Jaz Opatowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaz Opatowice
Jaz Opatowicki
Jaz Opatowicki (i Kładka Opatowicka)
Jaz Opatowicki (i Kładka Opatowicka)
Rzeka Odra
Kanał Górna Odra Wrocławska
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Województwo POL województwo dolnośląskie COA.svg dolnośląskie
Lokalizacja Herb wroclaw.svg Wrocław,
na 245,035 km Odry
Stopień wodny Stopień Wodny Opatowice
Budowa
Wybudowany w roku 1896, 1916, 1985
Dane techniczne
Spad 2,46 m
Długość 96 m
Liczba przęseł 3
Światła przęseł 3 × 32
Rodzaj 3 × sektorowy
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Jaz Opatowice
Jaz Opatowice
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Jaz Opatowice
Jaz Opatowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaz Opatowice
Jaz Opatowice
Ziemia51°06′00″N 17°07′16″E/51,100000 17,121111
Jaz Opatowicki (i Kładka Opatowicka)

Jaz Opatowice (Jaz Opatowicki) – jaz z zamknięciem sektorowym, położony we Wrocławiu, wybudowany w ramach Stopnia Wodnego Opatowice w Bartoszowicko–Opatowickim Węźle Wodnym. Jaz piętrzy wody rzeki Odry na jej górnym odcinku, tzw. Górnej Odrze Wrocławskiej. Położony jest w 245,035 km biegu rzeki[1][2]. Obecny jaz, to konstrukcja, której budowa zakończyła się w 1985 roku.

Powyżej niego, około 80 m na wschód, znajduje się stary jaz Opatowice – jaz kozłowo-iglicowy, obecnie zatopiony; ponad wodą widoczny jest zarośnięty filar tego jazu, a sam jaz (kozły) pozostaje złożony na betonowym wale, zabudowanym na dnie rzeki (jaz jest w całości widoczny w czasie niżówki). Jaz ten wybudowany był w ramach II kanalizacji Odry w 1916 roku; posiadał kozły podnoszone za pomocą ruchomej wciągarki linowej. Pojazd ten był mobilny - poruszał się po torze o szerokości 800 mm i stacjonował na terenie obecnie należącym do IMGW[3] (gdy był potrzebny, przetaczano go po szynach przez wał przeciwpowodziowy aż do samego jazu - tam zakotwiczano o wkopane w ziemię stalowe haki i rozpoczynano procedurę podnoszenia kozłów wału - pozostałości po hakach wciąż można znaleźć w trawie przed przyczółkiem jazu). Po 1997 roku wciągarkę odremontowano i ustawiono za bramą bartoszowickiego oddziału IMGW w charakterze pomnika techniki.

Wcześniej istniał tu jaz wybudowany w 1896 roku na Przekopie Bartoszowicko–Szczytnickim wykonanym w latach 15311555[4][5].

Funkcje[edytuj | edytuj kod]

Jaz reguluje stany wody, współpracując z Jazem Bartoszowice[a]:

Na rzece[1]:

Jaz przegradza koryto:

Odra:

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jaz Opatowice jest to jaz trójprzęsłowy, światło każdego z przęseł wynosi 32 m, co daje łącznie 96 m światła dla przepływu wody[1][2][4], długość całkowita konstrukcji wynosi 103,78 m[4]. Spad wynosi 2,00 m[1] (spad przy normalnym piętrzeniu wynosi 2,46 m[4]). Jaz ma możliwość przeprowadzenia przepływu o wielkości 580 m3/s. Został wykonany w technologii żelbetowej. Wyposażony jest w każdym przęśle w zamknięcie sektorowe. W korpusie jazu przebiega podwodna galeria dla potrzeb jego obsługi. Jaz wyposażony jest w kilka systemów: odmrażania, wentylacyjny, odwadniania i płukania. Inne elementy jazu to budynek, w którym znajduje się sterownia jazu, przepławka dla ryb[g], oraz most jazowy[h], udostępniony do ruchu pieszego i rowerowego, zapewniający komunikację z Wyspą Opatowicką[2][4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. ścisłe powiązanie funkcjonale stopni wodnych Opatowickiego i Bartoszowickiego sprawia, że część autorów różnych publikacji wyróżnia Stopień Wodny Bartoszowicko-Opatowicki
  2. Śluza Opatowice, podobnie jak Jaz Opatowice, wchodzi w skład Stopnia Wodnego Opatowice
  3. Śluza Bartoszowice wchodzi w skład Stopnia Wodnego Bartoszowice
  4. a b Śluzy Janowice wchodzą w skład Stopnia Wodnego Janowice, położonego przed Wrocławiem
  5. obszar tzw. Wielkiej Wyspy; położony na północ od jazu
  6. położona na południe od jazu
  7. w lewym przyczółku jazu
  8. oparty na filarach i przyczółkach jazu

Przypisy

  1. a b c d Zespół autorski: dr inż. kpt. ż.s. Jacek Trojanowski – kierownik pracy, dr kpt. ż.s. Krzysztof Wos, dr inż. Anna Galor, dr inż. Bogusz Wiśnicki, mgr inż. Marcin Breitsprecher, Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródlądowej na rzece Odrze w latach 2007-2013, AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE, INSTYTUT INŻYNIERII TRANSPORTU, Zakład Żeglugi Śródlądowej i Gospodarki Wodnej, SZCZECIN 2006 (dostęp 2009-12-19)
  2. a b c współczesny Jaz Opatowicie na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2009-12-21)
  3. Informacje zamieszczone na opisie wciągarki linowej, ustawionej przy oddziale IMGW w charakterze pomnika
  4. a b c d e wrosystem.um.wroc.pl: Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2007, Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego, (dostęp 2009-12-21)
  5. dawny Jaz Opatowicie na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2009-12-21)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]