Lubliniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. śląskim. Zobacz też: inne znaczenia hasła Lubliniec.
Lubliniec
Rynek Główny
Rynek Główny
Herb
Herb Lublińca
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat lubliniecki
Gmina gmina miejska
Data założenia 1272
Prawa miejskie 1300[1]
Burmistrz Edward Maniura
Powierzchnia 89,36 km²
Wysokość 260 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

24 125
270,2 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 34
Kod pocztowy 42-700 do 42-715
Tablice rejestracyjne SLU
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Lubliniec
Lubliniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lubliniec
Lubliniec
Ziemia 50°40′05″N 18°40′45″E/50,668056 18,679167Na mapach: 50°40′05″N 18°40′45″E/50,668056 18,679167
TERC
(TERYT)
2243307011
Hasło promocyjne: Lubliniec – Bo lubię to miasto
Urząd miejski
ul. Paderewskiego 5
42-700 Lubliniec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Lubliniec w Wikisłowniku
Strona internetowa
Lubliniec na tle powiatu lublinieckiego
Gmach dawnego zakładu Franciszka Grotowskiego w Lublińcu
Urząd Miejski w dzień
Urząd Miejski w nocy

Lubliniec (śl. Lublynec, łac. Lobin, niem. Lublinitz, Loben. pol. hist. Lublin Śląski) – miasto w województwie śląskim, siedziba powiatu lublinieckiego. Położone nad rzekami Lublinicą oraz Małą Panwią, historycznie na Górnym Śląsku. Główny ośrodek gospodarczy, turystyczny, kulturalny, edukacyjny i przemysłowy ziemi lublinieckiej oraz drugi co do wielkości (po Częstochowie) w północnej części województwa śląskiego. Jedno z najstarszych miast Śląska, główne miasto Równiny Opolskiej.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 24 125 mieszkańców[2].

Obecnie ośrodek przemysłu chemicznego (wykładziny PCW i włókniny), włókienniczego, lekkiego, obuwniczego, elektromaszynowego, drzewnego, materiałów budowlanych i spożywczego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 89,36 km²[3]. Miasto stanowi 10,9% powierzchni powiatu lublinieckiego.

Według danych z roku 2002 Lubliniec ma obszar ok. 89,8 km², w tym: użytki rolne 20%, użytki leśne 70%[4].

Sąsiednie gminy: Kochanowice, Koszęcin, Krupski Młyn, Pawonków, Tworóg.

Od czasów powojennych miasto przynależało do województwa katowickiego. Po reformie administracyjnej z 1975 r. utraciwszy rangę miasta powiatowego, Lubliniec znalazł się w granicach administracyjnych województwa częstochowskiego. W styczniu 1999 r. po kolejnym podziale administracyjnym przeprowadzonym przez rząd Jerzego Buzka, odzyskując status miasta powiatowego, Lubliniec powrócił do województwa śląskiego.

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Średnia temp. roczna w Lublińcu waha się od 8,0 °C do 8,3 °C. Występuje znaczna amplituda opadów od 410 do 839 mm rocznie. Okres wegetacyjny wynosi ok. 220 dni.[potrzebne źródło]

Miasto znajduje się wysokości 260 m n.p.m.[potrzebne źródło]

Przez miasto przepływają takie cieki jak: Lublinica, Mała Panew, Leśnica, Rokitnica, Potok Steblowski, Potok Droniowicki oraz Wilczarnia.

Stawy na terenie miasta:

  • Staw Posmyk
  • Staw Kokotek I
  • Staw Kokotek II
  • Staw Wiłkowicki
  • Staw Fabryczny
  • Staw Młyński
  • Staw Zyśka
  • Staw Leśny
  • Staw Piegża
  • Staw Nowy
  • Staw Kęplik
  • Staw Czarny
  • Staw Karciaki
  • Zalew Droniowicki
  • Zbiornik Steblów

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Dookoła Lublińca rozciągają się Lasy Lublinieckie należące do największych kompleksów leśnych w Polsce. Sięgają one aż po Opole, Bytom, Zawiercie i za Częstochowę. W pobliżu Lublińca znajduje się Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą.

