Henryk Waniek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Henryk Waniek (ur. 4 marca 1942 w Oświęcimiu) – śląski malarz, grafik, pisarz, publicysta, krytyk artystyczny i literacki.

Biogram[edytuj | edytuj kod]

Jest synem Jana i Ireny z domu Juszczak. Do Katowic przeniósł się z rodzicami w 1945 roku.

Po ukończeniu w 1955 r. Szkoły Podstawowej nr 4 w Katowicach, naukę kontynuował w V Liceum Ogólnokształcącym w Katowicach (1955-1957) oraz w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach gdzie też w roku 1962 zdał maturę. Po maturze pracował przez rok w Domu Książki w Katowicach. W roku 1964 rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Wydział Grafiki w Katowicach. W latach 1965-1966 był hospitantem na Wydziale Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym okresie zaangażowany był również w działalność założonego przez studentów ASP DKF „Kino-oko”, którego prezesem został w roku 1966.

Na studiach związał się z malarzami o orientacji fantastyczno-magicznej, Barbarą i Henrykiem "Fantazosem" Ziembickimi. Przystąpił także do utworzonej w 1967 grupy Oneiron zwanej też Ligą Spostrzeżeń Duchowych[1]. Członkowie tej grupy zwrócili się ku magii i alchemii, a także filozofii i religii Dalekiego Wschodu. Artyści próbowali penetrować i artystycznie wykorzystywać tzw. odmienne stany świadomości. W latach 60. i 70. odbywali regularne sesje, kręcili filmy, wydawali (w dwóch egzemplarzach) krążący po domach i pracowniach malarskich periodyk zatytułowany Nowe Bezpretensjonalne Pismo Święte w Obrazkach. Miał on formę teczki, do której H. Waniek z A. Urbanowiczem wkładali rękopisy, maszynopisy, rysunki, fotografie, nagrania.

W roku 1970 uzyskał dyplom z plakatu u prof. Tadeusza Grabowskiego oraz grafiki artystycznej u prof. Andrzeja Pietscha. Po studiach krótko pracował w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach jako nauczyciel sztuki oraz w Zakładzie Sztuki cieszyńskiej filii Uniwersytetu Śląskiego (1976-1978) w charakterze wykładowcy.

W roku 1976 był stypendystą Rządu Włoskiego na pobyt we Florencji, natomiast w l. 1976-1977 otrzymał stypendium Fundacji Kościuszkowskiej (The Kosciuszko Foundation) w Nowym Jorku.

Henryk Waniek (z prawej) w rozmowie z Andrzejem Dudzińskim, Warszawa, czerwiec 2004 r.

Żoną artysty jest od 6 maja 1972 r. Joanna Pasiud. Mają syna Michała (ur. 1978) i córkę Laurę (ur. 1985).

Od 1980 r. mieszka i tworzy w Brwinowie pod Warszawą.

Henryk Waniek jest malarzem surrealistą. Realizuje swoje wizje w tradycyjnym malarstwie olejnym, zajmuje się również rysowaniem, grafiką wydawniczą i plakatem oraz sporadycznie scenografią do sztuk teatralnych.

Prace śląskiego artysty eksponowane były na ponad 100 wystawach zbiorowych; jest również autorem ponad 100 wystaw indywidualnych.

Henryk Waniek jest także pisarzem i znawcą historii, filozofii, religioznawstwa i literatury mistycznej. Jest twórcą kilku książek eseistycznych. Pisze drobne utwory literackie, uprawia krytykę artystyczną. Od 1971 roku publikuje w czasopismach kulturalnych i literackich. Jego twórczość pisarska jest odbiciem jego fascynacji i zainteresowań ezoterycznych i historiozoficznych związanych ze Śląskiem, wpisanych w skomplikowane dzieje tych ziem.

Twórczość artystyczna[edytuj | edytuj kod]

Malarstwo[edytuj | edytuj kod]

Henryk Waniek wypowiada się głównie w malarstwie olejnym i rysunku. W kręgu zainteresowań artysty są te same tematy. Komponuje on swoje symetryczne i koncentryczne obrazy z tradycyjnych atrybutów magii: okien, kielichów, drabin, diabłów, tęczy, spadających gwiazd. Jego prace są pełne są symboliki, alegorii i metafor. Prace artysty są niezwykle charakterystyczne, przez co rozpoznawalne. Odbiorca jego obrazów jest wprowadzany w nadrealny świat, po którym autor wiedzie go tropem historii, filozofii i alchemii.

Wystawy[edytuj | edytuj kod]

Prace artysty od roku 1967 są praktycznie nieustannie prezentowane na wszystkich liczących się wystawach sztuki współczesnej, tak w kraju, jak i za granicą.

Wystawy indywidualne

Między innymi: wielokrotnie w Galerii Zapiecek w Warszawie, w Bratysławie, Katowicach, Krakowie oraz jednorazowo w Berlinie, Düsseldorfie, Bielsku-Białej, Jaworznie, Jeleniej Górze, Kielcach, Kłodzku, Lipsku, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Płocku, Poznaniu, Szczecinie, Toruniu, Wałbrzychu, Wrocławiu, Zamościu.

Udział w wystawach zbiorowych

Między innymi: wielokrotnie w Berlinie, Częstochowie, Jeleniej Górze, Katowicach, Szczecinie i Warszawie a także jednorazowo w Baltimore, Brukseli, Darmstadt, Dortmundzie, Dusseldorfie, Essen, Hamburgu, Kilonii, Kladnie, Kolonii, Krakowie, Londynie, Lyonie, Malmö, Menton, Monachium, Ostrawie, Paryżu, Santa Barbara, Sztokholmie, Trewirze, Toruniu, Wiedniu i Zakopanem.


