19 Armia (ZSRR)

19 Armia 19-я Армия
Historia
Państwo	ZSRR
Sformowanie	czerwiec 1941
Rozformowanie	lipiec 1945
Dowódcy
Pierwszy	gen. lejtn. Iwan Koniew
Ostatni	gen. lejtn. Władimir Romanowski
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Podporządkowanie	patrz tekst
Rodzaj sił zbrojnych	wojska lądowe
Skład	patrz tekst

19 Armia (ros. 19-я Армия) – jedna z radzieckich armii ogólnowojskowych z okresu II wojny światowej

Historia

Pierwsze formowanie

Armia została sformowana w czerwcu 1941 roku w Północnokaukaskim Okręgu Wojskowym. Od dniu 26 czerwca włączona została w skład armii rezerwowych Naczelnego Dowództwa.

W dniu 2 lipca 1942 roku weszła w skład Frontu Zachodniego i skierowana do walk w rejonie Witebska, a następnie wzięła udział w walkach pod Smoleńskiem.

Następnie wzięła udział w walkach obronnych w rejonie Wiaźmi w dniach od 2 do 13 października. W czasie tych walk znalazła się w okrążeniu w rejonie Jelni. W czasie wychodzenia z okrążenia armia poniosła ciężkie starty, m.in. w dniu 14 października został ciężko ranny jej dowódca gen. lejtn. Michaił Łukin i dostał się do niewoli.

Resztki oddziałów armii wyszły na możejską linię obrony. Jednak z powodu dużych strat poniesionych w walkach w dniu 20 października została rozwiązana.

Drugie formowanie

Ponownie została sformowana w rozkazem z dniem 20 listopada 1941 roku z oddziałów znajdujących w dyspozycji Naczelnego Dowództwa, lecz już w dniu 23 listopada została przemianowana w 1 Armię Uderzeniową.

Trzecie formowanie

Po raz trzeci została sformowana w dniu 4 kwietnia 1942 roku rozkazem Naczelnego Dowództwa z dnia 27 marca 1942 roku z wojsk Kandałakszańskiej Operacyjnej Grupy Wojsk na Froncie Karelskim.

Do września 1944 roku broniła kandałakszańskiej linii obronnej. Następnie wzięła udział w natarciu i rozbiciu wojsk w rejonie Alakurtti. Pod koniec września dotarła do granicy z Finlandią i przeszła do obrony.

W dniu 15 listopada 1944 roku została wycofana z linii frontu i przekazana do odwodu Naczelnego Dowództwa Armii Czerwonej. W styczniu 1945 roku została przerzucona w rejon Grodna i Białegostoku, a w dniu 29 stycznia weszła w skład 2 Frontu Białoruskiego. W jego składzie wzięła udział w operacji pomorskiej. W dniu 5 marca 1945 roku dotarła do wybrzeża Bałtyku w rejonie na północ od Koszalina. Następnie bierze udział w walkach na Pomorzu Gdańskim, biorąc udział w zdobyciu Gdyni. Następnie blokowała niemieckie wojska otoczone w rejonie Zat. Gdańskiej.

W maju 1945 roku wzięła udział wspólnie z oddziałami 2 Armii Uderzeniowej w wyzwoleniu wyspy Wolin, zdobyciu Świnoujścia i zajęciu wyspy Uznam. Część sił armii wzięło udział w przyjęciu kapitulacji w dniu 9 maja 1945 roku sił niemieckich na płw. Helskim.

Po zakończeniu wojny w czerwcu 1945 roku armia została rozformowana, a jej wojska weszły w skład Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej.

Dowódcy

Pierwsze formowanie

• gen. lejtn. Iwan Koniew (1941)
• gen. lejtn. Michaił Łukin (1941)
• gen. lejtn. Iwan Bołdin (1941)

Drugie formowanie

• gen. lejtn. Wasilij Kuzniecow (1941)

Trzecie formowanie

• gen. mjr Stiepan Morozow (1942-1943)
• gen. mjr/gen. lejtn. Gieorgij Kozłow (1943 – 1945)
• gen. lejtn. Władimir Romanowski (1945)

Skład

9 lipca 1941

• 25 Korpus Strzelecki
• 34 Korpus Strzelecki
• 23 Korpus Zmechanizowany
• 38 Dywizja Strzelecka

4 kwietnia 1942

• 104 Dywizja Strzelecka
• 122 Dywizja Strzelecka
• 77 Brygada Piechoty Morskiej
• 4 Brygada Narciarska
• 2 samodzielny batalion czołgów

9 lutego 1945

• 40 Korpus Strzelecki Gwardii
• 132 Korpus Strzelecki
• 134 Korpus Strzelecki

Bibliografia

• Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1975. 
• Andriej Grieczko: Siły zbrojne państwa radzieckiego. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1975. 
• Велкая Отечественная война 1941-1945. Moskwa: Политиэдат, 1985. 
• Bolesław Dolata: Wyzwolenie Polski 1944-1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974.