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Wykaz zarejestrowanych pomników przyrody na terenie Lublińca:

  • Klon pospolity (Rynek Główny)
  • Żywotnik zachodni-grupa, 15 sztuk (Cmentarz Żydowski)
  • Cis pospolity (teren Zakładu Psychiatrycznego)
  • Buk pospolity (ul. Sobieskiego)
  • Dąb szypułkowy (pl. Sienkiewicza)
  • Lipa drobnolistna (ul. Sokoła)
  • Dąb szypułkowy (Nadleśnictwo Lubliniec oddział 338 d)
  • Dąb szypułkowy (teren Zakładu Psychiatrycznego)
  • Granit biotytowy (ul. K. Miarki)

Nazwa miasta[edytuj | edytuj kod]

Lubliniec wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[5].
Plac Kopernika

Podobnie jak w przypadku dolnośląskiego Lubina nazwa Lublińca wywodzi się od polskiego słowa "lubić" - określenia pozytywnej ludzkiej emocji "lubienia czegoś"[6]. Niemiecki językoznawca i historyk Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on pierwotną nazwę jako Lubliniec oraz "Lobyn", które tłumaczy jako "Lustort" czyli po polsku "Pożądana, ulubiona miejscowość"[6]. Nazwa została początkowo fonetycznie zgermanizowana na Loben[6], a później na Lublinitz tracąc swoje pierwotne znaczenie.

W dokumencie łacińskim Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol.”Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego”) spisanym w latach 1295-1305 miejscowość wymieniona jest jako Lublin oraz Lublyn[7][8]. W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Lobin[9]. W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 roku miasto wymienione jest pod nazwą Lubin[10].

W 1612 roku polską nazwę miejscowości we fragmencie "Leży pobliż Lublińca; czasu dzisiejszego. Jest pod pana Andrzeja władzą Kochcickiego. Te trzy porząd od dołu na tejże to rzece. (Bruskowska a plaplińską i pusta) kuźnice. Są w dystrykcie lublińskim na koszeckim gruncie" wspomina Walenty Roździeński w swoim staropolskim poemacie o śląskim hutnictwie pt. "Officina ferraria abo Huta i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego.[11]

W 1750 roku polska nazwa „Lubliniec” wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[12].

Polska nazwa Lublinice oraz zgermanizowana Lublinitz wymieniona jest również w 1896 roku przez śląskiego pisarza Konstantego Damrota. Wymienia on również historyczną nazwę polską Lubin, pod którą miejscowość wymieniono w 1310 i 1423, a także Lobin z 1423 oraz w wersji staropolskiej Lublinicz z 1517.[13]

Nazwę Lubliniec w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[14]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje nazwę miasta pod polską nazwą Lubliniec oraz starszą Lubie, a także niemiecką nazwę Lublinitz[15].

Ze względu na słowiańskie brzmienie, nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła w 1941 zgermanizowaną polską nazwę Lublinitz na nową całkowicie niemiecką - Loben[16].

Dom Courantów
Starostwo powiatowe
Graffiti papieskie – spontanicznie wykonane przez jednego z mieszkańców miasta po śmierci Jana Pawła II

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lubliniec został założony na szlaku handlowym z Wrocławia do Krakowa prawdopodobnie w 1272 przez księcia Władysława Opolczyka. W 1277 rozpoczęła się budowa miejskiego ratusza oraz kościoła pw. św. Mikołaja. Lokowany na prawie magdeburskim Lubliniec prawa miejskie uzyskał w 1300, trafiając jednocześnie pod zwierzchnictwo Czech. Na początku XV w. zdobyty przez wojska królewskie Władysława Jagiełły, a właścicielem miasta został Spytko z Melsztyna. Do 1450 liczne przywileje miejskie, nadane przez księcia Jana Dobrego: przywilej cechów (utworzenie nowych cechów), przylej prawa składowego, przywilej na warzenie piwa.

Od XIV w. stolica powiatu lublinieckiego, jednego z największych w księstwie opolskim. W 1655 na tutejszym zamku znajdowała się przez krótki okres ikona Matki Boskiej Jasnogórskiej wywieziona z Jasnej Góry tuż przed oblężeniem szwedzkim. W wyniku trzech wojen śląskich w 1742 Lubliniec przeszedł wraz z większością Śląska z Monarchii Habsburskiej w granice Prus. W 1812 roku właścicielem dóbr lublinieckich był Franciszek Grotowski, który powołał w mieście Instytut Franciszka Grotowskiego mający na celu opiekę nad osieroconymi dziećmi i zapisał na jego utrzymanie część swojego majątku w testamencie[17]. W XIX wieku w mieście swoje dzieła publikował po polsku górnośląski działacz, poeta i publicysta Józef Lompa, który w 1874 roku wydał tu m.in. „Pielgrzyma w Lubopolu”.

20 marca 1921 r. odbył się plebiscyt na Górnym Śląsku. W powiecie Lubliniec 47% z głosujących opowiedziało się za Polską, a 53% za Niemcami (wśród głosujących było prawie 16% tzw. emigrantów śląskich ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu; wniosek o dopuszczenie emigrantów do głosu zgłosiła strona polska, ale ci w większości głosowali ostatecznie za Niemcami). W czasie III powstania śląskiego Lubliniec został zajęty przez powstańców. Ostateczne władze alianckie zdecydowały o przekazaniu Lublińca Państwu Polskiemu, mimo że w samym mieście 88% ludności (2580 do 351[18]) opowiedziało się za przynależnością do Niemiec (część powiatu wraz z Dobrodzieniem pozostała w Niemczech).