Prace Henryka Wańka posiadają w swoich zbiorach między innymi:

Dzieła artysty znajdują się także w publicznych i prywatnych kolekcjach w Polsce, Anglii, Belgii, Francji, Holandii, Japonii, Kanadzie, Niemczech, Szwecji, USA, Włoszech i innych krajach.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Henryk Waniek podobnie jak w swoim malarstwie, również w literaturze wędruje razem z czytelnikiem po historii, filozofii, alchemii. Jego twórczość literacka, w szczególności eseje, pełna jest alegorii i metafor. Autor wciąż pyta, wątpi, porównuje, wraca do przeszłości. Artysta jest bardzo płodnym pisarzem, eseistą i krytykiem literackim. Od 1971 roku publikował w takich czasopismach literackich i kulturalnych jak:

”Dialog”, "Charaktery", "Literatura na Świecie", "Na Głos", ”Odra”, "Opcje", "Projekt", "Przegląd Polityczny", "Regiony", "Sycyna"[2], „Śląsk”, ”Twórczość”, "Tygodnik Powszechny", „Więź” i ”Znak”. Swoje felietony zamieszczał również w ”Dzienniku Zachodnim” i ”Gazecie Wyborczej”.

Jest twórcą lub współtwórcą licznych katalogów wystaw artystycznych.

Publikacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1979 – zagrał samego siebie w filmie Antoniego Krauzego Podróż do Arabii (premiera: 19.05.1980);
  • 1980 – autor scenografii do spektaklu telewizyjnego w reżyserii Janusza Kondratiuka Carmilla (premiera 13.11.1980 r.);
  • 1988 – współpracował przy scenografii (obrazy) do filmu Antoniego Krauzego Dziewczynka z hotelu Excelsior (premiera: 19.12.1988);
  • 1991 – współpracował przy scenografii (makiety) do filmu Andrzeja Kondratiuka Ene...due...like...fake... (premiera: 23.03.1993);
  • 1991 – był współtwórcą scenografii do filmu Janusza Kondratiuka Głos (premiera (29.01.1992).

Henryk Waniek jest również bohaterem filmu dokumentalnego z 1988 r. Sztuka błądzenia, którego producentem, scenarzystą i reżyserem jest Andrzej Titkow, kompozytorem muzyki Stanisław Sojka, a realizatorem zdjęć Jacek Knopp. http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/4211348

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Za zasługi w działalności na rzecz Śląska oraz za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej, 4 kwietnia 2005 r. odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2007 r. otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[6].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Za swoje dzieła, artysta zarówno w kraju jak i za granicą otrzymał wiele nagród, między innymi:

  • 1974 – Wyróżnienie na Festiwalu Współczesnego Malarstwa Polskiego, Szczecin;
  • 1974 – Prix national na Biennale Internationale de Peinture, Cagnes-sur-Mer;
  • 1975 – Nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Malarskim im. Jana Spychalskiego, Poznań;
  • 1981 – Nagroda Plakat Roku, Warszawa;
  • 1982 – Nagroda Silver Hugo za plakat filmowy na International Film Festival, Chicago;
  • 1995 – Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – za książkę Hermes w Górach Śląskich;
  • 1997 – Nagroda im. Andrzeja Kijowskiego – za książki: Hermes w Górach Śląskich, Opis podróży mistycznej z Oświęcimia do Zgorzelca 1257-1957 i Pitagoras na trawie;
  • 1997 – Wyróżnienie Fundacji Kultury za książkę Pitagoras na trawie;
  • 1999 – Nagroda Kulturalna Śląska Kraju Związkowego Dolnej Saksonii (Kulturpreis Schlesien des Landes Niedersachsen), Hannover – za książkę Opis podróży mistycznej z Oświęcimia do Zgorzelca 1257-1957;
  • 2004 – Nominacja do Nagrody literackiej Nike za książkę Finis Silesiae;
  • 2005 – Dolnośląska Nagroda Literacka LAUR – za książkę Finis Silesiae;
  • 2005 – Nagroda miesięcznika ”Śląsk” "Śląski Orzeł" – za książkę Finis Silesiae;
  • 2007 – Nagroda im. ks. Augustina Weltzla „Górnośląski Tacyt” – za książkę Finis Silesiae.

Przynależność organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Więcej na temat grupy Oneiron i działających w niej artystów: Urszuli Broll, Antoniego Halora, Zygmunta Stuchlika, Andrzeja Urbanowicza i Henryka Wańka w: Oneiron (Ezoteryczny krąg artystów z Katowic), tł. z niem. Jacek Mrass. Katowice 2006, ISBN 83-60528-12-8.
  2. „Sycyna” – trzymiesięcznik kulturalny wydawany w l. 1993-1999 przez Wydawnictwo – Klub "Skotnica" z Warszawy, od 4 grudnia 1994 r. nosił podtytuł dwutygodnik kulturalny.
  3. Katowickie place i ulice zebrane w albumie (pol.) www.nettg.pl [dostęp 2012-09-19]
  4. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 5-9. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  5. Michał Bulsa, Grzegorz Grzegorek, Beata Witaszczyk: Domy i gmachy Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2013. ISBN 978-83-63780-00-5. (pol.)
  6. Wystawa malarstwa Henryka Wańka. nowiny.pl, 29 lipca 2011. [dostęp 2013-01-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem informacji był sam artysta Henryk Waniek, a ponadto:

  • Aleksandra Klich, Czy Śląska już nie ma?, "Tygodnik Powszechny" nr 24/2003 z 15 czerwca 2003 r.
  • Tadeusz Sobolewski, Underground istniał w PRL-u, "Gazeta Wyborcza" z 1 stycznia 2004 r.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons