Jacques Chirac

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jacques René Chirac
Jacques Chirac 2.jpg
Data i miejsce urodzenia 29 listopada 1932
Paryż
Prezydent Republiki Francuskiej
współksiążę Andory
Przynależność polityczna Unia na rzecz Ruchu Ludowego
Okres urzędowania od 17 maja 1995
do 16 maja 2007
Poprzednik François Mitterrand
Następca Nicolas Sarkozy
Premier Francji
Przynależność polityczna Unia Demokratów na rzecz Republiki
Okres urzędowania od 27 maja 1974
do 26 sierpnia 1976
Poprzednik Pierre Messmer
Następca Raymond Barre
Premier Francji
Przynależność polityczna Zgromadzenie na rzecz Republiki
Okres urzędowania od 20 marca 1986
do 10 maja 1988
Poprzednik Laurent Fabius
Następca Michel Rocard
Mer Paryża
Przynależność polityczna Zgromadzenie na rzecz Republiki
Okres urzędowania od 20 marca 1977
do 16 maja 1995
Poprzednik
Następca Jean Tiberi
Odznaczenia
Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Francja) Krzyż Walecznych (Francja) Medal Lotniczy (Francja) Order Za Zasługi dla Rolnictwa (Francja) Kawaler Orderu Sztuki i Literatury (Francja) Order Za Zasługi dla Sportu (Francja) Odznaka za Zasługi dla Republiki Austrii - Wielka Gwiazda Order Czarnej Gwiazdy (Benin) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Kondora Andów (Boliwia) Order Białego Lwa I Klasy (Czechy) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Oficer Narodowego Orderu Quebecu (Kanada) Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Wielki Krzyż Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) Kollana Orderu Gwiazdy Rumunii Królewski Order Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielką Kollaną (1951-2001) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy (1951-2001)
Order Zasług dla Ojczyzny I klasy (Rosja) Medal 300-lecia Sankt-Petersburga (Rosja)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Jacques Chirac z prezydentem RP Aleksandrem Kwaśniewskim podczas II szczytu Rady Europy w Strasburgu, 10-11 października 1997[1]
Chirac i były prezydent USA Bill Clinton
Jacques Chirac i prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva
Jacques Chirac i prezydent Stanów Zjednoczonych George W. Bush
Obchody Dnia Bastylii, kiedy dokonano amatorskiego zamachu na jego życie, 2002

Jacques René Chirac i [ʒak ʀəˈne ʃiˈʀak] (ur. 29 listopada 1932 w Paryżu) – polityk francuski, w latach 1995-2007 prezydent Francji i jednocześnie współksiążę Andory.

Chirac działał na scenie politycznej przez 45 lat, był ostatnim prezydentem Francji urodzonym przed II wojną światową i ostatnim zaangażowanym w politykę jeszcze w czasie prezydentury generała Charles'a de Gaulle'a[2].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Chirac od młodości związany był z ruchem gaullistowskim. Jego poglądy polityczne są właśnie gaullistowskie i konserwatywne; jest m.in. zwolennikiem surowych kar dla przestępców (choć jednocześnie konsekwentnym przeciwnikiem kary śmierci), jednak w gospodarce opowiada się przeciwko zbytniemu liberalizmowi. Jest katolikiem, choć konsekwentnie sprzeciwia się udziałowi religii w życiu publicznym. Kiedy po śmierci Jana Pawła II zarządził żałobę narodową, spotkało się to z ostrą krytyką wielu środowisk. Chirac w czasie swej kariery był raczej niechętny przyznaniu prawa do przerywania ciąży, aczkolwiek był premierem w okresie, kiedy dokonano reformy w tym zakresie.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Chirac jest żonaty z Bernadette Chodron de Courcel (siostrzenicą dawnego adiutanta i jednego z najbliższych współpracowników de Gaulle'a Geoffroy de Courcela). Państwo Chirac mają dwie córki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przed rozpoczęciem kariery politycznej (1932-1962)[edytuj | edytuj kod]

Jacques Chirac przyszedł na świat w stolicy Francji – Paryżu. Studiował m.in. w prestiżowej École nationale d'administration, gdzie w czasie studiów przyjaźnił się z jednym z późniejszych przywódców socjalistów Michelem Rocardem. Sam początkowo zastanawiał się nawet nad wstąpieniem do SFIO. W 1953 roku studiował w Harvardzie (na wydziale letnim). Warto odnotować, że École Nationale d'Administration ukończył jako jeden z pierwszych w swoim roczniku pod względem wyników w nauce.