W czasie agresji niemieckiej na Polskę miasto zostało zdobyte przez oddziały hitlerowskie w pierwszych dniach września 1939 roku. W czasie II wojny światowej na terenie miejscowego szpitala psychiatrycznego dokonano mordu na 194 dzieciach w wieku od 5 do 17 lat, które zabijano zastrzykami z barbituranów[19]. Od 1945 miasto ponownie należy do Polski.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia rozwój liczby ludności miasta Lubliniec

Rok Liczba ludności
XV wiek 200
1756 676
1861 2369
1914 5000
1931 8500
1941 10 268
1961 19 800
2004 24 700

Dane z 30 czerwca 2004[20]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 24 359 100 12 487 51,3 11 872 48,7
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
271,3 139,1 132,2

Architektura i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

W centrum miasta znajdują się najstarsze dzielnice Lublińca – Stare Miasto, Śródmieście (funkcje głównie turystyczne, handlowe i usługowe), Wesoła, Biała Kolonia (funkcje mieszkalne). Dookoła rozciągają się nowsze osiedla – na północy jedne z największych osiedli mieszkaniowych – Tysiąclecie, Wojska Polskiego, ZHP, na zachodzie – Delicje, Manhatan, Wieniewskiego, na wschodzie – Niegolewskich, Robotnicze, Powstańców Śląskich, na południu – Stalmacha, Stara Kolonia.

Przemysł skupia się głównie w części północnej, północno-wschodniej i wschodniej miasta (Steblów, Kopce) oraz w okolicach dworca kolejowego (Śródmieście).

Osiedla domków jednorodzinnych tzw. „bliźniaków” (Wymyślacz, Dziuba, Wiłkowice, Droniowiczki, Steblów Nowy, Steblów Stary). W okolicach obwodnicy zachodniej przed dzielnicą Wymyślacz-Dziubowe „bliźniaki” przeplatają się wśród bloków mieszkalnych.

Tereny rekreacyjne skupiają się wokół stawów: Posmyk, Kokotek I, Kokotek II, Piegrza, wokół Zalewu Dronowickiego i Parku Grunwaldzkiego. Baza turystyczna i hotelowa miasta znajduje się nie tylko w Śródmieściu, ale także w dzielnicach południowych: Kokotek, Posmyk, Leśnica i Pusta Kuźnica.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Stanisława Kostki
Grota Matki Boskiej z Lourdes
Klasztor Ojców Oblatów i kościół św. Stanisława Kostki
Kościół św. Anny
Kościół św. Edyty Stein
Kościół św. Mikołaja
  • Zabytkowe kościoły:
  • Klasztor Ojców Oblatów
  • Park klasztorny
  • Budynek Niższego Seminarium Duchownego – obecnie Zespół Szkół im. św. Edyty Stein
  • Sanktuarium Matki Boskiej na Górce Lubeckiej
  • Plebania parafii ewangelicko-augsburskiej
  • Kamienice na Rynku Głównym
  • Kamienice na Małym Rynku
  • Papieskie Graffiti
  • Kaplica św. Boromeusza
  • Kaplica św. Józefa
  • Kaplica na Droniowiczkach
  • Kaplica na Pustej Kuźnicy
  • Zamek Lubliniecki
  • Wieża ciśnień (ul. Kochcicka)
  • Wieża ciśnień (ul. Dworcowa)
  • Lokomotywownia wachlarzowa z obrotnicą
  • 4 schrony bojowe z 1939 roku wzniesione przez Wojsko Polskie
  • Obserwatorium astronomiczne (w I LO im. A. Mickiewicza)
  • Zabudowania na terenie Zakładu dla psychicznie i nerwowo chorych
  • Budynki użyteczności publicznej
    • Urząd Miejski
    • Starostwo Powiatowe
    • Urząd Skarbowy (najnowocześniejszy w województwie śląskim)
    • Zespół Szkół KSW im. św. Edyty Stein
    • I Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza
    • Poczta Główna
    • i inne
  • Park Miejski
    • Amfiteatr
    • Grzybek
    • Budynki parkowe
  • Była gorzelnia (ul. Oświęcimska)
  • Mini Zoo w Ośrodku „Leśne Ustronie” w dzielnicy Posmyk
  • Wyciąg Narciarski 'Górki'
  • Tor Kartingowy (jeden z największych w Polsce)
  • Zabudowania w centrum; Rynek Główny, Mały Rynek i okolice
  • Dinopark wraz z Parkiem Rozrywki (w budowie)
  • Aquapark (planowane rozpoczęcie budowy, lata 2011-2012)

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

Obelisk z okazji 700 lecia Miasta Lubliniec
Pomnik ku czci Pamięci Poległych za Polskość Ziemi Śląskiej w Lublińcu
Pomnik Żołnierzy Wojska Polskiego i Powstańców Śląskich
Pomnik św. Eugeniusza de Mazenod
Pomnik św. Jana Nepomucena na rynku głównym
Pomnik Edyty Stein na „Małym rynku”
  • Pomnik św. Edyty Stein (Mały Rynek)
  • Pomnik św. Jana Nepomucena (Rynek Główny)
  • Pomnik bł. Jana Cebuli (Park Klasztorny)
  • Pomnik Żołnierzy Wojska Polskiego (Cmentarz Wojskowy – ul. Stalmacha)
  • Pomnik św. Eugeniusza de Mazenod (Park Klasztorny)
  • Pomnik 74 GPP (Skwer przy skrzyżowaniu ulic: Grunwaldzkiej, Sobieskiego i 74 GPP)
  • Pomnik Żydowski
  • Pomnik Powstańców Śląskich (Cmentarz Wojskowy – ul. Stalmacha)
  • Pomnik Armii Krajowej (pl. Golasia)
  • Pomnik upamiętniający przyłączenie w 1922 r. Ziemi Lublinieckiej do Polski (ul. Króla J. III Sobieskiego)

Tablice pamiątkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Tablica na Dworcu Głównym PKP (pl. Niepodległości) poświęcona rocznicy otwarcia linii kolejowej Lubliniec – Wrocław Mikołajów
  • Tablica na budynku Starostwa Powiatowego (ul. Paderewskiego) upamiętniająca pobyt marszałka Józefa Piłsudskiego w Lublińcu
  • Tablica na cmentarzu wojskowym (ul. Stalmacha) upamiętniająca ofiary katastrofy lotniczej pod Smoleńskiem z 10 kwietnia 2010 r.
  • Tablica w kościele pw. św. Edyty Stein (ul. Oleska) poświęcona lublinieckim policjantom zamordowanym w Katyniu i Miednoje
  • Tablica na kamienicy w której mieszkali dziadkowie św. Edyty Stein (ul. św. Edyty Stein), poświęcona patronce miasta
  • Tablica pamiątkowa na cmentarzu żydowskim, poświęcona żydom pochowanym na w/w cmentarzu
  • Tablica pamiątkowa w szkole Katolickiej im.św. Edyty Stein, koło drzwi do przedszkola katolickiego tam gdzie kiedyś mieszkał bł. Ojciec Józef Cebula
  • Tablica upamiętniająca byłych nauczycieli i uczniów gimnazjum im.Adama Mickiewicza poległych i pomordowanych w czasie II wojny światowej (ul.Sobieskiego 22, Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Adama Mickiewicza)
  • Tablica upamiętniająca Konrada Mańkę, harcerza i organizatora lublinieckiego ruchu oporu, zamordowanego przez hitlerowców 15 lipca 1942 roku. Tablica umieszczona na budynku, w którym mieszkał i działał w latach 1939-1940 (ul.Damrota 11)

Zieleń miejska[edytuj | edytuj kod]

  • Park Miejski
  • Park Grunwaldzki
  • Park Klasztorny (przy klasztorze Ojców Oblatów)
  • Park im. Sikorskiego
  • Skwer Steinów

Ponadto na terenie miasta znajduje się kilka mniejszych parków i skwerów.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Parafie katolickie istniejące na terenie miasta należą do diecezji gliwickiej. W połowie XIII wieku, w Lublińcu zbudowano kościół pw. św. Mikołaja.

W Lublińcu znajduje się filiał parafii ewangelicko-augsburskiej w Częstochowie.

Kościół Zielonoświątkowy[21] Zbór Skała w Lublińcu.

W Lublińcu znajdują się też ośrodki innych wyznań, m.in.: Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół ewangelicko-augsburski, Świadkowie Jehowy (3 zbory: Migowy, Wschód i Zachód)[22].

W Lublińcu utworzono Towarzystwo im. E. Stein, prowadzące działalność popularyzatorską w Centrum Pojednania. W 2008 roku Dekretem Stolicy Apostolskiej św. Edyta Stein została ustanowiona patronką miasta.

Lubliniec jest także siedzibą Dekanatu Wojsk Specjalnych.

Kultura i rozrywka[edytuj | edytuj kod]

Lubliniec jest miastem bardzo bogatym w wydarzenia kulturalne i rozrywkowe. W mieście odbywa się wiele imprez i festiwali, kilka spośród nich ma charakter ogólnopolski i międzynarodowy.

