Graeme Souness

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Graeme Souness
Souness.png
Imię i nazwisko Graeme James Souness
Data i miejsce
urodzenia
6 maja 1953
Edynburg, Szkocja
Pozycja pomocnik
Kariera juniorska
Tynecastle Boys Club
Kariera seniorska
Lata Klub M (G)
1970–1972
1972
1972–1978
1978
1978–1984
1984–1986
1986–1991
Tottenham Hotspur F.C.
Montreal Olympique (wyp.)
Middlesbrough F.C.
West Adelaide SC
Liverpool F.C.
U.C. Sampdoria
Rangers F.C.
Łącznie
0 (0)
10 (2)
176 (22)
6 (1)
247 (38)
56 (8)
50 (3)
539 (73)
Reprezentacja narodowa
Lata Reprezentacja
1974–1986  Szkocja 54 (4)
Kariera trenerska
Lata Klub/reprezentacja
1986–1991
1991–1994
1995–1996
1996–1997
1997
1997–1999
2000–2004
2004–2006
Rangers F.C.
Liverpool F.C.
Galatasaray SK
Southampton F.C.
Torino Calcio
SL Benfica
Blackburn Rovers F.C.
Newcastle United F.C.

Graeme James Souness (ur. 6 maja 1953 w Edynburgu) – były piłkarz szkocki grający na pozycji ofensywnego pomocnika, a obecnie piłkarski trener. Podczas kariery piłkarskiej mierzył 180 cm wzrostu, ważył 75 kg.

Kariera klubowa[edytuj | edytuj kod]

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Souness pochodzi z miasta Edynburg, stolicy Szkocji. Wychowywał się w dzielnicy Saughton Mains. Jako nastolatek podjął treningi w lokalnym klubie North Merchiston. Z czasem trafił jednak do młodzieżowej drużyny Tottenhamu Hotspur. W 1968 roku w wieku 15 lat podpisał profesjonalny kontrakt z tym klubem. Swoimi umiejętnościami nie przekonał do siebie menedżera klubu, Billa Nicholsona i nie zdołał zadebiutować w First Division. Zaliczył zaledwie jedno spotkanie w Pucharze UEFA wchodząc na boisko jako rezerwowy.

Skłócony z Nicholsonem Graeme opuścił klub w 1972 roku. Mając 19 lat wyjechał do Kanady i zaczął występować w tamtejszym klubie Montreal Olympique w rozgrywkach North American Soccer League. Wystąpił w 10 meczach ligowych (na 14 kolejek), zdobył 2 gole i wybrano go do jedenastki sezonu ligi.

W 1972 roku Souness powrócił do Wielkiej Brytanii i za 30 tysięcy funtów przeszedł do Middlesbrough, występującym wówczas w Second Division[1]. W "Boro" zadebiutował 6 stycznia 1973 roku w przegranym 1:2 meczu z Fulham rozegranym na Craven Cottage. Do końca sezonu wystąpił w 9 spotkaniach, ale już w sezonie 1973/1974 był podstawowym zawodnikiem drużyny[2]. 11 grudnia zdobył swojego pierwszego gola w lidze w wygranym 3:0 meczu z Preston North End na Ayresome Park. W pierwszym sezonie zajął z Middlesbrough 4. pozycję w lidze, ale już w swoim drugim wraz z zespołem prowadzonym przez Jacka Charltona wywalczył awans do First Division (w ostatnim meczu sezonu wygranym 8:0 z Sheffield Wednesday Souness zdobył hat-tricka). W Middlesbrough Szkot spędził jeszcze cztery sezony. Przez ten okres wystąpił w 176 ligowych spotkaniach i zdobył w nich 22 bramki[2].

Liverpool[edytuj | edytuj kod]

W 1977 roku Liverpool F.C. prowadzony przez menedżera Boba Paisleya zdobył Puchar Europy. Paisley zdecydował się na uzupełnienie zwycięskiego składu, a wybór padł na trzech szkockich piłkarzy. Środkowy obrońca Alan Hansen przybył z Patrick Thistle za 100 tysięcy funtów, a Kenny Dalglish, reprezentant Szkocji - z Celticu za 440 tysięcy funtów (nowy rekord na Wyspach). Ostatnim, trzecim transferem był zakup Sounessa, który przybył "Boro" za 350 tysięcy funtów (rekord klubowy) i 10 stycznia 1978 podpisał kontrakt z "The Reds".

W nowym zespole Graeme zadebiutował 14 stycznia 1978 w wygranym 1:0 meczu z West Bromwich Albion rozegranym na stadionie The Hawthorns. Natomiast swojego pierwszego gola zdobył strzałem z woleja, 25 lutego, gdy LFC pokonał na Anfield odwiecznych rywali Manchester United 3:1. Od początku pobytu w Liverpoolu Souness zaczął grać w wyjściowej jedenastce. 10 maja wystąpił w podstawowym składzie "The Reds" w finale Pucharu Europy na Wembley. Asystował przy golu Dalglisha, dzięki któremu Anglicy pokonali 1:0 belgijski Club Brugge i sięgnęli po drugi z rzędu puchar, a pierwszy w karierze Sounessa. W lidze Liverpool zajął 2. miejsce zostając wicemistrzem (7 punktów za Nottingham Forest.

W sezonie 1978/1979 Souness po raz pierwszy w karierze wywalczył mistrzostwo Anglii, a jego udział w tym sukcesie to 41 rozegranych meczów i osiem strzelonych bramek. Rok później wraz z kolegami z zespołu ponownie świętował tytuł mistrzowski - tym razem jego dorobek to 1 gol w 41 ligowych meczach. Natomiast w 1981 roku Szkot osiągnął dwa kolejne sukcesy. Najpierw sięgnął po Puchar Ligi Angielskiej, a następnie wystąpił w finale Pucharu Europy z Realem Madryt. Na Parc des Princes w Paryżu liverpoolczycy zwyciężyli 1:0 po golu Alana Kennedy'ego, a Souness wystąpił przez pełne 90 minut. Wcześniej w ćwierćfinałowym spotkaniu z CSKA Sofia, wygranym 5:1, zawodnik ten uzyskał hat-tricka.

W sezonie 1981/1982 Paisley mianował Sounessa kapitanem zespołu i zastąpił on tym samym Phila Thompsona. Pod kapitańską opaską Sounessa Liverpool wywalczył kolejne trofea. Było to mistrzostwo i Puchar Ligi. W 1983 "The Reds" powtórzyli oba sukcesy, jednak po finale Pucharu Ligi na Wembley (2:1 z Manchesterem United) Souness zrzekł się opaski. W 1984 roku zdobył swoje piąte mistrzostwo Anglii, a także swój trzeci Puchar Europy. Wystąpił przez 120 minut meczu z AS Roma. W serii rzutów karnych pewnie pokonał Franco Tancrediego i Liverpool zwyciężył.

Do 1984 roku Souness rozegrał 358 meczów dla Liverpoolu i zdobył 56 goli.

Sampdoria i Rangers[edytuj | edytuj kod]

W 1984 roku Souness opuścił Liverpool i podpisał kontrakt z włoską Sampdorią. Kosztował 650 tysięcy funtów, a do zespołu trafił wraz z innym Wyspiarzem, Trevorem Francisem z Genoi CFC. Zespół z Sounessem, Francisem, a także Roberto Mancinim, Pietro Vierchowodem i Gianlucą Viallim w składzie wywalczył w 1985 roku Puchar Włoch dzięki wygraniu 3:1 finału z A.C. Milan. W 1985 roku Souness zajął z Sampdorią 4. miejsce w lidze, a w 1986 - 11.

Po sezonie, latem 1986 Graeme wrócił do Szkocji i został grającym menedżerem Rangers F.C.. W lidze zadebiutował w meczu z Hibernian F.C. mającym siedzibę w jego rodzinnym Edynburgu. W 34. minucie otrzymał drugą żółtą kartkę i został usunięty z boiska. Przez 5 sezonów Souness wystąpił w 49 meczach Rangersów i zdobył 3 gole. Swój ostatni mecz rozegrał w 1990 roku, a Rangersi pokonali 2:0 Dunfermline Athletic (Souness zagrał przez 20 ostatnich minut).

Kariera w liczbach[edytuj | edytuj kod]

Sezon Klub Kraj Rozgrywki Mecze Bramki
1971/72 Tottenham Hotspur Anglia  First Division 0 0
1972 Montreal Olympique Stany Zjednoczone  NASL 10 2
1972/73 Middlesbrough F.C. Anglia  Second Division 9 0
1973/74 Middlesbrough F.C. Anglia  Second Division 35 7
1974/75 Middlesbrough F.C. Anglia  First Division 38 7
1975/76 Middlesbrough F.C. Anglia  First Division 35 3
1976/77 Middlesbrough F.C. Anglia  First Division 38 2
1977/78 Middlesbrough F.C. Anglia  First Division 19 3
1977/78 Liverpool F.C. Anglia  First Division 15 2
1978/79 Liverpool F.C. Anglia  First Division 41 8
1979/80 Liverpool F.C. Anglia  First Division 41 1
1980/81 Liverpool F.C. Anglia  First Division 31 6
1981/82 Liverpool F.C. Anglia  First Division 35 5
1982/83 Liverpool F.C. Anglia  First Division 41 9
1983/84 Liverpool F.C. Anglia  First Division 37 7
1984/85 Sampdoria Genua Włochy  Serie A 28 5
1985/86 Sampdoria Genua Włochy  Serie A 28 3
1986/87 Rangers F.C. Szkocja  First Division 25 1
1987/88 Rangers F.C. Szkocja  First Division 18 2
1988/89 Rangers F.C. Szkocja  First Division 6 0
1989/90 Rangers F.C. Szkocja  First Division 1 0

Kariera reprezentacyjna[edytuj | edytuj kod]

Swoje pierwsze powołanie do reprezentacji Szkocji Souness otrzymał w październiku 1974 roku i 30 października zadebiutował w wygranym 3:0 towarzyskim meczu z NRD rozegranym na Hampden Park. W 1978 selekcjoner Ally McLeod powołał go do kadry na Mistrzostwa Świata w Argentynie, pomimo że sam zawodnik miał na koncie tylko 6 występów w kadrze A. Tam jako zawodnik Middlesbrough zaliczył jedno spotkanie grupowe, wygrane 3:2 z Holandią. Szkoci odpadli jednak już po dwóch pierwszych meczach z Peru i Iranem.

W 1982 roku Souness został powołany przez Jocka Steina na Mistrzostwa Świata w Hiszpanii. Wystąpił w wygranym 5:2 meczu z Nową Zelandią, przegranym 1:4 z Brazylią oraz zremisowanym 2:2 z ZSRR. Gol na 2:2 był jego pierwszym w karierze reprezentacyjnej.

W 1986 roku Souness zaliczył swój trzeci Mundial - Mistrzostwa Świata w Meksyku. Wystąpił w dwóch przegranych spotkaniach - 0:1 z Danią i 1:2 z RFN. W ostatnim meczu z Urugwajem nie został wystawiony przez Alexa Fergusona.

Karierę reprezentacyjną Souness zakończył po mistrzostwach w Meksyku. Jego dorobek w kadrze Szkocji to 54 mecze i 4 gole.

Rangers[edytuj | edytuj kod]

W 1986 roku Souness wrócił do Szkocji i został mianowany grającym menedżerem Rangers. Na tym stanowisku zastąpił Jocka Wallace'a. Prezes klubu David Holmes zatrudnił Sounessa w celu zdobycia pierwszego od 1978 roku mistrzostwa Szkocji (mistrzostwo kraju zdobywały od tego czasu Aberdeen FC, Dundee United i odwieczny rywal, Celtic F.C.). W pierwszym sezonie na Ibrox Park przybyli Anglicy Terry Butcher, obrońca i kapitan Ipswich Town oraz bramkarz Norwich City Chris Woods. W kolejnych latach Souness także sięgał po angielskich graczy. Byli to Trevor Steven, Gary Stevens, Trevor Francis oraz Ray Wilkins.

Już w pierwszym sezonie pracy, czyli 1986/1987 Souness wywalczył z Rangersami mistrzostwo Szkocji, a także Puchar Ligi Szkockiej, dzięki wygraniu 2:1 finału z Celtikiem. Także w 1989 roku "The Gers" wywalczyli prymat w kraju, a sukces ten pod wodzą Sounessa powtórzyli w 1990 roku. Inne sukcesy Graeme podczas pobytu w Glasgow to dwa kolejne Puchary Ligi, dzięki wygraniu finałów z Aberdeen (3:2) w 1989 roku i z Celtikiem (2:1) w 1991 roku. W 1991 Souness porzucił stanowisko i odszedł do Liverpoolu. Jego miejsce na 4. kolejki przed zakończeniem sezonu 1990/1991 zajął Walter Smith i doprowadził on piłkarzy do kolejnego triumfu w lidze.

Pobyt Sounessa na Ibrox park nacechowany był kontrowersjami. W 1989 roku dokonał transferu Mo Johnstona, byłego gracza Celticu, będącego katolikiem, w momencie, gdy Rangers niemal od początku był klubem protestanckim. Ostatecznie po dwóch sezonach Johnston powrócił do swojego pierwotnego klubu. Istniały również kontrowersje w postaci zatargów Sounessa z władzami Szkockiej Federacji Piłkarskiej.

Liverpool F.C.[edytuj | edytuj kod]

Lata 1991-1994, podczas których Souness pracował w Liverpoolu, nie były udane dla klubu. Zespół jedyny sukces odniósł w 1992 roku gdy w finale Pucharu Anglii pokonał 2:0 grający w Second Division Sunderland A.F.C.. Do braku sukcesów i kryzysu przyczyniły się: złe transfery, zła taktyka i zły dobór zawodników. Jednak to Souness odkrył talenty wychowanków zespołu Steve'a McManamana i Robbiego Fowlera. W 1992 roku przeszedł operację serca, ale już parę dni po wyjściu ze szpitala poprowadził zawodników do wspomnianego triumfu w pucharze. Po operacji przeszedł rehabilitację i w Liverpoolu pracował do stycznia 1994 roku. W 1992 roku zajął z "The Reds" 6. miejsce w lidze, podobnie jak rok później. Z pracy zrezygnował po porażce Liverpoolu z Bristol City w rozgrywkach Pucharu Anglii. Jego miejsce zajął wówczas Roy Evans.

Galatasaray[edytuj | edytuj kod]

W 1995 roku Souness został trenerem tureckiego Galatasaray SK ze Stambułu. Przez 2 lata nie zdobył mistrzostwa Turcji, jednak w 1996 roku wywalczył Puchar Turcji, a w 1997 - Superpuchar. Zasłynął też kolejnym kontrowersyjnym zachowaniem. 24 kwietnia podczas finału krajowego pucharu z Fenerbahçe SK wywołał zamieszki na trybunach, gdy umieścił flagę Galatasaray na stadionie rywali. Wydarzenie to porównano do tureckiego bohatera narodowego Ulubatliego Hasana, który umieścił flagę osmańską na ruinach Konstantynopola i za to został zabity. Souness otrzymał wówczas przydomek Ulubatli Souness.

Southampton[edytuj | edytuj kod]

W 1996 roku Souness powrócił do Anglii i został menedżerem zespołu Southampton F.C., jednak po sezonie zrezygnował z powodu kłótni z prezesem Rupertem Lowe. Jednym z kontrowersyjnych momentów był zakup Senegalczyka Alego Dii początkowo reklamowanego przez Liberyjczyka George'a Weah. Jak się potem okazało było to kłamstwo, a Dia zaliczył tylko jeden mecz w Premiership zastępując Matta Le Tissiera i spisał się na tyle słabo, że po kilkunastu minutach został zdjęty z boiska, a niedługo potem zwolniony z klubu.

Torino i Benfica[edytuj | edytuj kod]

Po pobycie w Southampton w 1997 roku Souness został szkoleniowcem Torino Calcio, jednak pracował tam zaledwie cztery miesiące. Jeszcze w tym samym roku prezes portugalskiej SL Benfiki, Vale e Azevedo, zatrudnił go na stanowisku pierwszego trenera, obiecując kibicom powrót do dawnych sukcesów. Souness sprowadził kilku zawodników z Wysp - obrońców Steve'a Harknessa i Gary'ego Charlesa, pomocników Michaela Thomasa i Marka Pembridge'a oraz napastników Deana Soundersa i Briana Deane'a. Jedynym sukcesem było wicemistrzostwo Portugalii w 1998 roku, a po dwóch latach Szkot został zwolniony, a wraz z nim z klubu odeszli inni Brytyjczycy.

Blackburn Rovers[edytuj | edytuj kod]

W 2000 roku Souness objął stanowisko menedżera Blackburn Rovers. Już w pierwszym sezonie wywalczył z tym klubem awans z First Division do Premiership. Jako beniaminek Blackburn zajęło 10. miejsce w lidze oraz wywalczyło Puchar Ligi Angielskiej, dzięki zwycięstwu 2:1 w finale z Tottenhamem Hotspur. W kolejnych dwóch sezonach Graeme nie osiągał już takich sukcesów z Rovers. W tym okresie zakupił takich zawodników jak Damien Duff, David Dunn, Matt Jansen, a także Andrew Cole, Brad Friedel, Dwight Yorke i Lucas Neill. Cole i Jansen byli zdobywcami goli we wspomnianym finale Pucharu Ligi. W sezonie 2003/2004 prowadził Blackburn w Pucharze UEFA i zajął 15. miejsce w lidze, przez większą część sezonu broniąc zespół przed spadkiem. W 2004 roku został zastąpiony na stanowisku przez Walijczyka Marka Hughesa.

Newcastle United[edytuj | edytuj kod]

W 2004 roku Souness opuścił Blackburn, gdyż dostał ofertę pracy w Newcastle United. Na stanowisku menedżera zastąpił legendę piłki angielskiej, Bobby'ego Robsona, który został zwolniony. Pokłócił się jednak z jednym z czołowych graczy, Walijczykiem Craigiem Bellamym, który odszedł na wypożyczenie do Celtiku, a następnie do Blackburn. Były także drobne scysje z Laurentem Robertem, Olivierem Bernardem i Jermainem Jenasem. "Sroki" zajęły dopiero 14. miejsce w Premier League i odpadły zarówno z półfinału Pucharu UEFA, jak i Pucharu Anglii.

Sezon 2005/2006 Newcastle zaczęli słabo, jednak 30 sierpnia Souness kupił Michaela Owena z Realu Madryt za rekordową sumę 17 milionów funtów. Newcastle wygrali w Tyne-Wear Derby z Sunderlandem (3:2) i zaczęli wygrywać kolejne mecze. Souness wzmocnił defensywę i z kolejnych 12 meczów zespół nie stracił gola w sześciu. Owen doznał jednak kontuzji i stracił 2-3 miesiące na leczenie. Nowe nabytki w osobach Jeana-Alaina Boumsonga (8 milionów funtów) i Alberta Luque (10 milionów funtów) nie przyniosły zespołowi korzyści. 2 lutego 2006 Souness został zwolniony wówczas, gdy drużyna Newcastle zajmowała w lidze 15. lokatę. Jego następcą został Glenn Roeder.

Souness obecnie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Souness jest bezrobotny. Pracuje jako ekspert w irlandzkiej telewizji RTÉ, w której zaczął pracować po zwolnieniu z Newcastle. Pojawia się także regularnie w kanale Sky Sports, gdzie komentuje mecze Ligi Mistrzów.

Sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Jako piłkarz[edytuj | edytuj kod]

  • Puchar Europy: 1978, 1981, 1984 z Liverpoolem
  • Mistrzostwo Anglii: 1979, 1980, 1982, 1983, 1984 z Liverpoolem
  • Puchar Ligi Angielskiej: 1981, 1982, 1983, 1984 z Liverpoolem
  • Tarcza Dobroczynności: 1980, 1981, 1983 z Liverpoolem
  • Mistrzostwo Second Division: 1974 z Middlesbrough
  • Puchar Włoch: 1985 z Sampdorią
  • Mistrzostwo Szkocji: 1987
  • Puchar Ligi Szkockiej: 1987, 1988 z Rangers

Jako trener/menedżer[edytuj | edytuj kod]

  • Mistrzostwo Szkocji: 1987, 1989, 1990, 1991 z Rangers
  • Puchar Ligi Szkockiej: 1987, 1988, 1989, 1991 z Rangers
  • Puchar Anglii: 1992 z Liverpoolem
  • Puchar Turcji: 1996 z Galatasaray
  • Superpuchar Turcji: 1997 z Galatasaray
  • Puchar Ligi Angielskiej: 2002 z Blackburn

Indywidualne[edytuj | edytuj kod]

  • W 1998 roku został wybrany na listę 100 Legend Premiership.
  • Znalazł się na liście 100 Piłkarzy, Którzy Zaszokowali The Kop (głosowało 110 tysięcy fanów "The Reds") - zajął w niej 9. miejsce. W najnowszym notowaniu na miejscu 11.
  • Trafił do Galerii Sław Rangers Football Club, jako jeden z 64 piłkarzy.
  • Trafił do Galerii Sław Reprezentacji Szkocji, jako jeden z 24 piłkarzy.

Autobiografia[edytuj | edytuj kod]

W 1985 roku Souness napisał autobiografię pod tytułem No Half Measures. W 1999 roku została wydana jego druga książka zatytułowana The Management Years opisująca menedżerskie lata pracy w Southampton.

Przypisy

  1. Graeme Souness - Plyaer Profile (ang.). LFChistory.net. [dostęp 2009-11-06].
  2. 2,0 2,1 Graeme Souness - Middlesbrough FC (ang.). Sporting Heroes. [dostęp 2009-11-06].