W czasie wojny algierskiej służył najpierw w kawalerii, a następnie w wojskach pancernych. Dosłużył się stopnia porucznika. W owym czasie był zagorzałym zwolennikiem Algierii Francuskiej, który to pogląd zrewidował później.

Początki kariery politycznej (1962-1974)[edytuj | edytuj kod]

Jego wejście do świata polityki zainspirowane zostało powrotem generała Charles'a de Gaulle'a do władzy w 1959 roku. W kwietniu 1962 roku, zaledwie trzy lata po ukończeniu ENA, został członkiem sztabu osobistego premiera (i przyszłego prezydenta) Georges'a Pompidou.

W 1967 roku – za namową Pompidou, za "faworyta" którego uchodził – wystartował w wyborach i zdobył mandat deputowanego. W tym też czasie (1967-1968) został sekretarzem stanu w ministerstwie spraw społecznych ds. pracy, była to jego pierwsza funkcja rządowa. W 1968 został, jeszcze w gabinecie Pompidou, sekretarzem stanu w ministerstwie ekonomii i finansów.

Po odejściu Pompidou ze stanowiska premiera w czerwcu 1968, Chirac nie porzucił pracy w rządzie i pełnił urząd w latach 1968-1972 w gabinetach premierów Maurice'a Couve de Murville'a i Jacques'a Chaban-Delmasa.

Przełom w jego karierze nastąpił w 1972 roku gdy otrzymał swą pierwszą tekę ministerialną (rolnictwa) w gabinecie Pierre'a Messmera. W 1974 roku został ministrem spraw wewnętrznych, także w rządzie Messmera.

Premier po raz pierwszy (1974-1976)[edytuj | edytuj kod]

Nagła śmierć prezydenta (1969-1974) Pompidou sprawiła, iż ruch gaullistowski pozostał bez lidera. Naturalnym kandydatem na urząd prezydenta wydawał się Chaban-Delmas. Jednakże należał on do tak zwanych liberalnych (bądź lewicowych) gaullistów, a to było nie do przyjęcia dla wielu jego partyjnych kolegów. 43 deputowanych gaullistowskich wyłamało się i podpisało petycję nawołująca do poparcia kandydatury ministra finansów Valéry'ego Giscarda d'Estaing, reprezentującego prawicę liberalną. Na czele tego "rokoszu" stanął młody minister Jacques Chirac[3].

Dzięki temu Chaban-Delmas znalazł się dopiero na trzecim miejscu za Giscardem i kandydatem lewicy François Mitterrand. Zwycięzcą w drugiej turze okazał się właśnie Giscard, który powierzył misję formowania nowego rządu Chiracowi. Niespełna wówczas 42-letni polityk był najmłodszym premierem w dotychczasowej historii Francji. Niedługo potem został też nowym liderem UDR.

"Miodowy miesiąc" z nowym prezydentem nie trwał długo. W 1976 roku, po serii spięć na linii Pałac ElizejskiHôtel Matignon (siedziba premiera), Chirac podał się do dymisji. W grudniu 1976 założył nowe ugrupowanie RPR, będące kontynuacją UDR.

W opozycji (1976-1986)[edytuj | edytuj kod]

W 1977 roku został merem Paryża, pokonując jednego z bliskich współpracowników Giscarda (którego rok później ostro skrytykował za zbytnią proeuropejskość).

W 1981 roku po raz pierwszy kandydował na prezydenta. Znalazł się wtedy na trzecim miejscu za ubiegającym o reelekcję Giscardem i Mitterrandem. Świadomie nie poparł wówczas prezydenta, co przyczyniło się do jego porażki (znamienne jest to, iż Giscard najpierw został prezydentem w dużej mierze dzięki Chiracowi, a potem przegrał także z jego powodu).

Premier po raz drugi (1986-1988)[edytuj | edytuj kod]

W 1986 roku ugrupowanie Chiraca wygrało wybory parlamentarne i prezydent Mitterrand powierzył mu tekę premiera. Był to pierwszy przypadek w historii Piątej Republiki, kiedy prezydent i premier wywodzili się z dwóch różnych środowisk politycznych (tak zwany rząd pierwszej kohabitacji).

Chirac musiał opuścić urząd w 1988 roku, kiedy socjaliści ponownie wygrali wybory. Jego następcą został były kolega ze studiów Michel Rocard.

Ponownie w opozycji (1988-1995)[edytuj | edytuj kod]

W wyborach prezydenckich w 1988 roku Chirac znalazł się na drugim miejscu za Mitterrandem, choć początkowo sondaże dawały mu sporo szans na zwycięstwo. Wielu uważało nawet wtedy, iż to początek końca jego politycznej kariery.

Kiedy w 1993 roku RPR ponownie wygrało wybory, doszło do drugiej kohabitacji, z tym, że premierem nie został Chirac tylko Édouard Balladur. Były premier przygotowywał się bowiem intensywnie do wyborów prezydenckich za dwa lata.

Prezydent Republiki (1995-2007)[edytuj | edytuj kod]

W pierwszej turze wyborów 1995 roku Chirac znalazł się na drugim miejscu za kandydatem socjalistów Lionelem Jospinem i przed Balladurem, który wystartował na własną rękę. Jednakże w drugiej turze wyszedł z pojedynku zwycięsko. Po 21 latach gaulliści odzyskiwali fotel prezydencki, który stracili przedtem głównie dzięki nowemu prezydentowi.

Pierwsza kadencja (1995-2002)[edytuj | edytuj kod]

Polityka wewnętrzna

Jedną z pierwszych – ostro zresztą krytykowanych – decyzji nowego prezydenta, było wznowienie prób z bronią jądrową w Polinezji Francuskiej.

Chirac został wybrany m.in. dzięki obietnicom stworzenia nowych miejsc pracy i "ruszenia" gospodarki. Jednakże tak się w czasie jego pierwszej kadencji nie stało.

W 1997 roku Chirac rozpisał przedterminowe wybory, w których odnieśli zwycięstwo socjaliści (premierem został wówczas Jospin; była to trzecia kohabitacja w historii republiki, która trwała całą kadencję parlamentarną).

Polityka zagraniczna

W czasie swojej pierwszej kadencji Chirac łączył dziedzictwo polityki de Gaulle'a i Mitterranda, co przejawiało się tym, iż dążąc do zachowania silnej pozycji Francji na arenie międzynarodowej, silnie popierał integrację europejską, choć w poprzednim okresie znany był bardziej jako eurosceptyk. Oskarżano go, iż owo popieranie integracji sprowadzało się do chęci zachowaniu prymatu Francji i Niemiec w UE. W tym ostatnim ściśle współdziałał z kanclerzem Niemiec Gerhardem Schröderem (na wzór wcześniejszej wspólpracy Mitterranda i Kohla).

Pod jego rządami Francja wzięła udział także w interwencji państw NATO w byłej Jugosławii.

Wybory 2002[edytuj | edytuj kod]

Powszechnie uważano, że w wyborach prezydenckich 2002 roku do drugiej tury przejdą Chirac i Jospin, między którymi różnica poparcia mieściła sie w granicy błędu statystycznego. Jednakże, ku ogólnemu zaskoczeniu, do drugiej tury wraz z urzędującym prezydentem przeszedł lider skrajnie prawicowego Frontu Narodowego Jean-Marie Le Pen. Chirac odniósł łatwe zwycięstwo, uzyskując ponad 82% głosów, oddanych w dużej mierze nie tyle za Chirakiem, co przeciwko Le Penowi.

Druga kadencja (2002-2007)[edytuj | edytuj kod]

Polityka wewnętrzna Po ustąpieniu Jospina z funkcji premiera zaraz po przegranych wyborach, Chirac nowym premierem mianował działacza swojej partii Jeana-Pierre'a Raffarina. Niedługo potem gaulliści znacząco wygrali wybory parlamentarne.

Rząd Raffarina usiłował wprowadzić wiele reform gospodarczo-społecznych, co wywołało masowe protesty, godzące w pozycję samego prezydenta.

14 lipca 2002 roku miał miejsce nieudany zamach na Chiraca, kiedy prezydent jechał odkrytym samochodem wojskowym podczas parady z okazji Dnia Zdobycia Bastylii. Zamachu dokonał młody człowiek, sympatyk Le Pena. Chirac, zapytany potem przez dziennikarzy, czy wie, że do niego strzelano, odparł: Naprawdę?

Polityka zagraniczna Chirac i Schröder jako pierwsi wyrazili sprzeciw wobec planowanej przez rząd prezydenta USA George'a W. Busha inwazji na Irak. Postawa tak Francji i Niemiec jak i USA doprowadziła do znacznego oziębienia stosunków amerykańsko-europejskich, oraz spięć w stosunkach Francji z nowymi krajami Unii Europejskiej, które poparły inwazję, w tym Polską.

Chirac dążył również do zniesienia unijnego embarga na handel bronią z Chinami.

Oskarżenia o korupcję[edytuj | edytuj kod]

7 marca 2011 rozpoczął się proces Jacques'a Chiraca, oskarżonego o nadużycia w okresie, gdy pełnił funkcję mera Paryża. Miał on płacić członkom RPR i ich krewnym za prace na rzecz miasta, które w rzeczywistości nie były wykonywane. 15 grudnia 2011 Chirac został uznany za winnego defraudacji publicznych pieniędzy i nadużycia zaufania publicznego oraz skazany na karę dwóch lat więzienia w zawieszeniu[4].

Rządy Jacques'a Chiraca[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy rząd (28 maja 1974 – 27 sierpnia 1976)[edytuj | edytuj kod]

Zmiany:

  • 9 czerwca 1974 – Jean-Jacques Servan-Schreiber opuścił gabinet, a jego ministerstwo zostało zlikwidowane.
  • 1 lutego 1975 – Yvon Bourges zastąpił Souffleta na stanowisku ministra obrony narodowej.
  • 12 stycznia 1976 – Jean de Lipkowski zastąpił Abelina na stanowisku ministra ds. współpracy. Raymond Barre wszedł w skład gabientu jako minister handlu zagranicznego. André Fosset zastąpił Jarrota na stanowisku ministra ds. życia.

Drugi rząd (20 marca 1986 – 12 maja 1988)[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Muzeum prezydentury Jacques'a Chiraca[edytuj | edytuj kod]

15 grudnia 2000 zostało zainaugurowane – przez samego Jacques'a Chiraca – muzeum jego prezydentury (Musée du Président-Jacques-Chirac), położone w Sarran (departament Corrèze). Muzeum przedstawia bardzo bogatą kolekcję darów otrzymanych przez Chiraca podczas pełnienia urzędu prezydenta, głównie podczas oficjalnych wizyt państwowych za granicą[6]. Organizowane są tam także wystawy sztuki Afryki, Azji i Ameryki Płd. przy wsparciu Musée du quai Branly w Paryżu.

Przypisy

  1. Udział w II szczycie szefów państw Rady Europy. prezydent.pl, 10 października 1997. [dostęp 1 września 2012].
  2. "Pacyński: Ostatni z cienia generała"
  3. René Rémond: Francuska prawica dzisiaj. Warszawa: Iskry, 2008, s. 256. ISBN 9788324400805.
  4. French ex-President Jacques Chirac guilty of corruption, BBC News, 15 grudnia 2011
  5. Kancelaria Prezydenta RP: Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1991-2005 – wykaz osób odznaczonych). [dostęp 2012-08-23].
  6. Strona oficjalna muzeum

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
François Mitterrand
Armoiries république française.svg Prezydent Francji
od 1995 do 2007
Armoiries république française.svg Następca
Nicolas Sarkozy
Poprzednik
François Mitterrand
Coat of arms of Andorra.svg Francuski książę Andory
od 1995 do 2007
Coat of arms of Andorra.svg Następca
Nicolas Sarkozy