Cykliczne imprezy kulturalne[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Informacja turystyczna:

Turystyka rowerowa[edytuj | edytuj kod]

W mieście krzyżują się następujące trasy:

Ponadto na terenie miasta znajduje 5 turystycznych szlaków rowerowych. Są to:

  • Szlak Papieski
  • Szlak Jurajski
  • Szlak św. Anny
  • Szlak Jasnogórski
  • Szlak Koszęciński

Co roku we wrześniu organizowany jest Tour de Kokotek na terenie lublinieckich dzielnic Kokotek, Leśnica i Posmyk.

Szlak Powstańców Śląskich[edytuj | edytuj kod]

  • Oznakowanie trasy: zielone
  • Długość trasy: 73,7 km
  • Szlak trasy biegnie od Woźnik do Dobrodzienia
  • Przebieg trasy: Woźniki – Kalety – Koszęcin – Piłka – Lubliniec Str.Kolonia – Lubliniec Wesoła – Lubliniec Rynek Główny – Lubliniec Steblów – Łagiewniki Wlk. – Gwoździany – Dobrodzień

Szlak Józefa Lompy[edytuj | edytuj kod]

  • Oznakowanie trasy: żółte
  • Długość trasy: 61,2 km
  • Szlak trasy biegnie od Boronowa do Ciasnej
  • Przebieg trasy: Boronów – Koszęcin – Lubliniec Leśnica – Lubliniec Kokotek – Lubliniec Kopce – Lubliniec Droniowiczki – Lubliniec Wesoła – Lubliniec Śródmieście – Lubliniec Os. Steblowskie – Jawornica – Kochanowice – Pawełki – Ciasna

Przez Lubliniec przechodzi także Szlak architektury drewnianej, na jego trasie znajduje się kościół św. Anny z 1653 r.

Hotele[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się kilka hoteli: czterogwiazdkowy Hotel Zamek znajdujący się w budynku Zamku Lublinieckiego – jednego z najważniejszych zabytków miasta pochodzącego z XIV wieku, trzygwiazdkowy Hotel Alhar, Hotel Lubliniec – Lubex, Silesiana, Posmyk – Leśne Ustronie, Hotel Leśny, Hotel LC oraz 2 hotele garnizonowe. W budowie jest Hotel na terenie lublinieckiego Dinoparku. Ponadto na terenie miasta znajduje się kilka moteli.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół im. Adama Mickiewicza

Lubliniec ma bogatą historię szkolnictwa. Obecnie, oprócz 6 szkół podstawowych i 5 gimnazjów istnieje tu 6 zespołów szkół o charakterze zawodowym: budowlanym, ekonomicznym, gastronomicznym, hotelarskim, mechanicznym, elektronicznym, odzieżowym, medycznym oraz handlowym. Młodzież ma też możliwość pobierania nauki w 3 liceach ogólnokształcących, 4 liceach profilowanych i Centrum Kształcenia Ustawicznego. Ponadto w mieście jest też Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia oraz Szkoła Muzyczna „Yamaha”, Zespół Szkół Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców (KSW), Salezjański Zespół Szkół, Szkoła Lotnicza, Młodzieżowe Centrum Kariery, Specjalny Ośrodek Szkolno Wychowawczy, Ośrodek dla Niesłyszących i Słabosłyszących, Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Zawodowego oraz Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Szkolnictwo wyższe[edytuj | edytuj kod]

Mieszkalnictwo[edytuj | edytuj kod]

W Lublińcu bardzo szybko rozwija się mieszkalnictwo zarówno jednorodzinne, jak i wielorodzinne, w mieście jest budowane wiele domków szeregowych oraz dużo nowych blokowisk, m.in. nowe osiedle wojskowe przy obwodnicy zachodniej, nowe bloki TBS-u na osiedlu „Delicje” czy nowe bloki wzdłuż ul. Lisowickiej (trasa opolska).[potrzebne źródło]

Największy odsetek terenów mieszkaniowych skupia się w dzielnicy śródmiejskiej, a zwłaszcza w samym centrum miasta, jak również w jednostce nazwanej umownie „Śródmieście – Północny Wschód”. Obecnie władze miasta starają zmienić wizerunek Lublińca z „przemysłowego blokowiska” na nowoczesny ośrodek turystyczny.[potrzebne źródło]

Ochrona Zdrowia[edytuj | edytuj kod]

Fragment zabudowań szpitala neuropsychiatrycznego
Neogotycki budynek z zegarem na terenie szpitala psychiatrycznego

W mieście znajduje się kilka szpitali:

  • Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny (oddziały psychiatryczne dla dorosłych i dzieci, oddział odwykowy, ZOL, oddział neurologiczny, oddział psychiatrii sądowej)
  • Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej – Powiatowy Szpital Zespolony (oddziały: wewnętrzny, dziecięcy, ratunkowy, ginekologiczno-położniczy, chirurgiczny, chorób płuc, OIOM)
  • Szpital Zakaźny
  • Stacja Dializ
  • Ośrodek Leczenia Tlenem

W latach 1953–2000 w Lublińcu znajdował się oddział kliniczny Śląskiej AM w Katowicach, który został przeniesiony do Katowic.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Lubliniec jest jednym z 3 miast powiatowych woj. śląskiego oraz jednym z 18 miast w Polsce zaliczanych do klasy A pod względem atrakcyjności inwestycyjnej (dane Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową w Warszawie)[potrzebne źródło].

W Lublińcu działa kilkanaście sklepów należących do dużych sieci handlowych, pasaże i galerie handlowe, kilka domów handlowych oraz mniejsze sklepy.

Zakłady Pracy[edytuj | edytuj kod]

W Lublińcu działa kilka dużych zakładów pracy. Są to przedsiębiorstwa takie jak: Lentex, TurboCare Poland, Hygienika, Gamrat (centrum dystrybucji), Texlen, Miwo Military Lubliniec, Elhand, Ledapol, Gracja, Polmar, Hoger, Polimer, Tauron, Enion SA, Dedal.

W mieście znajduje się również Elektrociepłownia Lubliniec SA

W północno-wschodniej części miasta funkcjonuje podstrefa Lubliniec, Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Na terenie lublinieckiej podstrefy KSSE w trakcie budowy są już cztery zakłady: Krynicki Recykling, Elhand (będzie to drugi zakład tej firmy w Lublińcu), Makpol oraz Da Gama.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Stadion „Sparty” w Lublińcu

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

i inne

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

Hala sportowa Zespołu Szkół im. Adama Mickiewicza
  • Stadion „Sparty”
  • Stadion „Unii”
  • Korty tenisowe przy stadionie „Unii”
  • Korty tenisowe przy krytej pływalni „Lentex”
  • Kąpielisko w dzielnicy Kokotek
  • Kąpielisko przy hotelu „Silesiana”
  • Basen kąpielowy (odkryty) w Parku Miejskim
  • Basen kąpielowy (kryty) przy zakładach „Lentex”
  • boiska sportowe „Orlik” (na terenie miasta są 3 orliki oraz 7 innych nowoczesnych boisk wielofunkcyjnych, jest to rekordowa liczba w skali województwa) i inne

Władze miasta planują także budowę aquaparku w okolicach obwodnicy zachodniej przy osiedlu „Delicje” [23]

Rekreacja i wypoczynek[edytuj | edytuj kod]

  • Boisko wielofunkcyjne – ul. Oleska
  • Boisko wielofunkcyjne (Orlik) – ul. Kochcicka
  • Boisko wielofunkcyjne (Orlik) – ul. Zwycięstwa (teren ZSOT)
  • Boisko wielofunkcyjne (Orlik) – ul. Sobieskiego (teren ZS nr 1)
  • Boisko wielofunkcyjne – ul. Wyszyńskiego
  • Boisko wielofunkcyjne – ul. Klonowa
  • Boisko wielofunkcyjne – ul. Droniowicka (obok Gimnazjum nr 2)
  • Boisko wielofunkcyjne – ul. ZHP
  • Boisko wielofunkcyjne - ul. Wilimowskiego
  • Park Grunwaldzki
  • Park Miejski
  • Park im. Sikorskiego
  • Bulwar Grotowskiego
  • Skwer Steinów
  • Street Workout Park
  • Basen w dzielnicy Kokotek
  • Basen kąpielowy przy zakładach "Lentex"
  • Lodowisko Grotowskiego
  • Promenada Staromiejska
  • Liczne ścieżki rowerowe i szlaki pieszo-rowerowe
  • Zalew Droniowicki
  • Kanał Grunwaldzki
  • Staw „Posmyk”
  • Staw „Kokotek I” oraz „Kokotek II”
  • Staw „Piegża”
  • Stawy w dzielnicach: Wymyślacz, Wiłkowice, Dziuba i Zagłówek
  • Rynek Główny
  • Rynek Mały
  • Centrum Formacji NINIWA w dzielnicy Kokotek

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Dom kultury
  • Miejski Dom Kultury
  • Szkoła Muzyczna I stopnia im. Janiny Garści
  • Szkoła Muzyczna „Yamaha”

Kina[edytuj | edytuj kod]

  • Karolinka 3D

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Galerie[edytuj | edytuj kod]

  • Galeria i Pracownia Artystyczna Joanna Cieślik
  • Galeria „Pod Glinianym Aniołem”
  • Galeria w Klubie Garnizonowym
  • Galeria w Miejskim Domu Kultury
  • Galeria „Lompy”
  • Galeria „Lubex”

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsko – Powiatowa Biblioteka Publiczna (z filiami)
  • Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna, filia w Lublińcu

Podział miasta[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Największe osiedla[edytuj | edytuj kod]

  • 3 Maja
  • Cebulskiego
  • Delicje
  • Lisowicka
  • „Manhattan”
  • Niegolewskich
  • Ogrodowa
  • Północ
  • Robotnicze
  • Steblowskie
  • Storczykowe
  • Szymanowskiego
  • Tysiąclecia
  • Wojska Polskiego
  • Wyszyńskiego
  • Zawiadukcie
  • ZHP

Transport[edytuj | edytuj kod]

Tranzyt[edytuj | edytuj kod]

Lubliniec jest ważnym węzłem drogowym położonym na skrzyżowaniu dróg krajowych:

oraz dróg wojewódzkich:

i dróg lokalnych (międzypowiatowych):

Obwodnice[edytuj | edytuj kod]

W Lublińcu istnieje obwodnica zachodnia łącząca dzielnice Kokotek z dzielnicą Steblów. W listopadzie 2010 roku została oddana do użytku po trzyletniej budowie obwodnica północna wraz z węzłem Lubliniec Północ (drugim co do wielkości węzłem (estakadą) po gliwickiej Sośnicy w województwie śląskim). Lubliniec posiada również trasę śródmiejską – al. Solidarności, czyli obwodnice dzielnicy staromiejskiej, która zamyka pierścień drogowy wokół lublinieckiego starego miasta.

Komunikacja autobusowa[edytuj | edytuj kod]

Autobusy z komunikacji lokalnej obsługują kursy do wszystkich miejscowości powiatu lublinieckiego i większości miejscowości z okolicznych powiatów dla których Lubliniec jest centrum administracyjnym i regionalnym.[potrzebne źródło]

Dworce autobusowe:

  • Dworzec autobusowy PKS (Śródmieście Wschodnie, pl. Niepodległości)

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Lubliniec jest ważnym węzłem kolejowym, posiada 5 kierunków wylotowych. Przez Lubliniec przebiegają następujące szlaki kolejowe[24]:

Dworzec kolejowy w Lublińcu, perony

Jedyną stacją kolejową na terenie miasta jest Lubliniec. W przeszłości istniały jeszcze przystanki kolejowe Lubliniec Kokotek i Lubliniec Zachodni. Stacja kolejowa w Lublińcu jest bezpośrednio połączona z większością dużych miast Polski (m.in. Warszawa, Szczecin, Kraków, Lublin, Bydgoszcz, Olsztyn, Wrocław, Katowice, Poznań, Białystok, Gdynia, Kielce); do wielu ośrodków turystycznych (Szklarska Poręba, Zakopane, Ustka, Kołobrzeg, Wisła, Kudowa-Zdrój, Świnoujście).

Dworzec kolejowy stacji Lubliniec został włączony w sieć obiektów podlegających Oddziałowi Dworce Kolejowe PKP. Otrzymał kategorię C. Ponadto w Lublińcu znajdują się inne instytucje związane z grupą PKP:

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Ważną rolę odgrywają też zrzeszeni przewoźnicy prywatni, obsługujący linie miejskie oraz podmiejskie.

Czynione są starania aby linia MZKP nr 129 kursująca z Tarnowskich Gór do Krupskiego Młyna (pod Lublińcem) została przedłużona do miasta.

Lotnisko[edytuj | edytuj kod]

Najbliższy port lotniczy, MPL Katowice znajduje się w odległości ok. 50 km w Pyrzowicach.

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj | edytuj kod]

W mieście jest dyslokowana Jednostka Wojskowa Komandosów (JW 4101), do której należy strzelnica. Na terenie Garnizonu Lubliniec znajduje się placówka ŻW. Na terenie koszar JW 4101 zlokalizowany jest Kościół bł. Piotra Jerzego Frassati w Lublińcu, należący do Dekanatu Wojsk Specjalnych, którego Lubliniec jest siedzibą.

Media[edytuj | edytuj kod]

Prasa[edytuj | edytuj kod]

  • Gazeta Lubliniecka – tygodnik, ukazuje się co piątek.
  • Dziennik Lubliniecki – cotygodniowy dodatek do Dziennika Zachodniego. Ukazuje się w piątki.
  • Trybuna Lubliniecka – cotygodniowy dodatek do Trybuny Śląskiej. Ukazywał się do grudnia 2004 roku.
  • Łącznik – wydanie lublinieckie, dwutygodnik
  • Teraz Lubliniec – tygodnik ukazujący się w latach 2003-2008
  • Nowiny Lublinieckie – ukazuje się średnio co 2 tygodnie. Można pobrać na stronie UM.
  • Ziemia Lubliniecka – dwutygodnik oraz magazyn o tej samej nazwie
  • Młodzi i Niezależni – wydanie lublinieckie, miesięcznik
  • Lublinitzer Kreisblatt gazeta urzędowa landratury wychodząca w latach 1844–1922
  • Tygodnik Powiatowy na Powiat Lubliniecki gazeta urzędowa starostwa wychodząca w latach 1922–1939
  • Gwarek” – dwutygodnik, obejmujący swym zasięgiem region od Lublińca po Piekary Śląskie
  • 7 dni – tygodnik regionu częstochowsko-lublinieckiego
  • LIG – Lubliniecki Informator Gospodarczy

Radio[edytuj | edytuj kod]

  • Radio Lubliniec[25]

„Twoje Radio Lubliniec”

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

  • LTV+ – Lubliniecka Telewizja Internetowa

Chronologiczna tabela burmistrzów miasta Lubliniec

Lata Imię i nazwisko
1990-1994 Eugeniusz Krogulecki
1994-2000 Józef Widuch
2000-2002 Kazimierz Dłubała
2002-2006 Józef Kazik
od 2006 Edward Maniura
  • Wiceburmistrzowie:
    • Marek Dmitriew
    • Wojciech Graca
    • Andrzej Pawełczyk
    • Joanna Bąk
    • Jan Grajcar & Anna Jonczyk-Drzymała
    • Anna Jonczyk-Drzymała
    • Sebastian Majdzik (na czas zwolnienia lekarskiego Anny Jonczyk-Drzymały)

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Pod względem wielkości powierzchni objętej granicami miasta, Lubliniec jest na 9 miejscu wśród miast województwa śląskiego[26] i 31. miejscu wśród miast polskich[27] (znaczną część tego obszaru zajmują lasy, w tym parki Miejski i Grunwaldzki).
  • W rankingu Samorządów według Rzeczpospolitej w 2010 roku Lubliniec zajął 2 miejsce w kategorii gmin miejskich[28].
  • Władze miejskie planują budowę aquaparku; kompleksu sportowo-rekreacyjnego w którym miałaby się znaleźć (oprócz basenów, hotelu, jacuzzi, lodowiska, estrady itp.) oszklona studnia do nurkowania, wyczyny nurków będą mogli podziwiać goście podwodnej kawiarni – będzie to pierwszy taki obiekt w Polsce[29].
  • Mały Rynek (Pl. Kopernika) w Lublińcu zajął 1 miejsce w konkursie na Najlepszą Przestrzeń Publiczną w województwie śląskim[30].
  • Wiosną 2007 ruszyły prace nad budową ścieżek rowerowych, prace zakończyły się pod koniec 2008 roku, po zakończeniu inwestycji Lubliniec posiada ich 75 km[31].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Encyklopedia Gazety Wyborczej. Tom 9 (Suplement Gazety Wyborczej). Kraków: Mediasat Poland, 2005, s. 720. ISBN 83-89651-44-0.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  6. 6,0 6,1 6,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 69.
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  8. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  9. Franz Xaver Seppelt,”Die Breslauer Diözesansynode vom Jahre 1446”, Franz Goerlich, Breslau 1912, s. 15. – tekst łaciński statutów w wersji zdygitalizowanej.
  10. Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.
  11. Walenty Rożdzieński, Officina ferraria abo huta i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego przez Walentego Roździeńskiego teraz nowo wydana, Kraków 1612
  12. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  13. Konstanty Damrot, „Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde”, Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896.
  14. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 12.
  15. Świdnica w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XI, s. 645.
  16. Kreis Lublinitz.
  17. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom V str. 438.
  18. Wyniki dla powiatu lublinieckiego.
  19. Marek Białas „Zapomniana tragedia. Pamięć dzieci z lublinieckiego szpitala” http://www.gazetacz.com.pl/artykul.php?idm=94&id=1753 [dostęp 17.10.2012].
  20. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  21. Zbór (parafia) Skała
  22. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.
  23. Aqua Park w Lublińcu - Podgląd inwestycji (pol.). kompasinwestycji.pl. [dostęp 2012-07-06].
  24. Lubliniec.
  25. http://www.radiolubliniec.pl.
  26. Po Dąbrowie Górniczej, Katowicach, Częstochowie, Jaworznie, Bielsku-Białej, Gliwicach, Rybniku i Sosnowcu.
  27. Na podstawie danych GUS na 31.12.2010r.
  28. Lubliniec Info.
  29. Lubliniec Info.
  30. Lubliniec Info.
  31. Lubliniec Info.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons