawy Most Bartoszowicki
Kanał Powodziowy dodatkowe zamknięcia iglicowe
południowo-zachodni lewy Bartoszowice Ulica Kanałowa, Grobla Szczytnicko–Bartoszowicka
Jaz Opatowice 245,035 km Odry północny prawy budynek sterowni jazu
Grobla Szczytnicko–Bartoszowicka
Kładka Opatowicka
Odra
południowy lewy Wyspa Opatowicka przepławka dla ryb
Śluza Opatowice 1,0 km Kanału Opatowickiego północny prawy przystań most stalowy (nieistniejący)
Kanał Opatowicki
południowy lewy Opatowice budynki administracyjne i techniczne
Grobla Opatowicka Wschodnia

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obecny kształt Bartoszowicko–Opatowickiego Węzła Wodnego jest wynikiem realizacji inwestycji hydrotechnicznej polegającej na budowie nowych obiektów hydrotechnicznych i nowego systemu ochrony przeciwpowodziowej miasta po wielkiej powodzi z 1903 roku oraz nowej drogi dla żeglugi pod kątem przewozu ładunków masowych. Inwestycja była zrealizowana w latach 19131917[nota 1]. Polegała na budowie dwu nowych kanałów wodnych, częściowo starymi korytami rzeki (Kanału Powodziowego i Kanału Żeglugowego) i stopnia wodnego, nowego kanału w miejscu starego przekopu (Kanał Opatowicki) i stopnia wodnego[1][4][6]. Niezależnie do tej inwestycji wybudowano także wyżej wymieniony przerzut wód do Widawy[4][6]. Część obiektów pierwotnie istniejących została przebudowana lub wyremontowana, a część uległa zniszczeniu i została zdemontowana. Do takich obiektów należą zniszczone podczas działań wojennych w czasie II wojny światowej mosty nad Śluzą Opatowice i Śluzą Bartoszowice[nota 2][4]. Natomiast zniszczony Most Bartoszowicki został odbudowany w oryginalnym kształcie zaraz po zakończeniu wojny w 1948 roku[4].

Miejsce w układzie funkcjonalnym[edytuj | edytuj kod]

Śluza Bartoszowice

Wrocław położony jest nad skanalizowanym odcinkiem rzeki Odra, a Bartoszowicko–Opatowicki Węzeł Wodny leży na rozwidleniu szlaków żeglugowych prowadzących przez miasto. Węzeł ten ma duże znaczenie dla transportu wodnego towarowego. Szlak żeglugowy prowadzi drogami wodnymi przechodzącymi przez ten węzeł[3][5]:

Rozdział wód w WWW[edytuj | edytuj kod]

Jak wyżej zaznaczono rozdział wód Odry dopływającej do Wrocławskiego Węzła Wodnego następuje właśnie w Węźle Wodnym Bartoszowicko–Opatowickim. Po powodzi tysiąclecia opracowano palny dotyczące przyszłej ochrony Wrocławia przed powodzią, zakres niezbędnych inwestycji oraz sposób rozdziału wód na poszczególne kanały i ramiona rzeki. Kluczowym elementem są dwa węzły wodne w ramach WWW: Bartoszowicko–Opatowicki oraz współpracujący z nim Szczytnicki. Proponuje się ukształtowanie następującego rozdziału wód powodziowych w Węźle Wodnym Bartoszowicko–Opatowickim[1]:

Przypisy rzeczowe[edytuj | edytuj kod]

  1. tzw. II kanalizacja Odry
  2. nad Śluzą Bartoszowice zbudowano w 2004 roku Kładkę Ryczyńską
  3. zwiększenie przepływu o około 190 m³/s
  4. istnieją także propozycje takiej przebudowy przerzutu wód do Widawy, aby można było zapewnić bezpieczny odbiór około 300 m³/s
  5. około 100 m³/s więcej od dotychczasowego rozdziału przepływu przy wodzie miarodajnej i około 200 m³/s mniej od przepływu podczas powodzi tysiąclecia z lipca 1997 r.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Tadeusz Reder, Mariusz Tokarz: Węzeł wodny Bartoszowice – Opatowice (pol.). Wratislaviae Amici, 2005-01-18. [dostęp 2010-02-23].
  2. Anna Bożek, Alfred Dubicki, Marian Dziewanowski, Barbara Kwiatkowska-Szygulska: Raport 2002 – Środowisko, Wody powierzchniowe (pol.). W: Środowisko Wrocławia – informator 2002 [on-line]. www.eko.org.pl. [dostęp 2010-05-31].
  3. a b c d e Zespół autorski: dr inż. kpt. ż.ś. Jacek Trojanowski – kierownik pracy, dr kpt. ż.ś. Krzysztof Woś, dr inż. Anna Galor, dr inż. Bogusz Wiśnicki, mgr inż. Marcin Breitsprecher: Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródlądowej na rzece Odrze w latach 2007-2013 (pol.). AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE, INSTYTUT INŻYNIERII TRANSPORTU, 2006. [dostęp 2010-02-23]. s. 56.
  4. a b c d e f g h i Trasa turystyczna "Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego" (pol.). Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2007. [dostęp 2010-02-23]. s. 39.
  5. a b c d Schemat Wrocławskiego Węzła Wodnego po 1917 r. (pol.). W: Zarząd Regulacji Rzeki Odry [on-line]. powodz.wroclaw.pl. [dostęp 2010-02-23].
  6. a b Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego (pol.). www.wroclaw.pl. [dostęp 2010-02-23].
  7. Jan Pyś: Perspektywy żeglugi na Odrze. W: Kulczyk Jan (red.): Rola śródlądowego transportu wodnego w rozwoju regionów Unii Europejskiej. Wrocław: Oficyna Wydawnicza NDiO, 2008, s. 183-195, seria: Biblioteka Międzynarodowej Wyższej Szkoły Logistyki i Transportu we Wrocławiu. ISBN 978-83-89908-85-8. [dostęp 2015-12-23].
  8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych dróg wodnych (Dz.U. 02.210.1786 z dnia 13 grudnia 2002 r.) (pol.). Ministerstwo Środowiska. [dostęp 2010-02-22].
  9. Komunikat ... w sprawie udostępnienia szlaków wodnych Śródmiejskiego Węzła Wodnego Wrocławia dla ruchu Żeglugowego jednostek turystycznych i sportowych (pol.). Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, 2009-04-27. [dostęp 2010-02-22]. s. 5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]